Μετάβαση στο περιεχόμενο

Γ.8–Γ.9: οι δεσμώτες του σπηλαίου και η παιδεία

Διαγώνισμα στις ενότητες: Γ.8 Η αλληγορία του σπηλαίου: οι δεσμώτες · Γ.9 Η αλληγορία του σπηλαίου: η παιδεία.

Λύσε το στην οθόνη ή στο χαρτί. Τα ανοιχτά θέματα τα γράφεις στο τετράδιο. Με την «Παράδοση» η σελίδα βαθμολογεί τις κλειστές ερωτήσεις και σου δείχνει τις λύσεις για τις υπόλοιπες.

Αρχαία Ελληνικά · Γ΄ Λυκείου

Γ.8–Γ.9: οι δεσμώτες του σπηλαίου και η παιδεία

Διάρκεια 60΄ · 100 μονάδες

Θέμα Α50 μονάδες

Να διαβάσεις το κείμενο και να απαντήσεις στις ερωτήσεις.

Γ.9 Η αλληγορία του σπηλαίου: η παιδεία

Δεῖ δή, εἶπον, ἡμᾶς τοιόνδε νομίσαι περὶ αὐτῶν, εἰ ταῦτ’ ἀληθῆ· τὴν παιδείαν οὐχ οἵαν τινὲς ἐπαγγελλόμενοί φασιν εἶναι τοιαύτην καὶ εἶναι. Φασὶ δέ που οὐκ ἐνούσης ἐν τῇ ψυχῇ ἐπιστήμης σφεῖς ἐντιθέναι, οἷον τυφλοῖς ὀφθαλμοῖς ὄψιν ἐντιθέντες.

Φασὶ γὰρ οὖν, ἔφη.

Ὁ δέ γε νῦν λόγος, ἦν δ’ ἐγώ, σημαίνει ταύτην τὴν ἐνοῦσαν ἑκάστου δύναμιν ἐν τῇ ψυχῇ καὶ τὸ ὄργανον ᾧ καταμανθάνει ἕκαστος, οἷον εἰ ὄμμα μὴ δυνατὸν ἦν ἄλλως ἢ σὺν ὅλῳ τῷ σώματι στρέφειν πρὸς τὸ φανὸν ἐκ τοῦ σκοτώδους, οὕτω σὺν ὅλῃ τῇ ψυχῇ ἐκ τοῦ γιγνομένου περιακτέον εἶναι, ἕως ἂν εἰς τὸ ὂν καὶ τοῦ ὄντος τὸ φανότατον δυνατὴ γένηται ἀνασχέσθαι θεωμένη· τοῦτο δ’ εἶναί φαμεν τἀγαθόν. Ἦ γάρ;

Ναί.

Τούτου τοίνυν, ἦν δ’ ἐγώ, αὐτοῦ τέχνη ἂν εἴη, τῆς περιαγωγῆς, τίνα τρόπον ὡς ῥᾷστά τε καὶ ἀνυσιμώτατα μεταστραφήσεται, οὐ τοῦ ἐμποιῆσαι αὐτῷ τὸ ὁρᾶν, ἀλλ’ ὡς ἔχοντι μὲν αὐτό, οὐκ ὀρθῶς δὲ τετραμμένῳ οὐδὲ βλέποντι οἷ ἔδει, τοῦτο διαμηχανήσασθαι.

Ἔοικεν γάρ, ἔφη.

Αἱ μὲν τοίνυν ἄλλαι ἀρεταὶ καλούμεναι ψυχῆς κινδυνεύουσιν ἐγγύς τι εἶναι τῶν τοῦ σώματος—τῷ ὄντι γὰρ οὐκ ἐνοῦσαι πρότερον ὕστερον ἐμποιεῖσθαι ἔθεσι καὶ ἀσκήσεσιν—ἡ δὲ τοῦ φρονῆσαι παντὸς μᾶλλον θειοτέρου τινὸς τυγχάνει, ὡς ἔοικεν, οὖσα, ὃ τὴν μὲν δύναμιν οὐδέποτε ἀπόλλυσιν, ὑπὸ δὲ τῆς περιαγωγῆς χρήσιμόν τε καὶ ὠφέλιμον καὶ ἄχρηστον αὖ καὶ βλαβερὸν γίγνεται.

Πλάτων, Πολιτεία 518b–519a
  1. 1.

    Να μεταφράσεις το απόσπασμα «Ὁ δέ γε νῦν λόγος … τοῦτο δ’ εἶναί φαμεν τἀγαθόν».(20 μονάδες)

  2. 2.

    «τὴν παιδείαν οὐχ οἵαν τινὲς ἐπαγγελλόμενοί φασιν … ὄψιν ἐντιθέντες»: Να συγκρίνεις την αντίληψη για την παιδεία που απορρίπτει ο Σωκράτης με εκείνη που προτείνει.(15 μονάδες)

  3. 3.

    «Αἱ μὲν τοίνυν ἄλλαι ἀρεταὶ … καὶ ἄχρηστον αὖ καὶ βλαβερὸν γίγνεται»: Σε τι διαφέρει η αρετή της φρόνησης από τις «ἄλλας ἀρετάς» της ψυχής;(15 μονάδες)

Θέμα Β25 μονάδες

Να απαντήσεις με βάση το Γ.8 (Πολιτεία 514a–515c).

  1. 1.

    «Ἄτοπον, ἔφη, λέγεις εἰκόνα καὶ δεσμώτας ἀτόπους. — Ὁμοίους ἡμῖν, ἦν δ’ ἐγώ»: Να εξηγήσεις τη σημασία της απάντησης του Σωκράτη και τι συμβολίζουν οι δεσμώτες και τα δεσμά τους.(15 μονάδες)

  2. 2.

    Να χαρακτηρίσεις τις προτάσεις, με βάση τα κείμενα Γ.8–Γ.9.(10 μονάδες)

    • Πρόταση αα)Οι δεσμώτες είναι δεμένοι από παιδιά και στα πόδια και στον αυχένα.
    • Πρόταση ββ)Η φωτιά βρίσκεται μπροστά από τους δεσμώτες, ανάμεσα σε αυτούς και στον τοίχο.
    • Πρόταση γγ)Οι δεσμώτες θα θεωρούσαν αληθινό τίποτε άλλο εκτός από τις σκιές των κατασκευασμένων αντικειμένων.
    • Πρόταση δδ)Στην αλληγορία ο ήλιος έξω από το σπήλαιο συμβολίζει την Ιδέα του Αγαθού.
    • Πρόταση εε)Στο Γ.9 η τέχνη της περιαγωγής δεν βάζει στην ψυχή την ικανότητα να βλέπει· τη στρέφει εκεί που πρέπει.

Θέμα Γ25 μονάδες

  1. 1.

    Για καθεμιά από τις λέξεις του Γ.9 να γράψεις μία ετυμολογικά συγγενή λέξη της νέας ελληνικής.

    1. α)

      ψυχῇ(3 μονάδες)

    2. β)

      ὄψιν(3 μονάδες)

    3. γ)

      ὄργανον(3 μονάδες)

    4. δ)

      σώματι(3 μονάδες)

    5. ε)

      ἀσκήσεσιν(3 μονάδες)

  2. 2.
    Στην αλληγορία, η φωτιά μέσα στο σπήλαιο αντιστοιχεί:(5 μονάδες)
  3. 3.
    Η λέξη «περιαγωγή» στο Γ.9 σημαίνει:(5 μονάδες)

Καλή επιτυχία!

7 κλειστές απαντήσεις είναι ακόμα κενές.

Όλες οι ενότητες