Μετάβαση στο περιεχόμενο

Πανελλήνιες 2023

Ημερήσια και Εσπερινά ΓΕΛ, 8 Ιουνίου 2023. Τα θέματα όπως δόθηκαν (PDF του υπουργείου). Οι απαντήσεις είναι δικές μας: τα σημεία που ψάχνει ο βαθμολογητής.

Λύσε το στην οθόνη ή στο χαρτί. Τα ανοιχτά θέματα τα γράφεις στο τετράδιο. Με την «Παράδοση» η σελίδα βαθμολογεί τις κλειστές ερωτήσεις και σου δείχνει τις λύσεις για τις υπόλοιπες.

Χημεία · Γ΄ Λυκείου

Πανελλήνιες 2023

Διάρκεια 180΄ · 100 μονάδες

Θέμα Α25 μονάδες

Για τις προτάσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή επιλογή.

  1. 1.
    Α1. Στο προπίνιο C1H3−C2≡C3H\overset{1}{\text{C}}\text{H}_3-\overset{2}{\text{C}}\equiv\overset{3}{\text{C}}\text{H}, τα άτομα του άνθρακα 1, 2, 3 έχουν υβριδικά τροχιακά, αντίστοιχα(5 μονάδες)
  2. 2.
    Α2. Ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων με κβαντικούς αριθμούς n=4n = 4, ℓ=2\ell = 2, mℓ=−1m_\ell = -1 σε άτομο που βρίσκεται σε θεμελιώδη κατάσταση είναι(5 μονάδες)
  3. 3.
    Α3. Το νιτρυλοβρωμίδιο, NO₂Br, διασπάται σύμφωνα με την αντίδραση: 2NO2Br(g)→2NO2(g)+Br2(g)2\text{NO}_2\text{Br}(g) \rightarrow 2\text{NO}_2(g) + \text{Br}_2(g) Ένας προτεινόμενος μηχανισμός είναι: NO2Br(g)→NO2(g)+Br(g)\text{NO}_2\text{Br}(g) \rightarrow \text{NO}_2(g) + \text{Br}(g) αργή αντίδραση NO2Br(g)+Br(g)→NO2(g)+Br2(g)\text{NO}_2\text{Br}(g) + \text{Br}(g) \rightarrow \text{NO}_2(g) + \text{Br}_2(g) γρήγορη αντίδραση Ο νόμος της ταχύτητας που προβλέπεται από αυτόν τον μηχανισμό είναι(5 μονάδες)
  4. 4.
    Α4. Δίνεται το γραμμικό φάσμα εκπομπής του ατόμου του υδρογόνου στην περιοχή του ορατού, που προκύπτει από τις παρακάτω αποδιεγέρσεις ηλεκτρονίων: n = 6 → n = 2, n = 5 → n = 2, n = 4 → n = 2 και n = 3 → n = 2. Το μήκος κύματος που αντιστοιχεί στη μετάπτωση n = 3 → n = 2 είναι(5 μονάδες)Γραμμικό φάσμα εκπομπής του υδρογόνου στο ορατό: τέσσερις γραμμές στα 410 nm (ιώδες), 434 nm (μπλε), 486 nm (πράσινο) και 656 nm (κόκκινο).
  5. 5.

    Α5. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στον αριθμό που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη ΣΩΣΤΟ, αν η πρόταση είναι σωστή ή τη λέξη ΛΑΘΟΣ, αν η πρόταση είναι λανθασμένη.(5 μονάδες)

