Μετάβαση στο περιεχόμενο

Πανελλήνιες 2021

Ημερήσια και Εσπερινά ΓΕΛ, 18 Ιουνίου 2021. Τα θέματα όπως δόθηκαν (PDF του υπουργείου). Οι απαντήσεις είναι δικές μας: τα σημεία που ψάχνει ο βαθμολογητής.

Λύσε το στην οθόνη ή στο χαρτί. Τα ανοιχτά θέματα τα γράφεις στο τετράδιο. Με την «Παράδοση» η σελίδα βαθμολογεί τις κλειστές ερωτήσεις και σου δείχνει τις λύσεις για τις υπόλοιπες.

Χημεία · Γ΄ Λυκείου

Πανελλήνιες 2021

Διάρκεια 180΄ · 100 μονάδες

Θέμα Α25 μονάδες

Για τις προτάσεις Α1 έως και Α5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή επιλογή.

  1. 1.
    Α1. Ένα ηλεκτρόνιο που ανήκει στο τροχιακό 2pz2p_z μπορεί να έχει την εξής τετράδα κβαντικών αριθμών:(5 μονάδες)
  2. 2.
    Α2. Υδατικό διάλυμα υδροχλωρίου 10−710^{-7} M στους 25 °C έχει:(5 μονάδες)
  3. 3.
    Α3. Από τα παρακάτω το μικρότερο σημείο βρασμού έχει:(5 μονάδες)
  4. 4.
    Α4. Στις εξώθερμες αντιδράσεις ισχύει:(5 μονάδες)
  5. 5.
    Α5. Δίνεται η ισορροπία A(g)+B(g)⇄Γ(g)+2 Δ(g)\text{A}(g) + \text{B}(g) \rightleftarrows \Gamma(g) + 2\,\Delta(g) Η σωστή έκφραση για την KcK_c είναι:(5 μονάδες)

Θέμα Β25 μονάδες

  1. 1.

    Β1. Δίνονται τα στοιχεία 11Na_{11}\text{Na}, 16S_{16}\text{S} και 19K_{19}\text{K}.

    1. α)

      α. Να θέσετε τα στοιχεία αυτά, κατά σειρά αυξανόμενης ατομικής ακτίνας, αιτιολογώντας την απάντησή σας αποκλειστικά με βάση τη θέση τους στον Περιοδικό Πίνακα.(2 μονάδες)

    2. β)

      β. Ποιο από τα 11Na_{11}\text{Na} και 16S_{16}\text{S} έχει μεγαλύτερη ενέργεια πρώτου ιοντισμού; (μονάδα 1). Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας με κριτήριο την ατομική ακτίνα και το δραστικό πυρηνικό φορτίο (μονάδες 2).

  2. 2.

    Β2. Υδατικό διάλυμα που περιέχει τα ιόντα Cr2O72−\text{Cr}_2\text{O}_7^{2-} έχει χρώμα πορτοκαλί, ενώ το υδατικό διάλυμα των ιόντων CrO42−\text{CrO}_4^{2-} είναι κίτρινο. Μεταξύ των δύο ιόντων υφίσταται η ακόλουθη ισορροπία: 2 CrO42−(aq)+2 H3O+(aq)⇄Cr2O72−(aq)+3 H2O(ℓ)2\,\text{CrO}_4^{2-}(aq) + 2\,\text{H}_3\text{O}^+(aq) \rightleftarrows \text{Cr}_2\text{O}_7^{2-}(aq) + 3\,\text{H}_2\text{O}(\ell)

    1. α)

      α. Σε ένα κίτρινο διάλυμα ιόντων CrO42−\text{CrO}_4^{2-} προσθέτουμε μικρή ποσότητα H₂SO₄(aq). Το διάλυμα χρωματίζεται πορτοκαλί (διάλυμα Υ₁). Να δικαιολογήσετε την αλλαγή του χρώματος στο διάλυμα.(2 μονάδες)

    2. β)

      β. Στο διάλυμα Υ₁ προστίθεται ποσότητα NaOH(aq) μέχρι το διάλυμα να γίνει εκ νέου κίτρινο. Να δικαιολογήσετε τη νέα αλλαγή του χρώματος.(3 μονάδες)

  3. 3.

    Β3. Να συγκρίνετε τις συχνότητες μετάπτωσης: i. 4p→3s4p \rightarrow 3s ii. 4p→3d4p \rightarrow 3d στο ιόν του 2He+_2\text{He}^+ στην αέρια κατάσταση (μονάδες 2). Να τεκμηριώσετε την απάντησή σας (μονάδες 3).(5 μονάδες)

  4. 4.

