Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επαναληπτικές 2020

Επαναληπτικές Πανελλαδικές ΓΕΛ, 12 Σεπτεμβρίου 2020. Τα θέματα όπως δόθηκαν (PDF του υπουργείου). Οι απαντήσεις είναι δικές μας: τα σημεία που ψάχνει ο βαθμολογητής.

Λύσε το στην οθόνη ή στο χαρτί. Τα ανοιχτά θέματα τα γράφεις στο τετράδιο. Με την «Παράδοση» η σελίδα βαθμολογεί τις κλειστές ερωτήσεις και σου δείχνει τις λύσεις για τις υπόλοιπες.

Χημεία · Γ΄ Λυκείου

Επαναληπτικές 2020

Διάρκεια 180΄ · 100 μονάδες

Θέμα Α25 μονάδες

Για τις προτάσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή επιλογή.

  1. 1.
    Α1. Το μεθάνιο (CH₄) είναι ένα μη πολικό μόριο και αυτό οφείλεται(5 μονάδες)
  2. 2.
    Α2. Ποια από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστή;(5 μονάδες)
  3. 3.
    Α3. Κατά την πραγματοποίηση της απλής χημικής αντίδρασης H2(g)+Cl2(g)→2HCl(g)\text{H}_2(g) + \text{Cl}_2(g) \rightarrow 2\text{HCl}(g) ισχύει:(5 μονάδες)
  4. 4.
    Α4. Σε δύο δοχεία σταθερού όγκου βρίσκονται σε ισορροπία CO₂(g), C(s) και CO(g), σύμφωνα με την αντίδραση: CO2(g)+C(s)⇄2CO(g)\text{CO}_2(g) + \text{C}(s) \rightleftarrows 2\text{CO}(g). Στο πρώτο δοχείο προσθέτουμε CO(g) και C(s), ενώ στο δεύτερο προσθέτουμε CO₂(g) και CO(g).(5 μονάδες)
  5. 5.

    Α5. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη.(5 μονάδες)

    • Πρόταση αα)Η ενέργεια του δεύτερου ιοντισμού του ατόμου ενός στοιχείου είναι πάντα μεγαλύτερη από την αντίστοιχη ενέργεια του πρώτου ιοντισμού του ίδιου στοιχείου.
    • Πρόταση ββ)Μια ουσία έχει ενθαλπία, άρα και θερμότητα.
    • Πρόταση γγ)Σε μια ογκομέτρηση το ισοδύναμο σημείο ταυτίζεται πάντα με το τελικό σημείο.
    • Πρόταση δδ)Στις αντιδράσεις που θεωρούμε μονόδρομες η σταθερά ισορροπίας (KCK_C) έχει τιμή πολύ κοντά στο 1.
    • Πρόταση εε)Σύμφωνα με την απαγορευτική αρχή του Pauli δεν υπάρχει άτομο με κατανομή 1s31s^3.

Θέμα Β25 μονάδες

  1. 1.

    Β1. Στο σχήμα Β1 δίνεται ένα μέρος του Περιοδικού Πίνακα, στο οποίο σημειώνονται μερικά στοιχεία με τα σύμβολά τους. Στον πίνακα Β1 δίνονται ιδιότητες των στοιχείων που απεικονίζονται στο σχήμα Β1, όπου τα γράμματα της πρώτης στήλης αντιστοιχούν στα στοιχεία που απεικονίζονται στο σχήμα Β1.

    Πίνακας Β1
    Ατομική ακτίνα (10−1110^{-11} m)Ei1E_{i1} (kJ)Ei2E_{i2} (kJ)
    Α3,223725250
    Β3,71312-
    Γ7,313143388
    Δ18,64963052
    Ε19,75891145
    Ζ22,74194560
    Σχήμα Β1: περίγραμμα των τεσσάρων πρώτων περιόδων του Περιοδικού Πίνακα. Σημειώνονται: H (1η περίοδος, 1η ομάδα), He (1η περίοδος, 18η ομάδα), O (2η περίοδος, 16η ομάδα), Na (3η περίοδος, 1η ομάδα), K και Ca (4η περίοδος, 1η και 2η ομάδα).
    1. α)

      α. Να αντιστοιχίσετε τα στοιχεία του σχήματος Β1 με τα Α έως Ζ του πίνακα Β1 και να αιτιολογήσετε πλήρως την απάντησή σας (μονάδες 6).

