Μετάβαση στο περιεχόμενο

Πανελλήνιες 2025

Ημερήσια και Εσπερινά ΓΕΛ, 2 Ιουνίου 2025. Τα θέματα όπως δόθηκαν (PDF του υπουργείου). Οι απαντήσεις είναι δικές μας: τα σημεία που ψάχνει ο βαθμολογητής.

Λύσε το στην οθόνη ή στο χαρτί. Τα ανοιχτά θέματα τα γράφεις στο τετράδιο. Με την «Παράδοση» η σελίδα βαθμολογεί τις κλειστές ερωτήσεις και σου δείχνει τις λύσεις για τις υπόλοιπες.

Βιολογία · Γ΄ Λυκείου

Πανελλήνιες 2025

Διάρκεια 180΄ · 100 μονάδες

Θέμα Α25 μονάδες

Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση.

  1. 1.
    Α1. Με το οπτικό μικροσκόπιο παρατηρούμε:(5 μονάδες)
  2. 2.
    Α2. Σε ένα υβριδικό μόριο 5΄-ATCGATA-3΄ / 3΄-UAGCUAU-5΄ περιέχονται:(5 μονάδες)
  3. 3.
    Α3. Σε cDNA βιβλιοθήκες, που κατασκευάστηκαν από ηπατικά και από παγκρεατικά κύτταρα του ίδιου ατόμου, εντοπίζονται κοινά γονίδια, που κωδικοποιούν:(5 μονάδες)
  4. 4.
    Α4. Κάποιος άνθρωπος υποβλήθηκε σε in vivo γονιδιακή θεραπεία για την κυστική ίνωση. Αν συμβολίσουμε με Α το φυσιολογικό αλληλόμορφο και με α το αλληλόμορφο που είναι υπεύθυνο για την κυστική ίνωση, ο γονότυπος σε ένα επιθηλιακό κύτταρο του πνεύμονα και σε ένα κύτταρο του παγκρέατος θα είναι αντίστοιχα:(5 μονάδες)
  5. 5.
    Α5. Κατά τη δημιουργία του κλωνοποιημένου προβάτου Dolly και του διαγονιδιακού προβάτου Tracy χρησιμοποιήθηκαν, αντίστοιχα:(5 μονάδες)

Θέμα Β25 μονάδες

  1. 1.

    Β1. Να αντιστοιχίσετε κάθε όρο της στήλης Α του παρακάτω πίνακα με έναν από τους όρους της στήλης Β. Ένας όρος της στήλης Β περισσεύει.(7 μονάδες)

    Στήλη Α και στήλη Β
    Στήλη ΑΣτήλη Β
    1. Πείραμα Griffithα. Ιός δαμαλίτιδας
    2. Εντομοκτόνος τοξίνηβ. Αδενοϊός
    3. Πείραμα Hersey Chaseγ. Βακτήριο του γένους Streptomyces
    4. Γονιδιωματική βιβλιοθήκηδ. Βακτηριοφάγος T2
    5. In vivo γονιδιακή θεραπεία κυστικής ίνωσηςε. Βακτηριοφάγος λ
    6. Αντιβιοτικάστ. Πνευμονιόκοκκος
    7. Εμβόλιαζ. Βακτήριο του γένους Lactobacillus
    —η. Bacillus thuringiensis
  2. 2.

    Β2. Να ορίσετε τις παρακάτω έννοιες:

    1. α)

      α. κυτταρικός κύκλος.(3 μονάδες)

    2. β)

      β. σύναψη.(3 μονάδες)

  3. 3.

    Β3. Να αναφέρετε ποιες θα είναι οι συνέπειες σε ένα κύτταρο αν αφαιρεθεί τεχνητά ο πυρήνας του.(6 μονάδες)

  4. 4.

