Βιολογία · Γ΄ Λυκείου
Επαναληπτικές 2024
Διάρκεια 180΄ · 100 μονάδες
Θέμα Α25 μονάδες
Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση.
- 1.
- 2.
- 3.
- 4.
- 5.
Θέμα Β25 μονάδες
- 1.
Β1. Να ορίσετε τις παρακάτω έννοιες:
- α)
α) Προαιρετικά αερόβιοι μικροοργανισμοί(2 μονάδες)
- β)
β) Διαγονιδιακά ζώα(2 μονάδες)
- γ)
γ) Ογκοκατασταλτικά γονίδια(2 μονάδες)
- α)
- 2.
Β2. Να αντιστοιχίσετε κάθε όρο της Στήλης Ι του παρακάτω πίνακα με έναν από τους όρους της Στήλης ΙΙ.(6 μονάδες)
Στήλη Ι και Στήλη ΙΙ Στήλη Ι Στήλη ΙΙ Α. Νευρικό ανθρώπινο κύτταρο 1. Απλοειδές Β. Πνευμονιόκοκκος 2. Διπλοειδές Γ. Άωρο γεννητικό κύτταρο ανθρώπου — Δ. Ανθρώπινο κύτταρο που προκύπτει από τη μείωση Ι — Ε. Ανθρώπινο κύτταρο που προκύπτει από τη μείωση ΙΙ — ΣΤ. Ανθρώπινο κύτταρο στη μετάφαση της μίτωσης — - 3.
Β3. Ποιος είναι ο ρόλος των μεταγραφικών παραγόντων στη γονιδιακή ρύθμιση των ευκαρυωτικών οργανισμών;(6 μονάδες)
- 4.
Β4. Δίνονται οι αλληλουχίες των αμινοξέων σε δύο μικρά πεπτίδια:
H₂N-Phe-Trp-Ser-Cys-Gly-Ser-Met-COOH HOOC-Phe-Trp-Ser-Cys-Gly-Ser-Met-NH₂- α)
α) Να εξηγήσετε αν τα δύο πεπτίδια έχουν την ίδια πρωτοταγή δομή. (μονάδες 3)
- β)
β) Να εξηγήσετε αν τα δύο πεπτίδια αναμένεται να έχουν την ίδια διαμόρφωση στον χώρο. (μονάδες 4)
- α)
Θέμα Γ25 μονάδες
Δίνεται η παρακάτω μεταβολική οδός:
A →(E1) B →(E2) Z (Εικόνα 1)
Το ένζυμο Ε1 καταλύει τη μετατροπή της ουσίας Α σε Β, ενώ το Ε2 καταλύει τη μετατροπή της ουσίας Β σε Ζ.Η έλλειψη της ουσίας Ζ οδηγεί σε ασθένεια στον άνθρωπο.Το ένα από τα δύο ένζυμα κωδικοποιείται από φυλοσύνδετο γονίδιο και το άλλο από αυτοσωμικό.Στην Εικόνα 2 φαίνονται τα γενεαλογικά δέντρα δύο διαφορετικών οικογενειών, (οικογένεια 1 και οικογένεια 2), όπου μελετάται ο τρόπος κληρονόμησης της ασθένειας που οφείλεται στην έλλειψη της ουσίας Ζ.Στην οικογένεια 1 η ασθένεια οφείλεται στην έλλειψη του ενζύμου Ε1, ενώ στην οικογένεια 2, στην έλλειψη του Ε2.
Στην οικογένεια 1 δεν ανιχνεύονται παθολογικά αλληλόμορφα για το ένζυμο Ε2 και αντίστοιχα στην οικογένεια 2 δεν ανιχνεύονται παθολογικά αλληλόμορφα για το Ε1.

- 1.
Γ1. Να προσδιορίσετε τον τρόπο κληρονόμησης της ασθένειας σε κάθε οικογένεια. (μονάδες 4) Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 5)(9 μονάδες)
- 2.
