Αρχαία Ελληνικά · Γ΄ Λυκείου
Προσομοίωση Πανελληνίων 2
Διάρκεια 180΄ · 100 μονάδες
Θέμα Α: Διδαγμένο κείμενο50 μονάδες
Να διαβάσεις το κείμενο και να απαντήσεις στις ερωτήσεις Α1–Α5.
Β.4 Ο πρωταγόρειος μύθος: η διανομή των ιδιοτήτων
Ἦν γάρ ποτε χρόνος ὅτε θεοὶ μὲν ἦσαν, θνητὰ δὲ γένη οὐκ ἦν. Ἐπειδὴ δὲ καὶ τούτοις χρόνος ἦλθεν εἱμαρμένος γενέσεως, τυποῦσιν αὐτὰ θεοὶ γῆς ἔνδον ἐκ γῆς καὶ πυρὸς μείξαντες καὶ τῶν ὅσα πυρὶ καὶ γῇ κεράννυται. Ἐπειδὴ δ’ ἄγειν αὐτὰ πρὸς φῶς ἔμελλον, προσέταξαν Προμηθεῖ καὶ Ἐπιμηθεῖ κοσμῆσαί τε καὶ νεῖμαι δυνάμεις ἑκάστοις ὡς πρέπει. Προμηθέα δὲ παραιτεῖται Ἐπιμηθεὺς αὐτὸς νεῖμαι, «Νείμαντος δέ μου», ἔφη, «ἐπίσκεψαι»· καὶ οὕτω πείσας νέμει. Νέμων δὲ τοῖς μὲν ἰσχὺν ἄνευ τάχους προσῆπτεν, τοὺς δ’ ἀσθενεστέρους τάχει ἐκόσμει· τοὺς δὲ ὥπλιζε, τοῖς δ’ ἄοπλον διδοὺς φύσιν ἄλλην τιν’ αὐτοῖς ἐμηχανᾶτο δύναμιν εἰς σωτηρίαν. Ἃ μὲν γὰρ αὐτῶν σμικρότητι ἤμπισχεν, πτηνὸν φυγὴν ἢ κατάγειον οἴκησιν ἔνεμεν· ἃ δὲ ηὖξε μεγέθει, τῷδε αὐτῷ αὐτὰ ἔσῳζεν· καὶ τἆλλα οὕτως ἐπανισῶν ἔνεμεν. Ταῦτα δὲ ἐμηχανᾶτο εὐλάβειαν ἔχων μή τι γένος ἀϊστωθείη· ἐπειδὴ δὲ αὐτοῖς ἀλληλοφθοριῶν διαφυγὰς ἐπήρκεσε, πρὸς τὰς ἐκ Διὸς ὥρας εὐμάρειαν ἐμηχανᾶτο ἀμφιεννὺς αὐτὰ πυκναῖς τε θριξὶν καὶ στερεοῖς δέρμασιν, ἱκανοῖς μὲν ἀμῦναι χειμῶνα, δυνατοῖς δὲ καὶ καύματα, καὶ εἰς εὐνὰς ἰοῦσιν ὅπως ὑπάρχοι τὰ αὐτὰ ταῦτα στρωμνὴ οἰκεία τε καὶ αὐτοφυὴς ἑκάστῳ· καὶ ὑποδῶν τὰ μὲν ὁπλαῖς, τὰ δὲ [θριξὶν καὶ] δέρμασιν στερεοῖς καὶ ἀναίμοις. Τοὐντεῦθεν τροφὰς ἄλλοις ἄλλας ἐξεπόριζεν, τοῖς μὲν ἐκ γῆς βοτάνην, ἄλλοις δὲ δένδρων καρπούς, τοῖς δὲ ῥίζας· ἔστι δ’ οἷς ἔδωκεν εἶναι τροφὴν ζῴων ἄλλων βοράν· καὶ τοῖς μὲν ὀλιγογονίαν προσῆψε, τοῖς δ’ ἀναλισκομένοις ὑπὸ τούτων πολυγονίαν, σωτηρίαν τῷ γένει πορίζων.
- 1.
Α1. Να αποδώσεις στη νέα ελληνική το απόσπασμα «Νέμων δὲ τοῖς μὲν ἰσχὺν ἄνευ τάχους προσῆπτεν … καὶ τἆλλα οὕτως ἐπανισῶν ἔνεμεν».(10 μονάδες)
- 2.
Α2. «Ταῦτα δὲ ἐμηχανᾶτο εὐλάβειαν ἔχων μή τι γένος ἀϊστωθείη … σωτηρίαν τῷ γένει πορίζων»: Ποιους κινδύνους προβλέπει ο Επιμηθέας στη διανομή και πώς προστατεύει από τον καθένα τα θνητά γένη;(10 μονάδες)
- 3.
Α3. Παράλληλο κείμενο, σε μετάφραση. Ο Αριστοτέλης γράφει: «Πρέπει να πιστεύουμε ότι τα φυτά υπάρχουν για χάρη των ζώων, και τα άλλα ζώα για χάρη των ανθρώπων, τα ήμερα για τη χρήση και την τροφή τους, και από τα άγρια τα περισσότερα για την τροφή και για άλλες ανάγκες τους … Αν λοιπόν η φύση δεν κάνει τίποτα ατελές ούτε μάταιο, αναγκαστικά τα έχει κάνει όλα αυτά για χάρη των ανθρώπων» (Πολιτικά Α 8, 1256b15–22, απόδοση δική μας). Να συγκρίνεις την εικόνα της φύσης στο παράλληλο και στη διανομή του Επιμηθέα.(10 μονάδες)
- 4.
