Μετάβαση στο περιεχόμενο

Γ.10–Γ.11: οι φιλόσοφοι και οι στόχοι της παιδείας

Διαγώνισμα στις ενότητες: Γ.10 Η αλληγορία του σπηλαίου: οι φιλόσοφοι · Γ.11 Ο χαρακτήρας και οι στόχοι της παιδείας.

Λύσε το στην οθόνη ή στο χαρτί. Τα ανοιχτά θέματα τα γράφεις στο τετράδιο. Με την «Παράδοση» η σελίδα βαθμολογεί τις κλειστές ερωτήσεις και σου δείχνει τις λύσεις για τις υπόλοιπες.

Αρχαία Ελληνικά · Γ΄ Λυκείου

Γ.10–Γ.11: οι φιλόσοφοι και οι στόχοι της παιδείας

Διάρκεια 60΄ · 100 μονάδες

Θέμα Α50 μονάδες

Να διαβάσεις το κείμενο και να απαντήσεις στις ερωτήσεις.

Γ.10 Η αλληγορία του σπηλαίου: οι φιλόσοφοι

Τί δέ; Τόδε οὐκ εἰκός, ἦν δ’ ἐγώ, καὶ ἀνάγκη ἐκ τῶν προειρημένων, μήτε τοὺς ἀπαιδεύτους καὶ ἀληθείας ἀπείρους ἱκανῶς ἄν ποτε πόλιν ἐπιτροπεῦσαι, μήτε τοὺς ἐν παιδείᾳ ἐωμένους διατρίβειν διὰ τέλους, τοὺς μὲν ὅτι σκοπὸν ἐν τῷ βίῳ οὐκ ἔχουσιν ἕνα, οὗ στοχαζομένους δεῖ ἅπαντα πράττειν ἃ ἂν πράττωσιν ἰδίᾳ τε καὶ δημοσίᾳ, τοὺς δὲ ὅτι ἑκόντες εἶναι οὐ πράξουσιν, ἡγούμενοι ἐν μακάρων νήσοις ζῶντες ἔτι ἀπῳκίσθαι;

Ἀληθῆ, ἔφη.

Ἡμέτερον δὴ ἔργον, ἦν δ’ ἐγώ, τῶν οἰκιστῶν τάς τε βελτίστας φύσεις ἀναγκάσαι ἀφικέσθαι πρὸς τὸ μάθημα ὃ ἐν τῷ πρόσθεν ἔφαμεν εἶναι μέγιστον, ἰδεῖν τε τὸ ἀγαθὸν καὶ ἀναβῆναι ἐκείνην τὴν ἀνάβασιν, καὶ ἐπειδὰν ἀναβάντες ἱκανῶς ἴδωσι, μὴ ἐπιτρέπειν αὐτοῖς ὃ νῦν ἐπιτρέπεται.

Τὸ ποῖον δή;

Τὸ αὐτοῦ, ἦν δ’ ἐγώ, καταμένειν καὶ μὴ ἐθέλειν πάλιν καταβαίνειν παρ’ ἐκείνους τοὺς δεσμώτας μηδὲ μετέχειν τῶν παρ’ ἐκείνοις πόνων τε καὶ τιμῶν, εἴτε φαυλότεραι εἴτε σπουδαιότεραι.

Ἔπειτ’, ἔφη, ἀδικήσομεν αὐτούς, καὶ ποιήσομεν χεῖρον ζῆν, δυνατὸν αὐτοῖς ὂν ἄμεινον;

Ἐπελάθου, ἦν δ’ ἐγώ, πάλιν, ὦ φίλε, ὅτι νόμῳ οὐ τοῦτο μέλει, ὅπως ἕν τι γένος ἐν πόλει διαφερόντως εὖ πράξει, ἀλλ’ ἐν ὅλῃ τῇ πόλει τοῦτο μηχανᾶται ἐγγενέσθαι, συναρμόττων τοὺς πολίτας πειθοῖ τε καὶ ἀνάγκῃ, ποιῶν μεταδιδόναι ἀλλήλοις τῆς ὠφελίας ἣν ἂν ἕκαστοι τὸ κοινὸν δυνατοὶ ὦσιν ὠφελεῖν καὶ αὐτὸς ἐμποιῶν τοιούτους ἄνδρας ἐν τῇ πόλει, οὐχ ἵνα ἀφιῇ τρέπεσθαι ὅπῃ ἕκαστος βούλεται, ἀλλ’ ἵνα καταχρῆται αὐτὸς αὐτοῖς ἐπὶ τὸν σύνδεσμον τῆς πόλεως.

Ἀληθῆ, ἔφη· ἐπελαθόμην γάρ.

Πλάτων, Πολιτεία 519b–520a
  1. 1.

    Να μεταφράσεις το απόσπασμα «Ἡμέτερον δὴ ἔργον … μηδὲ μετέχειν τῶν παρ’ ἐκείνοις πόνων τε καὶ τιμῶν, εἴτε φαυλότεραι εἴτε σπουδαιότεραι».(20 μονάδες)

  2. 2.

    «μήτε τοὺς ἀπαιδεύτους … μήτε τοὺς ἐν παιδείᾳ ἐωμένους διατρίβειν διὰ τέλους»: Ποιες δύο κατηγορίες ανθρώπων δεν μπορούν να κυβερνήσουν σωστά την πόλη, και για ποιον λόγο η καθεμιά;(15 μονάδες)

  3. 3.

