Μετάβαση στο περιεχόμενο

Β.6–Β.7: το δώρο του Δία και η συγκρότηση της πόλεως

Διαγώνισμα στις ενότητες: Β.6 Ο πρωταγόρειος μύθος: το δώρο του Δία · Β.7 Η συγκρότηση της πόλεως.

Λύσε το στην οθόνη ή στο χαρτί. Τα ανοιχτά θέματα τα γράφεις στο τετράδιο. Με την «Παράδοση» η σελίδα βαθμολογεί τις κλειστές ερωτήσεις και σου δείχνει τις λύσεις για τις υπόλοιπες.

Αρχαία Ελληνικά · Γ΄ Λυκείου

Β.6–Β.7: το δώρο του Δία και η συγκρότηση της πόλεως

Διάρκεια 60΄ · 100 μονάδες

Θέμα Α50 μονάδες

Να διαβάσεις το κείμενο και να απαντήσεις στις ερωτήσεις.

Β.6 Το δώρο του Δία

Ἐπειδὴ δὲ ὁ ἄνθρωπος θείας μετέσχε μοίρας, πρῶτον μὲν διὰ τὴν τοῦ θεοῦ συγγένειαν ζῴων μόνον θεοὺς ἐνόμισεν, καὶ ἐπεχείρει βωμούς τε ἱδρύεσθαι καὶ ἀγάλματα θεῶν· ἔπειτα φωνὴν καὶ ὀνόματα ταχὺ διηρθρώσατο τῇ τέχνῃ, καὶ οἰκήσεις καὶ ἐσθῆτας καὶ ὑποδέσεις καὶ στρωμνὰς καὶ τὰς ἐκ γῆς τροφὰς ηὕρετο. Οὕτω δὴ παρεσκευασμένοι κατ’ ἀρχὰς ἄνθρωποι ᾤκουν σποράδην, πόλεις δὲ οὐκ ἦσαν· ἀπώλλυντο οὖν ὑπὸ τῶν θηρίων διὰ τὸ πανταχῇ αὐτῶν ἀσθενέστεροι εἶναι, καὶ ἡ δημιουργικὴ τέχνη αὐτοῖς πρὸς μὲν τροφὴν ἱκανὴ βοηθὸς ἦν, πρὸς δὲ τὸν τῶν θηρίων πόλεμον ἐνδεής —πολιτικὴν γὰρ τέχνην οὔπω εἶχον, ἧς μέρος πολεμική— ἐζήτουν δὴ ἀθροίζεσθαι καὶ σῴζεσθαι κτίζοντες πόλεις· ὅτ’ οὖν ἀθροισθεῖεν, ἠδίκουν ἀλλήλους ἅτε οὐκ ἔχοντες τὴν πολιτικὴν τέχνην, ὥστε πάλιν σκεδαννύμενοι διεφθείροντο. Ζεὺς οὖν δείσας περὶ τῷ γένει ἡμῶν μὴ ἀπόλοιτο πᾶν, Ἑρμῆν πέμπει ἄγοντα εἰς ἀνθρώπους αἰδῶ τε καὶ δίκην, ἵν’ εἶεν πόλεων κόσμοι τε καὶ δεσμοὶ φιλίας συναγωγοί. Ἐρωτᾷ οὖν Ἑρμῆς Δία τίνα οὖν τρόπον δοίη δίκην καὶ αἰδῶ ἀνθρώποις· «Πότερον ὡς αἱ τέχναι νενέμηνται, οὕτω καὶ ταύτας νείμω; νενέμηνται δὲ ὧδε· εἷς ἔχων ἰατρικὴν πολλοῖς ἱκανὸς ἰδιώταις, καὶ οἱ ἄλλοι δημιουργοί· καὶ δίκην δὴ καὶ αἰδῶ οὕτω θῶ ἐν τοῖς ἀνθρώποις, ἢ ἐπὶ πάντας νείμω;» «Ἐπὶ πάντας», ἔφη ὁ Ζεύς, «καὶ πάντες μετεχόντων· οὐ γὰρ ἂν γένοιντο πόλεις, εἰ ὀλίγοι αὐτῶν μετέχοιεν ὥσπερ ἄλλων τεχνῶν· καὶ νόμον γε θὲς παρ’ ἐμοῦ τὸν μὴ δυνάμενον αἰδοῦς καὶ δίκης μετέχειν κτείνειν ὡς νόσον πόλεως».

Πλάτων, Πρωταγόρας 322a–d
  1. 1.

    Να μεταφράσεις το απόσπασμα «Ζεὺς οὖν δείσας … ἢ ἐπὶ πάντας νείμω;».(20 μονάδες)

  2. 2.