    • Πρόταση αα)Ο καταλύτης αυξάνει την ταχύτητα μιας αντίδρασης καθώς δημιουργεί μια νέα πορεία για την πραγματοποίηση της αντίδρασης που έχει μικρότερη ενέργεια ενεργοποίησης.
    • Πρόταση ββ)Υδατικό διάλυμα NaCl συγκέντρωσης 0,4 Μ είναι ισοτονικό με υδατικό διάλυμα γλυκόζης συγκέντρωσης 0,4 Μ στην ίδια θερμοκρασία.
    • Πρόταση γγ)Με προσθήκη στερεού NaF σε διάλυμα HF, χωρίς μεταβολή του όγκου και της θερμοκρασίας, το pH του διαλύματος αυξάνεται.
    • Πρόταση δδ)Το χρώμα της όξινης μορφής ΗΔ ενός πρωτολυτικού δείκτη επικρατεί του χρώματος της βασικής μορφής Δ−\Delta^- του δείκτη όταν το pH>pKa ΗΔ−1\text{pH} > \text{p}K_{a\,\text{ΗΔ}} - 1.
    • Πρόταση εε)Με την επίδραση αντιδραστηρίου Grignard σε μεθανάλη (HCHO) και υδρόλυση του προϊόντος παράγεται δευτεροταγής αλκοόλη.

Θέμα Β25 μονάδες

  1. Β1
    1. α)

      α. Να κατατάξετε κατά σειρά αυξανόμενης ατομικής ακτίνας τα στοιχεία 7N_7\text{N}, 15P_{15}\text{P}, 33As_{33}\text{As} που βρίσκονται στη θεμελιώδη κατάσταση, αιτιολογώντας την απάντησή σας.(3 μονάδες)

    2. β)

      β. Να συγκρίνετε την ισχύ των βάσεων NH₃, AsH₃, PH₃, CH₃NH₂ σε υδατικά διαλύματα, ίδιας θερμοκρασίας, αν γνωρίζετε ότι η σειρά αύξησης του +Ι επαγωγικού φαινομένου είναι: H– < CH₃– < C₂H₅– (Μονάδα 1). Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (Μονάδες 3).(4 μονάδες)

  2. Β2
    1. α)

      α. Να αντιστοιχίσετε τις χημικές ουσίες της στήλης Α με τα σημεία ζέσεως της στήλης Β σε πίεση P = 1 atm. ΣΤΗΛΗ Α: CH₃OH, H₂, CH₄ ΣΤΗΛΗ Β: −253 °C, 65 °C, −162 °C Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. Δίνονται οι σχετικές ατομικές μάζες: ArA_r(H) = 1, ArA_r(C) = 12, ArA_r(Ο) = 16.(3 μονάδες)

    2. β)

      β. Έστω η χημική ισορροπία CH3OH(g)+H2(g)⇄CH4(g)+H2O(ℓ)\text{CH}_3\text{OH}(g) + \text{H}_2(g) \rightleftarrows \text{CH}_4(g) + \text{H}_2\text{O}(\ell), η οποία πραγματοποιείται σε σταθερή θερμοκρασία 80 °C. Να εξηγήσετε πώς θα μεταβληθεί (θα αυξηθεί/θα μειωθεί/θα παραμείνει σταθερή) η ποσότητα του H₂ αν αυξήσουμε τον όγκο του δοχείου.(3 μονάδες)

  3. 3.

    Β3. Διαθέτουμε 2 υδατικά διαλύματα Δ1 και Δ2 εκ των οποίων το ένα περιέχει ισχυρό μονοπρωτικό οξύ ΗΑ και το άλλο ασθενές μονοπρωτικό οξύ ΗΒ. Με πεχάμετρο μετράμε το αρχικό pH κάθε διαλύματος και διαπιστώνουμε ότι η τιμή του pH είναι η ίδια και στα δύο διαλύματα και ίση με 2. Αραιώνουμε 10 mL από το κάθε διάλυμα μέχρι τελικού όγκου 100 mL και ξαναμετράμε τα pH. Οι τιμές καταγράφονται στον παρακάτω πίνακα. Όλα τα διαλύματα βρίσκονται σε θερμοκρασία θ = 25 °C και τα δεδομένα του προβλήματος επιτρέπουν τις γνωστές προσεγγίσεις.

