Βιολογία · Γ΄ Λυκείου
Επαναληπτικές 2025
Διάρκεια 180΄ · 100 μονάδες
Θέμα Α25 μονάδες
Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση.
- 1.
- 2.
- 3.
- 4.
- 5.
Θέμα Β25 μονάδες
- 1.
Β1. Να αντιστοιχίσετε κάθε όρο της Στήλης Ι του παρακάτω πίνακα με έναν από τους όρους της Στήλης ΙΙ. Ένας όρος της Στήλης ΙΙ περισσεύει.(7 μονάδες)
Στήλη Ι και Στήλη ΙΙ Στήλη Ι Στήλη ΙΙ Α. Πυρηνίσκος 1. Ωρίμανση πρόδρομου mRNA Β. Περιφερικός δακτύλιος 2. Πρωτεϊνοσύνθεση Γ. Μικρά ριβονουκλεοπρωτεϊνικά σωματίδια 3. Οξειδωτική φωσφορυλίωση Δ. Μιτοχόνδρια 4. Φωτοσύνθεση Ε. Ριβοσώματα 5. Ινίδια ακτίνης ΣΤ. Χλωροπλάστες 6. Σχηματισμός ατράκτου Ζ. Κεντροσωμάτιο 7. Τροποποίηση πολυπεπτιδικής αλυσίδας — 8. Σύνθεση rRNA - 2.
Β2. Ποια είναι η δομή (μονάδες 3) και η λειτουργία (μονάδες 2) της ανθρώπινης ινσουλίνης;(5 μονάδες)
- 3.
Β3. Να περιγράψετε τη διαδικασία παραγωγής διαγονιδιακών φυτών.(5 μονάδες)
- 4.
Β4. Στην Εικόνα 1 απεικονίζεται η καμπύλη ανάπτυξης μιας κλειστής βακτηριακής καλλιέργειας με δύο πηγές άνθρακα. Τη χρονική στιγμή εξαντλείται η πρώτη πηγή άνθρακα και τη χρονική στιγμή αρχίζει να αξιοποιείται η δεύτερη πηγή άνθρακα.

- α)
α) Να ονομάσετε τις φάσεις ανάπτυξης β, στ και ζ της καλλιέργειας. (μονάδες 3)
- β)
β) Να εξηγήσετε τους λόγους για τους οποίους ο πληθυσμός των μικροοργανισμών παραμένει σχεδόν σταθερός κατά το χρονικό διάστημα -. (μονάδες 2)
- γ)
γ) Στην πιο πάνω καλλιέργεια παράγεται αντιβιοτικό που εκκρίνεται στο υγρό της καλλιέργειας. Ποιες διαδικασίες πρέπει να ακολουθηθούν για την παραλαβή του αντιβιοτικού; (μονάδες 3)
- α)
Θέμα Γ25 μονάδες
Για το Γ1
Για τη μοριακή διάγνωση πιθανών αιμοσφαιρινοπαθειών σε ενήλικα άτομα χρησιμοποιούνται τρεις ανιχνευτές, οι Α, Β και Γ. Ο ανιχνευτής Α υβριδοποιεί το φυσιολογικό αλληλόμορφο γονίδιο της α αλυσίδας των αιμοσφαιρινών, ο ανιχνευτής Β το φυσιολογικό αλληλόμορφο γονίδιο της β αλυσίδας της αιμοσφαιρίνης HbA και ο ανιχνευτής Γ το μεταλλαγμένο αλληλόμορφο γονίδιο που είναι υπεύθυνο για τη δρεπανοκυτταρική αναιμία.
Στον παρακάτω πίνακα δίνεται ο αριθμός των υβριδοποιήσεων κάθε ανιχνευτή στο αποδιαταγμένο πυρηνικό DNA που απομονώθηκε από μεταφασικά κύτταρα τριών ατόμων.
