# Αδίδακτο: οι υποθετικοί λόγοι

> Πραγματικό, αντίθετο του πραγματικού, προσδοκώμενο, απλή σκέψη και αόριστη επανάληψη.

Αρχαία Ελληνικά, Γ΄ Λυκείου. https://www.akademio.gr/el/lyk-c/ancient-greek/conditionals

## Τι θα μάθεις

- Να αναγνωρίζεις τα έξι είδη υποθετικού λόγου από την εκφορά της υπόθεσης και της απόδοσης.
- Να μετατρέπεις έναν υποθετικό λόγο από ένα είδος σε άλλο, με σωστούς τύπους και σωστό ἄν.
- Να αναγνωρίζεις τους μικτούς, τους ελλειπτικούς και τους εξαρτημένους υποθετικούς λόγους, και την υπόθεση με μετοχή.
- Να μεταφράζεις ένα αδίδακτο της Ἀπολογίας με προσδοκώμενο, απλή σκέψη και αντίθετο του πραγματικού.

## Υπόθεση και απόδοση

Ένας **υποθετικός λόγος** έχει δύο μέρη, που τα διαβάζεις πάντα μαζί:

- την **υπόθεση**: τη δευτερεύουσα υποθετική πρόταση, με εἰ ή ἐάν (ἄν, ἤν),
  που θέτει την προϋπόθεση,
- την **απόδοση**: συνήθως την κύρια πρόταση, που λέει τι θα γίνει, αν
  ισχύσει η προϋπόθεση.

> ἐάν με ἀποκτείνητε τοιοῦτον ὄντα οἷον ἐγὼ λέγω, οὐκ ἐμὲ μείζω βλάψετε ἢ
> ὑμᾶς αὐτούς.
>
> Πλάτων, *Ἀπολογία Σωκράτους* 30c

**Μετάφραση δική μας:** αν με σκοτώσετε, ενώ είμαι τέτοιος όπως λέω, δεν
θα βλάψετε εμένα περισσότερο από τους ίδιους τους εαυτούς σας.

Το είδος του υποθετικού λόγου το βρίσκεις από την **εκφορά** των δύο μερών:
με ποιον σύνδεσμο και ποια έγκλιση είναι η υπόθεση, ποια έγκλιση έχει η
απόδοση. Η άρνηση της υπόθεσης είναι πάντα **μή**· της απόδοσης, **οὐ**.

## Τα έξι είδη

| Είδος                                  | Υπόθεση                        | Απόδοση                                           | Τι δηλώνει                                       |
| -------------------------------------- | ------------------------------ | ------------------------------------------------- | ------------------------------------------------ |
| **Πραγματικό**                         | εἰ + οριστική (κάθε χρόνου)    | οποιαδήποτε έγκλιση                               | ο ομιλητής το θεωρεί πραγματικό                  |
| **Αντίθετο του πραγματικού**           | εἰ + οριστική ιστορικού χρόνου | δυνητική οριστική (ιστορικός χρόνος + ἄν)         | κάτι που δεν ισχύει ή δεν έγινε                  |
| **Προσδοκώμενο**                       | ἐάν (ἄν, ἤν) + υποτακτική      | οριστική μέλλοντα ή ισοδύναμη έκφραση             | κάτι που αναμένεται να γίνει                     |
| **Αόριστη επανάληψη στο παρόν-μέλλον** | ἐάν (ἄν, ἤν) + υποτακτική      | οριστική ενεστώτα ή ισοδύναμη (γνωμικός αόριστος) | κάτι που γίνεται κάθε φορά                       |
| **Απλή σκέψη**                         | εἰ + ευκτική                   | δυνητική ευκτική (ευκτική + ἄν)                   | κάτι δυνατό, χωρίς να μας ενδιαφέρει αν θα γίνει |
| **Αόριστη επανάληψη στο παρελθόν**     | εἰ + ευκτική                   | οριστική παρατατικού (ή αορίστου + ἄν)            | κάτι που γινόταν κάθε φορά                       |

Τα δύο ζευγάρια μοιάζουν και ξεχωρίζουν μόνο από την **απόδοση**:

- ἐάν + υποτακτική και **μέλλοντας** → προσδοκώμενο· ἐάν + υποτακτική και
  **ενεστώτας** → αόριστη επανάληψη στο παρόν.
- εἰ + ευκτική και **ευκτική με ἄν** → απλή σκέψη· εἰ + ευκτική και
  **παρατατικός** → αόριστη επανάληψη στο παρελθόν.

