Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επαναληπτικές 2023

Επαναληπτικές Πανελλαδικές ΓΕΛ, 9 Σεπτεμβρίου 2023. Τα θέματα όπως δόθηκαν (PDF του υπουργείου). Οι απαντήσεις είναι δικές μας: τα σημεία που ψάχνει ο βαθμολογητής.

Λύσε το στην οθόνη ή στο χαρτί. Τα ανοιχτά θέματα τα γράφεις στο τετράδιο. Με την «Παράδοση» η σελίδα βαθμολογεί τις κλειστές ερωτήσεις και σου δείχνει τις λύσεις για τις υπόλοιπες.

Βιολογία · Γ΄ Λυκείου

Επαναληπτικές 2023

Διάρκεια 180΄ · 100 μονάδες

Θέμα Α25 μονάδες

Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση.

  1. 1.
    Α1. Κατά την καλλιέργεια ενός αυτότροφου μικροοργανισμού δεν είναι απαραίτητη η παρουσία στο θρεπτικό υλικό(5 μονάδες)
  2. 2.
    Α2. Σε ένα ανασυνδυασμένο πλασμίδιο, για την κατασκευή του οποίου χρησιμοποιήθηκε μόνο η EcoRI, η αλληλουχία της EcoRI υπάρχει(5 μονάδες)
  3. 3.
    Α3. Σύνδεση ριβονουκλεοτιδίου με δεσοξυριβονουκλεοτίδιο με ομοιοπολικό δεσμό παρατηρείται κατά(5 μονάδες)
  4. 4.
    Α4. Από τα παρακάτω θηλυκά άτομα, περισσότερο πυρηνικό DNA παρατηρείται στο άτομο που πάσχει από(5 μονάδες)
  5. 5.
    Α5. Το αντικωδικόνιο είναι μια ειδική τριπλέτα νουκλεοτιδίων του(5 μονάδες)

Θέμα Β25 μονάδες

  1. 1.

    Β1. Να αντιστοιχίσετε τα στοιχεία της Στήλης Ι του παρακάτω πίνακα με τα στοιχεία της Στήλης ΙΙ.(7 μονάδες)

    Στήλη Ι και Στήλη ΙΙ
    Στήλη ΙΣτήλη ΙΙ
    Α. Ινίδιο χρωματίνης1. Μόνο αμινοξέα
    Β. Εσώνιο2. Μόνο νουκλεοτίδια
    Γ. Ριβόσωμα3. Νουκλεοτίδια και αμινοξέα
    Δ. tRNA—
    Ε. ADA—
    ΣΤ. RNA-πολυμεράση—
    Ζ. Πριμόσωμα—
  2. 2.

    Β2. Κατά κανόνα υπάρχει ένας πυρήνας σε κάθε μεσοφασικό ευκαρυωτικό κύτταρο. Υπάρχουν ωστόσο και εξαιρέσεις στον κανόνα αυτό. Να αναφέρετε τρεις από αυτές.(6 μονάδες)

  3. 3.

    Β3. Να αναφέρετε ποιοι μηχανισμοί που συμβαίνουν φυσιολογικά κατά τη μείωση εξασφαλίζουν τη γενετική ποικιλομορφία που χαρακτηρίζει τους αμφιγονικά αναπαραγόμενους οργανισμούς (μονάδες 2). Να εξηγήσετε γιατί η γενετική ποικιλομορφία έχει μεγάλη σημασία για την εξέλιξη (μονάδες 4).(6 μονάδες)

  4. 4.

