Μετάβαση στο περιεχόμενο

Επαναληπτικές 2023

Επαναληπτικές Πανελλαδικές ΓΕΛ, 9 Σεπτεμβρίου 2023. Τα θέματα όπως δόθηκαν (PDF του υπουργείου). Οι απαντήσεις είναι δικές μας: τα σημεία που ψάχνει ο βαθμολογητής.

Λύσε το στην οθόνη ή στο χαρτί. Τα ανοιχτά θέματα τα γράφεις στο τετράδιο. Με την «Παράδοση» η σελίδα βαθμολογεί τις κλειστές ερωτήσεις και σου δείχνει τις λύσεις για τις υπόλοιπες.

Αρχαία Ελληνικά · Γ΄ Λυκείου

Επαναληπτικές 2023

Διάρκεια 180΄ · 100 μονάδες

Α. Διδαγμένο κείμενο50 μονάδες

Διδαγμένο κείμενο

Μαρτυρεῖ δὲ καὶ τὸ γινόμενον ἐν ταῖς πόλεσιν· οἱ γὰρ νομοθέται τοὺς πολίτας ἐθίζοντες ποιοῦσιν ἀγαθούς, καὶ τὸ μὲν βούλημα παντὸς νομοθέτου τοῦτ’ ἐστίν, ὅσοι δὲ μὴ εὖ αὐτὸ ποιοῦσιν ἁμαρτάνουσιν, καὶ διαφέρει τούτῳ πολιτεία πολιτείας ἀγαθὴ φαύλης. Ἔτι ἐκ τῶν αὐτῶν καὶ διὰ τῶν αὐτῶν καὶ γίνεται πᾶσα ἀρετὴ καὶ φθείρεται, ὁμοίως δὲ καὶ τέχνη· ἐκ γὰρ τοῦ κιθαρίζειν καὶ οἱ ἀγαθοὶ καὶ κακοὶ γίνονται κιθαρισταί. Ἀνάλογον δὲ καὶ οἰκοδόμοι καὶ οἱ λοιποὶ πάντες· ἐκ μὲν γὰρ τοῦ εὖ οἰκοδομεῖν ἀγαθοὶ οἰκοδόμοι ἔσονται, ἐκ δὲ τοῦ κακῶς κακοί. Εἰ γὰρ μὴ οὕτως εἶχεν, οὐδὲν ἂν ἔδει τοῦ διδάξοντος, ἀλλὰ πάντες ἂν ἐγίνοντο ἀγαθοὶ ἢ κακοί.

Οὕτω δὴ καὶ ἐπί τῶν ἀρετῶν ἔχει· πράττοντες γὰρ τὰ ἐν τοῖς συναλλάγμασι τοῖς πρὸς τοὺς ἀνθρώπους γινόμεθα οἳ μὲν δίκαιοι οἳ δὲ ἄδικοι, πράττοντες δὲ τὰ ἐν τοῖς δεινοῖς καὶ ἐθιζόμενοι φοβεῖσθαι ἢ θαρρεῖν οἳ μὲν ἀνδρεῖοι οἳ δὲ δειλοί. Ὁμοίως δὲ καὶ τὰ περὶ τὰς ἐπιθυμίας ἔχει καὶ τὰ περὶ τὰς ὀργάς· οἳ μὲν γὰρ σώφρονες καὶ πρᾶοι γίνονται, οἳ δ’ ἀκόλαστοι καὶ ὀργίλοι, οἳ μὲν ἐκ τοῦ οὑτωσὶ ἐν αὐτοῖς ἀναστρέφεσθαι, οἳ δὲ ἐκ τοῦ οὑτωσί. Καὶ ἑνὶ δὴ λόγῳ ἐκ τῶν ὁμοίων ἐνεργειῶν αἱ ἕξεις γίνονται. Διὸ δεῖ τὰς ἐνεργείας ποιὰς ἀποδιδόναι· κατὰ γὰρ τὰς τούτων διαφορὰς ἀκολουθοῦσιν αἱ ἕξεις. Οὐ μικρὸν οὖν διαφέρει τὸ οὕτως ἢ οὕτως εὐθὺς ἐκ νέων ἐθίζεσθαι, ἀλλὰ πάμπολυ, μᾶλλον δὲ τὸ πᾶν.

Αριστοτέλους, Ἠθικὰ Νικομάχεια, Β 1.5-8, 1103b2-25

Β2. Παράλληλο κείμενο

Στο παρακάτω κείμενο σχολιάζεται η άποψη του Ρουσό για τον ρόλο του νομοθέτη.

Όποιος τολμά να αναλάβει τη νομοθεσία ενός λαού, πρέπει να αισθανθεί ικανός να αλλάξει, κατά το λεγόμενο, την ανθρώπινη φύση· να μεταμορφώσει κάθε άτομο, που από μόνο του είναι ένα αυτοτελές και απομονωμένο ον, σε μέρος ενός μεγαλύτερου όλου, από το οποίο τούτο το άτομο, τρόπον τινά, θα αποκτά τη ζωή και την ύπαρξή του· να αλλοιώσει τη σύσταση του ανθρώπου για να την ενισχύσει· να αντικαταστήσει τη φυσική και ανεξάρτητη ύπαρξη, που όλοι έχουμε εκ φύσεως, με μια ηθική ύπαρξη και μέρος ενός συνόλου.

