Αρχαία Ελληνικά · Γ΄ Λυκείου
Ε.16–Ε.17: η πόλις και ο άνθρωπος ζῷον πολιτικόν
Διάρκεια 60΄ · 100 μονάδες
Θέμα Α50 μονάδες
Να διαβάσεις το κείμενο και να απαντήσεις στις ερωτήσεις.
Ε.17 Ο άνθρωπος ζῷον πολιτικόν
Διότι δὲ πολιτικὸν ὁ ἄνθρωπος ζῷον πάσης μελίττης καὶ παντὸς ἀγελαίου ζῴου μᾶλλον, δῆλον. Οὐθὲν γάρ, ὡς φαμέν, μάτην ἡ φύσις ποιεῖ· λόγον δὲ μόνον ἄνθρωπος ἔχει τῶν ζῴων· ἡ μὲν οὖν φωνὴ τοῦ λυπηροῦ καὶ ἡδέος ἐστὶ σημεῖον, διὸ καὶ τοῖς ἄλλοις ὑπάρχει ζῴοις (μέχρι γὰρ τούτου ἡ φύσις αὐτῶν ἐλήλυθε, τοῦ ἔχειν αἴσθησιν λυπηροῦ καὶ ἡδέος καὶ ταῦτα σημαίνειν ἀλλήλοις), ὁ δὲ λόγος ἐπὶ τῷ δηλοῦν ἐστι τὸ συμφέρον καὶ τὸ βλαβερόν, ὥστε καὶ τὸ δίκαιον καὶ τὸ ἄδικον· τοῦτο γὰρ πρὸς τὰ ἄλλα ζῷα τοῖς ἀνθρώποις ἴδιον, τὸ μόνον ἀγαθοῦ καὶ κακοῦ καὶ δικαίου καὶ ἀδίκου καὶ τῶν ἄλλων αἴσθησιν ἔχειν· ἡ δὲ τούτων κοινωνία ποιεῖ οἰκίαν καὶ πόλιν.
- 1.
Να μεταφράσεις το απόσπασμα «ἡ μὲν οὖν φωνὴ … ὥστε καὶ τὸ δίκαιον καὶ τὸ ἄδικον».(20 μονάδες)
- 2.
Σε τι διαφέρει η «φωνή» από τον «λόγο», κατά τον Αριστοτέλη, και γιατί η διαφορά αυτή κάνει τον άνθρωπο πολιτικό ζώο «μᾶλλον» από τη μέλισσα και τα αγελαία ζώα;(15 μονάδες)
- 3.
«Οὐθὲν γάρ, ὡς φαμέν, μάτην ἡ φύσις ποιεῖ· λόγον δὲ μόνον ἄνθρωπος ἔχει τῶν ζῴων»: Να εξηγήσεις πώς χρησιμοποιεί ο Αριστοτέλης την τελολογική αρχή στο επιχείρημά του.(15 μονάδες)
Θέμα Β25 μονάδες
Να διαβάσεις το κείμενο και να απαντήσεις στις ερωτήσεις.
Ε.16 Η πόλις
Ἐπειδὴ πᾶσαν πόλιν ὁρῶμεν κοινωνίαν τινὰ οὖσαν καὶ πᾶσαν κοινωνίαν ἀγαθοῦ τινος ἕνεκεν συνεστηκυῖαν (τοῦ γὰρ εἶναι δοκοῦντος ἀγαθοῦ χάριν πάντα πράττουσι πάντες), δῆλον ὡς πᾶσαι μὲν ἀγαθοῦ τινος στοχάζονται, μάλιστα δὲ καὶ τοῦ κυριωτάτου πάντων ἡ πασῶν κυριωτάτη καὶ πάσας περιέχουσα τὰς ἄλλας. Αὕτη δ’ ἐστὶν ἡ καλουμένη πόλις καὶ ἡ κοινωνία ἡ πολιτική. […] Ἡ δ’ ἐκ πλειόνων κωμῶν κοινωνία τέλειος πόλις, ἤδη πάσης ἔχουσα πέρας τῆς αὐταρκείας ὡς ἔπος εἰπεῖν, γινομένη μὲν τοῦ ζῆν ἕνεκεν, οὖσα δὲ τοῦ εὖ ζῆν. Διὸ πᾶσα πόλις φύσει ἔστιν, εἴπερ καὶ αἱ πρῶται κοινωνίαι. Τέλος γὰρ αὕτη ἐκείνων, ἡ δὲ φύσις τέλος ἐστίν.
- 1.
«γινομένη μὲν τοῦ ζῆν ἕνεκεν, οὖσα δὲ τοῦ εὖ ζῆν»: Να εξηγήσεις τη διάκριση ανάμεσα στο «ζῆν» και στο «εὖ ζῆν», και πώς συνδέεται με την αυτάρκεια της πόλης.(15 μονάδες)
- 2.
Να χαρακτηρίσεις τις προτάσεις, με βάση τα κείμενα Ε.16–Ε.17.(10 μονάδες)
Θέμα Γ25 μονάδες
- 1.
Για καθεμιά από τις λέξεις του Ε.17 να γράψεις μία ετυμολογικά συγγενή λέξη της νέας ελληνικής.
- α)
πολιτικόν(3 μονάδες)
- β)
φωνή(3 μονάδες)
- γ)
σημεῖον(3 μονάδες)
- δ)
αἴσθησιν(3 μονάδες)
- ε)
βλαβερόν(3 μονάδες)
- α)
- 2.
- 3.
Καλή επιτυχία!