### Ένα παράδειγμα για κάθε είδος

**Πραγματικό.** εἰ δέ τίς μέ φησιν ἄλλα λέγειν ἢ ταῦτα, οὐδὲν λέγει (Πλάτων,
*Ἀπολογία* 30b): αν κάποιος λέει ότι λέω άλλα και όχι αυτά, λέει ανοησίες.

**Αντίθετο του πραγματικού.** εἰ μὴ ὑμεῖς ἤλθετε, ἐπορευόμεθα ἂν ἐπὶ βασιλέα
(Ξενοφών, *Ἀνάβασις* 2.1.4): αν δεν είχατε έρθει εσείς, θα βαδίζαμε τώρα
εναντίον του βασιλιά. Και με υπερσυντέλικο: εἰ ἐγὼ πάλαι ἐπεχείρησα πράττειν
τὰ πολιτικὰ πράγματα, πάλαι ἂν ἀπολώλη (Πλάτων, *Ἀπολογία* 31d): αν είχα
επιχειρήσει από παλιά να ασχοληθώ με την πολιτική, θα είχα χαθεί από παλιά.

**Προσδοκώμενο.** Το χωρίο της *Ἀπολογίας* στην αρχή της ενότητας: ἐάν με
ἀποκτείνητε …, οὐκ ἐμὲ μείζω βλάψετε.

**Αόριστη επανάληψη στο παρόν.** Ἐὰν οἱ πολῖται τοῖς ἄρχουσι πείθωνται,
ἄριστα αἱ πόλεις οἰκοῦνται (παράδειγμα του Εγχειριδίου): κάθε φορά που οι
πολίτες υπακούουν στους άρχοντες, οι πόλεις κυβερνιούνται άριστα.

**Απλή σκέψη.** Δυστυχέστατος τῶν ἀνθρώπων ἂν εἴην, εἰ τῆς πατρίδος
ἀποστερηθείην (παράδειγμα του Εγχειριδίου): θα ήμουν ο πιο δυστυχισμένος
άνθρωπος, αν έχανα την πατρίδα μου.

**Αόριστη επανάληψη στο παρελθόν.** Κίμων, εἴ τινι ὑπόσχοιτό τι, οὐδαμῶς
ἐψεύδετο (παράδειγμα του Εγχειριδίου): ο Κίμων, όποτε υποσχόταν κάτι σε
κάποιον, ποτέ δεν έλεγε ψέματα.

### Το αντίθετο του πραγματικού, πιο προσεκτικά

Ο χρόνος της οριστικής δείχνει **πότε** δεν ισχύει αυτό που λέγεται:

| Χρόνος             | Αναφέρεται                             | Παράδειγμα                                                                       |
| ------------------ | -------------------------------------- | -------------------------------------------------------------------------------- |
| **παρατατικός**    | στο παρόν (ή σε διάρκεια στο παρελθόν) | εἰ τοῦτο ἐποιοῦμεν, … ἂν = αν το κάναμε (τώρα)                                   |
| **αόριστος**       | στο παρελθόν                           | εἰ μὴ ἐγὼ ἐκέλευσα, οὐκ ἂν ἐποίησεν = αν δεν είχα διατάξει, δεν θα το είχε κάνει |
| **υπερσυντέλικος** | σε κάτι συντελεσμένο                   | πάλαι ἂν ἀπολώλη = θα είχα χαθεί από καιρό                                       |

Όταν η απόδοση είναι **απρόσωπο ρήμα** ή **απρόσωπη έκφραση** (ἔδει, χρῆν,
ἐξῆν, εἰκὸς ἦν, ἄξιον ἦν), το ἄν συνήθως **λείπει**: εἰ γὰρ οἷόν τ’ ἦν
ἀθανάτους εἶναι, ἄξιον ἦν πενθεῖν (Εγχειρίδιο).