    2. β)

      β. Δίνεται το στοιχείο 16S_{16}\text{S}. Να εξηγήσετε ποια βάση θα έχει μεγαλύτερη KbK_b, στην ίδια θερμοκρασία: το OH⁻ ή το HS⁻ (μονάδες 2);

  2. 2.

    Β2. Η αιμοσφαιρίνη (Hb) ανήκει σε μια οικογένεια πρωτεϊνών που μεταφέρουν οξυγόνο από τους πνεύμονες στους ιστούς δεσμεύοντάς το σε ομάδες αίμης, σύμφωνα με την ισορροπία (1): Hb+O2⇄HbO2,Kc1=2,9(1)\text{Hb} + \text{O}_2 \rightleftarrows \text{HbO}_2, \quad K_{c1} = 2{,}9 \qquad (1) Ένα γνωστό δηλητήριο είναι το CO (g), το οποίο δεσμεύεται από την αιμοσφαιρίνη, σύμφωνα με την ισορροπία (2): Hb+CO⇄HbCO,Kc2=630(2)\text{Hb} + \text{CO} \rightleftarrows \text{HbCO}, \quad K_{c2} = 630 \qquad (2) Με βάση τις ανωτέρω ισορροπίες να εξηγήσετε τη βλαβερή δράση του CO στον άνθρωπο.(4 μονάδες)

  3. 3.

    Β3. Δίνεται η αντίδραση διάσπασης του ασβεστόλιθου (CaCO₃): CaCO3(s)⇄CaO(s)+CO2(g),ΔH>0\text{CaCO}_3(s) \rightleftarrows \text{CaO}(s) + \text{CO}_2(g), \quad \Delta H > 0 Σε τέσσερα κλειστά δοχεία τοποθετείται ποσότητα CaCO₃(s) και το σύστημα καταλήγει σε ισορροπία. H αρχική ποσότητα του ασβεστόλιθου, ο σταθερός όγκος του κάθε δοχείου καθώς και η σταθερή θερμοκρασία στην οποία διεξάγονται τα πειράματα φαίνονται στον πίνακα Β3. Ποια από τις παρακάτω σχέσεις α έως ε ισχύει για τη μάζα του CaO (s) στη θέση ισορροπίας στα τέσσερα δοχεία: α. mΔ=mΓ=mB=mAm_\Delta = m_\Gamma = m_\text{B} = m_\text{A} β. mΔ<mΓ<mB=mAm_\Delta < m_\Gamma < m_\text{B} = m_\text{A} γ. mΔ>mB=mA>mΓm_\Delta > m_\text{B} = m_\text{A} > m_\Gamma δ. mΔ<mB=mA<mΓm_\Delta < m_\text{B} = m_\text{A} < m_\Gamma ε. mΔ=mΓ<mB<mAm_\Delta = m_\Gamma < m_\text{B} < m_\text{A}

    Πίνακας Β3
    ΔοχείοΑρχική ποσότητα CaCO₃ (g)ΌγκοςΘερμοκρασία
    Α2VVTT
    Β4VVTT
    Γ2VVT′<TT' < T
    Δ22V2VTT
    1. α)

      Η σωστή σχέση (μονάδα 1).

    2. β)

      Να εξηγήσετε την απάντησή σας (μονάδες 4).

  4. 4.

