# Η σταθερά ισορροπίας Kc και Kp

> Ο πίνακας αρχικά–μεταβολή–ισορροπία, το Qc για την κατεύθυνση, και το Kp.

Χημεία, Γ΄ Λυκείου. https://www.akademio.gr/el/lyk-c/chemistry/equilibrium-constant

## Τι θα μάθεις

- Να γράφεις την έκφραση του Kc και του Kp, αφήνοντας έξω στερεά, καθαρά υγρά και το νερό ως διαλύτη.
- Να υπολογίζεις το Kc από δεδομένα ισορροπίας και, αντίστροφα, τη σύσταση και την απόδοση από το Kc, με πίνακα και επίλυση εξίσωσης.
- Να προβλέπεις την κατεύθυνση με το Qc και να βρίσκεις τη σταθερά αντίστροφης, πολλαπλασιασμένης ή αθροισμένης αντίδρασης.
- Να υπολογίζεις τη νέα ισορροπία μετά από προσθήκη ουσίας, ξέροντας ότι το Kc αλλάζει μόνο με τη θερμοκρασία.

## Ένας αριθμός που δεν αλλάζει

Βάλε σε τρία δοχεία, στην ίδια θερμοκρασία, τρία διαφορετικά μείγματα $H_2$, $I_2$ και $HI$. Θα φτάσουν σε τρεις διαφορετικές ισορροπίες, με άλλες συγκεντρώσεις η καθεμιά. Αν όμως υπολογίσεις σε καθεμιά το κλάσμα $\dfrac{[HI]^2}{[H_2][I_2]}$, βγαίνει **ο ίδιος αριθμός**. Αυτός είναι η σταθερά ισορροπίας, και ο κανόνας που τη δίνει λέγεται **νόμος της χημικής ισορροπίας**.

Για την ομογενή ισορροπία $\alpha A + \beta B \rightleftharpoons \gamma C + \delta D$:

$$
K_c = \frac{[C]^{\gamma}[D]^{\delta}}{[A]^{\alpha}[B]^{\beta}}
$$

**Προϊόντα πάνω, αντιδρώντα κάτω**, υψωμένα στους συντελεστές τους. Οι συγκεντρώσεις είναι αυτές της **ισορροπίας**, σε mol/L. Στις ασκήσεις το $K_c$ γράφεται συνήθως χωρίς μονάδες.

**Τι δεν μπαίνει.** Στερεά και καθαρά υγρά έχουν σταθερή «συγκέντρωση», που ενσωματώνεται στη σταθερά. Το ίδιο το νερό, όταν είναι διαλύτης σε υδατικό διάλυμα. Μπαίνει όμως ο υδρατμός, $H_2O(g)$, όπως κάθε αέριο:

| Ισορροπία                                               | $K_c$                                     |
| ------------------------------------------------------- | ----------------------------------------- |
| $CaCO_3(s) \rightleftharpoons CaO(s) + CO_2(g)$         | $[CO_2]$                                  |
| $C(s) + H_2O(g) \rightleftharpoons CO(g) + H_2(g)$      | $\dfrac{[CO][H_2]}{[H_2O]}$               |
| $CH_3COOH + H_2O \rightleftharpoons CH_3COO^- + H_3O^+$ | $\dfrac{[CH_3COO^-][H_3O^+]}{[CH_3COOH]}$ |

> **Κλειδί**
>
> Το $K_c$ εξαρτάται **μόνο από τη θερμοκρασία**. Όχι από τις αρχικές ποσότητες, όχι από τον όγκο, όχι από καταλύτη. Κάθε μετατόπιση της αρχής Le Chatelier, εκτός της θερμοκρασίας, καταλήγει σε νέα ισορροπία που δίνει **την ίδια τιμή** $K_c$. Αυτό είναι το εργαλείο που λύνει κάθε Θέμα Δ.
>
> Το μέγεθός του λέει πού κάθεται η ισορροπία:
>
> | $K_c$       | Τι σημαίνει                                      |
> | ----------- | ------------------------------------------------ |
> | πολύ μεγάλο | η αντίδραση πάει σχεδόν ως το τέλος              |
> | περίπου $1$ | αντιδρώντα και προϊόντα σε συγκρίσιμες ποσότητες |
> | πολύ μικρό  | ελάχιστη μετατροπή, η ισορροπία μένει αριστερά   |

## Η μέθοδος: πίνακας, συγκεντρώσεις, εξίσωση

Ο πίνακας αρχικά–αντιδρούν–ισορροπία είναι αυτός της ενότητας «Χημική ισορροπία και Le Chatelier». Τώρα το δεδομένο που κλείνει την εξίσωση είναι το $K_c$.