Α4. Να χαρακτηρίσεις τις προτάσεις, με βάση τα κείμενα του Φακέλου.(10 μονάδες)
- 5.
Α5. Για καθεμιά από τις λέξεις του κειμένου να γράψεις μία ετυμολογικά συγγενή λέξη της νέας ελληνικής.
- α)
ἰσχύν(2 μονάδες)
- β)
τάχει(2 μονάδες)
- γ)
οἴκησιν(2 μονάδες)
- δ)
τροφάς(2 μονάδες)
- ε)
καρπούς(2 μονάδες)
- α)
Θέμα Β: Αδίδακτο κείμενο50 μονάδες
Ο Ξενοφών υπερασπίζεται τον Σωκράτη απέναντι στην κατηγορία της ασέβειας: η ζωή του ήταν φανερή σε όλους. Να διαβάσεις το κείμενο και να απαντήσεις στις ερωτήσεις Β1–Β3.
Ο Σωκράτης μπροστά στα μάτια όλων
Ἀλλὰ μὴν ἐκεῖνός γε ἀεὶ μὲν ἦν ἐν τῷ φανερῷ· πρῴ τε γὰρ εἰς τοὺς περιπάτους καὶ τὰ γυμνάσια ᾔει καὶ πληθούσης ἀγορᾶς ἐκεῖ φανερὸς ἦν, καὶ τὸ λοιπὸν ἀεὶ τῆς ἡμέρας ἦν ὅπου πλείστοις μέλλοι συνέσεσθαι· καὶ ἔλεγε μὲν ὡς τὸ πολύ, τοῖς δὲ βουλομένοις ἐξῆν ἀκούειν. Οὐδεὶς δὲ πώποτε Σωκράτους οὐδὲν ἀσεβὲς οὐδὲ ἀνόσιον οὔτε πράττοντος εἶδεν οὔτε λέγοντος ἤκουσεν. Οὐδὲ γὰρ περὶ τῆς τῶν πάντων φύσεως, ᾗπερ τῶν ἄλλων οἱ πλεῖστοι, διελέγετο σκοπῶν ὅπως ὁ καλούμενος ὑπὸ τῶν σοφιστῶν κόσμος ἔχει καὶ τίσιν ἀνάγκαις ἕκαστα γίγνεται τῶν οὐρανίων, ἀλλὰ καὶ τοὺς φροντίζοντας τὰ τοιαῦτα μωραίνοντας ἀπεδείκνυε.
- 1.
Β1. Να μεταφράσεις το κείμενο. Λεξιλόγιο: περίπατοι = δημόσιοι χώροι για περίπατο και συζήτηση· πληθούσης ἀγορᾶς = την ώρα που η αγορά ήταν γεμάτη (το πρωί, πριν από το μεσημέρι)· σύνειμί τινι = συναναστρέφομαι κάποιον· μωραίνω = είμαι ανόητος.(20 μονάδες)
- 2.
Β2. Να γράψεις τους τύπους που ζητούνται.
- α)
ᾔει: το ίδιο πρόσωπο στην οριστική και στην ευκτική του ενεστώτα.(2 μονάδες)
- β)
εἶδεν: το απαρέμφατο και τη μετοχή του ίδιου χρόνου (ονομαστική ενικού αρσενικού).(2 μονάδες)
- γ)
ἤκουσεν: το ίδιο πρόσωπο στην οριστική μέλλοντα και στην υποτακτική αορίστου.(2 μονάδες)
- δ)
ἀπεδείκνυε: το ίδιο πρόσωπο στην οριστική αορίστου, και το απαρέμφατο αορίστου.(2 μονάδες)
- ε)
πλείστοις: τον θετικό και τον συγκριτικό βαθμό στην ίδια πτώση και στο ίδιο γένος.(2 μονάδες)
- α)
- 3.
Β3α. Να αναγνωρίσεις συντακτικά τους παρακάτω όρους και προτάσεις.
- α)
πληθούσης ἀγορᾶς(2 μονάδες)
- β)
ἀκούειν(2 μονάδες)
- γ)
ᾗπερ τῶν ἄλλων οἱ πλεῖστοι(2 μονάδες)
- δ)
ὅπως ὁ καλούμενος ὑπὸ τῶν σοφιστῶν κόσμος ἔχει(2 μονάδες)
- ε)
μωραίνοντας(2 μονάδες)
- α)
- 4.
Β3β. Μετατροπές.
- α)
Να γράψεις την περίοδο «Οὐδεὶς δὲ πώποτε Σωκράτους οὐδὲν ἀσεβὲς … οὔτε λέγοντος ἤκουσεν» σε πλάγιο λόγο, με εξάρτηση από το «Ξενοφῶν ἔφη».(5 μονάδες)
- β)
Να μετατρέψεις τη μετοχή «τοῖς βουλομένοις» σε ισοδύναμη δευτερεύουσα πρόταση.(5 μονάδες)
- α)
Καλή επιτυχία!