    Β4. Δίνεται η αντίδραση εξουδετέρωσης H3O+(aq)+OH−(aq)→2H2O(ℓ)\text{H}_3\text{O}^+(aq) + \text{OH}^-(aq) \rightarrow 2\text{H}_2\text{O}(\ell). Πραγματοποιήθηκαν πειράματα στα οποία μελετήθηκε η θερμότητα που εκλύεται από τις αντιδράσεις οι οποίες λαμβάνουν χώρα κατά την ανάμειξη α. δύο υδατικών διαλυμάτων Υ₁ και Υ₂: Υ₁: HNO₃ (0,01 M, 100 mL) Υ₂: NaOH (0,01 M, 100 mL) β. δύο υδατικών διαλυμάτων Υ₃ και Υ₄: Υ₃: HCl (0,01 M, 100 mL) Υ₄: KOH (0,01 M, 100 mL) γ. δύο υδατικών διαλυμάτων Υ₅ και Υ₆: Υ₅: CH₃COOH (0,01 M, 100 mL) Υ₆: NaOH (0,01 M, 100 mL) Όλες οι αναμείξεις των παραπάνω διαλυμάτων πραγματοποιήθηκαν ακριβώς στις ίδιες πειραματικές συνθήκες. Στη διεργασία (α) εκλύθηκε θερμότητα Q1Q_1, στη διεργασία (β) εκλύθηκε Q2Q_2 και στη (γ) εκλύθηκε Q3Q_3. Αν από τα αποτελέσματα πήραμε τα ακόλουθα πειραματικά δεδομένα (i) Q1=Q2Q_1 = Q_2 και (ii) Q3<Q1Q_3 < Q_1, να εξηγήσετε γιατί προέκυψαν τα πειραματικά δεδομένα

    1. α)

      (i) (μονάδες 3)

    2. β)

      (ii) (μονάδες 5)

Θέμα Γ25 μονάδες

Η μεθανόλη (CH₃OH) είναι η απλούστερη κορεσμένη αλκοόλη με βιομηχανικό ενδιαφέρον. Η σύγχρονη βιομηχανική παραγωγή μεθανόλης έχει ως πρώτη ύλη το φυσικό αέριο. Η τελική αντίδραση της παραγωγής της δίνεται από την χημική εξίσωση:

CO(g)+2H2(g)⇄CH3OH(g),ΔH=−130 kJ(1)\text{CO}(g) + 2\text{H}_2(g) \rightleftarrows \text{CH}_3\text{OH}(g), \quad \Delta H = -130 \text{ kJ} \qquad (1)

  1. 1.

    Γ1. Σε δοχείο σταθερού όγκου 3 L εισάγονται 5 mol CO και 2 mol H₂ και το σύστημα καταλήγει σε ισορροπία σύμφωνα με την αντίδραση (1). Αν η απόδοση της αντίδρασης (1) στους θ °C ισούται με α=0,5\alpha = 0{,}5, να υπολογίσετε:

    1. α)

      α. Τη σταθερά χημικής ισορροπίας της χημικής εξίσωσης (1) (μονάδες 5).

    2. β)

      β. Ένας μαθητής ισχυρίζεται ότι η ενέργεια που εκλύθηκε από το σύστημα μέχρι να φτάσει σε ισορροπία στο ερώτημα (α) είναι μεγαλύτερη από την ενέργεια που εκλύεται από την καύση 11,2 L ισομοριακού μείγματος CO και H₂ προς CO₂ και H₂O. Δίνονται ενθαλπίες των αντιδράσεων: CH3OH(g)+32O2(g)→CO2(g)+2H2O(g),ΔH=−750 kJ(2)\text{CH}_3\text{OH}(g) + \tfrac{3}{2}\text{O}_2(g) \rightarrow \text{CO}_2(g) + 2\text{H}_2\text{O}(g), \quad \Delta H = -750 \text{ kJ} \qquad (2) CO(g)+12O2(g)→CO2(g),ΔH=−280 kJ(3)\text{CO}(g) + \tfrac{1}{2}\text{O}_2(g) \rightarrow \text{CO}_2(g), \quad \Delta H = -280 \text{ kJ} \qquad (3) Να εξηγήσετε αν ο ισχυρισμός του μαθητή είναι σωστός (μονάδες 5).

  2. 2.