1. **Πίνακας σε mol**, με $x$ στη μεσαία γραμμή επί τους συντελεστές.
2. **Διαίρεσε με τον όγκο.** Το $K_c$ θέλει συγκεντρώσεις. Αν τα mol αερίων είναι ίσα στις δύο μεριές ($\Delta n = 0$), οι όγκοι απλοποιούνται και μπορείς να δουλέψεις με mol.
3. **Γράψε το $K_c$** με τις ποσότητες της ισορροπίας και λύσε ως προς $x$.
4. **Διάλεξε ρίζα.** Δεκτή είναι μόνο αυτή που αφήνει **θετικές** όλες τις ποσότητες της ισορροπίας: $x$ μικρότερο από τα διαθέσιμα mol κάθε αντιδρώντος.
5. **Απάντησε** σε ό,τι ζητείται: σύσταση, απόδοση, βαθμός διάσπασης.

Η εξίσωση του βήματος 3 έχει τρεις μορφές:

- **Πρωτοβάθμια**, όταν ο $x^2$ φεύγει από τα δύο μέλη.
- **Τέλειο τετράγωνο**, όταν αριθμητής και παρονομαστής είναι τετράγωνα. Παίρνεις ρίζα και στα δύο μέλη, και η δευτεροβάθμια γίνεται πρωτοβάθμια.
- **Γενική δευτεροβάθμια**, με διακρίνουσα. Η μία ρίζα σχεδόν πάντα απορρίπτεται.

Όταν δίνεται η **απόδοση** ή ο βαθμός διάσπασης, το $x$ είναι γνωστό από την αρχή και το $K_c$ βγαίνει με αντικατάσταση. Όταν δίνεται το $K_c$, η απόδοση βγαίνει από το $x$, με το ελλειμματικό αντιδρών στον παρονομαστή.

## Το $Q_c$: προς τα πού θα πάει

Αν ένα μείγμα **δεν** είναι σε ισορροπία, η ίδια παράσταση με τις τρέχουσες συγκεντρώσεις λέγεται **πηλίκο αντίδρασης** $Q_c$. Συγκρίνεις με το $K_c$:

|             | Το σύστημα                                   |
| ----------- | -------------------------------------------- |
| $Q_c < K_c$ | έχει λίγα προϊόντα και προχωρά **δεξιά**     |
| $Q_c = K_c$ | είναι σε ισορροπία                           |
| $Q_c > K_c$ | έχει πολλά προϊόντα και προχωρά **αριστερά** |

Όταν ένα μείγμα έχει όλες τις ουσίες, το $Q_c$ είναι ο μόνος ασφαλής τρόπος να ξέρεις προς τα πού γράφεις τα πρόσημα του πίνακα.

## Πράξεις με τη σταθερά

Το $K_c$ ανήκει σε μια συγκεκριμένη γραφή της εξίσωσης:

- **Αντίστροφη αντίδραση:** $K' = \dfrac{1}{K_c}$.
- **Συντελεστές επί $\nu$:** $K' = K_c^{\,\nu}$. Με μισούς συντελεστές, $K' = \sqrt{K_c}$.
- **Άθροισμα δύο αντιδράσεων:** $K = K_1 \cdot K_2$.

## Το $K_p$

Για αέρια, η ισορροπία γράφεται και με **μερικές πιέσεις**. Η μερική πίεση ενός αερίου είναι $p_A = \dfrac{n_A RT}{V} = [A]\,RT$, ή $p_A = \chi_A P$ με $\chi_A$ το γραμμομοριακό κλάσμα και $P$ την ολική πίεση. Για την $N_2(g) + 3H_2(g) \rightleftharpoons 2NH_3(g)$:

$$
K_p = \frac{p_{NH_3}^2}{p_{N_2}\,p_{H_2}^3}
$$

Αφού κάθε μερική πίεση είναι η συγκέντρωση επί $RT$, οι δύο σταθερές συνδέονται:

$$
K_p = K_c\,(RT)^{\Delta n}
$$

με $\Delta n$ τα mol **αερίων** προϊόντων μείον τα mol αερίων αντιδρώντων, $R = 0{,}082$ L·atm/(mol·K) και $T$ σε kelvin. Όταν $\Delta n = 0$, $K_p = K_c$. Και το $K_p$ εξαρτάται μόνο από τη θερμοκρασία.

