# Υπέρ Μαντιθέου 1–3: το προοίμιο

> Γιατί ο κατηγορούμενος χαίρεται που κατηγορείται, και τι υπόσχεται να δείξει.

Αρχαία Ελληνικά Προσανατολισμού, Β΄ Λυκείου. https://www.akademio.gr/el/lyk-b/ancient-greek-or/mantitheus-1-3

## Τι θα μάθεις

- Να μεταφράζεις πιστά τις §1–3 του Υπέρ Μαντιθέου, περίοδο προς περίοδο.
- Να αναγνωρίζεις τους φανερούς και τους κρυφούς υποθετικούς λόγους του προοιμίου και το είδος τους.
- Να χαρακτηρίζεις συντακτικά τις μετοχές και τα απαρέμφατα του κειμένου (κατηγορηματικές μετοχές, ειδικά και τελικά απαρέμφατα).
- Να δείχνεις πώς το προοίμιο κερδίζει την εύνοια, την προσοχή και την ευμάθεια των βουλευτών.

## Το πλαίσιο

Ο Μαντίθεος κληρώθηκε βουλευτής και στέκεται μπροστά στη Βουλή για τη
**δοκιμασία** του. Κάποιος τον έχει κατηγορήσει ότι υπηρέτησε στο ιππικό την
εποχή των Τριάκοντα, του ολιγαρχικού καθεστώτος του 404–403 π.Χ. Μιλά ο
ίδιος, με λόγο που του έγραψε ο Λυσίας. Οι πρώτες τρεις παράγραφοι είναι το
**προοίμιο**: πριν πει οτιδήποτε για την κατηγορία, ο Μαντίθεος πρέπει να
κερδίσει τους βουλευτές.

Ο τίτλος του λόγου στα χειρόγραφα είναι «Ἐν βουλῇ Μαντιθέῳ δοκιμαζομένῳ
ἀπολογία»: απολογία για τον Μαντίθεο, όταν δοκιμαζόταν στη Βουλή.

## Το κείμενο

> **1** Εἰ μὴ συνῄδη, ὦ βουλή, τοῖς κατηγόροις βουλομένοις ἐκ παντὸς τρόπου
> κακῶς ἐμὲ ποιεῖν, πολλὴν ἂν αὐτοῖς χάριν εἶχον ταύτης τῆς κατηγορίας·
> ἡγοῦμαι γὰρ τοῖς ἀδίκως διαβεβλημένοις τούτους εἶναι μεγίστων ἀγαθῶν
> αἰτίους, οἵτινες ἂν αὐτοὺς ἀναγκάζωσιν εἰς ἔλεγχον τῶν αὐτοῖς βεβιωμένων
> καταστῆναι.
>
> **2** ἐγὼ γὰρ οὕτω σφόδρα ἐμαυτῷ πιστεύω, ὥστ᾽ ἐλπίζω καὶ εἴ τις πρός με
> τυγχάνει ἀηδῶς \[ἢ κακῶς] διακείμενος, ἐπειδὰν ἐμοῦ λέγοντος ἀκούσῃ περὶ τῶν
> πεπραγμένων, μεταμελήσειν αὐτῷ καὶ πολὺ βελτίω με εἰς τὸν λοιπὸν χρόνον
> ἡγήσεσθαι.
>
> **3** ἀξιῶ δέ, ὦ βουλή, ἐὰν μὲν τοῦτο μόνον ὑμῖν ἐπιδείξω, ὡς εὔνους εἰμὶ
> τοῖς καθεστηκόσι πράγμασι καὶ ὡς ἠνάγκασμαι τῶν αὐτῶν κινδύνων μετέχειν
> ὑμῖν, μηδέν πώ μοι πλέον εἶναι· ἐὰν δὲ φαίνωμαι περὶ τὰ ἄλλα μετρίως
> βεβιωκὼς καὶ πολὺ παρὰ τὴν δόξαν καὶ \[παρὰ] τοὺς λόγους τοὺς τῶν ἐχθρῶν,
> δέομαι ὑμῶν ἐμὲ μὲν δοκιμάζειν, τούτους δὲ ἡγεῖσθαι χείρους εἶναι. πρῶτον
> δὲ ἀποδείξω ὡς οὐχ ἵππευον οὔδ᾽ ἐπεδήμουν ἐπὶ τῶν τριάκοντα, οὐδὲ μετέσχον
> τῆς τότε πολιτείας.
>
> Λυσίας, *Ὑπὲρ Μαντιθέου* (XVI) 1–3

