# Επίδραση κοινού ιόντος και ανάμειξη διαλυμάτων

> Τι παθαίνει ο ιοντισμός όταν προσθέτεις κοινό ιόν, και τι μένει όταν αναμειγνύεις οξύ με βάση.

Χημεία, Γ΄ Λυκείου. https://www.akademio.gr/el/lyk-c/chemistry/common-ion

## Τι θα μάθεις

- Να εξηγείς την επίδραση κοινού ιόντος με την αρχή Le Chatelier και να ξέρεις ότι το Ka δεν αλλάζει.
- Να υπολογίζεις pH και βαθμό ιοντισμού ασθενούς ηλεκτρολύτη παρουσία κοινού ιόντος.
- Να λύνεις προβλήματα ανάμειξης οξέος με βάση με πίνακα mol, βρίσκοντας τι περισσεύει.
- Να χαρακτηρίζεις το τελικό διάλυμα και να διαλέγεις τη σωστή μέθοδο για το pH του.

## Όταν δύο ηλεκτρολύτες μοιράζονται ένα ιόν

Διάλυμα $CH_3COOH$ $0{,}1$ M, με $K_a = 10^{-5}$, έχει βαθμό ιοντισμού $1\%$. Αν στο ίδιο διάλυμα διαλύσεις $CH_3COONa$ ώστε να γίνει κι αυτό $0{,}1$ M, ο βαθμός ιοντισμού πέφτει στο $0{,}01\%$. Εκατό φορές λιγότερο. Τι έγινε;

Το άλας είναι ισχυρός ηλεκτρολύτης και δίνει πλήρως $CH_3COO^-$. Αυτό το ιόν είναι **προϊόν** της ισορροπίας ιοντισμού του οξέος:

$$
CH_3COOH + H_2O \rightleftharpoons CH_3COO^- + H_3O^+
$$

Αυξάνεις ένα προϊόν, και κατά Le Chatelier η ισορροπία μετατοπίζεται **προς τα αριστερά**. Αυτή είναι η **επίδραση κοινού ιόντος**: ο ιοντισμός ενός ασθενούς ηλεκτρολύτη μειώνεται όταν στο διάλυμα υπάρχει ισχυρός ηλεκτρολύτης που δίνει ένα από τα ιόντα του.

> **Κλειδί**
>
> **Ο ισχυρός ηλεκτρολύτης ορίζει τη συγκέντρωση του κοινού ιόντος. Ο ασθενής προσθέτει αμελητέα ποσότητα.**
>
> Αυτό είναι όλο το κόλπο των υπολογισμών: γράφεις το κοινό ιόν με την τιμή που δίνει ο ισχυρός ηλεκτρολύτης, και το $x$ του ασθενούς το παραλείπεις μπροστά της.
>
> Το $K_a$ **δεν** αλλάζει. Αλλάζουν ο βαθμός ιοντισμού και το pH, ώστε η νέα ισορροπία να ξαναδίνει το ίδιο $K_a$.

## Η μέθοδος του κοινού ιόντος

1. **Συγκεντρώσεις στο τελικό διάλυμα.** Αν αναμειγνύεις διαλύματα, διαιρείς τα mol με τον **συνολικό** όγκο.
2. **Πλήρης διάσταση του ισχυρού**, με απλό βέλος. Από εκεί η συγκέντρωση του κοινού ιόντος.
3. **Πίνακας ισορροπίας του ασθενούς**, με το κοινό ιόν να ξεκινά από την τιμή του βήματος 2:

| mol/L                    | $HA$      | $A^-$     | $H_3O^+$ |
| ------------------------ | --------- | --------- | -------- |
| αρχικά                   | $c_o$     | $c_s$     |          |
| ιοντίζονται / παράγονται | $-x$      | $+x$      | $+x$     |
| ισορροπία                | $c_o - x$ | $c_s + x$ | $x$      |

4. **Προσεγγίσεις, γραμμένες ρητά:** $c_o - x \approx c_o$ και $c_s + x \approx c_s$, γιατί ο ιοντισμός καταστέλλεται. Τότε:

$$
K_a = \frac{x \cdot c_s}{c_o}, \qquad [H_3O^+] = K_a \frac{c_o}{c_s}, \qquad \alpha = \frac{x}{c_o} = \frac{K_a}{c_s}
$$

5. **Έλεγχος:** το $x$ που βρήκες είναι πράγματι πολύ μικρότερο από $c_o$ και $c_s$;