J.J. Rousseau (2004), Το Κοινωνικό Συμβόλαιο, (μτφρ. Βασιλική Γρηγοροπούλου, Αλφρέδος Σταινχάουζερ), Αθήνα: Πόλις
  1. 1.

    Α1.α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό που αντιστοιχεί σε καθεμιά από τις παρακάτω περιόδους λόγου και δίπλα σε αυτόν τη λέξη «Σωστό», αν είναι σωστή, ή τη λέξη «Λάθος», αν είναι λανθασμένη, με βάση το αρχαίο κείμενο (μονάδες 3) και να τεκμηριώσετε κάθε απάντησή σας γράφοντας τις λέξεις/φράσεις του αρχαίου κειμένου που την επιβεβαιώνουν (μονάδες 3):(6 μονάδες)

    • Πρόταση αα)Ο νομοθέτης με τους νόμους του επιτελεί παιδαγωγικό έργο στην πόλη.
    • Πρόταση ββ)Τα παραδείγματα του κιθαριστή και του οικοδόμου υποστηρίζουν το διδακτό της αρετής.
    • Πρόταση γγ)Ο εθισμός από τη νεανική ηλικία έχει μικρή σημασία.
  2. 2.

    Α1.β. 1. «ὅσοι δὲ μὴ εὖ αὐτὸ ποιοῦσιν ἁμαρτάνουσιν»: Σε ποια φράση του αρχαίου κειμένου αναφέρεται η αντωνυμία «αὐτὸ»; 2. «κατὰ γὰρ τὰς τούτων διαφορὰς ἀκολουθοῦσιν αἱ ἕξεις»: Σε ποια φράση του αρχαίου κειμένου αναφέρεται η αντωνυμία «τούτων»;(4 μονάδες)

  3. 3.

    Β1. «Οὕτω δὴ … οἳ δὲ ἐκ τοῦ οὑτωσί»: Σε ποια πεδία της ανθρώπινης ζωής εστιάζει ο Αριστοτέλης για να αναδείξει την κοινωνική διάσταση της αρετής; (μονάδες 6) Να εντοπίσετε δύο διαφορετικούς εκφραστικούς τρόπους με τους οποίους το επιτυγχάνει. (μονάδες 4)(10 μονάδες)

  4. 4.

    Β2. Να παρουσιάσετε την άποψη που διατυπώνεται για τον ρόλο του νομοθέτη στο δοθέν παράλληλο κείμενο και να εντοπίσετε ομοιότητες με την άποψη του Αριστοτέλη στην πρώτη παράγραφο του αρχαίου κειμένου.(10 μονάδες)

  5. 5.

    Β3. Να συμπληρώσετε τα κενά των παρακάτω προτάσεων με ετυμολογικά συγγενείς σύνθετες λέξεις με τον τύπο «συναλλάγμασιν»: 1. Τα δύο αδέλφια ήταν ίδια και …………….. . 2. Ο συνήγορος πέτυχε την …………….. του κατηγορουμένου. 3. Η …………….. των εποχών έχει διαταραχθεί λόγω της κλιματικής αλλαγής. 4. Με το ευρωπαϊκό πρόγραμμα έγινε …………….. μαθητών ανάμεσα στις δύο χώρες. 5. Οι συνομιλίες διακόπηκαν γιατί οι δύο χώρες ήταν …………….. .(10 μονάδες)

  6. 6.

    Β4. Να γράψετε στο τετράδιό σας δίπλα στον αριθμό της Στήλης Α το γράμμα από τη Στήλη Β που αντιστοιχεί στην ορθή απάντηση:(10 μονάδες)

    Β4
    Στήλη ΑΣτήλη Β
    1. Ο Αριστοτέλης κατά την πρώτη περίοδο της παραμονής του στην Αθήνα είχεα. πολλούς φίλους, λίγους εχθρούς. β. λίγους φίλους, πολλούς εχθρούς.
    2. Ο Αριστοτέλης έφυγε για δεύτερη φορά από την Αθήναα. επειδή κινδύνευε η ζωή του. β. για να αναλάβει την αγωγή του Αλεξάνδρου.
    3. Η συγγραφή των Ηθικών Νικομαχείων έγινεα. στην πρώτη περίοδο της φιλοσοφικής δραστηριότητας του Αριστοτέλη. β. στην τρίτη περίοδο της φιλοσοφικής δραστηριότητας του Αριστοτέλη.
    4. Κατά τον Ηράκλειτο, η ευδαιμονία σχετίζεται μεα. τον πλούτο. β. τον χαρακτήρα του ανθρώπου.
    5. Κατά τον Αριστοτέλη, το ἄλογον μέρος της ψυχής έχει σχέση μεα. τη διατροφή και την αύξηση. β. τις ηθικές αρετές.