    Β4. Στον παρακάτω πίνακα φαίνονται οι σταθερές (στη μορφή pKaK_a) τεσσάρων γνωστών καρβοξυλικών οξέων της μορφής: X–CH2–COOH\text{X–CH}_2\text{–COOH} (X–CH2–C(=O)–O–H\text{X–CH}_2\text{–C(=O)–O–H})

    pKaK_a των οξέων X–CH₂–COOH
    X –pKaK_a
    F –2,7
    NO₂ –1,7
    HO –3,6
    C₆H₅ –4,2
    1. α)

      α. Με βάση τα ανωτέρω πειραματικά στοιχεία να κατατάξετε τους υποκαταστάτες X κατά σειρά αυξανόμενου −I επαγωγικού φαινομένου (1 μονάδα). Να τεκμηριώσετε την απάντησή σας (μονάδες 2).

    2. β)

      β. Η τιμή της pKaK_a του CF₃COOH είναι −0,25. Να εξηγήσετε γιατί το CF₃COOH είναι πιο ισχυρό οξύ από το CFH₂COOH (pKaK_a = 2,7).(2 μονάδες)

  5. 5.

    Β5. Ορισμένες σύμπλοκες ενώσεις του λευκοχρύσου (Pt) χρησιμοποιούνται ως φάρμακα. Η σύμπλοκη ένωση [PtCl₂(NH₃)₂] υπάρχει στις δύο ακόλουθες επίπεδες δομές (ισομερή): Να εξηγήσετε για ποιον λόγο η δομή Β διαλύεται περισσότερο στο νερό από τη δομή Α.(5 μονάδες)

    Δύο επίπεδες δομές με το Pt στο κέντρο και τέσσερις υποκαταστάτες στις γωνίες. Δομή Α: τα δύο Cl απέναντι το ένα από το άλλο (πάνω αριστερά, κάτω δεξιά) και οι δύο NH3 απέναντι (πάνω δεξιά, κάτω αριστερά). Δομή Β: τα δύο Cl από την ίδια πλευρά (αριστερά, πάνω και κάτω) και οι δύο NH3 από την άλλη (δεξιά, πάνω και κάτω).

Θέμα Γ25 μονάδες

Διαθέτουμε δύο υδατικά διαλύματα (Υ₁ και Υ₂) ίσων συγκεντρώσεων και όγκου 20 mL το καθένα.
Το διάλυμα Υ₁ περιέχει το ασθενές οξύ ΗΑ (Ka=10−6K_a = 10^{-6}).
Το διάλυμα Υ₂ περιέχει την ασθενή βάση Β (Kb=10−6K_b = 10^{-6}).

Τα δεδομένα του προβλήματος επιτρέπουν τις γνωστές προσεγγίσεις. Δίνεται Kw=10−14K_w = 10^{-14}. Καθόλη τη διάρκεια των πειραμάτων οι τιμές KaK_a, KbK_b και KwK_w να θεωρήσετε ότι δεν μεταβάλλονται.

  1. 1.

    Γ1. Το διάλυμα Υ₁ ογκομετρείται από πρότυπο διάλυμα NaOH 0,2 M. Η καμπύλη ογκομέτρησης του Υ₁ δίνεται στο σχήμα 1.

    Σχήμα 1: καμπύλη ογκομέτρησης, pH προς όγκο NaOH. Το pH ανεβαίνει αργά, στα 10 mL βρίσκεται στο επίπεδο τμήμα, και απότομα ανεβαίνει γύρω από το ισοδύναμο σημείο (Ι.Σ.) στα 20 mL.
    1. α)

      α. Να υπολογίσετε την αρχική συγκέντρωση του ΗΑ στο διάλυμα Υ₁.(3 μονάδες)

    2. β)

      β. Να υπολογίσετε την τιμή του pH του ογκομετρούμενου διαλύματος, όταν έχουν προστεθεί 10 mL από το πρότυπο διάλυμα.(3 μονάδες)

  2. 2.

    Γ2. Το διάλυμα Υ₂ ογκομετρείται από πρότυπο διάλυμα HCl 0,2 M. Η καμπύλη ογκομέτρησης δίνεται στο σχήμα 2.

    Σχήμα 2: καμπύλη ογκομέτρησης, pH προς όγκο HCl. Το pH ξεκινά ψηλά, πέφτει αργά και απότομα γύρω από το ισοδύναμο σημείο (Ι.Σ.), και μετά συνεχίζει να πέφτει αργά. Δεν σημειώνεται όγκος.
    1. α)

      α. Να υπολογίσετε τον όγκο του προτύπου διαλύματος που καταναλώθηκε μέχρι το ισοδύναμο σημείο.(3 μονάδες)

    2. β)

      β. Να υπολογίσετε την τιμή του pH του διαλύματος στο ισοδύναμο σημείο.(3 μονάδες)

  3. 3.

