Αρχαία Ελληνικά · Γ΄ Λυκείου
Ε.18 και ΣΤ.21: η αρχή της πλειοψηφίας και η νέα οικουμένη
Διάρκεια 60΄ · 100 μονάδες
Θέμα Α50 μονάδες
Να διαβάσεις το κείμενο και να απαντήσεις στις ερωτήσεις.
ΣΤ.21 Η νέα οικουμένη
Καὶ μὴν ἡ πολὺ θαυμαζομένη πολιτεία τοῦ τὴν Στωικῶν αἵρεσιν καταβαλομένου Ζήνωνος εἰς ἓν τοῦτο συντείνει κεφάλαιον, ἵνα μὴ κατὰ πόλεις μηδὲ δήμους οἰκῶμεν ἰδίοις ἕκαστοι διωρισμένοι δικαίοις, ἀλλὰ πάντας ἀνθρώπους ἡγώμεθα δημότας καὶ πολίτας, εἷς δὲ βίος ᾖ καὶ κόσμος, ὥσπερ ἀγέλης συννόμου νόμῳ κοινῷ συντρεφομένης. Τοῦτο Ζήνων μὲν ἔγραψεν ὥσπερ ὄναρ ἢ εἴδωλον εὐνομίας φιλοσόφου καὶ πολιτείας ἀνατυπωσάμενος, Ἀλέξανδρος δὲ τῷ λόγῳ τὸ ἔργον παρέσχεν. Οὐ γάρ, ὡς Ἀριστοτέλης συνεβούλευεν αὐτῷ, τοῖς μὲν Ἕλλησιν ἡγεμονικῶς τοῖς δὲ βαρβάροις δεσποτικῶς χρώμενος, καὶ τῶν μὲν ὡς φίλων καὶ οἰκείων ἐπιμελόμενος τοῖς δ’ ὡς ζῴοις ἢ φυτοῖς προσφερόμενος, πολέμων πολλῶν καὶ φυγῶν ἐνέπλησε καὶ στάσεων ὑπούλων τὴν ἡγεμονίαν, ἀλλὰ κοινὸς ἥκειν θεόθεν ἁρμοστὴς καὶ διαλλακτὴς τῶν ὅλων νομίζων, οὓς τῷ λόγῳ μὴ συνῆγε τοῖς ὅπλοις βιαζόμενος καὶ εἰς ταὐτὸ συνενεγκὼν τὰ πανταχόθεν, ὥσπερ ἐν κρατῆρι φιλοτησίῳ μίξας τοὺς βίους καὶ τὰ ἤθη καὶ τοὺς γάμους καὶ τὰς διαίτας, πατρίδα μὲν τὴν οἰκουμένην προσέταξεν ἡγεῖσθαι πάντας, ἀκρόπολιν δὲ καὶ φρουρὰν τὸ στρατόπεδον, συγγενεῖς δὲ τοὺς ἀγαθούς, ἀλλοφύλους δὲ τοὺς πονηρούς· τὸ δ’ Ἑλληνικὸν καὶ βαρβαρικὸν μὴ χλαμύδι μηδὲ πέλτῃ μηδ’ ἀκινάκῃ μηδὲ κάνδυι διορίζειν, ἀλλὰ τὸ μὲν Ἑλληνικὸν ἀρετῇ τὸ δὲ βαρβαρικὸν κακίᾳ τεκμαίρεσθαι, κοινὰς δ’ ἐσθῆτας ἡγεῖσθαι καὶ τραπέζας καὶ γάμους καὶ διαίτας, δι’ αἵματος καὶ τέκνων ἀνακεραννυμένους.
- 1.
Να μεταφράσεις το απόσπασμα «Τοῦτο Ζήνων μὲν ἔγραψεν … στάσεων ὑπούλων τὴν ἡγεμονίαν».(20 μονάδες)
- 2.
«ἵνα μὴ κατὰ πόλεις μηδὲ δήμους οἰκῶμεν … νόμῳ κοινῷ συντρεφομένης»: Ποιο είναι το «ἓν κεφάλαιον» της Πολιτείας του Ζήνωνα, και τι δείχνει η εικόνα της «ἀγέλης συννόμου»;(15 μονάδες)
- 3.