> **Κλειδί**
>
> Το είδος το βρίσκεις με **δύο ερωτήσεις**: πώς εκφέρεται η υπόθεση (εἰ +
> οριστική, ἐάν + υποτακτική, εἰ + ευκτική) και τι έχει η απόδοση (ἄν ή όχι,
> μέλλοντα ή ενεστώτα, ευκτική ή παρατατικό). Εἰ + οριστική ιστορικού χρόνου
> **με ἄν** στην απόδοση είναι αντίθετο του πραγματικού· **χωρίς ἄν**,
> πραγματικό. Το δυνητικό ἄν ανήκει πάντα στην απόδοση· στην υπόθεση το ἄν
> υπάρχει μόνο **ενωμένο** με το εἰ (ἐάν = εἰ + ἄν).

## Ιδιαιτερότητες που ζητούνται

**Μικτός υποθετικός λόγος.** Η υπόθεση είναι από ένα είδος και η απόδοση από
άλλο: εἰ μὲν οὖν ταῦτα λέγων διαφθείρω τοὺς νέους, ταῦτ’ ἂν εἴη βλαβερά
(Πλάτων, *Ἀπολογία* 30b). Η υπόθεση είναι πραγματικό (εἰ + οριστική), η
απόδοση δυνητική ευκτική: ο Σωκράτης δέχεται για χάρη της συζήτησης την
προϋπόθεση, αλλά το συμπέρασμα το διατυπώνει με επιφύλαξη.

**Ελλειπτικός υποθετικός λόγος.** Λείπει η υπόθεση ή η απόδοση, γιατί
εννοείται. Από εκεί βγήκαν φράσεις με επιρρηματική σημασία: **εἰ δὲ μή** =
αλλιώς, **εἰ μή** = εκτός από, **εἰ μὴ ἄρα** = εκτός αν ίσως, **εἴ τις καὶ
ἄλλος** = περισσότερο από κάθε άλλον.

**Υπόθεση με μετοχή.** Αντί για πρόταση, μια **υποθετική μετοχή** (άρνηση
μή): οὐκ ἂν ἦλθον δεῦρο, ὑμῶν μὴ κελευσάντων = εἰ μὴ ὑμεῖς ἐκελεύσατε. Στη
μετατροπή, η μετοχή γίνεται υπόθεση του ίδιου είδους με την απόδοση.

**Εξαρτημένος υποθετικός λόγος.** Όταν ο λόγος εξαρτάται από ρήμα λεκτικό
ή δοξαστικό, η **απόδοση** γίνεται ειδικό απαρέμφατο, ειδική πρόταση ή
κατηγορηματική μετοχή, και κρατά το ἄν της. Ο Κλέαρχος (Ξενοφών, *Ἀνάβασις*
2.1.20): ἡμεῖς οἰόμεθα, εἰ δὲ δέοι πολεμεῖν, ἄμεινον **ἂν πολεμεῖν** ἔχοντες
τὰ ὅπλα. Ανεξάρτητος, ο λόγος θα ήταν: εἰ δέοι πολεμεῖν, ἄμεινον **ἂν
πολεμοῖμεν** (απλή σκέψη). Μετά από ιστορικό χρόνο, η υπόθεση μπορεί να
πάρει ευκτική του πλαγίου λόγου, και τότε το ἐάν γίνεται εἰ.