    Πίνακας
    Διάλυμα Δ1Διάλυμα Δ2
    αρχικό pH22
    pH αραιωμένων διαλυμάτων2,53
    mL διαλύματος NaOH που καταναλώθηκε ως το τελικό σημείοV₁ mLV₂ mL
    1. α)

      α. Να βρείτε ποιο διάλυμα περιέχει το ισχυρό οξύ και ποιο το ασθενές, αξιοποιώντας τις μετρήσεις του pH πριν και μετά την αραίωση (Μονάδα 1). Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (Μονάδες 2).(3 μονάδες)

    2. β)

      β. Στη συνέχεια ίσοι όγκοι των διαλυμάτων Δ1 και Δ2 ογκομετρούνται με το ίδιο πρότυπο υδατικό διάλυμα NaOH συγκέντρωσης c Μ, καταναλώνοντας μέχρι το τελικό σημείο όγκους V₁ και V₂ αντίστοιχα από το πρότυπο διάλυμα. Για τους όγκους V₁ και V₂ ισχύει: i) V₁ > V₂ ii) V₁ = V₂ iii) V₁ < V₂ Να επιλέξετε την ορθή απάντηση (Μονάδα 1). Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (Μονάδες 2).(3 μονάδες)

  4. 4.

    Β4. Έστω η παρακάτω αμφίδρομη αντίδραση, η οποία λαμβάνει χώρα σε ένα στάδιο και προς τις δύο κατευθύνσεις, είναι δηλαδή απλή αντίδραση και προς τις δύο κατευθύνσεις: 2A(g)+B(g)⇄k1, Ea1k2, Ea2A2B(g),ΔH10>02\text{A}(g) + \text{B}(g) \underset{k_2,\ Ea_2}{\overset{k_1,\ Ea_1}{\rightleftarrows}} \text{A}_2\text{B}(g), \quad \Delta H_1^0 > 0

    1. α)

      α. Εάν η προς τα δεξιά κατεύθυνση υποδεικνύεται με τον δείκτη 1 και η προς τα αριστερά κατεύθυνση υποδεικνύεται με τον δείκτη 2, να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στην ένδειξη που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη. i. ΔH10=−ΔH20\Delta H_1^0 = -\Delta H_2^0, όπου ΔH10\Delta H_1^0, ΔH20\Delta H_2^0 οι αντίστοιχες πρότυπες ενθαλπίες των αντιδράσεων. ii. Ea2=Ea1+ΔH10Ea_2 = Ea_1 + \Delta H_1^0, όπου Ea1Ea_1, Ea2Ea_2 οι αντίστοιχες ενέργειες ενεργοποίησης των αντιδράσεων. iii. Kc=k1⋅k2K_c = k_1 \cdot k_2, όπου KcK_c η σταθερά της χημικής ισορροπίας και k1k_1, k2k_2 οι σταθερές ταχύτητας των αντιδράσεων.(3 μονάδες)

    2. β)

      β. Να αιτιολογήσετε τις απαντήσεις σας.(3 μονάδες)

Θέμα Γ25 μονάδες

  1. Γ1
    1. α)

      α. Η ουρία (H₂NCONH₂) αντιδρά με νερό (H₂O) σε κατάλληλες συνθήκες και πραγματοποιείται η αντίδραση που παριστάνεται με τη θερμοχημική εξίσωση (1): H2NCONH2(aq)+H2O(ℓ)→2NH3(g)+CO2(g),ΔH0(1)\text{H}_2\text{NCONH}_2(aq) + \text{H}_2\text{O}(\ell) \rightarrow 2\text{NH}_3(g) + \text{CO}_2(g), \quad \Delta H^0 \quad (1) Να υπολογίσετε το ποσό της θερμότητας που εκλύεται ή απορροφάται από την αντίδραση 6 g ουρίας σύμφωνα με τη θερμοχημική εξίσωση (1). Δίνονται οι πρότυπες ενθαλπίες σχηματισμού: ΔHf0(NH3(g))=−46 kJ⋅mol−1\Delta H_f^0(\text{NH}_3(g)) = -46\ \text{kJ·mol}^{-1} ΔHf0(CO2(g))=−394 kJ⋅mol−1\Delta H_f^0(\text{CO}_2(g)) = -394\ \text{kJ·mol}^{-1} ΔHf0(H2NCONH2(aq))=−320 kJ⋅mol−1\Delta H_f^0(\text{H}_2\text{NCONH}_2(aq)) = -320\ \text{kJ·mol}^{-1} ΔHf0(H2O(ℓ))=−286 kJ⋅mol−1\Delta H_f^0(\text{H}_2\text{O}(\ell)) = -286\ \text{kJ·mol}^{-1} και οι σχετικές ατομικές μάζες: ArA_r(H) = 1, ArA_r(C) = 12, ArA_r(N) = 14, ArA_r(Ο) = 16.(5 μονάδες)

