Μετάβαση στο περιεχόμενο

Πανελλήνιες 2020

Ημερήσια και Εσπερινά ΓΕΛ, 19 Ιουνίου 2020. Τα θέματα όπως δόθηκαν (PDF του υπουργείου). Οι απαντήσεις είναι δικές μας: τα σημεία που ψάχνει ο βαθμολογητής.

Λύσε το στην οθόνη ή στο χαρτί. Τα ανοιχτά θέματα τα γράφεις στο τετράδιο. Με την «Παράδοση» η σελίδα βαθμολογεί τις κλειστές ερωτήσεις και σου δείχνει τις λύσεις για τις υπόλοιπες.

Βιολογία · Γ΄ Λυκείου

Πανελλήνιες 2020

Διάρκεια 180΄ · 100 μονάδες

Θέμα Α25 μονάδες

Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει σωστά την ημιτελή πρόταση.

  1. 1.
    Εκτός ύλης 2026-27Α1. Η ανοσοβιολογική απόκριση πραγματοποιείται(5 μονάδες)
  2. 2.
    Α2. Τα μικρά ριβονουκλεοπρωτεϊνικά σωματίδια τα συναντάμε(5 μονάδες)
  3. 3.
    Εκτός ύλης 2026-27Α3. Στον κύκλο του αζώτου, η αμμωνία παράγεται με τη διαδικασία της(5 μονάδες)
  4. 4.
    Α4. Τα πρωτοογκογονίδια(5 μονάδες)
  5. 5.
    Α5. Η εμβρυϊκή αιμοσφαιρίνη ΗbF(5 μονάδες)

Θέμα Β25 μονάδες

  1. 1.

    Β1. Στον χιμπατζή το απλοειδές γονιδίωμα περιλαμβάνει 24 χρωμοσώματα. Να συμπληρώσετε σωστά τον Πίνακα 1 και να τον αντιγράψετε στο τετράδιό σας.(4 μονάδες)

    Πίνακας 1
    Αριθμός χρωμοσωμάτωνΑριθμός μορίων DNA πυρήνα
    Μετάφαση μίτωσης……
    Θυγατρικό κύτταρο που προκύπτει από την Μείωση Ι……
  2. 2.

    Εκτός ύλης 2026-27Β2. Ποιες είναι οι επιδράσεις της αιθυλικής αλκοόλης στο ήπαρ του ανθρώπου;(4 μονάδες)

  3. Β3
    1. α)

      Εκτός ύλης 2026-27i) Να γράψετε τα χαρακτηριστικά που αποκτούν ορισμένα βακτήρια και τα οποία τα βοηθούν να επιβιώσουν σε αντίξοες συνθήκες, όπως οι ακραίες θερμοκρασίες και η δράση ακτινοβολιών.(3 μονάδες)

    2. β)

      ii) Πώς επιβιώνει το βακτήριο E.coli όταν στο περιβάλλον δεν υπάρχει γλυκόζη αλλά υπάρχει λακτόζη; Να περιγράψετε τον αντίστοιχο μηχανισμό.(4 μονάδες)

    3. γ)

      iii) Να αναφέρετε πώς επιβιώνουν ορισμένα βακτήρια απουσία αμινοξέων από το θρεπτικό τους υλικό.(2 μονάδες)

  4. 4.

    Β4. Ο αλφισμός είναι μια ασθένεια που χαρακτηρίζεται από ετερογένεια. Πώς ερμηνεύεται η ετερογένεια αυτή σε φαινοτυπικό και γονιδιακό επίπεδο;(4 μονάδες)

  5. 5.

    Β5. Να αναφέρετε ποιες περιοχές του DNA ενός προκαρυωτικού κυττάρου μεταγράφονται, αλλά δεν μεταφράζονται σε αμινοξέα.(4 μονάδες)

Θέμα Γ25 μονάδες

  1. 1.

    Εκτός ύλης 2026-27Γ1. Δίνεται το παρακάτω διάγραμμα (Διάγραμμα 1), στο οποίο εμφανίζονται τρεις καμπύλες Α, Β και Γ, που αντιστοιχούν σε ποσότητα αντιγόνων 1, 2 και 3 αντίστοιχα, σε τρία διαφορετικά άτομα. Κάθε άτομο έρχεται σε επαφή με ένα είδος αντιγόνου την ίδια χρονική στιγμή (t₀). Να γράψετε το είδος της ανοσοβιολογικής απόκρισης που αντιστοιχεί σε κάθε καμπύλη αντιγόνου.(6 μονάδες)

    Διάγραμμα 1: συγκέντρωση αντιγόνου ως προς τον χρόνο, από τη στιγμή t₀. Η καμπύλη Γ ξεκινά χαμηλά και μηδενίζεται σχεδόν αμέσως. Η καμπύλη Α ξεκινά από χαμηλά, ανεβαίνει γρήγορα σε μέγιστο, και κατεβαίνει ως το μηδέν σε μέσο χρόνο. Η καμπύλη Β μένει σε σταθερή υψηλή τιμή (πάνω από το μέγιστο της Α) για αρκετό χρόνο και μετά πέφτει αργά, μηδενίζεται τελευταία.
  2. 2.

