Μετάβαση στο περιεχόμενο

Πανελλήνιες 2023

Ημερήσια και Εσπερινά ΓΕΛ, 6 Ιουνίου 2023. Τα θέματα όπως δόθηκαν (PDF του υπουργείου). Οι απαντήσεις είναι δικές μας: τα σημεία που ψάχνει ο βαθμολογητής.

Λύσε το στην οθόνη ή στο χαρτί. Τα ανοιχτά θέματα τα γράφεις στο τετράδιο. Με την «Παράδοση» η σελίδα βαθμολογεί τις κλειστές ερωτήσεις και σου δείχνει τις λύσεις για τις υπόλοιπες.

Βιολογία · Γ΄ Λυκείου

Πανελλήνιες 2023

Διάρκεια 180΄ · 100 μονάδες

Θέμα Α25 μονάδες

Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση.

  1. 1.
    Α1. Τα ινίδια χρωματίνης(5 μονάδες)
  2. 2.
    Α2. Οι δεσμοί που σταθεροποιούν τη δευτεροταγή δομή του DΝΑ είναι(5 μονάδες)
  3. 3.
    Α3. Για τη διάγνωση της κυστικής ίνωσης κατά τη διενέργεια προγεννητικού ελέγχου σε έμβρυο έντεκα εβδομάδων απαιτούνται(5 μονάδες)
  4. 4.
    Α4. Κατά την έκφραση της γενετικής πληροφορίας, από τον πυρήνα εισέρχεται και εξέρχεται, αντίστοιχα(5 μονάδες)
  5. 5.
    Α5. Η ινσουλίνη(5 μονάδες)

Θέμα Β25 μονάδες

  1. 1.

    Β1. Δίνεται το παρακάτω διάγραμμα, το οποίο σχετίζεται με τη χημική αντίδραση που καταλύει η καταλάση.

    Διάγραμμα συγκέντρωσης χημικών ουσιών ως προς τον χρόνο t. Η καμπύλη α ξεκινά από το μηδέν, ανεβαίνει γρήγορα και φτάνει σε πλατό. Η καμπύλη β ξεκινά ψηλά και πέφτει προς το μηδέν. Η γ είναι οριζόντια ευθεία σε χαμηλή, σταθερή τιμή.
    1. α)

      α) Να αντιστοιχίσετε τις καμπύλες της στήλης Ι (α, β, γ) με τις χημικές ουσίες της στήλης ΙΙ (καταλάση, υπεροξείδιο του υδρογόνου, διοξείδιο του άνθρακα, νερό). Ένα στοιχείο της στήλης ΙΙ περισσεύει.(3 μονάδες)

    2. β)

      β) Σε ποια κατηγορία μακρομορίων ανήκουν τα ένζυμα;(1 μονάδα)

    3. γ)

      γ) Πώς ονομάζονται τα μονομερή από τα οποία δομούνται τα ένζυμα;(1 μονάδα)

    4. δ)

      δ) Από πόσα διαφορετικά μονομερή δομούνται τα ένζυμα (Μονάδα 1) και σε τι διαφέρουν μεταξύ τους αυτά τα μονομερή (Μονάδα 1);(2 μονάδες)

  2. 2.

    Β2. Να ορίσετε τις παρακάτω έννοιες:

    1. α)

      α) Αποικία(2 μονάδες)

    2. β)

      β) Στατική φάση ανάπτυξης(2 μονάδες)

    3. γ)

      γ) Επιχιασμός(2 μονάδες)

  3. 3.

    Β3. Ποια είναι τα μειονεκτήματα της παραγωγής εμβολίων από νεκρές ή από εξασθενημένες μορφές ενός παθογόνου μικροοργανισμού;(4 μονάδες)

  4. 4.

    Β4. Να αναφέρετε τις περιοχές/δομές ενός κυττάρου φύλλου λεμονιάς, στις οποίες γίνεται πρωτεϊνοσύνθεση.(4 μονάδες)

  5. 5.

    Β5. Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της χρησιμοποίησης διαγονιδιακών φυτών και ζώων για την αύξηση της φυτικής και ζωικής παραγωγής έναντι της κλασσικής μεθόδου των διασταυρώσεων;(4 μονάδες)

Θέμα Γ25 μονάδες

  1. 1.