    2. β)

      β. Η αμμωνία (NH₃) που παράγεται διαβιβάζεται σε δοχείο όγκου 0,5 L και αντιδρά με περίσσεια οξειδίου του χαλκού (CuO), οπότε πραγματοποιείται η αντίδραση που παριστάνεται με την εξίσωση (2): 2NH3(g)+3CuO(s)→N2(g)+3Cu(s)+3H2O(ℓ)(2)2\text{NH}_3(g) + 3\text{CuO}(s) \rightarrow \text{N}_2(g) + 3\text{Cu}(s) + 3\text{H}_2\text{O}(\ell) \quad (2) Σε χρόνο t = 10 s έχει διασπαστεί το 20% της ποσότητας αμμωνίας (NH₃). Nα προσδιορίσετε τη μέση ταχύτητα της αντίδρασης και τη μέση ταχύτητα κατανάλωσης της αμμωνίας (NH₃) στο χρονικό διάστημα των 10 s.(4 μονάδες)

  2. 2.

    Γ2. Σε δοχείο όγκου V και σε θερμοκρασία θ °C πραγματοποιείται η αντίδραση που περιγράφεται από τη χημική εξίσωση (3): FeO(s)+CO(g)⇄Fe(s)+CO2(g)(3)\text{FeO}(s) + \text{CO}(g) \rightleftarrows \text{Fe}(s) + \text{CO}_2(g) \quad (3) Στη θέση της χημικής ισορροπίας υπάρχουν 0,25 mol CO, 1,25 mol CO₂, 0,25 mol FeO και 1,25 mol Fe. Nα υπολογίσετε την ποσότητα του CO₂ σε mol, που πρέπει να απομακρυνθεί από το δοχείο της αντίδρασης στην ίδια θερμοκρασία, ώστε η ποσότητα του CO στη νέα θέση ισορροπίας να είναι το 15\dfrac{1}{5} της ποσότητας του CO στην αρχική θέση της χημικής ισορροπίας.(6 μονάδες)

  3. 3.

    Γ3. Σε τρία δοχεία περιέχονται τα παρακάτω μίγματα. 1) Αιθανικό οξύ (CH₃COOH) και μεθανάλη (HCHO) 2) Μεθανικό οξύ (HCOOH) και προπανόνη (CH₃COCH₃) 3) Αιθανόλη (CH₃CH₂OH) και προπανάλη (CH₃CH₂CHO) Κάθε δοχείο περιέχει ένα από τα παραπάνω μίγματα, διαφορετικό το καθένα. Τα συστατικά στο κάθε μίγμα δεν αντιδρούν μεταξύ τους. Να προσδιορίσετε τη διαδικασία με την οποία θα ταυτοποιήσετε το περιεχόμενο του κάθε δοχείου, όταν έχετε στη διάθεσή σας: • Υδατικό διάλυμα όξινου ανθρακικού νατρίου (NaHCO₃) – (Διάλυμα ΔA\Delta_A) • Υδατικό διάλυμα ιωδίου (I₂) σε υδροξείδιο του νατρίου (NaOH) – (Διάλυμα ΔB\Delta_B) (Μονάδες 6) Να γράψετε τις αντιδράσεις που πραγματοποιούνται στο μίγμα (2), όταν προστεθεί διάλυμα ΔA\Delta_A και όταν προστεθεί διάλυμα ΔB\Delta_B (Μονάδες 4).(10 μονάδες)