Οι τέσσερις παραλλαγές που πέφτουν:

| Μείγμα                                      | Κοινό ιόν | Τι βρίσκεις                                                 |
| ------------------------------------------- | --------- | ----------------------------------------------------------- |
| ασθενές οξύ + άλας του, $HA$ + $NaA$        | $A^-$     | $[H_3O^+] = K_a \dfrac{c_o}{c_s}$                           |
| ασθενές οξύ + ισχυρό οξύ, $HA$ + $HCl$      | $H_3O^+$  | $[H_3O^+] \approx c_{HCl}$, $\alpha = \dfrac{K_a}{c_{HCl}}$ |
| ασθενής βάση + άλας της, $NH_3$ + $NH_4Cl$  | $NH_4^+$  | $[OH^-] = K_b \dfrac{c_b}{c_s}$                             |
| ασθενής βάση + ισχυρή βάση, $NH_3$ + $NaOH$ | $OH^-$    | $[OH^-] \approx c_{NaOH}$, $\alpha = \dfrac{K_b}{c_{NaOH}}$ |

Στη δεύτερη και στην τέταρτη γραμμή το pH το καθορίζει ουσιαστικά μόνο ο ισχυρός ηλεκτρολύτης. Ο ασθενής «σωπαίνει».

> **Θυμήσου**
>
> Ένα διάλυμα που περιέχει ασθενές οξύ μαζί με τη συζυγή του βάση, σε συγκρίσιμες ποσότητες, είναι **ρυθμιστικό**. Εδώ το pH του το υπολογίζεις ως επίδραση κοινού ιόντος. Γιατί αντιστέκεται στις αλλαγές του pH, και η εξίσωση Henderson-Hasselbalch, είναι το θέμα της ενότητας «Ρυθμιστικά διαλύματα».

> **Πρόσεχε**
>
> **Κοινό ιόν σημαίνει ίδιο ιόν.** Το $NaCl$ σε διάλυμα $CH_3COOH$ δεν αλλάζει τίποτα: ούτε το $Na^+$ ούτε το $Cl^-$ συμμετέχουν στην ισορροπία.
>
> **Το $\alpha$ αναφέρεται στον ασθενή ηλεκτρολύτη.** Είναι $\dfrac{x}{c_o}$, όχι $\dfrac{[H_3O^+]}{c_o}$ όταν τα $H_3O^+$ έρχονται κυρίως από το $HCl$.
>
> **Το pH ανεβαίνει ή κατεβαίνει, ανάλογα με το ιόν.** Άλας του οξέος ($A^-$) ανεβάζει το pH. Ισχυρό οξύ ($H_3O^+$) το κατεβάζει, αν και ο ιοντισμός του ασθενούς καταστέλλεται και στις δύο περιπτώσεις.

## Ανάμειξη οξέος με βάση

Όταν αναμειγνύεις οξύ με βάση και τουλάχιστον το ένα είναι ισχυρό, η εξουδετέρωση γίνεται **πλήρως**, με απλό βέλος:

$$
HCl + NaOH \to NaCl + H_2O \qquad CH_3COOH + NaOH \to CH_3COONa + H_2O \qquad NH_3 + HCl \to NH_4Cl
$$

Πλήρως αντιδρά και το άλας ασθενούς οξέος με ισχυρό οξύ, ή το άλας ασθενούς βάσης με ισχυρή βάση. Το ισχυρό εκτοπίζει το ασθενές:

$$
CH_3COONa + HCl \to CH_3COOH + NaCl \qquad NH_4Cl + NaOH \to NH_3 + NaCl + H_2O
$$

### Η μέθοδος βήμα βήμα

1. **Mol του καθενός:** $n = c \cdot V$, με τον όγκο σε L.
2. **Η εξίσωση της αντίδρασης**, ισοσταθμισμένη. Το $Ba(OH)_2$ θέλει **δύο** $HCl$.
3. **Πίνακας mol:** αρχικά, αντιδρούν, παράγονται, τελικά. Το αντιδρών που είναι σε έλλειμμα εξαντλείται.
4. **Τι περισσεύει;** Από αυτό εξαρτάται όλη η συνέχεια.
5. **Συγκεντρώσεις στον συνολικό όγκο** $V_1 + V_2$.
6. **Το pH**, με τη μέθοδο που ταιριάζει στο τελικό διάλυμα:

| Τι μένει στο τέλος                               | Τι διάλυμα είναι    | Πώς βρίσκεις το pH                                  |
| ------------------------------------------------ | ------------------- | --------------------------------------------------- |
| περίσσεια ισχυρού οξέος ή βάσης, με ή χωρίς άλας | ισχυρού ηλεκτρολύτη | από την περίσσεια· το ιόν του άλατος είναι αμελητέο |
| μόνο άλας ισχυρού οξέος με ισχυρή βάση           | ουδέτερο            | $pH = 7$                                            |
| μόνο άλας με ιόν που αντιδρά με το νερό          | όξινο ή βασικό      | όπως στο «Ασθενή οξέα και βάσεις»                   |
| ασθενές οξύ μαζί με τη συζυγή του βάση           | ρυθμιστικό          | με κοινό ιόν: $[H_3O^+] = K_a \dfrac{c_o}{c_s}$     |

> **Πρόσεχε**
>
> **Πρώτα η αντίδραση, μετά το pH.** Μην υπολογίσεις pH ή $\alpha$ για τα αρχικά διαλύματα και μετά «αναμείξεις» pH. Τα $H_3O^+$ και τα $OH^-$ γίνονται νερό.
>
> **Το ασθενές οξύ εξουδετερώνεται πλήρως.** Ο ιοντισμός του είναι μικρός, αλλά το $NaOH$ αντιδρά με όλα τα mol του, όχι μόνο με τα ιοντισμένα. Κάθε $OH^-$ που καταναλώνεται τραβάει την ισορροπία ιοντισμού προς τα δεξιά.
>
> **Πλήρης εξουδετέρωση δεν σημαίνει $pH = 7$.** Σημαίνει ότι έμεινε μόνο άλας. Αν το άλας έχει ιόν που αντιδρά με το νερό, το pH δεν είναι $7$.
>
> **Ο όγκος.** Οι συγκεντρώσεις μετά την ανάμειξη υπολογίζονται στο άθροισμα των όγκων.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Σε διάλυμα \$CH\_3COOH\$ προσθέτεις, χωρίς μεταβολή όγκου και σε σταθερή θερμοκρασία, (α) αέριο \$HCl\$, (β) στερεό \$CH\_3COONa\$, (γ) στερεό \$NaCl\$. Πώς μεταβάλλονται σε κάθε περίπτωση ο βαθμός ιοντισμού του οξέος και το pH; Αιτιολόγησε.

1. **(α)** Το $HCl$ ιοντίζεται πλήρως και δίνει $H_3O^+$, κοινό ιόν. Η ισορροπία πάει αριστερά: ο **$\alpha$ μειώνεται**. Η συνολική $[H_3O^+]$ όμως αυξάνεται, γιατί το ισχυρό οξύ δίνει πολύ περισσότερα από όσα χάθηκαν: το **pH μειώνεται**.
2. **(β)** Το άλας δίνει $CH_3COO^-$, κοινό ιόν. Η ισορροπία πάει αριστερά: ο **$\alpha$ μειώνεται**. Τα $H_3O^+$ έρχονται μόνο από το οξύ, άρα μειώνονται κι αυτά: το **pH αυξάνεται**.
3. **(γ)** Κανένα ιόν του $NaCl$ δεν συμμετέχει στην ισορροπία: **ούτε ο $\alpha$ ούτε το pH αλλάζουν**.
4. Σε όλες τις περιπτώσεις το $K_a$ μένει ίδιο. Η θερμοκρασία δεν άλλαξε.

### Παράδειγμα 2: Διάλυμα περιέχει \$CH\_3COOH\$ \$0{,}1\$ M και \$HCl\$ \$0{,}01\$ M, στους \$25\$ °C. Με \$K\_a = 10^{-5}\$, βρες το pH και τον βαθμό ιοντισμού του \$CH\_3COOH\$.

1. **Ο ισχυρός:** $HCl + H_2O \to Cl^- + H_3O^+$, άρα $0{,}01$ M $H_3O^+$ από την αρχή.
2. **Ο ασθενής:** $CH_3COOH + H_2O \rightleftharpoons CH_3COO^- + H_3O^+$. Στην ισορροπία $[CH_3COO^-] = x$, $[H_3O^+] = 0{,}01 + x$, $[CH_3COOH] = 0{,}1 - x$.
3. **Προσεγγίσεις:** $0{,}01 + x \approx 0{,}01$ και $0{,}1 - x \approx 0{,}1$. Τότε $10^{-5} = \dfrac{x \cdot 0{,}01}{0{,}1}$, άρα $x = 10^{-4}$ M. Πράγματι πολύ μικρότερο από $0{,}01$.
4. $pH = 2$ και $\alpha = \dfrac{10^{-4}}{0{,}1} = 10^{-3}$, δηλαδή $0{,}1\%$. Μόνο του, το ίδιο οξύ θα ιοντιζόταν κατά $1\%$.