Οι αγκύλες, όπως στο «\[ἢ κακῶς]», είναι του εκδότη: οι λέξεις υπάρχουν στα
χειρόγραφα, αλλά ο εκδότης πιστεύει ότι δεν τις έγραψε ο Λυσίας. Τις
μεταφράζεις σε αγκύλες ή τις αφήνεις έξω.

## Η μετάφραση

Δική μας, πιστή, περίοδο προς περίοδο. Σε παρένθεση ό,τι βοηθά να φανεί η
σύνταξη.

| Αρχαίο κείμενο                                                                                        | Μετάφραση                                                                                                                          |
| ----------------------------------------------------------------------------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| Εἰ μὴ συνῄδη, ὦ βουλή, τοῖς κατηγόροις βουλομένοις ἐκ παντὸς τρόπου κακῶς ἐμὲ ποιεῖν,                 | Αν δεν ήξερα καλά, βουλευτές, ότι οι κατήγοροί μου θέλουν με κάθε τρόπο να με βλάψουν,                                             |
| πολλὴν ἂν αὐτοῖς χάριν εἶχον ταύτης τῆς κατηγορίας·                                                   | θα τους χρωστούσα μεγάλη ευγνωμοσύνη για αυτή την κατηγορία·                                                                       |
| ἡγοῦμαι γὰρ τοῖς ἀδίκως διαβεβλημένοις τούτους εἶναι μεγίστων ἀγαθῶν αἰτίους,                         | γιατί πιστεύω ότι για όσους έχουν συκοφαντηθεί άδικα, πρόξενοι πολύ μεγάλων αγαθών είναι εκείνοι                                   |
| οἵτινες ἂν αὐτοὺς ἀναγκάζωσιν εἰς ἔλεγχον τῶν αὐτοῖς βεβιωμένων καταστῆναι.                           | που τους αναγκάζουν να λογοδοτήσουν για όσα έχουν κάνει στη ζωή τους.                                                              |
| ἐγὼ γὰρ οὕτω σφόδρα ἐμαυτῷ πιστεύω, ὥστ᾽ ἐλπίζω                                                       | Εγώ λοιπόν έχω τόσο μεγάλη εμπιστοσύνη στον εαυτό μου, ώστε ελπίζω ότι,                                                            |
| καὶ εἴ τις πρός με τυγχάνει ἀηδῶς \[ἢ κακῶς] διακείμενος,                                             | ακόμη κι αν κάποιος τυχαίνει να έχει δυσμενή \[ή εχθρική] διάθεση απέναντί μου,                                                    |
| ἐπειδὰν ἐμοῦ λέγοντος ἀκούσῃ περὶ τῶν πεπραγμένων,                                                    | όταν με ακούσει να μιλώ για όσα έχω κάνει,                                                                                         |
| μεταμελήσειν αὐτῷ καὶ πολὺ βελτίω με εἰς τὸν λοιπὸν χρόνον ἡγήσεσθαι.                                 | θα αλλάξει γνώμη και στο εξής θα με θεωρεί πολύ καλύτερο.                                                                          |
| ἀξιῶ δέ, ὦ βουλή, ἐὰν μὲν τοῦτο μόνον ὑμῖν ἐπιδείξω,                                                  | Ζητώ λοιπόν, βουλευτές, αν σας αποδείξω μόνο αυτό,                                                                                 |
| ὡς εὔνους εἰμὶ τοῖς καθεστηκόσι πράγμασι καὶ ὡς ἠνάγκασμαι τῶν αὐτῶν κινδύνων μετέχειν ὑμῖν,          | ότι είμαι ευνοϊκά διακείμενος προς το σημερινό πολίτευμα και ότι έχω αναγκαστεί να μοιράζομαι τους ίδιους κινδύνους με εσάς,       |
| μηδέν πώ μοι πλέον εἶναι·                                                                             | να μην έχω ακόμη κανένα κέρδος από αυτό·                                                                                           |
| ἐὰν δὲ φαίνωμαι περὶ τὰ ἄλλα μετρίως βεβιωκὼς                                                         | αν όμως φανεί ότι και στα άλλα έχω ζήσει με μέτρο                                                                                  |
| καὶ πολὺ παρὰ τὴν δόξαν καὶ \[παρὰ] τοὺς λόγους τοὺς τῶν ἐχθρῶν,                                      | και πολύ διαφορετικά από όσα πιστεύουν και \[από όσα] λένε οι εχθροί μου,                                                          |
| δέομαι ὑμῶν ἐμὲ μὲν δοκιμάζειν, τούτους δὲ ἡγεῖσθαι χείρους εἶναι.                                    | σας παρακαλώ να εγκρίνετε την εκλογή μου και να θεωρείτε αυτούς χειρότερους ανθρώπους.                                             |
| πρῶτον δὲ ἀποδείξω ὡς οὐχ ἵππευον οὔδ᾽ ἐπεδήμουν ἐπὶ τῶν τριάκοντα, οὐδὲ μετέσχον τῆς τότε πολιτείας. | Πρώτα θα αποδείξω ότι δεν υπηρετούσα στο ιππικό ούτε ζούσα στην Αθήνα την εποχή των Τριάκοντα, ούτε πήρα μέρος στο τότε πολίτευμα. |

