Χημεία · Γ΄ Λυκείου
Επαναληπτικές 2020
Διάρκεια 180΄ · 100 μονάδες
Θέμα Α25 μονάδες
Για τις προτάσεις Α1 έως και Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή επιλογή.
- 1.
- 2.
- 3.
- 4.
- 5.
Α5. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη.(5 μονάδες)
Θέμα Β25 μονάδες
- 1.
Β1. Στο σχήμα Β1 δίνεται ένα μέρος του Περιοδικού Πίνακα, στο οποίο σημειώνονται μερικά στοιχεία με τα σύμβολά τους. Στον πίνακα Β1 δίνονται ιδιότητες των στοιχείων που απεικονίζονται στο σχήμα Β1, όπου τα γράμματα της πρώτης στήλης αντιστοιχούν στα στοιχεία που απεικονίζονται στο σχήμα Β1.
Πίνακας Β1 Ατομική ακτίνα ( m) (kJ) (kJ) Α 3,2 2372 5250 Β 3,7 1312 - Γ 7,3 1314 3388 Δ 18,6 496 3052 Ε 19,7 589 1145 Ζ 22,7 419 4560 
- α)
α. Να αντιστοιχίσετε τα στοιχεία του σχήματος Β1 με τα Α έως Ζ του πίνακα Β1 και να αιτιολογήσετε πλήρως την απάντησή σας (μονάδες 6).
- β)
β. Δίνεται το στοιχείο . Να εξηγήσετε ποια βάση θα έχει μεγαλύτερη , στην ίδια θερμοκρασία: το OH⁻ ή το HS⁻ (μονάδες 2);
- α)
- 2.
Β2. Η αιμοσφαιρίνη (Hb) ανήκει σε μια οικογένεια πρωτεϊνών που μεταφέρουν οξυγόνο από τους πνεύμονες στους ιστούς δεσμεύοντάς το σε ομάδες αίμης, σύμφωνα με την ισορροπία (1): Ένα γνωστό δηλητήριο είναι το CO (g), το οποίο δεσμεύεται από την αιμοσφαιρίνη, σύμφωνα με την ισορροπία (2): Με βάση τις ανωτέρω ισορροπίες να εξηγήσετε τη βλαβερή δράση του CO στον άνθρωπο.(4 μονάδες)
- 3.
Β3. Δίνεται η αντίδραση διάσπασης του ασβεστόλιθου (CaCO₃): Σε τέσσερα κλειστά δοχεία τοποθετείται ποσότητα CaCO₃(s) και το σύστημα καταλήγει σε ισορροπία. H αρχική ποσότητα του ασβεστόλιθου, ο σταθερός όγκος του κάθε δοχείου καθώς και η σταθερή θερμοκρασία στην οποία διεξάγονται τα πειράματα φαίνονται στον πίνακα Β3. Ποια από τις παρακάτω σχέσεις α έως ε ισχύει για τη μάζα του CaO (s) στη θέση ισορροπίας στα τέσσερα δοχεία: α. β. γ. δ. ε.
Πίνακας Β3 Δοχείο Αρχική ποσότητα CaCO₃ (g) Όγκος Θερμοκρασία Α 2 Β 4 Γ 2 Δ 2 - α)
Η σωστή σχέση (μονάδα 1).
- β)
Να εξηγήσετε την απάντησή σας (μονάδες 4).
- α)
- 4.