    Β4. Ερευνητές δημιούργησαν στο εργαστήριο έναν συνθετικό φάγο. Ο φάγος αυτός διαθέτει το DNA του φάγου Τ2 και πρωτεΐνες του φάγου Τ4, οι οποίες είναι σημασμένες με ραδιενεργό 35S^{35}\text{S}. Με τους συνθετικούς φάγους οι επιστήμονες μόλυναν βακτήρια E.coli, τα οποία αναπτύχθηκαν σε περιβάλλον με μη ραδιενεργό S (32S^{32}\text{S}). Να εξηγήσετε α. αν οι πρωτεΐνες των νέων φάγων θα είναι όμοιες με εκείνες του φάγου Τ2 ή του φάγου Τ4. β. αν οι νέοι φάγοι που θα παραχθούν θα έχουν πρωτεΐνες με ραδιενεργό 35S^{35}\text{S} ή με μη ραδιενεργό 32S^{32}\text{S}.(6 μονάδες)

Θέμα Γ25 μονάδες

  1. 1.

    Δυο κλώνοι E.coli, εκ των οποίων ο ένας είναι φυσιολογικός και ο άλλος μεταλλαγμένος, καλλιεργούνται σε θρεπτικό υλικό που αρχικά περιέχει μόνο γλυκόζη και μετά την κατανάλωσή της (χρονική στιγμή t1t_1) προστίθεται λακτόζη. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας μετράται συνεχώς η συγκέντρωση της β-γαλακτοζιδάσης, οπότε κατασκευάζεται η καμπύλη της Εικόνας 1. Δίνεται ότι η β-γαλακτοζιδάση και η περμεάση είναι ένζυμα που κωδικοποιούνται από δομικά γονίδια του οπερονίου της λακτόζης.

    Εικόνα 1, γράφημα: συγκέντρωση β-γαλακτοζιδάσης ως προς τον χρόνο t. Και οι δύο καμπύλες είναι σχεδόν μηδενικές ως τη στιγμή t1. Μετά το t1 η καμπύλη 1 ανεβαίνει σιγμοειδώς και φτάνει σε πλατό, ενώ η καμπύλη 2 μένει σχεδόν μηδενική.
    1. α)

      Γ1. α. Ποιος κλώνος (1 ή 2) είναι ο φυσιολογικός και ποιος ο μεταλλαγμένος (μονάδες 2);

    2. β)

      β. Να εντοπίσετε τρεις διαφορετικές περιοχές του οπερονίου της λακτόζης, που αν υποστούν μετάλλαξη εξηγούν την καμπύλη του μεταλλαγμένου κλώνου (μονάδες 3).

    3. γ)

      γ. Να εξετάσετε αν οι προτεινόμενες μεταλλάξεις επηρεάζουν με τον ίδιο τρόπο τη συγκέντρωση της περμεάσης (μονάδες 3).

  2. 2.

    Στο γενεαλογικό δέντρο της Εικόνας 2 απεικονίζεται ο τρόπος κληρονόμησης ενός μονογονιδιακού χαρακτήρα. Γ2. Να αναφέρετε τον τύπο κληρονομικότητας (μονάδες 2) και να υπολογίσετε την πιθανότητα το άτομο ΙΙ₂ να είναι κορίτσι ετερόζυγο (μονάδες 3).(5 μονάδες)

    Εικόνα 2, γενεαλογικό δέντρο δύο γενεών. Γενιά Ι: άνδρας Ι₁ και γυναίκα Ι₂, και οι δύο με τον χαρακτήρα (μαύρα σύμβολα). Γενιά ΙΙ: κόρη ΙΙ₁ χωρίς τον χαρακτήρα (λευκός κύκλος) και ΙΙ₂ με τον χαρακτήρα, σε σχήμα ρόμβου (άγνωστο φύλο).
  3. 3.