    «ἵν’ εἶεν πόλεων κόσμοι τε καὶ δεσμοὶ φιλίας συναγωγοί»: Τι είναι η αιδώς και η δίκη, και ποιον ρόλο τους αναθέτει ο Δίας;(15 μονάδες)

  3. 3.

    «Ἐπὶ πάντας … καὶ πάντες μετεχόντων … κτείνειν ὡς νόσον πόλεως»: Γιατί ο Δίας δεν μοιράζει την αιδώ και τη δίκη όπως τις τέχνες; Να σχολιάσεις και τον νόμο που ορίζει.(15 μονάδες)

Θέμα Β25 μονάδες

Να διαβάσεις το κείμενο, που εξετάζεται από μετάφραση, και να απαντήσεις.

Β.7 Η συγκρότηση της πόλεως

Από τη φύση λοιπόν υπάρχει σε όλους η ορμή για μια τέτοια κοινωνία (την πόλη)· εκείνος όμως που πρώτος τη συγκρότησε στάθηκε αίτιος πάρα πολύ μεγάλων αγαθών. Γιατί, όπως ο άνθρωπος, όταν ολοκληρωθεί, είναι το καλύτερο από τα ζώα, έτσι και, όταν αποκοπεί από τον νόμο και τη δίκη, είναι το χειρότερο από όλα. Γιατί η πιο επικίνδυνη είναι η αδικία που έχει όπλα· και ο άνθρωπος γεννιέται έχοντας όπλα, τη φρόνηση και την αρετή, που μπορεί κανείς να τα χρησιμοποιήσει κατεξοχήν και για τους αντίθετους σκοπούς. Γι' αυτό, χωρίς αρετή, είναι το πιο ανόσιο και το πιο άγριο ον, και το χειρότερο στις σαρκικές απολαύσεις και στο φαγητό. Η δικαιοσύνη όμως είναι στοιχείο της πόλης· γιατί η δίκη είναι η τάξη της πολιτικής κοινωνίας, και η δικαιοσύνη είναι η κρίση για το τι είναι δίκαιο.

Αριστοτέλης, Πολιτικά Α 1.12, 1253a29–39 (μετάφραση δική μας)
  1. 1.

    Να συγκρίνεις τη θέση του Αριστοτέλη για τον άνθρωπο που αποκόπτεται «από τον νόμο και τη δίκη» με όσα λέει ο Δίας στο Β.6 για όποιον δεν μπορεί να μετέχει στην αιδώ και στη δίκη.(15 μονάδες)

  2. 2.

    Να χαρακτηρίσεις τις προτάσεις, με βάση τα κείμενα Β.6–Β.7.(10 μονάδες)

    • Πρόταση αα)Στο Β.6 ο άνθρωπος, πριν αποκτήσει πολιτική τέχνη, έχτιζε βωμούς και αγάλματα θεών.
    • Πρόταση ββ)Η δημιουργική τέχνη αρκούσε στους ανθρώπους για να πολεμήσουν τα θηρία.
    • Πρόταση γγ)Όταν οι άνθρωποι συγκεντρώνονταν σε πόλεις, αδικούσαν ο ένας τον άλλον και σκόρπιζαν πάλι.
    • Πρόταση δδ)Κατά τον Αριστοτέλη, η ορμή για την πόλη υπάρχει από τη φύση σε όλους τους ανθρώπους.
    • Πρόταση εε)Κατά τον Αριστοτέλη, η δικαιοσύνη ανήκει στο άτομο και όχι στην πόλη.

Θέμα Γ25 μονάδες

  1. 1.

    Για καθεμιά από τις λέξεις του Β.6 να γράψεις μία ετυμολογικά συγγενή λέξη της νέας ελληνικής.

    1. α)

      συγγένειαν(3 μονάδες)

    2. β)

      ἱδρύεσθαι(3 μονάδες)

    3. γ)

      σποράδην(3 μονάδες)

    4. δ)

      ἀσθενέστεροι(3 μονάδες)

    5. ε)

      δεσμοί(3 μονάδες)

  2. 2.

    Παράλληλο κείμενο, σε μετάφραση. Ο Περικλής λέει για τους Αθηναίους: «Μόνο εμείς θεωρούμε όποιον δεν μετέχει καθόλου στα κοινά όχι φιλήσυχο, αλλά άχρηστο» (Θουκυδίδης 2.40.2, απόδοση δική μας). Ποια σχέση έχει η άποψη αυτή με τη στάση των Αθηναίων που περιγράφει ο Πρωταγόρας στο τέλος του μύθου, όταν συσκέπτονται για την πολιτική αρετή;(10 μονάδες)

Καλή επιτυχία!

5 κλειστές απαντήσεις είναι ακόμα κενές.

Όλες οι ενότητες