Γ. Αδίδακτο κείμενο50 μονάδες

Στο συγκεκριμένο απόσπασμα από το Ὑπὲρ τοῦ Ἐρατοσθένους φόνου ἀπολογία του Λυσία ο απατημένος σύζυγος Εὐφίλητος περιγράφει στο δικαστήριο πώς η γυναίκα του είχε οργανώσει τα πράγματα, ώστε να απολαμβάνει νύχτες αμαρτωλές με τον εραστή της κατά τη διάρκεια της λοχείας της.

Ἐπειδὴ δὲ τὸ παιδίον ἐγένετο ἡμῖν, ἡ μήτηρ αὐτὸ ἐθήλαζεν· ἵνα δὲ μή, ὁπότε λοῦσθαι δέοι, κινδυνεύῃ κατὰ τῆς κλίμακος καταβαίνουσα, ἐγὼ μὲν ἄνω διῃτώμην, αἱ δὲ γυναῖκες κάτω. καὶ οὕτως ἤδη συνειθισμένον ἦν, ὥστε πολλάκις ἡ γυνὴ ἀπῄει κάτω καθευδήσουσα ὡς τὸ παιδίον, ἵνα τὸν τιτθὸν αὐτῷ διδῷ καὶ μὴ βοᾷ. καὶ ταῦτα πολὺν χρόνον οὕτως ἐγίγνετο, καὶ ἐγὼ οὐδέποτε ὑπώπτευσα, ἀλλ’ οὕτως ἠλιθίως διεκείμην, ὥστε ᾤμην τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα πασῶν σωφρονεστάτην εἶναι τῶν ἐν τῇ πόλει. Προϊόντος δὲ τοῦ χρόνου, ὦ ἄνδρες, ἧκον μὲν ἀπροσδοκήτως ἐξ ἀγροῦ, μετὰ δὲ τὸ δεῖπνον τὸ παιδίον ἐβόα καὶ ἐδυσκόλαινεν ὑπὸ τῆς θεραπαίνης ἐπίτηδες λυπούμενον, ἵνα ταῦτα ποιῇ· ὁ γὰρ ἄνθρωπος ἔνδον ἦν· ὕστερον δὲ ἅπαντα ἐπυθόμην. καὶ ἐγὼ τὴν γυναῖκα ἀπιέναι ἐκέλευον καὶ δοῦναι τῷ παιδίῳ τὸν τιτθόν, ἵνα παύσηται κλᾶον. ἡ δὲ τὸ μὲν πρῶτον οὐκ ἤθελεν, ὡς ἂν ἀσμένη με ἑορακυῖα ἥκοντα διὰ χρόνου· ἐπειδὴ δὲ ἐγὼ ὠργιζόμην καὶ ἐκέλευον αὐτὴν ἀπιέναι, «ἵνα σύ γε» ἔφη «πειρᾷς ἐνταῦθα τὴν παιδίσκην· καὶ πρότερον δὲ μεθύων εἷλκες αὐτήν». κἀγὼ μὲν ἐγέλων, ἐκείνη δὲ ἀναστᾶσα καὶ ἀπιοῦσα προστίθησι τὴν θύραν, προσποιουμένη παίζειν.

τὸν τιτθόν: τον μαστό

Λυσίου, Ὑπὲρ τοῦ Ἐρατοσθένους φόνου, 9-13 (ed. Oxford Classical Texts)
  1. 1.

    Γ1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του παρακάτω αποσπάσματος: «Ἐπειδὴ δὲ … τῶν ἐν τῇ πόλει.».(20 μονάδες)

  2. 2.

    Γ2. Πώς προσπαθεί η σύζυγος να καλύψει την απιστία της μετά την ξαφνική επιστροφή του άντρα της;(10 μονάδες)

  3. Γ3
    1. α)

      Γ3.α. «πρῶτον»: να γράψετε τους άλλους δύο βαθμούς του επιρρήματος.(2 μονάδες)

    2. β)

      Γ3.β. «κἀγὼ μὲν ἐγέλων … τὴν θύραν»: να ξαναγράψετε το χωρίο μεταφέροντας τους κλιτούς τύπους στον πληθυντικό αριθμό.(8 μονάδες)

  4. Γ4
    1. α)

      Γ4.α. Να χαρακτηρίσετε συντακτικά τους όρους που εμφανίζονται στο αδίδακτο κείμενο με έντονα γράμματα: ἡμῖν, καθευδήσουσα, ὡς τὸ παιδίον, αὐτῷ, κλᾶον, ἀσμένη, ἑορακυῖα.(7 μονάδες)

    2. β)

      Γ4.β. «καὶ ἐγὼ τὴν γυναῖκα ἀπιέναι ἐκέλευον καὶ δοῦναι τῷ παιδίῳ τὸν τιτθόν»: Να μεταφέρετε τη φράση στον ευθύ λόγο.(3 μονάδες)

Καλή επιτυχία!

3 κλειστές απαντήσεις είναι ακόμα κενές.

Όλες οι ενότητες