Για το Γ2
Στο γενεαλογικό δέντρο της Εικόνας 2 απεικονίζεται ο τρόπος κληρονόμησης μιας μονογονιδιακής ασθένειας.
Γνωρίζουμε πως, αν το μεταλλαγμένο γονίδιο που είναι υπεύθυνο για την ασθένεια υπάρχει στον γονότυπο ενός ατόμου, τότε εκφράζεται στον φαινότυπό του και το άτομο πάσχει.
Για τα Γ3–Γ4
Δίνεται η παρακάτω αλληλουχία (Εικόνα 3).
Σε ένα αντίγραφο της αλληλουχίας της Εικόνας 3 επιδρούμε με δύο περιοριστικές ενδονουκλεάσες. Η μία είναι η EcoRI, ενώ η δεύτερη αναγνωρίζει την παρακάτω αλληλουχία:5΄- CCATGG - 3΄3΄- GGTACC - 5΄και την κόβει μεταξύ των δύο G.
- Γ1
Αριθμός υβριδοποιήσεων ανιχνευτή ανά κύτταρο Άτομα Ανιχνευτής Α Ανιχνευτής Β Ανιχνευτής Γ Μαρία 4 4 0 Κώστας 8 2 0 Θανάσης 8 2 2 - α)
α) Να εξηγήσετε τα αποτελέσματα του πίνακα, αναφέροντας για κάθε άτομο αν πάσχει ή αν είναι φορέας κάποιας αιμοσφαιρινοπάθειας. (μονάδες 6)
- β)
β) Να εξηγήσετε γιατί δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ένας ανιχνευτής με συγκεκριμένη αλληλουχία βάσεων που να εξασφαλίζει σε κάθε περίπτωση τη διάγνωση της β-θαλασσαιμίας στον πληθυσμό. (μονάδες 3)
- α)
- 2.
Γ2. Να διερευνήσετε τον/τους πιθανό/πιθανούς τύπο/τύπους κληρονομικότητας της συγκεκριμένης ασθένειας. Δεν απαιτείται η διατύπωση των νόμων του Mendel.(7 μονάδες)

- 3.
Γ3. Θέλουμε να πολλαπλασιάσουμε την αλληλουχία της Εικόνας 3 με PCR. Ποιος είναι ο ελάχιστος αριθμός διαφορετικών μονόκλωνων τμημάτων DNA μήκους επτά (7) βάσεων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως πρωταρχικά τμήματα για την αντίδραση; Να γράψετε την αλληλουχία των τμημάτων αυτών.(3 μονάδες)
Εικόνα 3 5΄- GATTACAGAATTCTTGTACGCCATGGTGTAATC - 3΄ 3΄- CTAATGTCTTAAGAACATGCGGTACCACATTAG - 5΄ - Γ4
- α)
α) Να γράψετε τα τμήματα που θα προκύψουν από την ταυτόχρονη δράση των παραπάνω περιοριστικών ενδονουκλεασών στο αντίγραφο DNA της Εικόνας 3. (μονάδες 3)
- β)
β) Στα τμήματα που προέκυψαν από τη δράση των παραπάνω περιοριστικών ενδονουκλεασών, προσθέτουμε το ένζυμο DNA πολυμεράση και περίσσεια νουκλεοτιδίων. Να γράψετε τα τελικά μόρια που θα προκύψουν μετά τη δράση της DNA πολυμεράσης. (μονάδες 3)
- α)
Θέμα Δ25 μονάδες
Στην Εικόνα 4 απεικονίζεται η αμινοξική αλληλουχία ενός βιολογικά ενεργού ενζύμου που προκύπτει μετά την απομάκρυνση του πρώτου αμινοξέος από το αμινικό του άκρο.
Εικόνα 4X — lys — trp — cys — phe — cys — trp — met — Y
Δίνεται ότι το πεπτίδιο αυτό έχει προκύψει από την έκφραση ενός συνεχούς γονιδίου και ότι τα αμινοξέα cys-phe-cys είναι απαραίτητα για τη διαμόρφωση του ενεργού κέντρου του ενζύμου.