    «νόμῳ οὐ τοῦτο μέλει, ὅπως ἕν τι γένος ἐν πόλει διαφερόντως εὖ πράξει … ἐπὶ τὸν σύνδεσμον τῆς πόλεως»: Πώς απαντά ο Σωκράτης στην ένσταση του Γλαύκωνα ότι η κάθοδος αδικεί τους φιλοσόφους;(15 μονάδες)

Θέμα Β25 μονάδες

Να διαβάσεις το κείμενο και να απαντήσεις στις ερωτήσεις.

Γ.11 Ο χαρακτήρας και οι στόχοι της παιδείας

Ὅτι μὲν οὖν νομοθετητέον περὶ παιδείας καὶ ταύτην κοινὴν ποιητέον, φανερόν τίς δ’ ἔσται ἡ παιδεία καὶ πῶς χρὴ παιδεύεσθαι, δεῖ μὴ λανθάνειν. νῦν γὰρ ἀμφισβητεῖται περὶ τῶν ἔργων. Οὐ γὰρ ταὐτὰ πάντες ὑπολαμβάνουσι δεῖν μανθάνειν τοὺς νέους οὔτε πρὸς ἀρετὴν οὔτε πρὸς τὸν βίον τὸν ἄριστον, οὐδὲ φανερὸν πότερον πρὸς τὴν διάνοιαν πρέπει μᾶλλον ἢ πρὸς τὸ τῆς ψυχῆς ἦθος· Ἔκ τε τῆς ἐμποδὼν παιδείας ταραχώδης ἡ σκέψις καὶ δῆλον οὐδὲν πότερον ἀσκεῖν δεῖ τὰ χρήσιμα πρὸς τὸν βίον ἢ τὰ τείνοντα πρὸς ἀρετὴν ἢ τὰ περιττά (πάντα γὰρ εἴληφε ταῦτα κριτάς τινας)· περί τε τῶν πρὸς ἀρετὴν οὐθέν ἐστιν ὁμολογούμενον (καὶ γὰρ τὴν ἀρετὴν οὐ τὴν αὐτὴν εὐθὺς πάντες τιμῶσιν, ὥστ’ εὐλόγως διαφέρονται καὶ πρὸς τὴν ἄσκησιν αὐτῆς).

Ὅτι μὲν οὖν τὰ ἀναγκαῖα δεῖ διδάσκεσθαι τῶν χρησίμων, οὐκ ἄδηλον ὅτι δὲ οὐ πάντα, διῃρημένων τῶν τε ἐλευθερίων ἔργων καὶ τῶν ἀνελευθερίων φανερόν, καὶ ὅτι τῶν τοιούτων δεῖ μετέχειν ὅσα τῶν χρησίμων ποιήσει τὸν μετέχοντα μὴ βάναυσον. Βάναυσον δ’ ἔργον εἶναι δεῖ τοῦτο νομίζειν καὶ τέχνην ταύτην καὶ μάθησιν, ὅσαι πρὸς τὰς χρήσεις καὶ τὰς πράξεις τὰς τῆς ἀρετῆς ἄχρηστον ἀπεργάζονται τὸ σῶμα τῶν ἐλευθέρων [ἢ τὴν ψυχὴν] ἢ τὴν διάνοιαν.

Αριστοτέλης, Πολιτικά Θ 1.3–2.1, 1337a33–b11
  1. 1.

    «νῦν γὰρ ἀμφισβητεῖται περὶ τῶν ἔργων … καὶ πρὸς τὴν ἄσκησιν αὐτῆς»: Ποια ερωτήματα για το περιεχόμενο της παιδείας θέτει ο Αριστοτέλης, και γιατί, κατά τη γνώμη του, οι άνθρωποι διαφωνούν;(15 μονάδες)

  2. 2.

    Πότε ένα έργο, μια τέχνη ή μια μάθηση είναι «βάναυσα», κατά τον Αριστοτέλη;(10 μονάδες)

Θέμα Γ25 μονάδες

  1. 1.

    Για καθεμιά από τις λέξεις του Γ.10 να γράψεις μία ετυμολογικά συγγενή λέξη της νέας ελληνικής.

    1. α)

      ἀπαιδεύτους(3 μονάδες)

    2. β)

      σκοπόν(3 μονάδες)

    3. γ)

      ἀνάβασιν(3 μονάδες)

    4. δ)

      πειθοῖ(3 μονάδες)

    5. ε)

      σύνδεσμον(3 μονάδες)

  2. 2.

    Να χαρακτηρίσεις τις προτάσεις, με βάση τα κείμενα Γ.10–Γ.11.(10 μονάδες)

    • Πρόταση αα)Οι οικιστές της πόλης πρέπει να αναγκάσουν τις καλύτερες φύσεις να δουν το αγαθό.
    • Πρόταση ββ)Ο Γλαύκων δέχεται αμέσως, χωρίς αντίρρηση, ότι οι φιλόσοφοι πρέπει να ξανακατέβουν.
    • Πρόταση γγ)Ο νόμος συναρμόζει τους πολίτες μόνο με πειθώ, ποτέ με εξαναγκασμό.
    • Πρόταση δδ)Στο Γ.11 ο Αριστοτέλης θεωρεί φανερό ότι η παιδεία πρέπει να ρυθμίζεται με νόμο και να είναι κοινή.
    • Πρόταση εε)Στο Γ.11 οι νέοι πρέπει να μαθαίνουν όλα τα χρήσιμα, χωρίς εξαίρεση.

Καλή επιτυχία!

5 κλειστές απαντήσεις είναι ακόμα κενές.

Όλες οι ενότητες