    Γ2. Η μεθανόλη, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παρασκευή οξικού οξέος (CH₃COOH), σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: CH3OH(g)+CO(g)⇄CH3COOH(ℓ)(4)\text{CH}_3\text{OH}(g) + \text{CO}(g) \rightleftarrows \text{CH}_3\text{COOH}(\ell) \qquad (4) Μια βιομηχανία παρασκευάζει οξικό οξύ με την παραπάνω μέθοδο χρησιμοποιώντας μεθανόλη (CH₃OH) και περίσσεια μονοξειδίου του άνθρακα (CO). Όταν η αντίδραση φτάσει σε ισορροπία λαμβάνεται δείγμα από το μείγμα ισορροπίας. Από το δείγμα αφαιρείται με κατάλληλη μέθοδο το μονοξείδιο του άνθρακα. Η ποσότητα που απομένει (μεθανόλη και οξικό οξύ) ζυγίζει 0,68 g και διαλύεται σε νερό, οπότε παρασκευάζεται διάλυμα Δ1 όγκου 200 mL. Ποσότητα 20 mL από το Δ1 ογκομετρείται με πρότυπο διάλυμα καυστικού νατρίου (NaOH) και η καμπύλη ογκομέτρησης, που λαμβάνεται, δίνεται στο σχήμα Γ2, όπου στα 10 mL αντιστοιχεί το ισοδύναμο σημείο της ογκομέτρησης:

    Σχήμα Γ2: καμπύλη ογκομέτρησης, pH προς $V_{\text{NaOH}}$ (mL). Το pH ξεκινά λίγο κάτω από 5, είναι 5 στα 5 mL, ανεβαίνει απότομα γύρω από το ισοδύναμο σημείο στα 10 mL και πλησιάζει ασυμπτωτικά το 13 για μεγάλους όγκους.
    1. α)

      α. Να εξηγήσετε γιατί η συγκέντρωση του NaOH είναι 0,1 Μ (μονάδες 2).

    2. β)

      β. Nα υπολογίσετε τη σταθερά ιοντισμού του οξικού οξέoς (KaK_a) (να θεωρήσετε ότι η μεθανόλη δεν αντιδρά με το καυστικό νάτριο) (μονάδες 6).

    3. γ)

      γ. Nα υπολογίσετε την απόδοση της αντίδρασης (4) (μονάδες 7).

Θέμα Δ25 μονάδες

Μία από τις ενώσεις που εξετάζονται ως πιθανή δραστική ουσία φαρμάκου είναι η χημική ένωση (Ι), με μοριακό τύπο C23+xH24+2xCl2O5\text{C}_{23+x}\text{H}_{24+2x}\text{Cl}_2\text{O}_5:

Δίνεται ότι: Kw=10−14K_w = 10^{-14}. Τα δεδομένα του θέματος Δ επιτρέπουν τις γνωστές προσεγγίσεις.

Χημική ένωση (Ι), συντακτικός τύπος. Από αριστερά: δακτύλιος έξι ατόμων C με ένα Cl, μια ομάδα CH(OH) και δύο διπλούς δεσμούς· συνδέεται με ομάδα –CH=CH– με έναν δεύτερο δακτύλιο που φέρει Cl και διπλούς δεσμούς, ενωμένο με τρίτο δακτύλιο. Ο τρίτος συνδέεται μέσω CH με εστερικό O: –O–C(=O)–CH(CH₃)–(CH₂)ₓ–CH₂–COOH. Οι ομάδες –OH είναι δύο: μία αλκοολική και μία της καρβοξυλομάδας· τα άτομα O συνολικά πέντε.
  1. 1.

    Δ1. Για την εύρεση της σχετικής μοριακής μάζας της χημικής ένωσης (Ι) χρησιμοποιήθηκε η τεχνική της ωσμωμετρίας. Αν 50 mL διαλύματος της χημικής ένωσης (Ι) στο οποίο έχουν διαλυθεί 0,1 g αυτής εμφανίζει ωσμωτική πίεση 0,1 atm στους 27 °C, να βρείτε τον αριθμό x στον μοριακό τύπο. Δίνονται: R=0,082R = 0{,}082 atm·L·mol⁻¹·K⁻¹. ArA_r: H = 1, C = 12, O = 16, Cl = 35 (στη χημική ένωση (Ι) έχει χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά το ισότοπο ³⁵Cl).(5 μονάδες)

  2. 2.

