# Αλκένια και αλκίνια

> Ο διπλός και ο τριπλός δεσμός: προσθήκη, πολυμερισμός, αιθένιο και ακετυλένιο.

Χημεία, Β΄ Λυκείου. https://www.akademio.gr/el/lyk-b/chemistry/alkenes-alkynes

## Τι θα μάθεις

- Να γράφεις τους γενικούς τύπους των αλκενίων και των αλκινίων και να ονομάζεις τα πρώτα μέλη τους.
- Να περιγράφεις πώς παρασκευάζεται το αιθένιο και να γράφεις τις αντιδράσεις του όξινου υδρογόνου του αιθινίου.
- Να γράφεις τις αντιδράσεις προσθήκης, και με τον κανόνα του Markovnikov όπου χρειάζεται.
- Να εξηγείς τον πολυμερισμό προσθήκης και να λύνεις στοιχειομετρικά προβλήματα με καύση και προσθήκη.

## Ένας δεσμός παραπάνω

Τα αλκάνια είναι **κορεσμένα**: κάθε άνθρακας έχει τέσσερις απλούς δεσμούς, και δεν χωράει άλλο υδρογόνο. Αν δύο γειτονικοί άνθρακες μοιραστούν **δύο** ζεύγη ηλεκτρονίων αντί για ένα, παίρνεις ένα **αλκένιο**. Αν μοιραστούν **τρία**, ένα **αλκίνιο**. Και τα δύο είναι **ακόρεστοι** υδρογονάνθρακες: έχουν χώρο για να δεχτούν κι άλλα άτομα.

| Ομόλογη σειρά | Δεσμός       | Γενικός τύπος                                 | Κατάληξη | Πρώτο μέλος                           |
| ------------- | ------------ | --------------------------------------------- | -------- | ------------------------------------- |
| αλκάνια       | απλός        | $\text{C}_\nu\text{H}_{2\nu+2}$               | -άνιο    | μεθάνιο, $\text{CH}_4$                |
| αλκένια       | ένας διπλός  | $\text{C}_\nu\text{H}_{2\nu}$, $\nu \geq 2$   | -ένιο    | αιθένιο, $\text{CH}_2{=}\text{CH}_2$  |
| αλκίνια       | ένας τριπλός | $\text{C}_\nu\text{H}_{2\nu-2}$, $\nu \geq 2$ | -ίνιο    | αιθίνιο, $\text{HC}{\equiv}\text{CH}$ |

Κάθε επιπλέον δεσμός ανάμεσα σε άνθρακες «τρώει» δύο υδρογόνα. Γι' αυτό το $\nu \geq 2$: για διπλό δεσμό χρειάζονται δύο άνθρακες.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Τέσσερις άνθρακες, τρεις δεσμοί*

Από τέσσερις άνθρακες και πάνω, ο διπλός ή ο τριπλός δεσμός μπορεί να είναι σε διαφορετική θέση, και ο αριθμός μπροστά στο όνομα τη λέει: $\text{CH}_3\text{CH}_2\text{CH}{=}\text{CH}_2$ είναι το **1-βουτένιο**, $\text{CH}_3\text{CH}{=}\text{CH}\text{CH}_3$ το **2-βουτένιο**. Η αρίθμηση ξεκινάει από το άκρο που είναι πιο κοντά στον πολλαπλό δεσμό.

Οι φυσικές ιδιότητες μοιάζουν με των αλκανίων: τα πρώτα αλκένια ($\text{C}_2$ ως $\text{C}_4$) είναι αέρια, και δεν διαλύονται στο νερό αλλά σε οργανικούς διαλύτες. Το μόριο του αιθενίου είναι **επίπεδο**· του αιθινίου **ευθύγραμμο**.

## Αλκένια: το αιθένιο

Το **αιθένιο** ή **αιθυλένιο**, $\text{CH}_2{=}\text{CH}_2$, είναι η πιο σημαντική πρώτη ύλη της πετροχημείας. Στη φύση είναι και **φυτική ορμόνη**: προκαλεί την ωρίμανση των φρούτων.