## Θερμοκρασία: η μόνη που αλλάζει τη σταθερά

|                            | αύξηση $T$      | μείωση $T$      |
| -------------------------- | --------------- | --------------- |
| ενδόθερμη ($\Delta H > 0$) | $K_c$ αυξάνεται | $K_c$ μειώνεται |
| εξώθερμη ($\Delta H < 0$)  | $K_c$ μειώνεται | $K_c$ αυξάνεται |

Ισχύει και ανάποδα, και ρωτιέται συχνά: αν το $K_c$ αυξάνεται με τη θερμοκρασία, η ευθεία είναι ενδόθερμη.

## Θέμα Δ: νέα ισορροπία μετά από προσθήκη

Το πιο συχνό τελευταίο ερώτημα: στο μείγμα ισορροπίας προστίθεται ή αφαιρείται μια ουσία, σε σταθερή θερμοκρασία, και ζητείται η νέα σύσταση.

1. Λύσε την πρώτη ισορροπία ως το τέλος. Οι ποσότητές της είναι τα **αρχικά** του νέου πίνακα.
2. Πρόσθεσε ή αφαίρεσε στη στήλη της ουσίας που άλλαξε.
3. Βρες την κατεύθυνση με Le Chatelier ή με $Q_c$.
4. Νέος πίνακας με νέο άγνωστο $y$, και **το ίδιο $K_c$**, αφού η θερμοκρασία δεν άλλαξε.
5. Απόρριψε τη ρίζα που κάνει αρνητική κάποια ποσότητα.

> **Πρόσεχε**
>
> **Mol στη θέση συγκεντρώσεων.** Αν $\Delta n \neq 0$, ο όγκος δεν απλοποιείται και η διαίρεση είναι υποχρεωτική.
>
> **Το $\Delta n$ μετρά μόνο αέρια.** Στην $3Fe(s) + 4H_2O(g) \rightleftharpoons Fe_3O_4(s) + 4H_2(g)$ είναι $\Delta n = 4 - 4 = 0$.
>
> **Θερμοκρασία σε kelvin** στο $RT$. Με βαθμούς Κελσίου το $K_p$ βγαίνει άλλο.
>
> **Η ρίζα που απορρίπτεται.** Γράψε ρητά γιατί: «απορρίπτεται, γιατί θα έδινε αρνητική ποσότητα $I_2$». Οι Πανελλήνιες τη βαθμολογούν.
>
> **Το $K_c$ δεν αλλάζει με την πίεση.** Αλλάζει η θέση της ισορροπίας, η σταθερά μένει ίδια.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Για την ισορροπία \$3Fe(s) + 4H\_2O(g) \rightleftharpoons Fe\_3O\_4(s) + 4H\_2(g)\$ σε θερμοκρασία \$T\$ ισχύει: (α) \$K\_p = K\_c\$, (β) \$K\_p = K\_c (RT)^4\$, (γ) \$K\_p = K\_c (RT)^{-4}\$. Διάλεξε και αιτιολόγησε.

1. **Η έκφραση του $K_c$** αφήνει έξω τα στερεά: $K_c = \dfrac{[H_2]^4}{[H_2O]^4}$.
2. **Το $\Delta n$ μετρά μόνο αέρια:** $4$ mol $H_2$ δεξιά, $4$ mol $H_2O(g)$ αριστερά, άρα $\Delta n = 0$.
3. Σωστό το **(α)**: $K_p = K_c (RT)^0 = K_c$. Το (β) βγαίνει αν μετρήσεις μόνο τα προϊόντα, το (γ) αν μετρήσεις και τον σίδηρο ως αέριο.