> **Πρόσεχε**
>
> - Το **ἄν μέσα στην υπόθεση** δεν είναι δυνητικό. Στο ἐάν, ἄν, ἤν είναι
>   κομμάτι του συνδέσμου· το δυνητικό ἄν είναι πάντα στην απόδοση.
> - Η **απλή σκέψη** δεν μεταφράζεται με «θα»+μέλλοντα. Θέλει «αν + παρατατικό,
>   θα + παρατατικό»: εἰ ἀποστερηθείην, ἂν εἴην = αν έχανα, θα ήμουν.
> - **Αντίθετο του πραγματικού** και **αόριστη επανάληψη στο παρελθόν** έχουν
>   και τα δύο παρατατικό· το αντίθετο έχει εἰ + **οριστική** και **ἄν**, η
>   επανάληψη εἰ + **ευκτική** και συνήθως όχι ἄν.
> - Ένα ἄν μπορεί να **επαναλαμβάνεται** στην ίδια απόδοση (τάχ’ ἂν … κρούσαντες
>   ἄν με … ἂν ἀποκτείναιτε, στο αδίδακτο παρακάτω). Μετράει για μία φορά.

## Το αδίδακτο

Ο Σωκράτης έχει μόλις παρομοιάσει τον εαυτό του με αλογόμυγα που ο θεός
κόλλησε πάνω στην πόλη, σαν σε μεγάλο, ράθυμο άλογο, για να την ξυπνάει.
Τώρα προειδοποιεί τους δικαστές τι θα χάσουν, αν τον καταδικάσουν.

> τοιοῦτος οὖν ἄλλος οὐ ῥᾳδίως ὑμῖν γενήσεται, ὦ ἄνδρες, ἀλλ’ ἐὰν ἐμοὶ
> πείθησθε, φείσεσθέ μου· ὑμεῖς δ’ ἴσως τάχ’ ἂν ἀχθόμενοι, ὥσπερ οἱ
> νυστάζοντες ἐγειρόμενοι, κρούσαντες ἄν με, πειθόμενοι Ἀνύτῳ, ῥᾳδίως ἂν
> ἀποκτείναιτε, εἶτα τὸν λοιπὸν βίον καθεύδοντες διατελοῖτε ἄν, εἰ μή τινα
> ἄλλον ὁ θεὸς ὑμῖν ἐπιπέμψειεν κηδόμενος ὑμῶν. \[…] καὶ εἰ μέν τι ἀπὸ τούτων
> ἀπέλαυον καὶ μισθὸν λαμβάνων ταῦτα παρεκελευόμην, εἶχον ἄν τινα λόγον.
>
> Πλάτων, *Ἀπολογία Σωκράτους* 31a–b

| Λέξη                 | Σημασία                                               |
| -------------------- | ----------------------------------------------------- |
| φείδομαί τινος       | λυπάμαι κάποιον, τον αφήνω να ζήσει                   |
| ἄχθομαι              | στενοχωριέμαι, θυμώνω                                 |
| νυστάζω              | νυστάζω, μισοκοιμάμαι                                 |
| κρούω                | χτυπώ                                                 |
| διατελῶ + μετοχή     | συνεχίζω να κάνω κάτι, περνώ τη ζωή μου κάνοντας κάτι |
| ἐπιπέμπω             | στέλνω επιπλέον, στέλνω πάνω σε κάποιον               |
| κήδομαί τινος        | νοιάζομαι για κάποιον                                 |
| ἀπολαύω τι ἀπό τινος | κερδίζω κάτι από κάτι                                 |
| παρακελεύομαι        | συμβουλεύω, προτρέπω                                  |