    Σε έναν διπλοειδή οργανισμό, στον οποίο το φύλο καθορίζεται όπως στον άνθρωπο, απομονώθηκαν τα δύο θυγατρικά κύτταρα Α και Β που προέκυψαν στο τέλος της πρώτης μειωτικής διαίρεσης, του ίδιου άωρου γεννητικού κυττάρου: Στο κύτταρο Α όλα τα χρωμοσώματα είχαν φυσιολογική δομή, ενώ εντοπίστηκαν και τα δύο χρωμοσώματα του 11ου ζεύγους. Στο κύτταρο Β εντοπίστηκαν συνολικά 18 χρωμοσώματα, όλα με φυσιολογική δομή. Γ1. Να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις:

    1. α)

      α) Πώς ονομάζεται το φαινόμενο που οδήγησε στην παραγωγή των κυττάρων Α και Β;(1 μονάδα)

    2. β)

      β) Ποιος είναι ο φυσιολογικός διπλοειδής αριθμός χρωμοσωμάτων του συγκεκριμένου οργανισμού;(2 μονάδες)

    3. γ)

      γ) Πόσα μόρια DNA έχει καθένα από τα κύτταρα Α και Β;(2 μονάδες)

    4. δ)

      δ) Πόσα χρωμοσώματα θα έχουν οι γαμέτες που προκύπτουν από τα κύτταρα Α και Β, εφόσον η δεύτερη μειωτική διαίρεση γίνεται φυσιολογικά;(2 μονάδες)

  2. 2.

    Γ2. Ένας ερευνητής κατασκεύασε μία cDNA βιβλιοθήκη από παγκρεατικά κύτταρα ανθρώπου και μια cDNA βιβλιοθήκη από ηπατικά κύτταρα ανθρώπου. Παρατήρησε ότι μεταξύ των δύο βιβλιοθηκών κάποιοι κλώνοι ήταν ίδιοι και κάποιοι διαφορετικοί. Να εξηγήσετε τις παρατηρήσεις του.(4 μονάδες)

  3. 3.

    Γ3. Δυο γονιδιωματικές βιβλιοθήκες που κατασκευάστηκαν από δύο σπερματοζωάρια του ίδιου ανθρώπου με τη χρήση των ιδίων ενζύμων και των ίδιων μηχανισμών, είναι ίδιες ή διαφορετικές (Μονάδα 1); Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (Μονάδες 3).(4 μονάδες)

  4. 4.

    Σε ένα είδος εντόμου το χρώμα των ματιών μπορεί να είναι είτε κόκκινο είτε λευκό, ενώ το μήκος των κεραιών μπορεί να είναι είτε μεγάλο είτε μικρό. Από τη διασταύρωση ενός αρσενικού με κόκκινα μάτια και μεγάλες κεραίες με ένα θηλυκό με λευκά μάτια και μικρές κεραίες προκύπτουν οι ακόλουθοι απόγονοι: 100 θηλυκά με κόκκινα μάτια και μεγάλες κεραίες, 100 αρσενικά με λευκά μάτια και μεγάλες κεραίες, 50 θηλυκά με κόκκινα μάτια και μικρές κεραίες, 50 αρσενικά με λευκά μάτια και μικρές κεραίες. Γ4. Να προσδιορίσετε τον τρόπο με τον οποίο κληρονομούνται τα δύο χαρακτηριστικά (Μονάδες 4). Να γράψετε τους γονότυπους των γονέων και για τα δύο χαρακτηριστικά (Μονάδες 2). Να αιτιολογήσετε τις απαντήσεις σας, κάνοντας την/τις κατάλληλη/ες διασταύρωση/διασταυρώσεις (Μονάδες 4). Δίνονται: Στο έντομο το φύλο καθορίζεται όπως στον άνθρωπο. Οι δύο ιδιότητες ελέγχονται από γονίδια που βρίσκονται σε διαφορετικά ζεύγη χρωμοσωμάτων. Δεν απαιτείται η διατύπωση των νόμων του Mendel.(10 μονάδες)

Θέμα Δ25 μονάδες

  1. 1.

    Στην Εικόνα 1 δίνεται τμήμα DNA ευκαρυωτικού κυττάρου που φέρει ασυνεχές γονίδιο, το οποίο κωδικοποιεί ένα ολιγοπεπτίδιο.