### Παράδειγμα 2: Σε δοχείο \$1\$ L εισάγονται \$3\$ mol \$SO\_2\$ και \$2\$ mol \$O\_2\$ και αποκαθίσταται, στους \$500\$ K, η ισορροπία \$2SO\_2(g) + O\_2(g) \rightleftharpoons 2SO\_3(g)\$. Στην ισορροπία υπάρχουν \$2\$ mol \$SO\_3\$. Βρες το \$K\_c\$ και το \$K\_p\$ στους \$500\$ K. Δίνεται \$R = 0{,}082\$ L·atm/(mol·K).

1. **Πίνακας mol:** σχηματίστηκαν $2$ mol $SO_3$, άρα αντέδρασαν $2$ mol $SO_2$ και $1$ mol $O_2$.
   |                        | $2SO_2$ | $O_2$ | $2SO_3$ |
   | ---------------------- | ------- | ----- | ------- |
   | αρχικά                 | $3$     | $2$   | $0$     |
   | αντιδρούν / παράγονται | $-2$    | $-1$  | $+2$    |
   | ισορροπία              | $1$     | $1$   | $2$     |
2. **Συγκεντρώσεις:** σε $1$ L, $[SO_2] = 1$ M, $[O_2] = 1$ M, $[SO_3] = 2$ M.
3. $K_c = \dfrac{[SO_3]^2}{[SO_2]^2[O_2]} = \dfrac{2^2}{1^2 \cdot 1} = 4$
4. **$\Delta n = 2 - 3 = -1$.** Με $RT = 0{,}082 \cdot 500 = 41$: $K_p = \dfrac{K_c}{RT} = \dfrac{4}{41} \approx 0{,}098$.

### Παράδειγμα 3: Σε δοχείο \$1\$ L εισάγεται \$1\$ mol \$N\_2O\_4\$ και αποκαθίσταται η ισορροπία \$N\_2O\_4(g) \rightleftharpoons 2NO\_2(g)\$, με \$K\_c = 2\$. Βρες τη σύσταση στην ισορροπία και τον βαθμό διάσπασης.

1. **Πίνακας:** διασπώνται $x$ mol, οπότε μένουν $1 - x$ mol $N_2O_4$ και σχηματίζονται $2x$ mol $NO_2$. Σε $1$ L, τα mol είναι και συγκεντρώσεις.
2. $K_c = \dfrac{(2x)^2}{1 - x} = 2$, δηλαδή $4x^2 = 2 - 2x$, ή $2x^2 + x - 1 = 0$.
3. **Δευτεροβάθμια:** $x = \dfrac{-1 \pm 3}{4}$, άρα $x = 0{,}5$ ή $x = -1$. Η αρνητική απορρίπτεται, γιατί θα έδινε αρνητική ποσότητα $NO_2$.
4. **Σύσταση:** $0{,}5$ mol $N_2O_4$ και $1$ mol $NO_2$. Έλεγχος: $\dfrac{1^2}{0{,}5} = 2$. Βαθμός διάσπασης $\dfrac{0{,}5}{1} = 50\%$.

### Παράδειγμα 4: Σε δοχείο \$1\$ L υπάρχουν \$2\$ mol \$H\_2\$, \$2\$ mol \$I\_2\$ και \$4\$ mol \$HI\$, σε θερμοκρασία όπου η \$H\_2(g) + I\_2(g) \rightleftharpoons 2HI(g)\$ έχει \$K\_c = 64\$. Είναι το μείγμα σε ισορροπία; Αν όχι, βρες τη σύσταση όταν αποκατασταθεί.

1. **Πηλίκο αντίδρασης:** $Q_c = \dfrac{4^2}{2 \cdot 2} = 4$.
2. **$Q_c < K_c$:** το μείγμα έχει λιγότερο $HI$ από όσο θέλει η ισορροπία, οπότε προχωρά **δεξιά**. Αντιδρούν $x$ mol $H_2$ και $x$ mol $I_2$, σχηματίζονται $2x$ mol $HI$.
3. **Τέλειο τετράγωνο:** $\dfrac{(4 + 2x)^2}{(2 - x)^2} = 64$. Ρίζα και στα δύο μέλη, με θετικές ποσότητες: $\dfrac{4 + 2x}{2 - x} = 8$, άρα $4 + 2x = 16 - 8x$ και $x = 1{,}2$.
4. **Σύσταση:** $0{,}8$ mol $H_2$, $0{,}8$ mol $I_2$, $6{,}4$ mol $HI$. Έλεγχος: $\dfrac{6{,}4^2}{0{,}8^2} = 8^2 = 64$.