    Στον άνθρωπο υπάρχει ένα είδος τύφλωσης που οφείλεται σε μιτοχονδριακό γονίδιο. Ένα άλλο είδος τύφλωσης οφείλεται σε υπολειπόμενο φυλοσύνδετο γονίδιο. Άνδρας και γυναίκα που πάσχουν από τύφλωση, απευθύνονται σε ειδικό επιστήμονα για γενετική καθοδήγηση. Ο γενετιστής, μετά από έλεγχο των γονοτύπων τους, τους ενημερώνει ότι αν αποκτήσουν κορίτσι δεν υπάρχει πιθανότητα να πάσχει από τη συγκεκριμένη ασθένεια, ενώ αν αποκτήσουν αγόρι θα πάσχει οπωσδήποτε. Γ3. Αν θεωρήσουμε ότι η ασθένεια σε κάθε γονέα προκαλείται από έναν τύπο μετάλλαξης και ότι οι δύο γονείς έχουν διαφορετικό τύπο μετάλλαξης α. να εξετάσετε τι είδους παθολογικό γονίδιο μπορεί να είναι η αιτία που πάσχει ο κάθε γονέας. β. να γράψετε τους γονότυπους των γονέων και των πιθανών αρσενικών και θηλυκών απογόνων.(12 μονάδες)

Θέμα Δ25 μονάδες

Για τα Δ1–Δ3

Στην Εικόνα 3 παρουσιάζεται τμήμα της αλληλουχίας του 2ου εξωνίου ενός γονιδίου Α. Κατά τη μετάφραση του mRNA, που παράγεται από τη μεταγραφή του τμήματος της Εικόνας 3, χρησιμοποιείται το tRNA που μεταφέρει το αμινοξύ τρυπτοφάνη.

Εικόνα 3αλυσίδα Ι: …CAATTGAATGGCCGTTTTGGATTAATTA…αλυσίδα ΙΙ: …GTTAACTTACCGGCAAAACCTAATTAAT…

Μετάλλαξη στο τμήμα της αλληλουχίας του εξωνίου της Εικόνας 3 οδηγεί στη δημιουργία του τμήματος πεπτιδίου που απεικονίζεται στην Εικόνα 4.

Εικόνα 4NH2\text{NH}_2 … ile - glu – lys - arg – pro – trp – ile – asn … COOH

Για το Δ4

Επιθυμούμε να κλωνοποιήσουμε το τμήμα του εξωνίου της Εικόνας 3 χρησιμοποιώντας ως φορέα κλωνοποίησης το πλασμίδιο της Εικόνας 5.

Διαθέτουμε δύο διαφορετικές περιοριστικές ενδονουκλεάσες τις ΠΕ-Ι και ΠΕ-ΙΙ.

Το πλασμίδιο φέρει γονίδιο ανθεκτικότητας στην αμπικιλίνη, μία θέση έναρξης αντιγραφής και δύο θέσεις αναγνώρισης από τις περιοριστικές ενδονουκλεάσες ΠΕ-Ι και ΠΕ-ΙΙ.

Παρακάτω δίνονται οι αλληλουχίες έξι ζευγών βάσεων που αναγνωρίζονται από τις ΠΕ-Ι και ΠΕ-ΙΙ (το ↓ δείχνει πού κόβει η ΠΕ σε κάθε αλυσίδα):ΠΕ-Ι: 5΄– C↓AATTG – 3΄ / 3΄– GTTAA↑C – 5΄ΠΕ-ΙΙ: 5΄– T↓AATTA – 3΄ / 3΄– ATTAA↑T – 5΄

Tα βέλη υποδεικνύουν τη θέση που δρα η κάθε περιοριστική ενδονουκλεάση (ΠΕ) στην αλληλουχία αναγνώρισης.

  1. 1.

    Δ1. Να εντοπίσετε την κωδική αλυσίδα του τμήματος του εξωνίου της Εικόνας 3 (μονάδα 1). Να γράψετε τους προσανατολισμούς του DNA (μονάδα 1). Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (μονάδες 4).(6 μονάδες)

