Αρχαία Ελληνικά · Γ΄ Λυκείου
Α΄ τετράμηνο: Α.1–Γ.11
Διάρκεια 120΄ · 100 μονάδες
Θέμα Α20 μονάδες
Να διαβάσεις το κείμενο και να απαντήσεις στις ερωτήσεις.
Β.6 Το δώρο του Δία (το τέλος του μύθου)
Οὕτω δή, ὦ Σώκρατες, καὶ διὰ ταῦτα οἵ τε ἄλλοι καὶ Ἀθηναῖοι, ὅταν μὲν περὶ ἀρετῆς τεκτονικῆς ᾖ λόγος ἢ ἄλλης τινὸς δημιουργικῆς, ὀλίγοις οἴονται μετεῖναι συμβουλῆς, καὶ ἐάν τις ἐκτὸς ὢν τῶν ὀλίγων συμβουλεύῃ, οὐκ ἀνέχονται, ὡς σὺ φῄς—εἰκότως, ὡς ἐγώ φημι—ὅταν δὲ εἰς συμβουλὴν πολιτικῆς ἀρετῆς ἴωσιν, ἣν δεῖ διὰ δικαιοσύνης πᾶσαν ἰέναι καὶ σωφροσύνης, εἰκότως ἅπαντος ἀνδρὸς ἀνέχονται, ὡς παντὶ προσῆκον ταύτης γε μετέχειν τῆς ἀρετῆς ἢ μὴ εἶναι πόλεις. Αὕτη, ὦ Σώκρατες, τούτου αἰτία.
- 1.
Να μεταφράσεις το απόσπασμα «ὅταν δὲ εἰς συμβουλὴν πολιτικῆς ἀρετῆς ἴωσιν … Αὕτη, ὦ Σώκρατες, τούτου αἰτία».(10 μονάδες)
- 2.
Πώς εξηγεί ο Πρωταγόρας τη διαφορετική στάση των Αθηναίων στις συνελεύσεις, όταν συζητούν για μια τέχνη και όταν συζητούν για την πολιτική αρετή;(10 μονάδες)
Θέμα Β30 μονάδες
Να διαβάσεις το κείμενο και να απαντήσεις στις ερωτήσεις.
Α.2 Η πρακτική και πολιτική διάσταση της φιλοσοφίας
Τὰ ὑποκείμενα πρὸς τὸν βίον ἡμῖν, οἷον τὸ σῶμα καὶ τὰ περὶ τὸ σῶμα, καθάπερ ὄργανά τινα ὑπόκειται, τούτων δ’ ἐπικίνδυνός ἐστιν ἡ χρῆσις, καὶ πλέον θάτερον ἀπεργάζεται τοῖς μὴ δεόντως αὐτοῖς χρωμένοις. Δεῖ τοίνυν ὀρέγεσθαι τῆς ἐπιστήμης κτᾶσθαί τε αὐτὴν καὶ χρῆσθαι αὐτῇ προσηκόντως, δι’ ἧς πάντα ταῦτα εὖ θησόμεθα. Φιλοσοφητέον ἄρα ἡμῖν, εἰ μέλλομεν ὀρθῶς πολιτεύσεσθαι καὶ τὸν ἑαυτῶν βίον διάξειν ὠφελίμως. Ἔτι τοίνυν ἄλλαι μέν εἰσιν αἱ ποιοῦσαι ἕκαστον τῶν ἐν τῷ βίῳ πλεονεκτημάτων ἐπιστῆμαι, ἄλλαι δὲ αἱ χρώμεναι ταύταις, καὶ ἄλλαι μὲν αἱ ὑπηρετοῦσαι, ἕτεραι δὲ αἱ ἐπιτάττουσαι, ἐν αἷς ἐστιν ὡς ἂν ἡγεμονικωτέραις ὑπαρχούσαις τὸ κυρίως ὂν ἀγαθόν. Εἰ τοίνυν μόνη ἡ τοῦ κρίνειν ἔχουσα τὴν ὀρθότητα καὶ ἡ τῷ λόγῳ χρωμένη καὶ ἡ τὸ ὅλον ἀγαθὸν θεωροῦσα, ἥτις ἐστὶ φιλοσοφία, χρῆσθαι πᾶσι καὶ ἐπιτάττειν κατὰ φύσιν δύναται, φιλοσοφητέον ἐκ παντὸς τρόπου, ὡς μόνης φιλοσοφίας τὴν ὀρθὴν κρίσιν καὶ τὴν ἀναμάρτητον ἐπιτακτικὴν φρόνησιν ἐν ἑαυτῇ περιεχούσης.
- 1.