    Β4. Στο σχήμα 1 απεικονίζεται κύτταρο διπλοειδούς οργανισμού σε κάποια φάση της διαίρεσής του. Να απαντήσετε στις ερωτήσεις: α) Ποιο είδος κυτταρικής διαίρεσης υφίσταται το κύτταρο; (μονάδα 1) β) Σε ποια φάση αυτής της κυτταρικής διαίρεσης βρίσκεται; (μονάδα 1) γ) Πόσα χρωμοσώματα και πόσα μόρια DNA συναντάμε: i) στον καρυότυπο του οργανισμού στον οποίο ανήκει το κύτταρο αυτό; (μονάδες 2) ii) στον γαμέτη του οργανισμού στον οποίο ανήκει το κύτταρο αυτό; (μονάδες 2)(6 μονάδες)

    Σχήμα 1, κύτταρο (οβάλ) με τρία διπλασιασμένα χρωμοσώματα, το καθένα με δύο αδελφές χρωματίδες σε σχήμα Χ, στοιχισμένα σε μία σειρά στη μέση του κυττάρου: δύο μεγάλα και ένα μικρό, ανάμεσά τους.

Θέμα Γ25 μονάδες

Για τα Γ1–Γ4

Στο Σχήμα 2 δίνεται τμήμα DNA στο οποίο περιλαμβάνονται δύο γονίδια, τα Γ1 και Γ2 καθώς και μια θέση έναρξης αντιγραφής (Θ.Ε.Α).

Το ένα από τα δύο γονίδια κωδικοποιεί μικρό πεπτίδιο, ενώ το άλλο γονίδιο κωδικοποιεί το tRNA που μεταφέρει το αμινοξύ τρυπτοφάνη.

  1. 1.

    Γ1. Ποιο από τα δύο γονίδια κωδικοποιεί το πεπτίδιο και ποιο το tRNA της τρυπτοφάνης; (μονάδες 2) Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 4)(6 μονάδες)

    Σχήμα 2
               Γ1          Θ.Ε.Α.        Γ2
    5΄-GTTCAAAGCCTGCGCATCC AATTA CCGATGGAACAAAAATAACCC-3΄
    3΄-CAAGTTTCGGACGCGTAGG TTAAT GGCTACCTTGTTTTTATTGGG-5΄
       ↑                 ↑       ↑                   ↑
       Α                 Β       Γ                   Δ
  2. 2.

    Γ2. Σε ποια θέση (Α ή Β) βρίσκεται ο υποκινητής του γονιδίου 1 και σε ποια θέση (Γ ή Δ) ο υποκινητής του γονιδίου 2; (μονάδες 2) Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 2)(4 μονάδες)

  3. 3.

    Γ3. Να εξηγήσετε με ποιο τρόπο (συνεχή ή ασυνεχή) αντιγράφεται η κωδική αλυσίδα κάθε γονιδίου.(4 μονάδες)

  4. 4.

    Γ4. α) Τι είδους βιβλιοθήκη μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ώστε - να κλωνοποιήσουμε και να μελετήσουμε το γονίδιο του tRNA και - να παράγουμε μεγάλες ποσότητες του πεπτιδίου; (μονάδες 3) β) Να αιτιολογήσετε τις απαντήσεις σας. (μονάδες 4) Δίνεται ότι το κωδικόνιο της τρυπτοφάνης είναι 5΄-UGG-3΄(7 μονάδες)

  5. 5.

    Γ5. Κατά την κατασκευή cDNA βιβλιοθήκης από ανθρώπινο ηπατικό κύτταρο, πραγματοποιείται σύνθεση cDNA αλυσίδας μέσω αντίστροφης μεταγραφής. Στο Σχήμα 3 που ακολουθεί φαίνεται το τμήμα του cDNA με την αλληλουχία των πρώτων 20 νουκλεοτιδίων του. α) Να γράψετε την αλληλουχία των νουκλεοτιδίων του αντίστοιχου τμήματος του mRNA που χρησιμοποιήθηκε ως καλούπι για τη σύνθεση του cDNA. (μονάδες 2) β) Να αναφέρετε τον αριθμό των αμινοξέων που κωδικοποιεί το συγκεκριμένο τμήμα cDNA. (μονάδες 2)(4 μονάδες)

    Σχήμα 3
    TATCGCTATGCAAAGCCTGA…

Θέμα Δ25 μονάδες

Για τα Δ1–Δ2

Στο ανθρώπινο χρωμόσωμα 4 υπάρχει το γονίδιο το οποίο κωδικοποιεί τον μεταγραφικό παράγοντα Δ. Ο μεταγραφικός παράγοντας Δ είναι απαραίτητος για την έκφραση του γονιδίου που κωδικοποιεί την αντι-αιμορροφιλική πρωτεΐνη του παράγοντα VIII.