    Εκτός ύλης 2026-27Γ2. Η βιοκοινότητα του παρακάτω οικοσυστήματος περιλαμβάνει τους οργανισμούς Π, Κ, Λ και Σ οι οποίοι αποτελούν τροφική αλυσίδα. Στον παρακάτω πίνακα (Πίνακας 2) καταγράφεται ο αριθμός ατόμων και η μέση βιομάζα ατόμου κάθε είδους. Με βάση τα στοιχεία του Πίνακα 2 να σχεδιάσετε τις τροφικές πυραμίδες βιομάζας και πληθυσμού. Δεν απαιτείται να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.(8 μονάδες)

    Πίνακας 2
    ΕίδοςΑριθμός ατόμωνΜέση βιομάζα ατόμου (kg)
    Π20.0000,25
    Κ510.000
    Λ105
    Σ2002,5
  3. 3.

    Γ3. Μια πρωτεΐνη Α είναι απαραίτητη για τη λειτουργία των μιτοχονδρίων. Μετάλλαξη στο γονίδιο που την κωδικοποιεί οδηγεί σε ασθένεια. Γυναίκα που εμφανίζει την ασθένεια παντρεύεται φυσιολογικό άνδρα. Να διερευνήσετε αν οι απόγονοι του ζευγαριού θα πάσχουν από την ασθένεια. Δίνεται ότι η συχνότητα εμφάνισης της ασθένειας είναι ίδια στα αρσενικά και στα θηλυκά άτομα ενός πληθυσμού.(6 μονάδες)

  4. 4.

    Γ4. Δίνεται δίκλωνο μόριο DNA που και στις δύο αλυσίδες του φέρει μη ραδιενεργό άζωτο (¹⁴Ν). Το μόριο αυτό αντιγράφεται σε κατάλληλο περιβάλλον με ραδιενεργό άζωτο (¹⁵Ν) και ολοκληρώνει τρεις κύκλους αντιγραφής. Ποιο είναι το ποσοστό των μορίων DNA μετά το τέλος του τρίτου κύκλου αντιγραφής που θα περιέχουν αποκλειστικά ραδιενεργό άζωτο (¹⁵N) (μονάδα 1); Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας (μονάδες 4).(5 μονάδες)

Θέμα Δ25 μονάδες

Δίνονται τρία γονίδια Α, Β, Γ, το καθένα από τα οποία κωδικοποιεί ένα μόριο RNA. Ένα από τα γονίδια κωδικοποιεί mRNA, είναι συνεχές και από την μετάφρασή του παράγεται ένα ολιγοπεπτίδιο. Το άλλο γονίδιο κωδικοποιεί το tRNA που μεταφέρει τη μεθειονίνη. Το γονίδιο που απομένει κωδικοποιεί το rRNA της μικρής υπομονάδας του ριβοσώματος, το οποίο rRNA συνδέεται με πέντε νουκλεοτίδια στην 5΄- αμετάφραστη περιοχή του mRNA από την μετάφραση του οποίου παράγεται το ολιγοπεπτίδιο.

Γονίδιο Ααλυσίδα 1 GAATTCGGAACATGCCCGGGTCAGCCTGAGAGAATTCCCαλυσίδα 2 CTTAAGCCTTGTACGGGCCCAGTCGGACTCTCTTAAGGG

Γονίδιο Βαλυσίδα 1 CTTATACGCAATGTTCCTAAAαλυσίδα 2 GAATATGCGTTACAAGGATTT

Γονίδιο Γαλυσίδα 1 ACTATGCACTTCCGGCCAAαλυσίδα 2 TGATACGTGAAGGCCGGTT

  1. 1.