### Η μετάφραση

| Κείμενο                                                                    | Μετάφραση                                                                                |
| -------------------------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------- |
| τοιοῦτος οὖν ἄλλος οὐ ῥᾳδίως ὑμῖν γενήσεται, ὦ ἄνδρες,                     | Άλλος τέτοιος λοιπόν δεν θα σας παρουσιαστεί εύκολα, άνδρες·                             |
| ἀλλ’ ἐὰν ἐμοὶ πείθησθε, φείσεσθέ μου·                                      | αν όμως με ακούσετε, θα με λυπηθείτε.                                                    |
| ὑμεῖς δ’ ἴσως τάχ’ ἂν ἀχθόμενοι, ὥσπερ οἱ νυστάζοντες ἐγειρόμενοι,         | Εσείς όμως ίσως, θυμωμένοι σαν αυτούς που τους ξυπνούν ενώ νυστάζουν,                    |
| κρούσαντες ἄν με, πειθόμενοι Ἀνύτῳ, ῥᾳδίως ἂν ἀποκτείναιτε,                | θα μπορούσατε, ακούγοντας τον Άνυτο, να με χτυπήσετε και να με σκοτώσετε εύκολα,         |
| εἶτα τὸν λοιπὸν βίον καθεύδοντες διατελοῖτε ἄν,                            | και ύστερα θα περνούσατε την υπόλοιπη ζωή σας κοιμισμένοι,                               |
| εἰ μή τινα ἄλλον ὁ θεὸς ὑμῖν ἐπιπέμψειεν κηδόμενος ὑμῶν.                   | αν δεν σας έστελνε ο θεός κάποιον άλλο, επειδή νοιάζεται για σας.                        |
| καὶ εἰ μέν τι ἀπὸ τούτων ἀπέλαυον καὶ μισθὸν λαμβάνων ταῦτα παρεκελευόμην, | Και αν βέβαια κέρδιζα κάτι από αυτά και σας έδινα αυτές τις συμβουλές παίρνοντας αμοιβή, |
| εἶχον ἄν τινα λόγον.                                                       | θα είχε κάποιο νόημα (η στάση μου).                                                      |

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Θέμα Γ. Να βρεις τους υποθετικούς λόγους του κειμένου και να αναγνωρίσεις το είδος τους.

1. **ἐὰν ἐμοὶ πείθησθε, φείσεσθέ μου.** Υπόθεση: ἐάν + υποτακτική ενεστώτα
   (πείθησθε). Απόδοση: οριστική μέλλοντα (φείσεσθε). Είδος: **προσδοκώμενο**.
   Ο Σωκράτης παρουσιάζει την αθώωσή του ως κάτι που αναμένεται, αν τον
   ακούσουν.
2. **εἰ μή τινα … ἐπιπέμψειεν, … διατελοῖτε ἄν.** Υπόθεση: εἰ + ευκτική αορίστου
   (ἐπιπέμψειεν). Απόδοση: δυνητική ευκτική (διατελοῖτε ἄν, και πριν από αυτό
   ἀποκτείναιτε ἄν). Είδος: **απλή σκέψη**.
3. **εἰ … ἀπέλαυον … παρεκελευόμην, εἶχον ἄν.** Υπόθεση: εἰ + οριστική
   παρατατικού. Απόδοση: δυνητική οριστική παρατατικού. Είδος: **αντίθετο του
   πραγματικού** στο παρόν: ο Σωκράτης ούτε κερδίζει ούτε παίρνει αμοιβή.

### Παράδειγμα 2: Θέμα Γ. Να μετατρέψεις τον υποθετικό λόγο «ἐὰν ἐμοὶ πείθησθε, φείσεσθέ μου» σε απλή σκέψη, σε αντίθετο του πραγματικού (για το παρελθόν) και σε αόριστη επανάληψη στο παρελθόν.