«τὸ δ’ Ἑλληνικὸν καὶ βαρβαρικὸν μὴ χλαμύδι μηδὲ πέλτῃ … ἀλλὰ τὸ μὲν Ἑλληνικὸν ἀρετῇ τὸ δὲ βαρβαρικὸν κακίᾳ τεκμαίρεσθαι»: Με ποιο κριτήριο ξεχωρίζει ο Αλέξανδρος, κατά τον Πλούταρχο, τον Έλληνα από τον βάρβαρο, και τι σημαίνει αυτό για την έννοια της πατρίδας;(15 μονάδες)
Θέμα Β25 μονάδες
Να διαβάσεις το κείμενο και να απαντήσεις στις ερωτήσεις.
Ε.18 Η αρχή της πλειοψηφίας
Περὶ μὲν οὖν τῶν ἄλλων ἔστω τις ἕτερος λόγος· ὅτι δὲ δεῖ κύριον εἶναι μᾶλλον τὸ πλῆθος ἢ τοὺς ἀρίστους μὲν ὀλίγους δέ, δόξειεν ἂν λέγεσθαι καί τιν’ ἔχειν ἀπορίαν τάχα δὲ κἂν ἀλήθειαν. Τοὺς γὰρ πολλούς, ὧν ἕκαστός ἐστιν οὐ σπουδαῖος ἀνήρ, ὅμως ἐνδέχεται συνελθόντας εἶναι βελτίους ἐκείνων, οὐχ ὡς ἕκαστον ἀλλ’ ὡς σύμπαντας, οἷον τὰ συμφορητὰ δεῖπνα τῶν ἐκ μιᾶς δαπάνης χορηγηθέντων· πολλῶν γὰρ ὄντων ἕκαστον μόριον ἔχειν ἀρετῆς καὶ φρονήσεως, καὶ γίνεσθαι συνελθόντων, ὥσπερ ἕνα ἄνθρωπον τὸ πλῆθος, πολύποδα καὶ πολύχειρα καὶ πολλὰς ἔχοντ’ αἰσθήσεις, οὕτω καὶ περὶ τὰ ἤθη καὶ τὴν διάνοιαν. Διὸ καὶ κρίνουσιν ἄμεινον οἱ πολλοὶ καὶ τὰ τῆς μουσικῆς ἔργα καὶ τὰ τῶν ποιητῶν· ἄλλοι γὰρ ἄλλο τι μόριον, πάντα δὲ πάντες.
- 1.
«οἷον τὰ συμφορητὰ δεῖπνα … πάντα δὲ πάντες»: Με ποια παραδείγματα στηρίζει ο Αριστοτέλης τη θέση ότι οι πολλοί μαζί μπορεί να είναι καλύτεροι από τους λίγους αρίστους;(15 μονάδες)
- 2.
Να συγκρίνεις το επιχείρημα του Ε.18 με το τέλος του πρωταγόρειου μύθου (Β.6), όπου οι Αθηναίοι ανέχονται τη συμβουλή κάθε ανθρώπου για την πολιτική αρετή.(10 μονάδες)
Θέμα Γ25 μονάδες
- 1.
Για καθεμιά από τις λέξεις του ΣΤ.21 να γράψεις μία ετυμολογικά συγγενή λέξη της νέας ελληνικής.
- α)
θαυμαζομένη(3 μονάδες)
- β)
εὐνομίας(3 μονάδες)
- γ)
πολέμων(3 μονάδες)
- δ)
συγγενεῖς(3 μονάδες)
- ε)
στρατόπεδον(3 μονάδες)
- α)
- 2.
Παράλληλο κείμενο, σε μετάφραση. Για τον κυνικό φιλόσοφο Διογένη γράφεται: «Όταν τον ρώτησαν από πού είναι, είπε: “Είμαι πολίτης του κόσμου”» (Διογένης Λαέρτιος 6.63, απόδοση δική μας). Ποια κοινή ιδέα συνδέει τη φράση του Διογένη με την Πολιτεία του Ζήνωνα στο ΣΤ.21;(10 μονάδες)
Καλή επιτυχία!