Β4. Δίνεται η αντίδραση εξουδετέρωσης . Πραγματοποιήθηκαν πειράματα στα οποία μελετήθηκε η θερμότητα που εκλύεται από τις αντιδράσεις οι οποίες λαμβάνουν χώρα κατά την ανάμειξη α. δύο υδατικών διαλυμάτων Υ₁ και Υ₂: Υ₁: HNO₃ (0,01 M, 100 mL) Υ₂: NaOH (0,01 M, 100 mL) β. δύο υδατικών διαλυμάτων Υ₃ και Υ₄: Υ₃: HCl (0,01 M, 100 mL) Υ₄: KOH (0,01 M, 100 mL) γ. δύο υδατικών διαλυμάτων Υ₅ και Υ₆: Υ₅: CH₃COOH (0,01 M, 100 mL) Υ₆: NaOH (0,01 M, 100 mL) Όλες οι αναμείξεις των παραπάνω διαλυμάτων πραγματοποιήθηκαν ακριβώς στις ίδιες πειραματικές συνθήκες. Στη διεργασία (α) εκλύθηκε θερμότητα , στη διεργασία (β) εκλύθηκε και στη (γ) εκλύθηκε . Αν από τα αποτελέσματα πήραμε τα ακόλουθα πειραματικά δεδομένα (i) και (ii) , να εξηγήσετε γιατί προέκυψαν τα πειραματικά δεδομένα
- α)
(i) (μονάδες 3)
- β)
(ii) (μονάδες 5)
- α)
Θέμα Γ25 μονάδες
Η μεθανόλη (CH₃OH) είναι η απλούστερη κορεσμένη αλκοόλη με βιομηχανικό ενδιαφέρον. Η σύγχρονη βιομηχανική παραγωγή μεθανόλης έχει ως πρώτη ύλη το φυσικό αέριο. Η τελική αντίδραση της παραγωγής της δίνεται από την χημική εξίσωση:
- 1.
Γ1. Σε δοχείο σταθερού όγκου 3 L εισάγονται 5 mol CO και 2 mol H₂ και το σύστημα καταλήγει σε ισορροπία σύμφωνα με την αντίδραση (1). Αν η απόδοση της αντίδρασης (1) στους θ °C ισούται με , να υπολογίσετε:
- α)
α. Τη σταθερά χημικής ισορροπίας της χημικής εξίσωσης (1) (μονάδες 5).
- β)
β. Ένας μαθητής ισχυρίζεται ότι η ενέργεια που εκλύθηκε από το σύστημα μέχρι να φτάσει σε ισορροπία στο ερώτημα (α) είναι μεγαλύτερη από την ενέργεια που εκλύεται από την καύση 11,2 L ισομοριακού μείγματος CO και H₂ προς CO₂ και H₂O. Δίνονται ενθαλπίες των αντιδράσεων: Να εξηγήσετε αν ο ισχυρισμός του μαθητή είναι σωστός (μονάδες 5).
- α)
- 2.
Γ2. Η μεθανόλη, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παρασκευή οξικού οξέος (CH₃COOH), σύμφωνα με τη χημική εξίσωση: Μια βιομηχανία παρασκευάζει οξικό οξύ με την παραπάνω μέθοδο χρησιμοποιώντας μεθανόλη (CH₃OH) και περίσσεια μονοξειδίου του άνθρακα (CO). Όταν η αντίδραση φτάσει σε ισορροπία λαμβάνεται δείγμα από το μείγμα ισορροπίας. Από το δείγμα αφαιρείται με κατάλληλη μέθοδο το μονοξείδιο του άνθρακα. Η ποσότητα που απομένει (μεθανόλη και οξικό οξύ) ζυγίζει 0,68 g και διαλύεται σε νερό, οπότε παρασκευάζεται διάλυμα Δ1 όγκου 200 mL. Ποσότητα 20 mL από το Δ1 ογκομετρείται με πρότυπο διάλυμα καυστικού νατρίου (NaOH) και η καμπύλη ογκομέτρησης, που λαμβάνεται, δίνεται στο σχήμα Γ2, όπου στα 10 mL αντιστοιχεί το ισοδύναμο σημείο της ογκομέτρησης:

- α)
α. Να εξηγήσετε γιατί η συγκέντρωση του NaOH είναι 0,1 Μ (μονάδες 2).
- β)
β. Nα υπολογίσετε τη σταθερά ιοντισμού του οξικού οξέoς () (να θεωρήσετε ότι η μεθανόλη δεν αντιδρά με το καυστικό νάτριο) (μονάδες 6).
- γ)
γ. Nα υπολογίσετε την απόδοση της αντίδρασης (4) (μονάδες 7).