## Λεξιλόγιο

| Λέξη                                 | Σημασία στο κείμενο                             |
| ------------------------------------ | ----------------------------------------------- |
| σύνοιδά τινι + κατηγορηματική μετοχή | ξέρω καλά για κάποιον ότι…                      |
| κακῶς ποιῶ τινα                      | βλάπτω, κάνω κακό σε κάποιον                    |
| χάριν ἔχω τινί τινος                 | χρωστώ ευγνωμοσύνη σε κάποιον για κάτι          |
| διαβάλλομαι                          | συκοφαντούμαι                                   |
| καθίσταμαι εἰς ἔλεγχον               | λογοδοτώ, υποβάλλομαι σε έλεγχο                 |
| τὰ βεβιωμένα                         | όσα έχει κάνει κανείς στη ζωή του               |
| διάκειμαι ἀηδῶς πρός τινα            | έχω δυσμενή διάθεση απέναντι σε κάποιον         |
| μεταμέλει μοι (απρόσωπο)             | μετανιώνω, αλλάζω γνώμη                         |
| ἀξιῶ                                 | ζητώ, θεωρώ σωστό                               |
| ἐπιδείκνυμι                          | αποδεικνύω, δείχνω καθαρά                       |
| εὔνους εἰμί τινι                     | είμαι ευνοϊκά διακείμενος προς κάποιον          |
| τὰ καθεστηκότα πράγματα              | το πολίτευμα που ισχύει τώρα (η δημοκρατία)     |
| πλέον ἐστί μοι                       | κερδίζω κάτι, έχω ένα πλεονέκτημα               |
| μετρίως                              | με μέτρο, κόσμια                                |
| δοκιμάζω τινά                        | εγκρίνω την εκλογή κάποιου στη δοκιμασία        |
| ἐπιδημῶ                              | ζω στην πατρίδα μου, βρίσκομαι στην πόλη        |
| ἱππεύω                               | υπηρετώ στο ιππικό                              |
| ἡ τότε πολιτεία                      | το πολίτευμα της εποχής εκείνης (των Τριάκοντα) |