    Γ3. Δίνονται οι ακόλουθοι δείκτες: i. κίτρινο της αλιζαρίνης με pKaK_a = 11 ii. πορφυρό της βρωμοκρεσόλης με pKaK_a = 6,4 iii. ηλιανθίνη με pKaK_a = 3,5. Να αιτιολογήσετε ποιος από τους παραπάνω δείκτες είναι καταλληλότερος για την ογκομέτρηση καθενός από τα διαλύματα Υ₁ και Υ₂.(6 μονάδες)

  4. 4.

    Γ4. Αναμιγνύουμε ίσους όγκους από τα αρχικά διαλύματα Υ₁ και Υ₂. Θα προκύψει διάλυμα όξινο, βασικό ή ουδέτερο (μονάδα 1); Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας (μονάδες 2).(3 μονάδες)

  5. 5.

    Γ5. Με αποκλειστικό κριτήριο ότι η αντίδραση αυτοϊοντισμού του νερού είναι ενδόθερμη διαδικασία, να εξηγήσετε πώς μεταβάλλεται η θερμοκρασία του διαλύματος κατά τη διάρκεια της ογκομέτρησης.(4 μονάδες)

Θέμα Δ25 μονάδες

Η αμμωνία (NH₃) είναι ένα σπουδαίο βιομηχανικό αέριο με πολλές χρήσεις.
Ισομοριακό αέριο μίγμα N₂ και H₂ εισάγεται σε θερμαινόμενο σωλήνα θερμοκρασίας θ °C παρουσία καταλύτη, οπότε συντίθεται η αμμωνία NH₃, σύμφωνα με την παρακάτω χημική εξίσωση:

N2(g)+3 H2(g)⇄2 NH3(g)\text{N}_2(g) + 3\,\text{H}_2(g) \rightleftarrows 2\,\text{NH}_3(g)

Το εξερχόμενο αέριο μίγμα εισάγεται σε δοχείο όγκου V1V_1 και η σύστασή του παραμένει σταθερή.

  1. 1.

    Δ1. Αν το μίγμα περιέχει 20% v/v NH₃, να βρείτε την απόδοση της αντίδρασης που πραγματοποιήθηκε.(6 μονάδες)

  2. 2.

    Δ2. Τα συνολικά mol των αερίων στο δοχείο είναι 10 και η πιο πάνω αντίδραση έχει Kc=2027K_c = \dfrac{20}{27} στους θ °C. Να υπολογίσετε τον όγκο V1V_1 του δοχείου.(6 μονάδες)

  3. 3.

    Δ3. Ένα από τα παραπροϊόντα της βιομηχανικής παρασκευής της αμμωνίας (NH₃) είναι το διοξείδιο του άνθρακα CO₂, το οποίο χρησιμοποιείται για την παραγωγή ανθρακικού ασβεστίου CaCO₃(s). Σε δοχείο σταθερού όγκου V2V_2 = 1 L εισάγονται 2 mol CaCO₃(s). Το δοχείο θερμαίνεται στους θ °C, οπότε το CaCO₃(s) διασπάται σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: CaCO3(s)⇄υ1υ2CaO(s)+CO2(g)\text{CaCO}_3(s) \underset{\upsilon_2}{\overset{\upsilon_1}{\rightleftarrows}} \text{CaO}(s) + \text{CO}_2(g) Ο μέγιστος ρυθμός μεταβολής συγκέντρωσης του CO₂ είναι υ\upsilon = 0,4 M/min και ο βαθμός διάσπασης του CaCO₃(s) είναι 0,5. Αν οι αντιδράσεις και προς τις δύο κατευθύνσεις της χημικής ισορροπίας είναι στοιχειώδεις (απλές) τότε:

    1. α)

      α. να γράψετε τον νόμο ταχύτητας της αντίδρασης διάσπασης του CaCO₃(s) (μονάδες 2), καθώς και τον νόμο της αντίθετης αντίδρασης (μονάδες 2).

    2. β)

      β. να υπολογίσετε τις τιμές και τις μονάδες των σταθερών ταχύτητας k1k_1 και k2k_2.(4 μονάδες)

    3. γ)

      γ. να υπολογίσετε τα mol του CO₂ που πρέπει να αφαιρεθούν από το δοχείο, ώστε η πίεση σε αυτό να υποδιπλασιαστεί υπό σταθερή θερμοκρασία.(5 μονάδες)

Καλή επιτυχία!

5 κλειστές απαντήσεις είναι ακόμα κενές.

Όλες οι ενότητες