    Εικόνα 1 (το εσώνιο σημειώνεται πάνω από τα νουκλεοτίδια AAAGGG)
                    εσώνιο
                    ┌────┐
    TTCATGGAATTCCATGAAAGGGTAGGGGAATTCTAGCCC
    AAGTACCTTAAGGTACTTTCCCATCCCCTTAAGATCGGG
    1. α)

      Δ1. α) Να γράψετε το πρόδρομο mRNA και το ώριμο mRNA, που προκύπτουν από τη μεταγραφή του παραπάνω τμήματος (χωρίς αιτιολόγηση).(2 μονάδες)

    2. β)

      β) Από πόσα αμινοξέα αποτελείται το ολιγοπεπτίδιο που κωδικοποιείται (χωρίς αιτιολόγηση);(2 μονάδες)

  2. 2.

    Στο παραπάνω τμήμα DNA επιδρούμε με την περιοριστική ενδονουκλεάση EcoRI και το θραύσμα που προκύπτει εισάγεται σε πλασμίδια. τα οποία έχουν κοπεί με την ίδια περιοριστική ενδονουκλεάση. Στη συνέχεια μετασχηματίζονται βακτήρια με σκοπό την έκφραση του γονιδίου του παραπάνω τμήματος.

    1. α)

      Δ2. α) Να γράψετε την αλληλουχία βάσεων που ενσωματώνεται στα πλασμίδια (χωρίς αιτιολόγηση).(2 μονάδες)

    2. β)

      β) Να γράψετε τα κωδικόνια του γονιδίου που μεταφράζονται σε αμινοξέα στα βακτήρια (Μονάδες 3) και να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (Μονάδες 4).(7 μονάδες)

  3. 3.

    Το γονίδιο της Εικόνας 2 κωδικοποιεί ένα μόριο rRNA, που αποτελεί τμήμα της μικρής ριβοσωμικής υπομονάδας. Για το γονίδιο αυτό έχει κατασκευαστεί ο ανιχνευτής της Εικόνας 3, ο οποίος υβριδοποιείται στην κωδική αλυσίδα του γονιδίου.

    Εικόνα 2
    αλυσίδα Ι:   TACAGAGAGATATACGGTAGTCAGATAAGTA
    αλυσίδα ΙΙ:  ATGTCTCTCTATATGCCATCAGTCTATTCAT
    
    Εικόνα 3
    3΄ – UAUCUG – 5΄
    1. α)

      Δ3. α) Να γράψετε τους προσανατολισμούς των αλυσίδων Ι και ΙΙ της Εικόνας 2 (χωρίς αιτιολόγηση).(2 μονάδες)

    2. β)

      β) Να γράψετε την αλληλουχία του rRNA που προκύπτει από το γονίδιο της Εικόνας 2 (χωρίς αιτιολόγηση).(2 μονάδες)

  4. 4.

    Στο τμήμα DNA της Εικόνας 4 περιέχεται γονίδιο που κωδικοποιεί ένα ολιγοπεπτίδιο. Η 5΄ αμετάφραστη περιοχή του mRNA που παράγεται από τη μεταγραφή του γονιδίου της Εικόνας 4 συνδέεται με το rRNA που κωδικοποιείται από το γονίδιο της Εικόνας 2 μέσω μίας αλληλουχίας μήκους 8 βάσεων. Δ4. Να γραφεί η αλληλουχία, μήκους 8 βάσεων, του rRNA που θα συνδεθεί με το mRNA του γονιδίου της Εικόνας 4 (Μονάδες 4). Ποια από τις δύο αλυσίδες (ΙΙΙ ή ΙV) του γονιδίου της Εικόνας 4 είναι η κωδική αλυσίδα (Μονάδες 2); Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (Μονάδες 2).(8 μονάδες)

    Εικόνα 4
    αλυσίδα ΙII:  CCAGAGAGACGTATGCTACAACAGATATAAGATCCC
    αλυσίδα ΙV:   GGTCTCTCTGCATACGATGTTGTCTATATTCTAGGG

Καλή επιτυχία!

5 κλειστές απαντήσεις είναι ακόμα κενές.

Όλες οι ενότητες