    Ι:  …CAATTGAATGGCCGTTTTGGATTAATTA…
    ΙΙ: …GTTAACTTACCGGCAAAACCTAATTAAT…
    Ο γενετικός κώδικας (δίνεται στο χαρτί)
    1ο γράμμα2ο: U2ο: C2ο: A2ο: G
    UUUU, UUC: Φαινυλαλανίνη (phe) · UUA, UUG: Λευκίνη (leu)UCU, UCC, UCA, UCG: Σερίνη (ser)UAU, UAC: Τυροσίνη (tyr) · UAA, UAG: λήξηUGU, UGC: Κυστεΐνη (cys) · UGA: λήξη · UGG: Τρυπτοφάνη (trp)
    CCUU, CUC, CUA, CUG: Λευκίνη (leu)CCU, CCC, CCA, CCG: Προλίνη (pro)CAU, CAC: Ιστιδίνη (his) · CAA, CAG: Γλουταμίνη (gln)CGU, CGC, CGA, CGG: Αργινίνη (arg)
    AAUU, AUC, AUA: Ισολευκίνη (ile) · AUG: Μεθειονίνη (met), έναρξηACU, ACC, ACA, ACG: Θρεονίνη (thr)AAU, AAC: Ασπαραγίνη (asn) · AAA, AAG: Λυσίνη (lys)AGU, AGC: Σερίνη (ser) · AGA, AGG: Αργινίνη (arg)
    GGUU, GUC, GUA, GUG: Βαλίνη (val)GCU, GCC, GCA, GCG: Αλανίνη (ala)GAU, GAC: Ασπαρτικό οξύ (asp) · GAA, GAG: Γλουταμινικό οξύ (glu)GGU, GGC, GGA, GGG: Γλυκίνη (gly)
  2. 2.

    Δ2. Να γράψετε την αλληλουχία του mRNA που προκύπτει (μονάδα 1). Να γράψετε την αλληλουχία των αμινοξέων που προκύπτει από τη μετάφραση του τμήματος mRNA (μονάδες 2).(3 μονάδες)

  3. 3.

    Δ3. Να προσδιορίσετε τη μετάλλαξη (μονάδα 1). Να γράψετε την αλληλουχία του DNA του μεταλλαγμένου εξωνίου της Εικόνας 3 (μονάδες 4).(5 μονάδες)

  4. 4.

    Δ4. Ποια ή ποιες περιοριστική/ές ενδονουκλεάση/ες θα χρησιμοποιηθούν για να κόψουν το τμήμα του γονιδίου και ποια ή ποιες για να κόψουν το πλασμίδιο (μονάδες 2); Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (μονάδες 3)(5 μονάδες)

    Εικόνα 5, κυκλικό πλασμίδιο με γονίδιο ανθεκτικότητας στην αμπικιλίνη (δεξιά), θέση έναρξης της αντιγραφής (αριστερά) και δύο θέσεις αναγνώρισης: η ΠΕ-Ι πάνω αριστερά και η ΠΕ-ΙΙ κάτω αριστερά. Η θέση έναρξης της αντιγραφής βρίσκεται στο μικρό τόξο ανάμεσα στην ΠΕ-Ι και την ΠΕ-ΙΙ.
  5. 5.

    Στην Εικόνα 6 απεικονίζεται στιγμιότυπο της αντιγραφής της μίας αλυσίδας του 5ου εξωνίου του γονιδίου Α. Δ5. Να γράψετε ποια περιοχή αντιγράφεται με συνεχή και ποια με ασυνεχή τρόπο (μονάδες 2). Να εξηγήσετε ποια από τις δύο θέσεις (1 ή 2) μπορεί να αποτελεί θέση έναρξης αντιγραφής (μονάδες 4).(6 μονάδες)

    Εικόνα 6. Πάνω αλυσίδα (μητρική): περιοχή Χ …GTGAATTA……ATCA…, ακολουθεί η θέση 1, μετά η περιοχή Υ ………CAAGAA… και η θέση 2. Κάτω αλυσίδα (νέα): κάτω από την περιοχή Χ … ACTUAAU……UAGU… (το πρώτο G της μητρικής δεν έχει ακόμα συμπληρωματικό), κάτω από την περιοχή Υ ………GTUCUU…. Τα βέλη 1 και 2 δείχνουν το δεξί άκρο κάθε περιοχής.

Καλή επιτυχία!

5 κλειστές απαντήσεις είναι ακόμα κενές.

Όλες οι ενότητες