### Παράδειγμα 3: Διάλυμα περιέχει \$NH\_3\$ \$0{,}2\$ M και \$NH\_4Cl\$ \$0{,}1\$ M, στους \$25\$ °C. Με \$K\_b = 10^{-5}\$ και \$\log 2 = 0{,}3\$, βρες το pH.

1. **Ο ισχυρός:** $NH_4Cl \to NH_4^+ + Cl^-$, άρα $[NH_4^+] = 0{,}1$ M από την αρχή.
2. **Ο ασθενής:** $NH_3 + H_2O \rightleftharpoons NH_4^+ + OH^-$, με $[NH_3] = 0{,}2 - x \approx 0{,}2$ και $[NH_4^+] = 0{,}1 + x \approx 0{,}1$.
3. $[OH^-] = K_b \dfrac{c_b}{c_s} = 10^{-5} \cdot \dfrac{0{,}2}{0{,}1} = 2 \cdot 10^{-5}$ M. Πράγματι αμελητέο μπροστά στο $0{,}1$.
4. $pOH = 5 - 0{,}3 = 4{,}7$, άρα $pH = 9{,}3$. Το ιόν $NH_4^+$ έχει κι αυτό ισορροπία με το νερό, αλλά με $K_a = 10^{-9}$ και παρουσία $NH_3$ είναι αμελητέα.

### Παράδειγμα 4: Αναμειγνύεις \$100\$ mL \$HCOOH\$ \$0{,}2\$ M με \$100\$ mL \$NaOH\$ \$0{,}2\$ M, στους \$25\$ °C. Με \$K\_a(HCOOH) = 10^{-4}\$, βρες το pH του τελικού διαλύματος.

1. **Mol:** $0{,}1 \cdot 0{,}2 = 0{,}02$ mol οξύ και $0{,}02$ mol βάση.
2. **Πίνακας mol** για $HCOOH + NaOH \to HCOONa + H_2O$: αρχικά $0{,}02$ και $0{,}02$, αντιδρούν $0{,}02$ και $0{,}02$, παράγονται $0{,}02$ mol $HCOONa$. Τελικά δεν περισσεύει τίποτα: **μόνο άλας**.
3. **Συγκέντρωση στον τελικό όγκο:** $[HCOO^-] = \dfrac{0{,}02}{0{,}2} = 0{,}1$ M. Το $Na^+$ δεν αντιδρά. Το $HCOO^-$ είναι βάση με $K_b = \dfrac{10^{-14}}{10^{-4}} = 10^{-10}$.
4. $[OH^-] = \sqrt{10^{-10} \cdot 10^{-1}} = 10^{-5{,}5}$ M, $pOH = 5{,}5$, $pH = 8{,}5$. Πλήρης εξουδετέρωση, αλλά **βασικό** διάλυμα.

### Παράδειγμα 5: Σε \$200\$ mL διαλύματος \$NH\_3\$ \$0{,}1\$ M (\$K\_b = 10^{-5}\$) προσθέτεις διάλυμα \$HCl\$ \$0{,}1\$ M. Βρες το pH του τελικού διαλύματος όταν προσθέσεις (α) \$100\$ mL, (β) \$200\$ mL, (γ) \$300\$ mL του \$HCl\$. Δίνονται \$\log 2 = 0{,}3\$, \$\log 5 = 0{,}7\$, \$25\$ °C.