«Τὰ ὑποκείμενα πρὸς τὸν βίον ἡμῖν … φιλοσοφητέον ἄρα ἡμῖν»: Με ποιο επιχείρημα καταλήγει ο Αριστοτέλης στο συμπέρασμα ότι πρέπει να φιλοσοφούμε;(15 μονάδες)
- 2.
«καὶ ἄλλαι μὲν αἱ ὑπηρετοῦσαι, ἕτεραι δὲ αἱ ἐπιτάττουσαι … ἐν ἑαυτῇ περιεχούσης»: Γιατί, κατά τον Αριστοτέλη, η φιλοσοφία είναι η κατεξοχήν ηγεμονική επιστήμη;(15 μονάδες)
Θέμα Γ20 μονάδες
Να διαβάσεις το κείμενο και να απαντήσεις στις ερωτήσεις.
Γ.8 Η αλληγορία του σπηλαίου: οι δεσμώτες (απόσπασμα)
Ὅρα τοίνυν παρὰ τοῦτο τὸ τειχίον φέροντας ἀνθρώπους σκεύη τε παντοδαπὰ ὑπερέχοντα τοῦ τειχίου καὶ ἀνδριάντας καὶ ἄλλα ζῷα λίθινά τε καὶ ξύλινα καὶ παντοῖα εἰργασμένα, οἷον εἰκὸς τοὺς μὲν φθεγγομένους, τοὺς δὲ σιγῶντας τῶν παραφερόντων.
Ἄτοπον, ἔφη, λέγεις εἰκόνα καὶ δεσμώτας ἀτόπους.
Ὁμοίους ἡμῖν, ἦν δ’ ἐγώ· τοὺς γὰρ τοιούτους πρῶτον μὲν ἑαυτῶν τε καὶ ἀλλήλων οἴει ἄν τι ἑωρακέναι ἄλλο πλὴν τὰς σκιὰς τὰς ὑπὸ τοῦ πυρὸς εἰς τὸ καταντικρὺ αὐτῶν τοῦ σπηλαίου προσπιπτούσας;
Πῶς γάρ, ἔφη, εἰ ἀκινήτους γε τὰς κεφαλὰς ἔχειν ἠναγκασμένοι εἶεν διὰ βίου;
Τί δὲ τῶν παραφερομένων; οὐ ταὐτὸν τοῦτο;
Τί μήν;
Εἰ οὖν διαλέγεσθαι οἷοί τ’ εἶεν πρὸς ἀλλήλους, οὐ ταῦτα ἡγῇ ἂν τὰ ὄντα αὐτοὺς νομίζειν ἅπερ ὁρῷεν;
Ἀνάγκη.
- 1.
Να μεταφράσεις το απόσπασμα «Ὅρα τοίνυν παρὰ τοῦτο τὸ τειχίον … τῶν παραφερόντων».(10 μονάδες)
- 2.
«Εἰ οὖν διαλέγεσθαι οἷοί τ’ εἶεν πρὸς ἀλλήλους, οὐ ταῦτα ἡγῇ ἂν τὰ ὄντα αὐτοὺς νομίζειν ἅπερ ὁρῷεν;»: Τι θα ονόμαζαν οι δεσμώτες «ὄντα» και τι δείχνει αυτό για τη γνώση του απαίδευτου ανθρώπου;(10 μονάδες)
Θέμα Δ30 μονάδες
- 1.
Να χαρακτηρίσεις τις προτάσεις, με βάση τα κείμενα Α.1–Γ.11.(10 μονάδες)
- 2.
Για καθεμιά από τις λέξεις του Α.2 να γράψεις μία ετυμολογικά συγγενή λέξη της νέας ελληνικής.
- α)
ὄργανα(2 μονάδες)
- β)
χρῆσις(2 μονάδες)
- γ)
ἐπιστήμης(2 μονάδες)
- δ)
πολιτεύσεσθαι(2 μονάδες)
- ε)
κρίσιν(2 μονάδες)
- α)
- 3.
Παράλληλο κείμενο, σε μετάφραση. Στην *Πολιτεία* ο Σωκράτης λέει: «Αν δεν βασιλέψουν οι φιλόσοφοι στις πόλεις, ή αν όσοι σήμερα λέγονται βασιλιάδες και ηγεμόνες δεν φιλοσοφήσουν γνήσια και επαρκώς, και αν δεν συμπέσουν στο ίδιο πρόσωπο η πολιτική εξουσία και η φιλοσοφία, … δεν θα υπάρξει τέλος στα κακά των πόλεων, αγαπητέ Γλαύκωνα, ούτε, νομίζω, του ανθρώπινου γένους» (Πολιτεία 473c–d, απόδοση δική μας). Ποια σχέση έχει η θέση αυτή με όσα λέει ο Σωκράτης στο Γ.10 για τους ανθρώπους που μπορούν να κυβερνήσουν την πόλη;(10 μονάδες)
Καλή επιτυχία!