    Δ2. Η χημική ένωση (Ι) περιέχει μια καρβοξυλομάδα και ως εκ τούτου θεωρείται ως ασθενές οξύ του τύπου ΗΑ. Αν διάλυμα του μετά νατρίου άλατος της χημικής ένωσης (Ι), NaA, συγκέντρωσης 10−210^{-2} Μ έχει pH = 8, να δείξετε ότι η pKaK_a της χημικής ένωσης (Ι) είναι 4.(5 μονάδες)

  3. Δ3
    1. α)

      α. Πόσα από τα άτομα υδρογόνου της χημικής ένωσης (Ι) μπορούν να συμμετάσχουν στη δημιουργία δεσμών υδρογόνου (μονάδες 2);

    2. β)

      β. Πόσα από τα άτομα της χημικής ένωσης (Ι) (εκτός των ατόμων υδρογόνου) μπορούν να συμμετάσχουν στη δημιουργία δεσμών υδρογόνου (μονάδες 2);

  4. 4.

    Δ4. Σε ένα σύστημα οκτανόλης/νερού, όπως αυτό του Σχήματος Δ4, αποτελούμενο από 900 mL οκτανόλης και 100 mL νερού, διαλύονται 0,091 mol της χημικής ένωσης (Ι) χωρίς μεταβολή του όγκου. Μετά από την απαραίτητη διαδικασία ανάδευσης το σύστημα ηρεμεί και οι διαλύτες διαχωρίζονται σε δύο φάσεις, όπως το Σχήμα Δ4. Το pH στην υδατική φάση μετρήθηκε ίσο με 3. Να βρεθεί η τιμή του λόγου log⁡[χημικηˊ εˊνωση (I)]οκτ[χημικηˊ εˊνωση (I)]νερ\log\dfrac{[\text{χημική ένωση (I)}]_{\text{οκτ}}}{[\text{χημική ένωση (I)}]_{\text{νερ}}}(8 μονάδες)

    Σχήμα Δ4: ποτήρι με δύο φάσεις που δεν αναμιγνύονται, οκτανόλη πάνω και νερό κάτω.
  5. 5.

    Δ5. Η πληθώρα των ενώσεων που δυνητικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως δραστικές ουσίες φαρμάκων έχει επιφέρει την ανάγκη θέσπισης κριτηρίων επιλογής, όπως τα παρακάτω: 1. Η σχετική μοριακή μάζα της ένωσης δεν πρέπει να υπερβαίνει το 500. 2. Ο αριθμός των ατόμων υδρογόνου που μπορεί να συμμετάσχουν στη δημιουργία δεσμών υδρογόνου να μην υπερβαίνει το 5. 3. Ο αριθμός των ατόμων που κάνουν δεσμούς υδρογόνου να με άτομα υδρογόνου να μην υπερβαίνει το 10. 4. Όταν η υπό εξέταση ένωση διαλύεται σε ένα διφασικό σύστημα οκτανόλης/νερού (2 διαλύτες που ΔΕΝ αναμιγνύονται, ο λόγος log⁡[φαˊρμακο]οκτ[φαˊρμακο]νερ\log\dfrac{[\text{φάρμακο}]_{\text{οκτ}}}{[\text{φάρμακο}]_{\text{νερ}}} να μην υπερβαίνει το 5. Όπου [φάρμακο]οκτ, [φάρμακο]νερ είναι οι συγκεντρώσεις της μη ιοντισμένης μορφής του φαρμάκου στην οκτανόλη και στο νερό, αντίστοιχα. Να εξηγήσετε αν η χημική ένωση (Ι) είναι συμβατή με τα 4 παραπάνω κριτήρια;(3 μονάδες)

Καλή επιτυχία!

9 κλειστές απαντήσεις είναι ακόμα κενές.

Όλες οι ενότητες