**Πώς παρασκευάζεται:**

- **στη βιομηχανία**, με **πυρόλυση** των αλκανίων του πετρελαίου
- **στο εργαστήριο**, με αντιδράσεις **απόσπασης**: αφαιρείς ένα μόριο νερού από μια αλκοόλη (**αφυδάτωση**, με πυκνό θειικό οξύ και θέρμανση), ή ένα μόριο υδροχλωρίου από ένα αλκυλοχλωρίδιο (**αφυδραλογόνωση**, με αλκοολικό διάλυμα $\text{NaOH}$)

$$
\text{CH}_3\text{CH}_2\text{OH} \xrightarrow[170\,°\text{C}]{\text{H}_2\text{SO}_4} \text{CH}_2{=}\text{CH}_2 + \text{H}_2\text{O}
$$

$$
\text{CH}_3\text{CH}_2\text{Cl} + \text{NaOH} \rightarrow \text{CH}_2{=}\text{CH}_2 + \text{NaCl} + \text{H}_2\text{O}
$$

Τις παρασκευές τις διαβάζεις για να καταλάβεις από πού έρχεται το αιθένιο· οι οδηγίες διδασκαλίας δεν ζητούν να απομνημονεύσεις τις αντιδράσεις τους.

### Αντιδράσεις προσθήκης

Ο διπλός δεσμός είναι το σημείο όπου γίνονται όλα. Σπάει ο ένας από τους δύο δεσμούς, και κάθε άνθρακας δέχεται ένα νέο άτομο ή ομάδα:

| Προσθήκη                                                     | Αντίδραση με αιθένιο                                                                           | Προϊόν             |
| ------------------------------------------------------------ | ---------------------------------------------------------------------------------------------- | ------------------ |
| υδρογόνου (καταλύτης $\text{Ni}$, $\text{Pt}$ ή $\text{Pd}$) | $\text{CH}_2{=}\text{CH}_2 + \text{H}_2 \rightarrow \text{CH}_3\text{CH}_3$                    | αιθάνιο            |
| αλογόνου                                                     | $\text{CH}_2{=}\text{CH}_2 + \text{Br}_2 \rightarrow \text{CH}_2\text{Br}\text{CH}_2\text{Br}$ | 1,2-διβρωμοαιθάνιο |
| υδραλογόνου                                                  | $\text{CH}_2{=}\text{CH}_2 + \text{HCl} \rightarrow \text{CH}_3\text{CH}_2\text{Cl}$           | χλωροαιθάνιο       |
| νερού (όξινος καταλύτης, π.χ. $\text{H}_2\text{SO}_4$)       | $\text{CH}_2{=}\text{CH}_2 + \text{H}_2\text{O} \rightarrow \text{CH}_3\text{CH}_2\text{OH}$   | αιθανόλη           |

Γενικά, $\text{C}_\nu\text{H}_{2\nu} + \text{H}_2 \rightarrow \text{C}_\nu\text{H}_{2\nu+2}$: η υδρογόνωση κάνει ένα αλκένιο αλκάνιο με τους ίδιους άνθρακες.

> **Κλειδί**
>
> **Ο έλεγχος της ακορεστότητας.** Το διάλυμα βρωμίου σε τετραχλωράνθρακα είναι κόκκινο. Αν ρίξεις μέσα ένα αλκένιο ή αλκίνιο, το βρώμιο προστίθεται στον πολλαπλό δεσμό και το χρώμα **χάνεται αμέσως**. Τα αλκάνια δεν δίνουν αυτή την αντίδραση. Έτσι ξεχωρίζεις έναν κορεσμένο από έναν ακόρεστο υδρογονάνθρακα με ένα δοκιμαστικό σωλήνα.

### Ο κανόνας του Markovnikov

Στο αιθένιο οι δύο άνθρακες είναι ίδιοι, άρα δεν έχει σημασία πού πάει το $\text{H}$ και πού το $\text{Cl}$. Στο προπένιο, $\text{CH}_3\text{CH}{=}\text{CH}_2$, δεν είναι ίδιοι, και θα μπορούσαν να βγουν δύο προϊόντα. Βγαίνει κυρίως το ένα:

> **Θυμήσου**
>
> **Κανόνας του Markovnikov:** όταν ένα μόριο της μορφής $\text{HA}$ (π.χ. $\text{HCl}$, $\text{H}_2\text{O}$) προστίθεται σε αλκένιο, το $\text{H}$ πηγαίνει κατά προτίμηση στον άνθρακα του διπλού δεσμού που έχει ήδη **τα περισσότερα υδρογόνα**.

$$
\text{CH}_3\text{CH}{=}\text{CH}_2 + \text{HCl} \rightarrow \text{CH}_3\text{CHCl}\text{CH}_3
$$

Το κύριο προϊόν είναι το **2-χλωροπροπάνιο**: το $\text{H}$ πήγε στο $\text{CH}_2$, που είχε δύο υδρογόνα, και το $\text{Cl}$ στον μεσαίο άνθρακα.