Ένα ζευγάρι υγιών ατόμων πρόκειται να αποκτήσει παιδί. Και οι δύο γονείς είναι ετερόζυγοι ως προς το γονίδιο Δ ενώ η γυναίκα είναι φορέας της αιμορροφιλίας Α.

Για το Δ3

Στο πλαίσιο gene-pharming, ένας ερευνητής έχει δημιουργήσει δύο διαγονιδιακά πρόβατα στα οποία έχει ενσωματωθεί το γονίδιο που κωδικοποιεί την ανθρώπινη α1-αντιθρυψίνη. Στο πρώτο (αρσενικό) πρόβατο το γονίδιο έχει ενσωματωθεί σε ένα από τα δύο ομόλογα χρωμοσώματα του τρίτου (3ου) ζεύγους ενώ στο δεύτερο (θηλυκό) πρόβατο το γονίδιο έχει ενσωματωθεί σε ένα από τα δύο ομόλογα χρωμοσώματα του πέμπτου (5ου) ζεύγους.

Για το Δ4

Στο χρωμόσωμα 12 του ανθρώπινου γονιδιώματος υπάρχει η γενετική θέση που ελέγχει την παραγωγή ενζύμου, το οποίο συμμετέχει σε μεταβολική οδό. Η απουσία του ενζύμου οδηγεί σε ασθένεια. Η παραγωγή του ενζύμου καθορίζεται από το επικρατές γονίδιο Α.

Αρσενικό άτομο που πάσχει από την ασθένεια λόγω έλλειψης του συγκεκριμένου ενζύμου, φέρει έλλειψη τμήματος του ενός χρωμοσώματος 12, η οποία περιλαμβάνει την παραπάνω γενετική θέση. Το άτομο αυτό διασταυρώνεται με θηλυκό άτομο με φυσιολογικό καρυότυπο ετερόζυγο για αυτή τη γενετική θέση.

Σημείωση: Δεν απαιτείται η αναγραφή των νόμων του Mendel.

  1. 1.

    Δ1. Να προσδιορίσετε τους πιθανούς γονότυπους και φαινότυπους των απογόνων ως προς την αιμορροφιλία Α. Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας κάνοντας την/τις κατάλληλη/λες διασταύρωση/σεις.(6 μονάδες)

  2. 2.

    Δ2. Υποθέτουμε ότι μπορούμε να εφαρμόσουμε γονιδιακή θεραπεία, εισάγοντας το φυσιολογικό αλληλόμορφο που κωδικοποιεί τον παράγοντα VIII σε ασθενείς. α) Ποιος τύπος γονιδιακής θεραπείας είναι ο καταλληλότερος στη συγκεκριμένη περίπτωση; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 2) β) Σε ποιους από τους απογόνους του ερωτήματος Δ1 είναι πιθανό να έχει αποτέλεσμα η εφαρμογή της γονιδιακής θεραπείας; (μονάδες 6)(8 μονάδες)

  3. 3.

    Δ3. Τα δύο αυτά πρόβατα διασταυρώνονται μεταξύ τους. Να προσδιορίσετε την πιθανότητα να προκύψουν απόγονοι που μπορούν να παράγουν και να εκκρίνουν την ανθρώπινη α1-αντιθρυψίνη στο γάλα. (μονάδα 1) Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 5)(6 μονάδες)

  4. 4.

    Δ4. Να βρείτε: α) την πιθανότητα γέννησης αρσενικού απογόνου με τον φαινότυπο του πατέρα. (μονάδα 1) β) την πιθανότητα γέννησης θηλυκού απογόνου με τον καρυότυπο του πατέρα. (μονάδα 1) γ) Να αιτιολογήσετε τις απαντήσεις σας. (μονάδες 3)(5 μονάδες)

Καλή επιτυχία!

5 κλειστές απαντήσεις είναι ακόμα κενές.

Όλες οι ενότητες