### Λεξιλογικά: ετυμολογικά συγγενείς λέξεις

| Λέξη του κειμένου         | Συγγενείς λέξεις της νέας ελληνικής      |
| ------------------------- | ---------------------------------------- |
| συνῄδη (σύνοιδα, οἶδα)    | συνείδηση, συνειδητός, είδηση, ειδήμονας |
| κατηγορίας                | κατήγορος, αγορά, αγόρευση, συνήγορος    |
| διαβεβλημένοις (διαβάλλω) | διαβολή, διάβολος, βολή, βλήμα           |
| ἔλεγχον                   | ελέγχω, ελεγκτής, ανεξέλεγκτος           |
| μεταμελήσειν (μεταμέλει)  | μεταμέλεια, αμέλεια, επιμελής            |
| δοκιμάζειν                | δοκιμασία, δόκιμος, αποδοκιμασία         |
| κινδύνων                  | κινδυνεύω, ακίνδυνος, επικίνδυνος        |

Πρόσεξε δύο λέξεις που μοιάζουν με νεοελληνικές, αλλά λένε κάτι άλλο:
**ἀξιῶ** δεν είναι «αξιώνω απαιτητικά», αλλά «ζητώ, θεωρώ δίκαιο»· και
**δοκιμάζω** εδώ είναι όρος του θεσμού: «εγκρίνω στη δοκιμασία».

## Η γλώσσα του κειμένου

### Τύποι που θέλουν προσοχή

- **συνῄδη**: υπερσυντέλικος του *σύνοιδα*, με σημασία παρατατικού («ήξερα»).
  Κλίνεται όπως ο υπερσυντέλικος του *οἶδα*: συνῄδη, συνῄδησθα, συνῄδει(ν),
  συνῇσμεν, συνῇστε, συνῇσαν.
- **μετέσχον**: αόριστος β΄ του *μετέχω*. Στις άλλες εγκλίσεις: μετάσχω
  (υποτ.), μετάσχοιμι (ευκτ.), μετάσχες (προστ.), μετασχεῖν, μετασχών.
- **βελτίω** = *βελτίονα*, αιτιατική ενικού του *βελτίων*· **χείρους** =
  *χείρονας*, αιτιατική πληθυντικού του *χείρων*. Είναι τα ανώμαλα
  παραθετικά που ξέρεις από την Α΄:

| Θετικός | Συγκριτικός                | Υπερθετικός                   |
| ------- | -------------------------- | ----------------------------- |
| ἀγαθός  | ἀμείνων, βελτίων, κρείττων | ἄριστος, βέλτιστος, κράτιστος |
| κακός   | κακίων, χείρων, ἥττων      | κάκιστος, χείριστος           |
| μέγας   | μείζων                     | μέγιστος                      |
| πολύς   | πλείων                     | πλεῖστος                      |

### Μετοχές και απαρέμφατα

- *τοῖς κατηγόροις **βουλομένοις***: **κατηγορηματική** μετοχή από το
  *συνῄδη*, στο *τοῖς κατηγόροις*.
- *τοῖς ἀδίκως **διαβεβλημένοις***: **επιθετική** μετοχή ως ουσιαστικό, δοτική
  προσωπική χαριστική.
- *ἡγοῦμαι … τούτους **εἶναι** … αἰτίους*: **ειδικό** απαρέμφατο,
  αντικείμενο του *ἡγοῦμαι*. Υποκείμενο *τούτους* (ετεροπροσωπία),
  κατηγορούμενο *αἰτίους*.
- *τῶν αὐτοῖς **βεβιωμένων***: επιθετική μετοχή· το *αὐτοῖς* είναι δοτική
  του **ποιητικού αιτίου**, όπως συμβαίνει με παθητικό παρακείμενο.
- *τυγχάνει … **διακείμενος***: κατηγορηματική μετοχή από το *τυγχάνει*.
- *ἐμοῦ **λέγοντος** ἀκούσῃ*: κατηγορηματική μετοχή από το *ἀκούσῃ*,
  **συνημμένη** στο *ἐμοῦ*, που είναι αντικείμενο. Δεν είναι γενική απόλυτη:
  το *ἐμοῦ* έχει θέση στην πρόταση.
- *ἐλπίζω … **μεταμελήσειν** … **ἡγήσεσθαι***: ειδικά απαρέμφατα μέλλοντα,
  αντικείμενα του *ἐλπίζω*. Το *μεταμελήσειν* είναι απρόσωπο (*μεταμέλει τινί*):
  *αὐτῷ* δοτική προσωπική. Στο *ἡγήσεσθαι* το *βελτίω* είναι κατηγορούμενο του
  αντικειμένου *με*.
- *ἀξιῶ … μηδὲν … πλέον **εἶναι***, *δέομαι ὑμῶν … **δοκιμάζειν** …
  **ἡγεῖσθαι***: **τελικά** απαρέμφατα, γιατί τα ρήματα δηλώνουν αίτημα.
- *φαίνωμαι … **βεβιωκώς***: κατηγορηματική μετοχή· *φαίνομαι* + μετοχή =
  φαίνεται καθαρά ότι…