Θέμα Δ25 μονάδες

Δίνονται: Kw=10−14K_w = 10^{-14} · Για το CH₃COOH: Ka=10−5K_a = 10^{-5} · οι σχετικές ατομικές μάζες: ArA_r(H) = 1, ArA_r(C) = 12, ArA_r(Ο) = 16. Όλα τα διαλύματα βρίσκονται σε θερμοκρασία θ = 25 °C και τα δεδομένα του προβλήματος επιτρέπουν τις γνωστές προσεγγίσεις.

  1. 1.

    Δ1. Τα 3,7 g κορεσμένης μονοσθενούς και πρωτοταγούς αλκοόλης Α (CνH2ν+1CH2OH\text{C}_\nu\text{H}_{2\nu+1}\text{CH}_2\text{OH}) αντιδρούν πλήρως με υδατικό διάλυμα KMnO₄ παρουσία H₂SO₄ και παράγεται οξύ Β. Το οξύ Β απομονώνεται και διαβιβάζεται σε 120 mL υδατικού διαλύματος NaOH συγκέντρωσης 0,5 Μ έτσι ώστε να προκύψει διάλυμα Y1. Η ποσότητα του NaOH στο Y1 που περισσεύει μετά την αντίδραση με το οξύ Β απαιτεί για την πλήρη εξουδετέρωσή της 50 mL υδατικού διαλύματος HCl συγκέντρωσης 0,2 Μ. Για την ένωση Α ισχύει: A→−H2Oπ. H2SO4, 170 ∘CΓ→H++H2OΔ\text{A} \xrightarrow[-\text{H}_2\text{O}]{\text{π. H}_2\text{SO}_4,\ 170\,^\circ\text{C}} \Gamma \xrightarrow[\text{H}^+]{+\text{H}_2\text{O}} \Delta (κύριο προϊόν) ενώ για την ένωση Δ ισχύει ότι δεν οξειδώνεται με υδατικό διάλυμα KMnO₄ παρουσία H₂SO₄ χωρίς διάσπαση της ανθρακικής της αλυσίδας.

    1. α)

      α) Να βρείτε τον μοριακό τύπο της αλκοόλης Α.(5 μονάδες)

    2. β)

      β) Nα γράψετε τους συντακτικούς τύπους των οργανικών ενώσεων Α, Γ και Δ.(3 μονάδες)

  2. 2.

    Δ2. Τα 3 g προπανόλης (C₃H₇OH) οξειδώνονται πλήρως με 70 mL υδατικού διαλύματος K₂Cr₂O₇ συγκέντρωσης 13\dfrac{1}{3} Μ, παρουσία H₂SO₄, και σχηματίζεται μίγμα αλδεΰδης και οξέος. Να υπολογίσετε το ποσοστό μετατροπής της προπανόλης σε οξύ.(6 μονάδες)

  3. 3.

    Δ3. Υδατικό διάλυμα CH₃COOH συγκέντρωσης 0,1 M και όγκου 2 L αναμιγνύεται με υδατικό διάλυμα Ca(OH)₂ συγκέντρωσης 0,05 Μ και όγκου V οπότε προκύπτει ρυθμιστικό διάλυμα Y2 με pH = 5. Να υπολογίσετε τον όγκο V του διαλύματος Ca(OH)₂.(6 μονάδες)

  4. 4.

    Δ4. Προσθέτουμε σε νερό 0,01 mol CH₃ONa ώστε να προκύψει υδατικό διάλυμα όγκου 100 mL (διάλυμα Y3). Να υπολογίσετε το pH του διαλύματος Y3.(5 μονάδες)

Καλή επιτυχία!

9 κλειστές απαντήσεις είναι ακόμα κενές.

Όλες οι ενότητες