1. **Αρχικά mol:** $n(NH_3) = 0{,}2 \cdot 0{,}1 = 0{,}02$ mol. Η αντίδραση: $NH_3 + HCl \to NH_4Cl$, mol προς mol.
2. **(α) $0{,}01$ mol $HCl$.** Το $HCl$ εξαντλείται. Τελικά: $0{,}01$ mol $NH_3$ και $0{,}01$ mol $NH_4Cl$ σε $0{,}3$ L. Ασθενής βάση με το άλας της: κοινό ιόν, $[OH^-] = K_b \dfrac{c_b}{c_s} = 10^{-5}$ M, άρα $pH = 9$. Είναι ρυθμιστικό διάλυμα.
3. **(β) $0{,}02$ mol $HCl$.** Πλήρης εξουδετέρωση: μόνο $0{,}02$ mol $NH_4Cl$ σε $0{,}4$ L, δηλαδή $0{,}05$ M. Το $NH_4^+$ είναι οξύ με $K_a = \dfrac{10^{-14}}{10^{-5}} = 10^{-9}$.
4. $[H_3O^+]^2 = 10^{-9} \cdot 5 \cdot 10^{-2} = 5 \cdot 10^{-11}$, άρα $2\,pH = 11 - \log 5 = 10{,}3$ και $pH = 5{,}15$. **Όξινο**, όπως πρέπει για άλας ασθενούς βάσης με ισχυρό οξύ.
5. **(γ) $0{,}03$ mol $HCl$.** Η $NH_3$ εξαντλείται. Τελικά: $0{,}02$ mol $NH_4Cl$ και $0{,}01$ mol $HCl$ σε $0{,}5$ L. Το ισχυρό οξύ δίνει $[H_3O^+] = 0{,}02$ M και καταστέλλει τον ιοντισμό του $NH_4^+$, που παραλείπεται.
6. $pH = 2 - \log 2 = 1{,}7$. Τρεις όγκοι του ίδιου οξέος, τρεις διαφορετικές μέθοδοι: ο πίνακας mol είναι αυτός που σου λέει ποια.

## Ερωτήσεις

1. Σε διάλυμα $CH_3COOH$ διαλύεις $CH_3COONa$, χωρίς μεταβολή όγκου. Τι συμβαίνει;
   - ο ιοντισμός καταστέλλεται και το pH ανεβαίνει
   - ο ιοντισμός ενισχύεται και το pH κατεβαίνει
   - ο ιοντισμός καταστέλλεται και το pH κατεβαίνει
   - το $K_a$ μειώνεται και το οξύ εξασθενεί
2. Σε διάλυμα $CH_3COOH$ διαλύεις $NaCl$, χωρίς μεταβολή όγκου και θερμοκρασίας. Ο βαθμός ιοντισμού του οξέος:
   - μένει ίδιος
   - μειώνεται
   - αυξάνεται
   - μηδενίζεται
3. Διάλυμα περιέχει ασθενές οξύ $HA$ ($K_a = 10^{-6}$) και $HCl$ $0{,}1$ M. Ο βαθμός ιοντισμού του $HA$ είναι:
   - $10^{-5}$
   - $10^{-1}$
   - $10^{-3}$
   - $10^{-7}$
4. Μετά την προσθήκη κοινού ιόντος σε διάλυμα ασθενούς οξέος, σε σταθερή θερμοκρασία, τι **δεν** αλλάζει;
   - η σταθερά $K_a$
   - ο βαθμός ιοντισμού
   - η $[H_3O^+]$
   - η $[HA]$ ισορροπίας
5. Αναμειγνύεις $0{,}01$ mol $HCl$ με $0{,}01$ mol $NaOH$ σε νερό, στους $25$ °C. Το τελικό διάλυμα έχει:
   - $pH = 7$
   - $pH < 7$
   - $pH > 7$
   - pH που εξαρτάται από τον όγκο
6. Αναμειγνύεις ίσα mol $CH_3COOH$ και $NaOH$. Το τελικό διάλυμα, στους $25$ °C, είναι:
   - βασικό
   - ουδέτερο
   - όξινο
   - ρυθμιστικό
7. Αναμειγνύεις $0{,}02$ mol $CH_3COOH$ με $0{,}01$ mol $NaOH$. Τι περιέχει το τελικό διάλυμα, εκτός από νερό;
   - $0{,}01$ mol $CH_3COOH$ και $0{,}01$ mol $CH_3COONa$
   - $0{,}02$ mol $CH_3COOH$ και $0{,}01$ mol $CH_3COONa$
   - $0{,}01$ mol $NaOH$ και $0{,}01$ mol $CH_3COONa$
   - μόνο $0{,}02$ mol $CH_3COONa$, χωρίς περίσσεια
8. Αναμειγνύεις $100$ mL $NaOH$ $0{,}1$ M με $100$ mL $HCl$ $0{,}3$ M. Πόση είναι η $[H_3O^+]$ στο τελικό διάλυμα;
   - $0{,}1$ M
   - $0{,}2$ M
   - $0{,}02$ M
   - $0{,}15$ M
9. Αναμειγνύεις ίσα mol $NH_3$ και $HCl$, στους $25$ °C. Ποιο ιόν καθορίζει το pH του τελικού διαλύματος;
   - το $NH_4^+$, που το κάνει όξινο
   - το $Cl^-$, που το κάνει βασικό
   - κανένα, το διάλυμα είναι ουδέτερο
   - το $OH^-$ της $NH_3$ που περισσεύει