### Προτάσεις

- *ὥστ᾽ ἐλπίζω*: **συμπερασματική** με οριστική: το αποτέλεσμα είναι
  πραγματικό.
- *ὡς εὔνους εἰμί … καὶ ὡς ἠνάγκασμαι*: **ειδικές**, επεξήγηση στο *τοῦτο*.
- *ὡς οὐχ ἵππευον … μετέσχον*: **ειδικές**, αντικείμενα του *ἀποδείξω*.

### Οι υποθετικοί λόγοι

| Υπόθεση                                     | Απόδοση                         | Είδος                                |
| ------------------------------------------- | ------------------------------- | ------------------------------------ |
| Εἰ μὴ συνῄδη                                | πολλὴν ἂν … χάριν εἶχον         | αντίθετο του πραγματικού (στο παρόν) |
| οἵτινες ἂν … ἀναγκάζωσιν (κρυφή: αναφορική) | ἡγοῦμαι … τούτους εἶναι αἰτίους | αόριστη επανάληψη στο παρόν          |
| ἐπειδὰν … ἀκούσῃ (κρυφή: χρονική)           | μεταμελήσειν … ἡγήσεσθαι        | προσδοκώμενο                         |
| ἐὰν μὲν … ἐπιδείξω                          | (ἀξιῶ) μηδὲν … πλέον εἶναι      | προσδοκώμενο                         |
| ἐὰν δὲ φαίνωμαι … βεβιωκώς                  | δέομαι … δοκιμάζειν … ἡγεῖσθαι  | προσδοκώμενο                         |

Το *καὶ εἴ τις … τυγχάνει διακείμενος* δεν είναι απλή υπόθεση: με το *καὶ
εἰ* γίνεται **εναντιωματική-παραχωρητική** πρόταση, «ακόμη κι αν».

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ανάλυσε την πρώτη ημιπερίοδο*

## Ερμηνεία

### Ένα παράδοξο ευχαριστώ

Ο Μαντίθεος αρχίζει με κάτι που ο ακροατής δεν περιμένει: θα **ευχαριστούσε**
τους κατηγόρους του. Η πρωτοτυπία τραβά την **προσοχή** των βουλευτών. Η
εξήγηση έρχεται αμέσως (*ἡγοῦμαι γάρ…*): όποιος κατηγορείται άδικα κερδίζει
την ευκαιρία να μιλήσει δημόσια για τη ζωή του και να δείξει ποιος είναι. Μα το
ευχαριστώ μένει υποθετικό (*Εἰ μὴ συνῄδη…*), γιατί ο Μαντίθεος ξέρει ότι οι
κατήγοροι δεν το έκαναν από καλή πρόθεση: θέλουν *ἐκ παντὸς τρόπου* να τον
βλάψουν. Με μία φράση λοιπόν επαινεί τη δοκιμασία και **μειώνει** τους
αντιπάλους του. Ο Λυσίας αρχίζει με τον ίδιο τρόπο και άλλον λόγο του, τον
*Ὑπὲρ τοῦ ἀδυνάτου*: «οὐ πολλοῦ δέω χάριν ἔχειν, ὦ βουλή, τῷ κατηγόρῳ».