1. **Απλή σκέψη:** εἰ + ευκτική, απόδοση ευκτική με ἄν. Η ευκτική ενεστώτα του
   πείθομαι είναι πείθοισθε· του αορίστου ἐφεισάμην, φείσαισθε. **Εἰ ἐμοὶ
   πείθοισθε, φείσαισθε ἄν μου.**
2. **Αντίθετο του πραγματικού στο παρελθόν:** εἰ + οριστική αορίστου, απόδοση
   αόριστος με ἄν. Ο παθητικός αόριστος του πείθομαι είναι ἐπείσθην (β΄ πληθ.
   ἐπείσθητε). **Εἰ ἐμοὶ ἐπείσθητε, ἐφείσασθε ἄν μου.**
3. **Αόριστη επανάληψη στο παρελθόν:** εἰ + ευκτική, απόδοση παρατατικός χωρίς
   ἄν. **Εἰ ἐμοὶ πείθοισθε, ἐφείδεσθέ μου.**

### Παράδειγμα 3: Θέμα Γ. Ο Κλέαρχος λέει: «ἡμεῖς οἰόμεθα, εἰ δὲ δέοι πολεμεῖν, ἄμεινον ἂν πολεμεῖν ἔχοντες τὰ ὅπλα». Να αναγνωρίσεις τον υποθετικό λόγο και να τον γράψεις ως ανεξάρτητο.

1. Ο λόγος εξαρτάται από το **οἰόμεθα**, ρήμα δοξαστικό. Γι’ αυτό η απόδοση
   έγινε **ειδικό απαρέμφατο** με ἄν (ἂν πολεμεῖν), αντικείμενο του οἰόμεθα.
2. Υπόθεση: εἰ + ευκτική (δέοι). Απόδοση: απαρέμφατο με ἄν, που αντιστοιχεί σε
   δυνητική ευκτική. Είδος: **απλή σκέψη**.
3. Ανεξάρτητος, το απαρέμφατο ξαναγίνεται ευκτική με ἄν, στο πρόσωπο του
   υποκειμένου (ἡμεῖς): **εἰ δέοι πολεμεῖν, ἄμεινον ἂν πολεμοῖμεν ἔχοντες τὰ
   ὅπλα.**

> **Θυμήσου**
>
> - **εἰ + οριστική** → πραγματικό · **εἰ + ιστορικός χρόνος / ἄν + ιστορικός
>   χρόνος** → αντίθετο του πραγματικού.
> - **ἐάν + υποτακτική** → προσδοκώμενο (μέλλοντας) ή αόριστη επανάληψη στο
>   παρόν (ενεστώτας).
> - **εἰ + ευκτική** → απλή σκέψη (ευκτική + ἄν) ή αόριστη επανάληψη στο
>   παρελθόν (παρατατικός).
> - Άρνηση της υπόθεσης **μή**· απρόσωπη απόδοση στο αντίθετο, συνήθως χωρίς
>   ἄν· εξαρτημένη απόδοση, απαρέμφατο ή μετοχή που κρατά το ἄν.