    Δ1. Να γράψετε ποιο από τα τρία γονίδια κωδικοποιεί το mRNA (μονάδα 1). Να γράψετε το mRNA που προκύπτει από την μεταγραφή του γονιδίου (μονάδες 2) και να σημειώσετε τα άκρα του (μονάδα 1).(4 μονάδες)

    Γονίδιο Α
    αλυσίδα 1 GAATTCGGAACATGCCCGGGTCAGCCTGAGAGAATTCCC
    αλυσίδα 2 CTTAAGCCTTGTACGGGCCCAGTCGGACTCTCTTAAGGG
    
    Γονίδιο Β
    αλυσίδα 1 CTTATACGCAATGTTCCTAAA
    αλυσίδα 2 GAATATGCGTTACAAGGATTT
    
    Γονίδιο Γ
    αλυσίδα 1 ACTATGCACTTCCGGCCAA
    αλυσίδα 2 TGATACGTGAAGGCCGGTT
  2. 2.

    Δ2. Να γράψετε ποιο από τα τρία γονίδια κωδικοποιεί το tRNA (μονάδα 1) και να εξηγήσετε ποια από τις δύο αλυσίδες του γονιδίου είναι η μεταγραφόμενη (μονάδες 4).(5 μονάδες)

  3. 3.

    Δ3. Να γράψετε ποιο από τα τρία γονίδια κωδικοποιεί το rRNA (μονάδα 1) και να εξηγήσετε ποια από τις δύο αλυσίδες του γονιδίου είναι η μεταγραφόμενη (μονάδες 4).(5 μονάδες)

  4. 4.

    Δ4. Επιθυμούμε να κλωνοποιήσουμε το γονίδιο Α, χρησιμοποιώντας ως φορέα κλωνοποίησης το πλασμίδιο του Σχήματος 1. Διαθέτουμε τρεις διαφορετικές περιοριστικές ενδονουκλεάσες τις Ι, ΙΙ και EcoRI. Το πλασμίδιο φέρει γονίδιο ανθεκτικότητας στην αμπικιλίνη, γονίδιο ανθεκτικότητας στην στρεπτομυκίνη και δύο θέσεις αναγνώρισης από τις περιοριστικές ενδονουκλεάσες ΠΕ-Ι και ΠΕ-ΙΙ. Η περιοριστική ενδονουκλεάση Ι διαθέτει θέση αναγνώρισης μέσα στο γονίδιο ανθεκτικότητας της αμπικιλίνης, ενώ η περιοριστική ενδονουκλεάση ΙΙ διαθέτει θέση αναγνώρισης μέσα στο γονίδιο της στρεπτομυκίνης. Δίνονται οι αλληλουχίες έξι ζευγών βάσεων που αναγνωρίζουν και επιδρούν οι ΠΕ-Ι και ΠΕ-ΙΙ. Tα βέλη υποδεικνύουν τη θέση που δρα η κάθε περιοριστική ενδονουκλεάση (ΠΕ) στην αλληλουχία αναγνώρισης.

    ΠΕ-Ι:   5΄-C↓AATTG-3΄
            3΄-GTTAA↑C-5΄
    
    ΠΕ-ΙΙ:  5΄-G↓GATCC-3΄
            3΄-CCTAG↑G-5΄
    Σχήμα 1: κυκλικό δίκλωνο πλασμίδιο. Δεξιά, πάνω, το γονίδιο ανθεκτικότητας στην αμπικιλίνη, με τη θέση της ΠΕ-Ι (βέλος Ι) μέσα του. Αριστερά, κάτω, το γονίδιο ανθεκτικότητας στη στρεπτομυκίνη, με τη θέση της ΠΕ-ΙΙ (βέλος ΙΙ) μέσα του.
    1. α)

      i) Να γράψετε ποια ή ποιες ΠΕ θα χρησιμοποιηθούν για την κατασκευή του ανασυνδυασμένου πλασμιδίου.(2 μονάδες)

    2. β)

      ii) Ποια/ποιες είναι η/οι αλληλουχία/ες έξι ζευγών βάσεων που εμφανίζεται/εμφανίζονται εκατέρωθεν του τμήματος του γονιδίου, στην περιοχή σύνδεσης των μονόκλωνων άκρων μετά την ενσωμάτωσή του στο πλασμίδιο με τη δράση της DNA δεσμάσης;(4 μονάδες)

    3. γ)

      iii) Ποιο είναι το αποτέλεσμα της επίδρασης της ΠΕ-Ι στο ανασυνδυασμένο πλασμίδιο; Δικαιολογήστε την απάντησή σας.(5 μονάδες)

Καλή επιτυχία!

5 κλειστές απαντήσεις είναι ακόμα κενές.

Όλες οι ενότητες