### Η αυτοπεποίθηση

Στη §2 ο Μαντίθεος δηλώνει *οὕτω σφόδρα ἐμαυτῷ πιστεύω*. Δεν φοβάται ούτε τον
πιο δύσπιστο ακροατή: ελπίζει ότι κι αυτός θα αλλάξει γνώμη μόλις τον ακούσει.
Η σιγουριά του είναι ήδη επιχείρημα: όποιος δεν έχει τίποτα να κρύψει μιλά
έτσι. Συγχρόνως ξυπνά την **περιέργεια** των βουλευτών για όσα θα πει.

### Ένα δίκαιο αίτημα

Η §3 είναι η πιο τολμηρή κίνηση του προοιμίου. Ο Μαντίθεος δεν ζητά να
εγκριθεί μόνο επειδή είναι δημοκρατικός: *ἐὰν μὲν τοῦτο μόνον … μηδέν πώ μοι
πλέον εἶναι*. Θέλει να κριθεί για **όλο του τον βίο**, και μόνο αν φανεί
*μετρίως βεβιωκώς* ζητά την έγκριση. Δείχνει έτσι ότι σέβεται τον θεσμό
περισσότερο από τους κατηγόρους του, και κερδίζει την **εύνοια** της Βουλής.
Και ζητά κάτι ακόμη: οι βουλευτές να θεωρήσουν τους κατηγόρους **χειρότερους**
ανθρώπους. Η απολογία γίνεται έτσι και κατηγορία.

### Η πρόθεση

Η τελευταία περίοδος, *πρῶτον δὲ ἀποδείξω…*, λέει καθαρά τι θα ακολουθήσει:
τρία σημεία, ότι δεν ήταν ιππέας, ότι δεν ήταν καν στην Αθήνα, ότι δεν μετείχε
στο πολίτευμα των Τριάκοντα. Είναι η **πρόθεση**, που δίνει στον ακροατή την
**ευμάθεια**: ξέρει πού θα πάει ο λόγος.

> **Κλειδί**
>
> Το προοίμιο κάνει και τα τρία έργα του:
>
> - **πρόσεξη**: το παράδοξο ευχαριστώ και η αυτοπεποίθηση·
> - **εύνοια**: ο Μαντίθεος σέβεται τη δοκιμασία και ζητά να κριθεί για όλο του
>   τον βίο, ενώ οι κατήγοροι φαίνονται κακόβουλοι·
> - **ευμάθεια**: η πρόθεση λέει τα τρία σημεία της κατηγορίας που θα
>   αναιρέσει.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Έργο του προοιμίου είναι η εύνοια, η πρόσεξη και η ευμάθεια. Να εξετάσετε αν το πετυχαίνει το προοίμιο του Υπέρ Μαντιθέου (§1–3).

1. **Πρόσεξη.** Ο Μαντίθεος ανοίγει με ένα παράδοξο: θα χρωστούσε ευγνωμοσύνη
   στους κατηγόρους του (*πολλὴν ἂν αὐτοῖς χάριν εἶχον*). Κανείς κατηγορούμενος
   δεν αρχίζει έτσι, και οι βουλευτές θα θέλουν να ακούσουν γιατί. Η δήλωση της
   αυτοπεποίθησής του (*οὕτω σφόδρα ἐμαυτῷ πιστεύω*) τους προϊδεάζει ότι θα
   ακούσουν κάτι πειστικό.
2. **Εύνοια.** Επαινεί τη δοκιμασία, που δίνει στον αδικημένο την ευκαιρία να
   λογοδοτήσει για τη ζωή του, και ζητά να κριθεί για ολόκληρο τον βίο του, όχι
   μόνο για τα πολιτικά του φρονήματα (*ἐὰν μὲν τοῦτο μόνον … μηδέν πώ μοι πλέον
   εἶναι*). Παράλληλα μειώνει τους κατηγόρους: τον κατηγορούν *ἐκ παντὸς τρόπου*
   για να τον βλάψουν, και ζητά να θεωρηθούν *χείρους*.
3. **Ευμάθεια.** Η τελευταία περίοδος λέει καθαρά την κατηγορία και τι θα
   αποδείξει: *ὡς οὐχ ἵππευον οὔδ᾽ ἐπεδήμουν ἐπὶ τῶν τριάκοντα, οὐδὲ μετέσχον
   τῆς τότε πολιτείας*. Οι βουλευτές ξέρουν από πριν τη σειρά της απολογίας.