### Πολυμερισμός

**Πολυμερισμός** είναι η συνένωση πολλών μικρών μορίων, των **μονομερών**, σε ένα πολύ μεγάλο μόριο, το **πολυμερές**. Στα αλκένια ανοίγει ο διπλός δεσμός και τα μόρια ενώνονται σε αλυσίδα. Λέγεται **πολυμερισμός προσθήκης**:

$$
\nu\,\text{CH}_2{=}\text{CH}_2 \rightarrow (-\text{CH}_2-\text{CH}_2-)_\nu
$$

| Μονομερές                                          | Πολυμερές                | Χρήσεις                   |
| -------------------------------------------------- | ------------------------ | ------------------------- |
| αιθένιο, $\text{CH}_2{=}\text{CH}_2$               | πολυαιθυλένιο (PE)       | σακούλες, πλαστικά δοχεία |
| προπένιο, $\text{CH}_2{=}\text{CH}\text{CH}_3$     | πολυπροπυλένιο (PP)      | σχοινιά, δοχεία τροφίμων  |
| βινυλοχλωρίδιο, $\text{CH}_2{=}\text{CH}\text{Cl}$ | πολυβινυλοχλωρίδιο (PVC) | σωλήνες                   |
| στυρόλιο                                           | πολυστυρόλιο             | διογκωμένο μονωτικό       |

### Καύση

Όπως κάθε υδρογονάνθρακας, ένα αλκένιο καίγεται πλήρως σε διοξείδιο του άνθρακα και νερό:

$$
\text{C}_\nu\text{H}_{2\nu} + \frac{3\nu}{2}\text{O}_2 \rightarrow \nu\,\text{CO}_2 + \nu\,\text{H}_2\text{O}
$$

Πρόσεξε ότι τα mol $\text{CO}_2$ και $\text{H}_2\text{O}$ βγαίνουν **ίσα**. Για το αιθένιο: $\text{C}_2\text{H}_4 + 3\text{O}_2 \rightarrow 2\text{CO}_2 + 2\text{H}_2\text{O}$.

## Αλκίνια: το αιθίνιο

Το **αιθίνιο** ή **ακετυλένιο**, $\text{HC}{\equiv}\text{CH}$, είναι άχρωμο, άοσμο αέριο, ελάχιστα διαλυτό στο νερό.

> **Εκτός ύλης**
>
> Οι **παρασκευές του ακετυλενίου** δεν είναι στην ύλη του 2026-27. Για να ξέρεις από πού έρχεται: στη βιομηχανία βγαίνει με πυρόλυση του μεθανίου στους $1200°\text{C}$, και στο εργαστήριο από **ανθρακασβέστιο** και νερό, $\text{CaC}_2 + 2\text{H}_2\text{O} \rightarrow \text{Ca(OH)}_2 + \text{HC}{\equiv}\text{CH}$.

### Προσθήκη σε δύο στάδια

Ο τριπλός δεσμός δέχεται προσθήκη **δύο φορές**: πρώτα γίνεται διπλός, μετά απλός. Το υδρογόνο προστίθεται με καταλύτη $\text{Pt}$, $\text{Pd}$ ή $\text{Ni}$:

$$
\text{HC}{\equiv}\text{CH} \xrightarrow{+\text{H}_2} \text{CH}_2{=}\text{CH}_2 \xrightarrow{+\text{H}_2} \text{CH}_3\text{CH}_3
$$

Με το βρώμιο, δύο μόρια $\text{Br}_2$ δίνουν **1,1,2,2-τετραβρωμοαιθάνιο**:

$$
\text{HC}{\equiv}\text{CH} \xrightarrow{+\text{Br}_2} \text{CHBr}{=}\text{CHBr} \xrightarrow{+\text{Br}_2} \text{CHBr}_2\text{CHBr}_2
$$

Με το υδροχλώριο:

$$
\text{HC}{\equiv}\text{CH} \xrightarrow{+\text{HCl}} \text{CH}_2{=}\text{CHCl} \xrightarrow{+\text{HCl}} \text{CH}_3\text{CHCl}_2
$$