## Ερωτήσεις

1. Πώς εκφέρεται η υπόθεση στο αντίθετο του πραγματικού;
   - ἐάν + υποτακτική
   - εἰ + ευκτική
   - εἰ + οριστική μέλλοντα ή ενεστώτα
   - εἰ + οριστική ιστορικού χρόνου
2. «Κίμων, εἴ τινι ὑπόσχοιτό τι, οὐδαμῶς ἐψεύδετο.» Τι είδους υποθετικός λόγος είναι;
   - Απλή σκέψη
   - Αόριστη επανάληψη στο παρελθόν
   - Αντίθετο του πραγματικού
   - Αόριστη επανάληψη στο παρόν-μέλλον
3. Σε ποια περίπτωση η απόδοση του αντιθέτου του πραγματικού είναι συνήθως χωρίς ἄν;
   - Όταν η υπόθεση είναι αρνητική
   - Όταν το ρήμα της απόδοσης είναι αόριστος
   - Με απρόσωπο ρήμα ή έκφραση (ἔδει, χρῆν)
   - Όταν η απόδοση προηγείται της υπόθεσης
4. Τι σημαίνει η ελλειπτική φράση «εἰ δὲ μή»;
   - Αλλιώς
   - Εκτός αν ίσως
   - Αν και
   - Μήπως
5. «εἰ μὲν οὖν ταῦτα λέγων διαφθείρω τοὺς νέους, ταῦτ’ ἂν εἴη βλαβερά» (Ἀπολογία 30b). Πώς χαρακτηρίζεις τον υποθετικό λόγο;
   - Απλή σκέψη, όπως δείχνει η δυνητική ευκτική
   - Αντίθετο του πραγματικού στο παρόν
   - Προσδοκώμενο με παράλειψη του ἐάν
   - Μικτός (πραγματικό και απλή σκέψη)
6. Στο «οὐκ ἂν ἦλθον δεῦρο, ὑμῶν μὴ κελευσάντων», πού βρίσκεται η υπόθεση;
   - Στο οὐκ ἂν ἦλθον
   - Στη μετοχή κελευσάντων, υποθετική
   - Στο δεῦρο
   - Δεν υπάρχει υπόθεση· ο λόγος είναι ελλειπτικός
7. Στην αόριστη επανάληψη στο παρόν-μέλλον, πώς εκφέρεται η απόδοση;
   - Με οριστική μέλλοντα
   - Με δυνητική ευκτική
   - Με οριστική ενεστώτα
   - Με οριστική παρατατικού
8. Στο «διατελοῖτε ἄν, εἰ μή τινα ἄλλον ὁ θεὸς ὑμῖν ἐπιπέμψειεν», πώς αποδίδεται σωστά η υπόθεση;
   - αν δεν σας στείλει ο θεός κάποιον άλλο
   - αν δεν σας έστελνε ο θεός κάποιον άλλο
   - μακάρι να σας στείλει ο θεός κάποιον άλλο
   - αν δεν σας είχε στείλει ο θεός κάποιον άλλο

## Ασκήσεις

1. Πώς εκφέρεται η υπόθεση στην απλή σκέψη;
2. Τι είδους υποθετικός λόγος είναι ο καθένας (δικά μας παραδείγματα): «εἰ τοῦτο λέγεις, ἁμαρτάνεις», «ἐάν τις ἀδικῇ, κολάζεται», «εἰ ταῦτα ἔπραξας, ἐτιμήθης ἄν»;
3. Ο Κλέαρχος λέει: «εἰ μὴ ὑμεῖς ἤλθετε, ἐπορευόμεθα ἂν ἐπὶ βασιλέα». Να γράψεις τον υποθετικό λόγο στο προσδοκώμενο.
4. «εἶτα τὸν λοιπὸν βίον καθεύδοντες διατελοῖτε ἄν, εἰ μή τινα ἄλλον ὁ θεὸς ὑμῖν ἐπιπέμψειεν κηδόμενος ὑμῶν.»
   α) Να αναγνωρίσεις συντακτικά τη μετοχή «καθεύδοντες».
   β) Να αναγνωρίσεις συντακτικά τη μετοχή «κηδόμενος».
   γ) Να μετατρέψεις τον υποθετικό λόγο σε αντίθετο του πραγματικού στο παρελθόν.
5. «καὶ εἰ μέν τι ἀπὸ τούτων ἀπέλαυον καὶ μισθὸν λαμβάνων ταῦτα παρεκελευόμην, εἶχον ἄν τινα λόγον.»
   α) Να μετατρέψεις τον υποθετικό λόγο «εἰ … ἀπέλαυον, εἶχον ἄν τινα λόγον» σε προσδοκώμενο.
   β) Να τον μετατρέψεις σε απλή σκέψη.
   γ) Να αναγνωρίσεις συντακτικά τη μετοχή «λαμβάνων».
6. Στο αδίδακτο ο Σωκράτης λέει την αθώωσή του με προσδοκώμενο («ἐὰν ἐμοὶ πείθησθε, φείσεσθέ μου»), αλλά τον θάνατό του και τη συνέχεια της ζωής των Αθηναίων με απλή σκέψη («ἂν ἀποκτείναιτε … διατελοῖτε ἄν, εἰ μὴ … ἐπιπέμψειεν»). Τι πετυχαίνει με αυτή την επιλογή;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/lyk-c/ancient-greek/conditionals