### Παράδειγμα 5: Η \$N\_2(g) + 3H\_2(g) \rightleftharpoons 2NH\_3(g)\$ έχει σε θερμοκρασία \$T\$ σταθερά \$K\_c = 0{,}25\$. Πόση είναι, στην ίδια θερμοκρασία, η σταθερά της \$NH\_3(g) \rightleftharpoons \frac{1}{2}N\_2(g) + \frac{3}{2}H\_2(g)\$;

1. **Δύο αλλαγές:** η αντίδραση αντιστράφηκε, και οι συντελεστές έγιναν μισοί.
2. **Αντιστροφή:** $\dfrac{1}{0{,}25} = 4$.
3. **Μισοί συντελεστές:** τετραγωνική ρίζα, $\sqrt{4} = 2$.
4. $K' = 2$. Η σειρά των δύο πράξεων δεν αλλάζει το αποτέλεσμα: $\dfrac{1}{\sqrt{0{,}25}} = \dfrac{1}{0{,}5} = 2$.

### Παράδειγμα 6: Σε δοχείο \$1\$ L εισάγονται \$1\$ mol \$NO\_2\$ και \$1\$ mol \$SO\_2\$ και αποκαθίσταται η ισορροπία \$NO\_2(g) + SO\_2(g) \rightleftharpoons NO(g) + SO\_3(g)\$, με \$K\_c = 9\$. (α) Βρες τη σύσταση στην ισορροπία. (β) Στο μείγμα ισορροπίας προστίθενται \$1{,}8\$ mol \$NO\$, στην ίδια θερμοκρασία. Βρες τη νέα σύσταση και σύγκρινε το ποσοστό του \$SO\_2\$ που έχει αντιδράσει πριν και μετά.

1. **(α) Τέλειο τετράγωνο:** $\dfrac{x^2}{(1 - x)^2} = 9$, άρα $\dfrac{x}{1 - x} = 3$ και $x = 0{,}75$. Ισορροπία: $0{,}25$ mol $NO_2$, $0{,}25$ mol $SO_2$, $0{,}75$ mol $NO$, $0{,}75$ mol $SO_3$.
2. **(β) Νέα αρχικά:** $NO$ γίνεται $0{,}75 + 1{,}8 = 2{,}55$ mol, τα άλλα μένουν. Προστέθηκε προϊόν, άρα μετατόπιση **αριστερά**: σχηματίζονται $y$ mol $NO_2$ και $SO_2$, καταναλώνονται $y$ mol $NO$ και $SO_3$.
3. **Ίδιο $K_c$:** $\dfrac{(2{,}55 - y)(0{,}75 - y)}{(0{,}25 + y)^2} = 9$. Με πράξεις: $8y^2 + 7{,}8y - 1{,}35 = 0$.
4. **Ρίζες:** $y = \dfrac{-7{,}8 \pm 10{,}2}{16}$, δηλαδή $y = 0{,}15$ ή $y = -1{,}125$. Η αρνητική απορρίπτεται, γιατί η μετατόπιση είναι αριστερά και το $y$ ορίστηκε θετικό.
5. **Νέα σύσταση:** $0{,}4$ mol $NO_2$, $0{,}4$ mol $SO_2$, $2{,}4$ mol $NO$, $0{,}6$ mol $SO_3$. Έλεγχος: $\dfrac{2{,}4 \cdot 0{,}6}{0{,}4^2} = \dfrac{1{,}44}{0{,}16} = 9$.
6. **Σύγκριση:** πριν είχε αντιδράσει το $75\%$ του $SO_2$, μετά το $60\%$. Η προσθήκη προϊόντος μείωσε την απόδοση, όπως προβλέπει η αρχή Le Chatelier, και το $K_c$ δίνει πόσο.