## Ασκήσεις

1. Διάλυμα περιέχει ασθενές οξύ $HA$ $0{,}1$ M και το άλας του $NaA$ $0{,}1$ M, στους $25$ °C. Με $K_a = 10^{-5}$, βρες το pH.
2. Σε $1$ L διαλύματος $NH_3$ $0{,}1$ M ($K_b = 10^{-5}$) διαλύεις $0{,}02$ mol στερεού $NaOH$, χωρίς μεταβολή όγκου, στους $25$ °C. Πόσες φορές μικραίνει ο βαθμός ιοντισμού της $NH_3$; Ισχύουν οι γνωστές προσεγγίσεις.
3. Αναμειγνύεις $100$ mL διαλύματος $HCl$ $0{,}2$ M με $100$ mL διαλύματος $NaOH$ $0{,}1$ M, στους $25$ °C. Βρες το pH του τελικού διαλύματος. Δίνεται $\log 2 = 0{,}3$.
4. $100$ mL διαλύματος περιέχουν $HCl$ $0{,}1$ M και $CH_3COOH$ $0{,}1$ M. Προσθέτεις $150$ mL διαλύματος $NaOH$ $0{,}1$ M, στους $25$ °C. Βρες το pH του τελικού διαλύματος. Για το $CH_3COOH$ δίνεται $K_a = 10^{-5}$, και ισχύουν οι γνωστές προσεγγίσεις.
5. Διάλυμα ασθενούς οξέος $HA$ $0{,}2$ M έχει βαθμό ιοντισμού $0{,}5\%$, στους $25$ °C. Ισχύουν οι γνωστές προσεγγίσεις.
   α) Βρες το $K_a$ του $HA$.
   β) Πόσο $HCl$ πρέπει να περιέχει το διάλυμα, χωρίς μεταβολή όγκου, ώστε ο βαθμός ιοντισμού του $HA$ να πέσει στο $0{,}05\%$;
   γ) Βρες το pH του νέου διαλύματος.
6. Αναμειγνύεις $100$ mL διαλύματος $CH_3COONa$ $0{,}2$ M με $100$ mL διαλύματος $HCl$ $0{,}1$ M, στους $25$ °C. Για το $CH_3COOH$ δίνεται $K_a = 10^{-5}$.
   α) Ποιες διαλυμένες ουσίες περιέχει το τελικό διάλυμα, και σε ποιες συγκεντρώσεις;
   β) Βρες το pH του τελικού διαλύματος.
7. Το διάλυμα Δ1 έχει ασθενές οξύ $HA$ $0{,}1$ M και $pH = 3$. Το διάλυμα Δ2 έχει $HCl$ και επίσης $pH = 3$. Όλα στους $25$ °C, με αμελητέα τα ιόντα του νερού. Δίνεται $\log 5 = 0{,}7$.
   α) Αναμειγνύεις ίσους όγκους Δ1 και Δ2. Ένας συμμαθητής σου λέει ότι το $HCl$ θα καταστείλει τον ιοντισμό του $HA$ και το pH θα ανέβει. Βρες το pH του μείγματος.
   β) Δείξε ότι το pH μένει $3$ όποια κι αν είναι η αναλογία των όγκων.
   γ) Αν στο Δ1 πρόσθετες ίσο όγκο καθαρού νερού αντί για Δ2, πόσο θα γινόταν το pH;
8. Διάλυμα Δ1 $NH_3$ $0{,}2$ M έχει βαθμό ιοντισμού $1\%$. Διάλυμα Δ2 περιέχει $NaOH$ $0{,}1$ M, και διάλυμα Δ3 $HCl$ $0{,}2$ M. Όλα στους $25$ °C, με τις γνωστές προσεγγίσεις. Δίνεται $\log 2 = 0{,}3$.
   α) Βρες το $K_b$ της $NH_3$.
   β) Αναμειγνύεις $100$ mL Δ1 με $100$ mL Δ2. Βρες το pH.
   γ) Βρες τον βαθμό ιοντισμού της $NH_3$ στο ίδιο μείγμα.
   δ) Πόσα mL του Δ3 πρέπει να προσθέσεις σε $100$ mL Δ1 ώστε το τελικό διάλυμα να έχει $pH = 1$;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/lyk-c/chemistry/common-ion