Το ενδιάμεσο, το **βινυλοχλωρίδιο**, μπορεί να απομονωθεί: είναι το μονομερές του PVC. Η δεύτερη προσθήκη ακολουθεί τον κανόνα του Markovnikov: στο $\text{CH}_2{=}\text{CHCl}$ το $\text{H}$ πηγαίνει στο $\text{CH}_2$, που έχει τα περισσότερα υδρογόνα, και το $\text{Cl}$ στον άνθρακα που έχει ήδη χλώριο. Γι' αυτό τα δύο $\text{Cl}$ καταλήγουν στον ίδιο άνθρακα: **1,1-διχλωροαιθάνιο**.

> **Πρόσεχε**
>
> Η προσθήκη **νερού** στο αιθίνιο (με καταλύτες $\text{HgSO}_4$ και $\text{H}_2\text{SO}_4$) δεν δίνει αλκοόλη. Δίνει πρώτα τη **βινυλική αλκοόλη**, $\text{CH}_2{=}\text{CHOH}$, που είναι ασταθής, γιατί έχει $-\text{OH}$ πάνω σε άνθρακα με διπλό δεσμό, και μετατρέπεται αμέσως σε **ακεταλδεΰδη** (αιθανάλη), $\text{CH}_3\text{CHO}$.

### Όξινα υδρογόνα και καύση

Τα υδρογόνα που είναι δεμένα σε άνθρακα του τριπλού δεσμού είναι **ευκίνητα**: αντικαθίστανται από άτομα μετάλλων και δίνουν **ακετυλενίδια**. Με νάτριο, για παράδειγμα:

$$
\text{HC}{\equiv}\text{CH} + \text{Na} \rightarrow \text{HC}{\equiv}\text{CNa} + \tfrac{1}{2}\text{H}_2
$$

Το προϊόν είναι το **μονονάτριο ακετυλενίδιο**· με δεύτερο άτομο νατρίου αντικαθίσταται και το άλλο υδρογόνο και βγαίνει το **δινάτριο ακετυλενίδιο**, $\text{NaC}{\equiv}\text{CNa}$. Ακετυλενίδιο είναι και το ανθρακασβέστιο, $\text{CaC}_2$. Τα αλκάνια και τα αλκένια δεν δίνουν τέτοιες αντιδράσεις.

Η πλήρης καύση του ακετυλενίου με οξυγόνο δίνει την **οξυακετυλενική φλόγα**, περίπου στους $3000°\text{C}$, που κόβει και συγκολλά μέταλλα:

$$
2\text{HC}{\equiv}\text{CH} + 5\text{O}_2 \rightarrow 4\text{CO}_2 + 2\text{H}_2\text{O}
$$

> **Εκτός ύλης**
>
> Ο **πολυμερισμός του ακετυλενίου** δεν είναι στην ύλη του 2026-27. Τρία μόρια ακετυλενίου, σε κατάλληλες συνθήκες, ενώνονται σε ένα μόριο **βενζολίου**: $3\,\text{HC}{\equiv}\text{CH} \rightarrow \text{C}_6\text{H}_6$.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Ποιος υδρογονάνθρακας είναι ο \$\text{C}\_5\text{H}\_{10}\$, και ποιος ο \$\text{C}\_5\text{H}\_8\$;

1. **Σύγκρινε με τους γενικούς τύπους**, για $\nu = 5$:

   αλκάνιο $\text{C}_5\text{H}_{12}$, αλκένιο $\text{C}_5\text{H}_{10}$, αλκίνιο $\text{C}_5\text{H}_8$
2. Ο $\text{C}_5\text{H}_{10}$ ταιριάζει στο $\text{C}_\nu\text{H}_{2\nu}$: είναι **αλκένιο** (πεντένιο).

   Ο $\text{C}_5\text{H}_8$ ταιριάζει στο $\text{C}_\nu\text{H}_{2\nu-2}$: είναι **αλκίνιο** (πεντίνιο).
3. **Γρήγορος έλεγχος:** κάθε διπλός δεσμός αφαιρεί δύο υδρογόνα από το κορεσμένο $\text{C}_5\text{H}_{12}$, κάθε τριπλός τέσσερα.