Στην Εικόνα 5 απεικονίζονται οι κωδικές αλυσίδες τεσσάρων αλληλόμορφων γονιδίων που κωδικοποιούν το ένζυμο της Εικόνας 4.
Ο γενετικός κώδικας παρατίθεται στον πίνακα του Δ1.
- 1.
Δ1. Να προσδιορίσετε ποιο από τα τέσσερα αλληλόμορφα γονίδια της Εικόνας 5 αντιστοιχεί στο φυσιολογικό πεπτίδιο της Εικόνας 4.(6 μονάδες)
Εικόνα 5 Α1 5΄- AAGGATGAAATGGTGTTTTTGATGGATGTGAAAAA - 3΄ Α2 5΄- AAGGATGAAATGGTGTTTTTGCTGGATGTGAAAAA - 3΄ Α3 5΄- AAGGATGAAATGGTTTTGCTGGATGTGAAAAA - 3΄ Α4 5΄- AAGGATGAGATGGTGTTTTTGCTGGATGTGAAAAA - 3΄Ο γενετικός κώδικας (δίνεται στο χαρτί) 1ο γράμμα 2ο: U 2ο: C 2ο: A 2ο: G U UUU, UUC: Φαινυλαλανίνη (phe) · UUA, UUG: Λευκίνη (leu) UCU, UCC, UCA, UCG: Σερίνη (ser) UAU, UAC: Τυροσίνη (tyr) · UAA, UAG: λήξη UGU, UGC: Κυστεΐνη (cys) · UGA: λήξη · UGG: Τρυπτοφάνη (trp) C CUU, CUC, CUA, CUG: Λευκίνη (leu) CCU, CCC, CCA, CCG: Προλίνη (pro) CAU, CAC: Ιστιδίνη (his) · CAA, CAG: Γλουταμίνη (gln) CGU, CGC, CGA, CGG: Αργινίνη (arg) A AUU, AUC, AUA: Ισολευκίνη (ile) · AUG: Μεθειονίνη (met), έναρξη ACU, ACC, ACA, ACG: Θρεονίνη (thr) AAU, AAC: Ασπαραγίνη (asn) · AAA, AAG: Λυσίνη (lys) AGU, AGC: Σερίνη (ser) · AGA, AGG: Αργινίνη (arg) G GUU, GUC, GUA, GUG: Βαλίνη (val) GCU, GCC, GCA, GCG: Αλανίνη (ala) GAU, GAC: Ασπαρτικό οξύ (asp) · GAA, GAG: Γλουταμινικό οξύ (glu) GGU, GGC, GGA, GGG: Γλυκίνη (gly) - 2.
Δ2. Να εντοπίσετε το είδος της μετάλλαξης για τα υπόλοιπα τρία αλληλόμορφα (μονάδες 3) και να αναφέρετε τις συνέπειες στο γονιδιακό προϊόν σε κάθε περίπτωση (μονάδες 6). Δίνεται ότι τα αμινοξέα lys και arg έχουν παρόμοιες ιδιότητες κατά τη διαμόρφωση του πεπτιδίου στον χώρο.(9 μονάδες)
- 3.
Δ3. Να προσδιορίσετε τα άκρα Χ και Υ του πεπτιδίου της Εικόνας 4.(2 μονάδες)
- 4.
Δ4. Ποια είναι η πιθανότητα να προκύψει απόγονος που να πάσχει από ασθένεια που σχετίζεται με την έλλειψη ενεργότητας του ενζύμου από τη διασταύρωση δύο ατόμων α) με γονότυπους Α2Α4 και Α1Α3 και β) με γονότυπους Α1Α2 και Α3Α4 ; Να αιτιολογήσετε τις απαντήσεις σας. Δεν απαιτείται η διατύπωση των νόμων του Mendel.(8 μονάδες)
Καλή επιτυχία!