Γ2. Να γράψετε τους γονότυπους των ατόμων ΙΙΙ₁ της οικογένειας 1 και ΙΙΙ₁ της οικογένειας 2.(4 μονάδες)
- 3.
Γ3. Το άτομο ΙΙΙ₁ της οικογένειας 1 παντρεύεται με το άτομο ΙΙΙ₁ της οικογένειας 2. Από τον γάμο αυτό γεννιέται αγόρι. Ποια η πιθανότητα το αγόρι αυτό να πάσχει από την ασθένεια; (μονάδες 2). Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας κάνοντας την κατάλληλη ή τις κατάλληλες διασταυρώσεις. (μονάδες 4).(6 μονάδες)
- 4.
Γ4. Το ίδιο ζευγάρι αποκτά παιδί το οποίο έχει στον καρυότυπό του 90 μόρια DNA και πάσχει από την ασθένεια. Να περιγράψετε έναν πιθανό μηχανισμό που να εξηγεί πώς προέκυψε το συγκεκριμένο παιδί.(6 μονάδες)
Θέμα Δ25 μονάδες
Στην Εικόνα 3 δίνεται η αλληλουχία, που έχει προκύψει από την επίδραση δύο περιοριστικών ενδονουκλεασών της EcoRI και της X, και περιέχει συνεχές γονίδιο, το οποίο κωδικοποιεί ένα ολιγοπεπτίδιο.
Στην Εικόνα 4 παρουσιάζονται τμήματα διαφορετικών πλασμιδίων Α και Β που χρησιμοποιούνται ως φορείς κλωνοποίησης.
Μετάλλαξη στο γονίδιο της αλληλουχίας της Εικόνας 3 οδηγεί στο παθολογικό αλληλόμορφο, όπως απεικονίζεται στην Εικόνα 5.
- Δ1
Εικόνα 3 Ι AATTCCGATGTACAAAGAAATCGAATGAAAC ΙΙ GGCTACATGTTTCTTTAGCTTACTTTGCCGG- α)
α) Να γράψετε την αλληλουχία της Εικόνας 3 με τους κατάλληλους προσανατολισμούς (μονάδες 2) και να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 3)
- β)
β) Να προσδιορίσετε την κωδική αλυσίδα του γονιδίου. (μονάδες 2)
- γ)
γ) Να γράψετε τις αλληλουχίες των αντικωδικονίων των tRNA μορίων, με τη σειρά που θα χρησιμοποιηθούν κατά τη μετάφραση του mRNA που θα προκύψει από τη μεταγραφή του γονιδίου της αλληλουχίας της Εικόνας 3. (μονάδες 4)
- α)
- 2.
Δ2. Να γράψετε με τον κατάλληλο προσανατολισμό την αλληλουχία μήκους 6 ζευγών βάσεων που αναγνωρίζει η περιοριστική ενδονουκλεάση X.(3 μονάδες)
- 3.
Δ3. Ποιο από τα πλασμίδια Α ή Β της Εικόνας 4 είναι κατάλληλο για την ενσωμάτωση και έκφραση του γονιδίου της Εικόνας 3; (μονάδες 2) Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας, (μονάδες 4)(6 μονάδες)

- Δ4
Εικόνα 5 Ι AATTCCGATGTACAAAGAATTCGAATGAAAC ΙΙ GGCTACATGTTTCTTAAGCTTACTTTGCCGG- α)
α) Να προσδιορίσετε το είδος της μετάλλαξης. (μονάδες 2)
- β)
β) Πώς μπορούμε να προσδιορίσουμε ετερόζυγο άτομο για τη μετάλλαξη αυτή επιδρώντας με την περιοριστική ενδονουκλεάση EcoRI, στα μόρια των Εικόνων 3 και 5. (μονάδες 3)
- α)
Καλή επιτυχία!