- α)
Θέμα Δ25 μονάδες
Μία από τις ενώσεις που εξετάζονται ως πιθανή δραστική ουσία φαρμάκου είναι η χημική ένωση (Ι), με μοριακό τύπο :
Δίνεται ότι: . Τα δεδομένα του θέματος Δ επιτρέπουν τις γνωστές προσεγγίσεις.

- 1.
Δ1. Για την εύρεση της σχετικής μοριακής μάζας της χημικής ένωσης (Ι) χρησιμοποιήθηκε η τεχνική της ωσμωμετρίας. Αν 50 mL διαλύματος της χημικής ένωσης (Ι) στο οποίο έχουν διαλυθεί 0,1 g αυτής εμφανίζει ωσμωτική πίεση 0,1 atm στους 27 °C, να βρείτε τον αριθμό x στον μοριακό τύπο. Δίνονται: atm·L·mol⁻¹·K⁻¹. : H = 1, C = 12, O = 16, Cl = 35 (στη χημική ένωση (Ι) έχει χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά το ισότοπο ³⁵Cl).(5 μονάδες)
- 2.
Δ2. Η χημική ένωση (Ι) περιέχει μια καρβοξυλομάδα και ως εκ τούτου θεωρείται ως ασθενές οξύ του τύπου ΗΑ. Αν διάλυμα του μετά νατρίου άλατος της χημικής ένωσης (Ι), NaA, συγκέντρωσης Μ έχει pH = 8, να δείξετε ότι η p της χημικής ένωσης (Ι) είναι 4.(5 μονάδες)
- Δ3
- α)
α. Πόσα από τα άτομα υδρογόνου της χημικής ένωσης (Ι) μπορούν να συμμετάσχουν στη δημιουργία δεσμών υδρογόνου (μονάδες 2);
- β)
β. Πόσα από τα άτομα της χημικής ένωσης (Ι) (εκτός των ατόμων υδρογόνου) μπορούν να συμμετάσχουν στη δημιουργία δεσμών υδρογόνου (μονάδες 2);
- α)
- 4.
Δ4. Σε ένα σύστημα οκτανόλης/νερού, όπως αυτό του Σχήματος Δ4, αποτελούμενο από 900 mL οκτανόλης και 100 mL νερού, διαλύονται 0,091 mol της χημικής ένωσης (Ι) χωρίς μεταβολή του όγκου. Μετά από την απαραίτητη διαδικασία ανάδευσης το σύστημα ηρεμεί και οι διαλύτες διαχωρίζονται σε δύο φάσεις, όπως το Σχήμα Δ4. Το pH στην υδατική φάση μετρήθηκε ίσο με 3. Να βρεθεί η τιμή του λόγου (8 μονάδες)

- 5.
Δ5. Η πληθώρα των ενώσεων που δυνητικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως δραστικές ουσίες φαρμάκων έχει επιφέρει την ανάγκη θέσπισης κριτηρίων επιλογής, όπως τα παρακάτω: 1. Η σχετική μοριακή μάζα της ένωσης δεν πρέπει να υπερβαίνει το 500. 2. Ο αριθμός των ατόμων υδρογόνου που μπορεί να συμμετάσχουν στη δημιουργία δεσμών υδρογόνου να μην υπερβαίνει το 5. 3. Ο αριθμός των ατόμων που κάνουν δεσμούς υδρογόνου να με άτομα υδρογόνου να μην υπερβαίνει το 10. 4. Όταν η υπό εξέταση ένωση διαλύεται σε ένα διφασικό σύστημα οκτανόλης/νερού (2 διαλύτες που ΔΕΝ αναμιγνύονται, ο λόγος να μην υπερβαίνει το 5. Όπου [φάρμακο]οκτ, [φάρμακο]νερ είναι οι συγκεντρώσεις της μη ιοντισμένης μορφής του φαρμάκου στην οκτανόλη και στο νερό, αντίστοιχα. Να εξηγήσετε αν η χημική ένωση (Ι) είναι συμβατή με τα 4 παραπάνω κριτήρια;(3 μονάδες)
Καλή επιτυχία!