## Ερωτήσεις

1. Στην έκφραση του $K_c$, οι συγκεντρώσεις των προϊόντων μπαίνουν:
   - στον αριθμητή, υψωμένες στους συντελεστές τους
   - στον παρονομαστή, υψωμένες στους συντελεστές τους
   - στον αριθμητή, πολλαπλασιασμένες με τους συντελεστές
   - στον αριθμητή, χωρίς τους συντελεστές τους
2. Από τι εξαρτάται η τιμή του $K_c$ μιας ορισμένης αντίδρασης;
   - μόνο από τη θερμοκρασία
   - από τις αρχικές συγκεντρώσεις
   - από τον όγκο του δοχείου
   - από την παρουσία καταλύτη
3. Ποια είναι η έκφραση του $K_c$ για την $C(s) + CO_2(g) \rightleftharpoons 2CO(g)$;
   - $K_c = \dfrac{[CO]^2}{[CO_2]}$
   - $K_c = \dfrac{[CO]^2}{[C][CO_2]}$
   - $K_c = \dfrac{2[CO]}{[CO_2]}$
   - $K_c = \dfrac{[CO_2]}{[CO]^2}$
4. Σε ένα μείγμα, σε ορισμένη θερμοκρασία, βρίσκεις $Q_c = 20$, ενώ $K_c = 5$. Τι θα γίνει;
   - η αντίδραση θα προχωρήσει προς τα αριστερά
   - η αντίδραση θα προχωρήσει προς τα δεξιά
   - το μείγμα είναι ήδη σε κατάσταση ισορροπίας
   - το $K_c$ θα αυξηθεί ώσπου να γίνει $20$
5. Η $A(g) \rightleftharpoons 2B(g)$ έχει $K_c = 4$. Πόσο είναι το $K_c$ της $2B(g) \rightleftharpoons A(g)$ στην ίδια θερμοκρασία;
   - $0{,}25$
   - $-4$
   - $4$
   - $0{,}5$
6. Αν διπλασιάσεις όλους τους συντελεστές μιας εξίσωσης ισορροπίας, η νέα σταθερά είναι:
   - το τετράγωνο της αρχικής σταθεράς
   - το διπλάσιο της αρχικής σταθεράς
   - η τετραγωνική ρίζα της αρχικής
   - ίδια με την αρχική σταθερά
7. Σε ποια από τις παρακάτω ισορροπίες ισχύει $K_p = K_c$;
   - $CO(g) + H_2O(g) \rightleftharpoons CO_2(g) + H_2(g)$
   - $N_2(g) + 3H_2(g) \rightleftharpoons 2NH_3(g)$
   - $CaCO_3(s) \rightleftharpoons CaO(s) + CO_2(g)$
   - $PCl_5(g) \rightleftharpoons PCl_3(g) + Cl_2(g)$
8. Το $K_c$ μιας ισορροπίας αυξάνεται όταν αυξάνεται η θερμοκρασία. Τι συμπεραίνεις;
   - η ευθεία αντίδραση είναι ενδόθερμη
   - η ευθεία αντίδραση είναι εξώθερμη
   - τα προϊόντα έχουν περισσότερα mol αερίων
   - η αντίδραση έχει μεγάλη ενέργεια ενεργοποίησης
9. Σε σύστημα σε ισορροπία προσθέτουμε αντιδρών, σε σταθερή θερμοκρασία. Στη νέα ισορροπία, το $K_c$:
   - έχει την ίδια τιμή με πριν
   - έχει αυξηθεί, γιατί σχηματίστηκε προϊόν
   - έχει μειωθεί, γιατί υπάρχει περισσότερο αντιδρών
   - εξαρτάται από την ποσότητα που προστέθηκε
10. Μια ισορροπία έχει $K_c = 10^{12}$ σε ορισμένη θερμοκρασία. Τι σημαίνει αυτό;
   - στην ισορροπία επικρατούν σχεδόν μόνο προϊόντα
   - η αντίδραση φτάνει πολύ γρήγορα σε ισορροπία
   - στην ισορροπία επικρατούν σχεδόν μόνο αντιδρώντα
   - η αντίδραση είναι οπωσδήποτε πολύ εξώθερμη