### Παράδειγμα 2: Ποιο είναι το κύριο προϊόν της προσθήκης νερού στο προπένιο;

1. **Ο διπλός δεσμός** στο $\text{CH}_3\text{CH}{=}\text{CH}_2$ είναι ανάμεσα στον μεσαίο άνθρακα, που έχει ένα υδρογόνο, και στο $\text{CH}_2$, που έχει δύο.
2. **Markovnikov:** το $\text{H}$ του νερού πηγαίνει στο $\text{CH}_2$, και το $-\text{OH}$ στον μεσαίο άνθρακα.
3. $\text{CH}_3\text{CH}{=}\text{CH}_2 + \text{H}_2\text{O} \rightarrow \text{CH}_3\text{CH(OH)}\text{CH}_3$

   Το κύριο προϊόν είναι η **2-προπανόλη**, όχι η 1-προπανόλη.

### Παράδειγμα 3: Αιθένιο υδρογονώνεται πλήρως, και το αιθάνιο που παράγεται καίγεται. Βγαίνουν \$8{,}96\$ L \$\text{CO}\_2\$ σε STP. Πόση ήταν η μάζα του αιθενίου; (\$\text{C} = 12\$, \$\text{H} = 1\$)

1. **Οι δύο αντιδράσεις:**

   $\text{CH}_2{=}\text{CH}_2 + \text{H}_2 \rightarrow \text{CH}_3\text{CH}_3$

   $\text{CH}_3\text{CH}_3 + \frac{7}{2}\text{O}_2 \rightarrow 2\text{CO}_2 + 3\text{H}_2\text{O}$
2. **Τα mol του $\text{CO}_2$:** $\frac{8{,}96}{22{,}4} = 0{,}4$ mol.
3. **Προς τα πίσω:** $2$ mol $\text{CO}_2$ από $1$ mol αιθανίου, άρα $0{,}2$ mol αιθανίου, που προήλθαν από $0{,}2$ mol αιθενίου ($1:1$).
4. $M_r$ του $\text{C}_2\text{H}_4 = 28$, άρα $m = 0{,}2 \cdot 28 = 5{,}6$ g.

### Παράδειγμα 4: \$2{,}24\$ L αερίου αλκενίου σε STP καίγονται πλήρως και δίνουν \$8{,}8\$ g \$\text{CO}\_2\$. Ποιος είναι ο μοριακός τύπος του; (\$\text{C} = 12\$, \$\text{O} = 16\$)

1. **Mol αλκενίου:** $\frac{2{,}24}{22{,}4} = 0{,}1$ mol.

   **Mol $\text{CO}_2$:** $\frac{8{,}8}{44} = 0{,}2$ mol.
2. **Από τη γενική καύση:** $1$ mol $\text{C}_\nu\text{H}_{2\nu}$ δίνει $\nu$ mol $\text{CO}_2$. Άρα $0{,}1\,\nu = 0{,}2$, δηλαδή $\nu = 2$.
3. Ο μοριακός τύπος είναι $\text{C}_2\text{H}_4$: το αιθένιο.

### Παράδειγμα 5: Πώς φτιάχνεις PVC ξεκινώντας από ακετυλένιο;

1. **Μία μόνο προσθήκη $\text{HCl}$**, για να σταματήσεις στο διπλό δεσμό:

   $\text{HC}{\equiv}\text{CH} + \text{HCl} \rightarrow \text{CH}_2{=}\text{CHCl}$
2. **Πολυμερισμός προσθήκης** του βινυλοχλωριδίου:

   $\nu\,\text{CH}_2{=}\text{CHCl} \rightarrow (-\text{CH}_2-\text{CHCl}-)_\nu$

## Ερωτήσεις

1. Ποιος είναι ο γενικός τύπος των αλκινίων;
   - $\text{C}_\nu\text{H}_{2\nu+2}$
   - $\text{C}_\nu\text{H}_{2\nu}$
   - $\text{C}_\nu\text{H}_{2\nu-2}$
   - $\text{C}_\nu\text{H}_{\nu}$
2. Ρίχνεις έναν άγνωστο αέριο υδρογονάνθρακα σε κόκκινο διάλυμα βρωμίου και το χρώμα χάνεται αμέσως. Τι συμπεραίνεις;
   - Ότι είναι αλκάνιο
   - Ότι είναι ακόρεστος
   - Ότι είναι σίγουρα αλκίνιο
   - Ότι κάηκε μέσα στο διάλυμα
3. Ποιο είναι το κύριο προϊόν της αντίδρασης $\text{CH}_3\text{CH}{=}\text{CH}_2 + \text{HCl}$;
   - $\text{CH}_3\text{CH}_2\text{CH}_2\text{Cl}$
   - $\text{CH}_3\text{CHCl}\text{CH}_3$
   - $\text{CH}_3\text{CH}{=}\text{CHCl}$
   - $\text{CH}_2\text{Cl}\text{CH}{=}\text{CH}_2$
4. Ποιο είναι το τελικό προϊόν όταν $1$ mol ακετυλενίου αντιδρά με $2$ mol $\text{HCl}$;
   - $\text{CH}_3\text{CHCl}_2$
   - $\text{CH}_2\text{Cl}\text{CH}_2\text{Cl}$
   - $\text{CH}_2{=}\text{CHCl}$
   - $\text{CHCl}{=}\text{CHCl}$
5. Τι δίνει τελικά η προσθήκη νερού στο ακετυλένιο;
   - Αιθανόλη
   - Βινυλική αλκοόλη
   - Αιθανικό οξύ
   - Ακεταλδεΰδη
6. Ποιο είναι το μονομερές του PVC;
   - το αιθένιο
   - το προπένιο
   - το βινυλοχλωρίδιο
   - το στυρόλιο
7. Κατά την πλήρη καύση ενός αλκενίου, τι ισχύει για τα mol $\text{CO}_2$ και $\text{H}_2\text{O}$ που παράγονται;
   - Είναι ίσα
   - Το νερό είναι περισσότερο
   - Το $\text{CO}_2$ είναι περισσότερο
   - Εξαρτάται από τη θέση του διπλού δεσμού
8. Πόσα mol $\text{H}_2$ χρειάζεται $1$ mol ακετυλενίου για να γίνει αιθάνιο;
   - $1$ mol
   - $2$ mol
   - $3$ mol
   - $4$ mol

## Ασκήσεις

1. Ποιος είναι ο μοριακός τύπος του αλκενίου με $3$ άτομα άνθρακα, και πώς λέγεται;
2. Δύο διαφορετικά αλκένια δίνουν με προσθήκη $\text{HCl}$ ως κύριο προϊόν το 2-χλωροβουτάνιο, $\text{CH}_3\text{CHClCH}_2\text{CH}_3$. Ποια είναι;
3. $2{,}24$ L, σε STP, ενός αερίου αλκενίου ή αλκινίου $X$ προσθέτουν πλήρως $32$ g $\text{Br}_2$. Η πλήρης καύση της ίδιας ποσότητας δίνει $8{,}96$ L $\text{CO}_2$ σε STP. Δίνεται $\text{Br} = 80$.
   α) Ποιος είναι ο μοριακός τύπος του $X$;
   β) Το $X$ αντιδρά με νάτριο. Ποιος είναι ο συντακτικός τύπος του;
4. Μείγμα αιθενίου και προπενίου έχει μάζα $9{,}8$ g και αποχρωματίζει ακριβώς διάλυμα που περιέχει $48$ g $\text{Br}_2$. Δίνονται $\text{C} = 12$, $\text{H} = 1$, $\text{Br} = 80$.
   α) Πόσα mol αλκενίων περιέχει συνολικά το μείγμα;
   β) Πόσα mol από το καθένα;
   γ) Πόσα L $\text{CO}_2$, σε STP, δίνει η πλήρης καύση του μείγματος;
5. $11{,}2$ L, σε STP, αερίου μείγματος αιθινίου και υδρογόνου περνούν πάνω από καταλύτη $\text{Ni}$. Όλο το αιθίνιο και όλο το υδρογόνο αντιδρούν, και βγαίνουν $4{,}48$ L, σε STP, αερίου μείγματος αιθενίου και αιθανίου.
   α) Πόσα mol αιθινίου είχε το αρχικό μείγμα;
   β) Πόσα mol αιθενίου και πόσα αιθανίου βγήκαν;
   γ) Αλλάζεις την αναλογία, πάλι σε $11{,}2$ L μείγματος, και πάλι αντιδρούν όλα πλήρως. Ανάμεσα σε ποιους όγκους, σε STP, μπορεί να είναι το αέριο που βγαίνει;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/lyk-b/chemistry/alkenes-alkynes