## Ασκήσεις

1. Γράψε την έκφραση του $K_c$ για τη θερμική διάσπαση $CaCO_3(s) \rightleftharpoons CaO(s) + CO_2(g)$.
2. Σε δοχείο $5$ L υπάρχουν στην ισορροπία $1$ mol $H_2$, $0{,}5$ mol $I_2$ και $5$ mol $HI$. Βρες το $K_c$ της $H_2(g) + I_2(g) \rightleftharpoons 2HI(g)$.
3. Σε ορισμένη θερμοκρασία η ισορροπία $SO_2(g) + \frac{1}{2}O_2(g) \rightleftharpoons SO_3(g)$ έχει $K_c = 20$. Σε δοχείο $2$ L, στην ίδια θερμοκρασία, ένα μείγμα ισορροπίας περιέχει $0{,}4$ mol $SO_3$ και $0{,}1$ mol $SO_2$. Πόσα mol $O_2$ περιέχει;
4. Η $N_2(g) + 3H_2(g) \rightleftharpoons 2NH_3(g)$ έχει σε θερμοκρασία $T$ σταθερά $K_c = 0{,}5$. Δοχείο $2$ L περιέχει στη θερμοκρασία $T$ $1$ mol $N_2$ και $2$ mol $H_2$. Πόσα mol $NH_3$ πρέπει να περιέχει, για να είναι σε ισορροπία; Αν περιείχε $2$ mol $NH_3$, προς τα πού θα προχωρούσε;
5. Σε κενό δοχείο $2$ L εισάγεται $1$ mol $PCl_5$ και θερμαίνεται στους $600$ K, οπότε αποκαθίσταται η ισορροπία $PCl_5(g) \rightleftharpoons PCl_3(g) + Cl_2(g)$. Η ολική πίεση στην ισορροπία μετριέται $36{,}9$ atm. Δίνεται $R = 0{,}082$ L·atm/(mol·K).
   α) Βρες τον βαθμό διάσπασης του $PCl_5$.
   β) Βρες το $K_c$ στους $600$ K.
   γ) Βρες το $K_p$ στους $600$ K.
6. Σε θερμοκρασία $T$ δίνονται οι ισορροπίες (1) $N_2(g) + O_2(g) \rightleftharpoons 2NO(g)$ με $K_1 = 4 \cdot 10^{-4}$ και (2) $N_2(g) + 2O_2(g) \rightleftharpoons 2NO_2(g)$ με $K_2 = 4$.
   α) Βρες το $K_c$ της $2NO(g) + O_2(g) \rightleftharpoons 2NO_2(g)$ στη θερμοκρασία $T$.
   β) Σε ένα μείγμα ισορροπίας στη θερμοκρασία $T$ είναι $[O_2] = 0{,}01$ M. Πόσες φορές μεγαλύτερο είναι το $[NO_2]$ από το $[NO]$;
7. Δύο δοχεία του $1$ L, στην ίδια θερμοκρασία, περιέχουν μείγματα σε ισορροπία $H_2(g) + I_2(g) \rightleftharpoons 2HI(g)$, με $K_c = 64$. Το Α έχει $0{,}2$ mol $H_2$, $0{,}8$ mol $I_2$ και $3{,}2$ mol $HI$. Το Β έχει $0{,}8$ mol $H_2$, $0{,}2$ mol $I_2$ και $3{,}2$ mol $HI$. Ενώνεις τα δύο δοχεία, στην ίδια θερμοκρασία.
   α) Ένας συμμαθητής σου λέει: «Δύο μείγματα σε ισορροπία δίνουν μείγμα σε ισορροπία.» Έλεγξέ το.
   β) Βρες τη σύσταση της νέας ισορροπίας.
   γ) Δείξε ότι αν τα δύο δοχεία είχαν μείγματα ίδιας σύστασης, το ενωμένο μείγμα θα ήταν σε ισορροπία, ακόμη και με διαφορετικές ποσότητες.
8. Σε κλειστό δοχείο εισάγονται $2$ mol $CO$ και $3$ mol $H_2O(g)$ και αποκαθίσταται η ισορροπία $CO(g) + H_2O(g) \rightleftharpoons CO_2(g) + H_2(g)$, με $K_c = 1$ στη θερμοκρασία του πειράματος.
   α) Πόσα mol $CO_2$ υπάρχουν στην ισορροπία;
   β) Πόση είναι η απόδοση της αντίδρασης;
   γ) Πόσο είναι το $K_p$ στην ίδια θερμοκρασία;
   δ) Πόσα mol $H_2O(g)$ θα έπρεπε να εισαχθούν αρχικά, μαζί με τα $2$ mol $CO$, ώστε να αντιδράσει το $80\%$ του $CO$;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/lyk-c/chemistry/equilibrium-constant