### Παράδειγμα 2: «πρῶτον δὲ ἀποδείξω ὡς οὐχ ἵππευον οὔδ᾽ ἐπεδήμουν ἐπὶ τῶν τριάκοντα, οὐδὲ μετέσχον τῆς τότε πολιτείας»: Να αναγνωρίσετε τις δευτερεύουσες προτάσεις και να τις αντικαταστήσετε με ισοδύναμη συντακτικά έκφραση.

1. **Αναγνώριση.** Είναι τρεις δευτερεύουσες **ειδικές** προτάσεις, που
   εισάγονται με τον ειδικό σύνδεσμο *ὡς* (το *οὔτε … οὐδέ* τις συνδέει), και
   λειτουργούν ως **αντικείμενα** του *ἀποδείξω*. Εκφέρονται με **οριστική**,
   γιατί ο ομιλητής τις παρουσιάζει ως πραγματικές.
2. **Η ισοδύναμη έκφραση.** Το *ἀποδείκνυμι* μπορεί να πάρει και
   **κατηγορηματική μετοχή**. Ο χρόνος μένει ίδιος: ο παρατατικός γίνεται μετοχή
   ενεστώτα, ο αόριστος μετοχή αορίστου. Επειδή το υποκείμενο των προτάσεων είναι
   το ίδιο με του *ἀποδείξω* (ταυτοπροσωπία), οι μετοχές μπαίνουν σε ονομαστική:
   «ἀποδείξω οὐχ **ἱππεύων** οὐδ’ **ἐπιδημῶν** ἐπὶ τῶν τριάκοντα, οὐδὲ
   **μετασχὼν** τῆς τότε πολιτείας». Δεκτό είναι και με την αυτοπαθή αντωνυμία
   ως αντικείμενο: «ἀποδείξω ἐμαυτὸν οὐχ ἱππεύοντα …».

> **Πρόσεχε**
>
> - **συνῄδη** δεν είναι ενεστώτας: είναι υπερσυντέλικος του *σύνοιδα* με
>   σημασία παρατατικού, και γι’ αυτό ο υποθετικός λόγος είναι αντίθετος του
>   πραγματικού.
> - **ἐμοῦ λέγοντος** δεν είναι γενική απόλυτη: το *ἐμοῦ* είναι αντικείμενο του
>   *ἀκούσῃ* (*ἀκούω τινός*), και η μετοχή είναι κατηγορηματική.
> - **τὰ καθεστηκότα πράγματα** είναι το σημερινό πολίτευμα, η αποκατεστημένη
>   δημοκρατία· **ἡ τότε πολιτεία** είναι το καθεστώς των Τριάκοντα.
> - **ἐπιδημῶ** σημαίνει «ζω στην πόλη μου», το αντίθετο του *ἀποδημῶ*. Δεν έχει
>   σχέση με «επιδημία».

> **Θυμήσου**
>
> - Το προοίμιο (§1–3) κερδίζει πρόσεξη, εύνοια και ευμάθεια.
> - Παράδοξο ευχαριστώ στους κατηγόρους, αυτοπεποίθηση, αίτημα να κριθεί για όλο
>   τον βίο του.
> - Πρόθεση: δεν ήταν ιππέας, δεν ήταν στην Αθήνα, δεν μετείχε στο καθεστώς των
>   Τριάκοντα.
> - Υποθετικοί λόγοι: ένας αντίθετος του πραγματικού, ένας αόριστης επανάληψης,
>   τρεις προσδοκώμενοι.

## Ερωτήσεις

1. Γιατί ο Μαντίθεος θα χρωστούσε ευγνωμοσύνη στους κατηγόρους του, αν δεν ήξερε τις προθέσεις τους;
   - Γιατί του έδωσαν την ευκαιρία να λογοδοτήσει για τη ζωή του
   - Γιατί τον βοήθησαν να εκλεγεί βουλευτής
   - Γιατί ήταν παλιοί του φίλοι από τον Πόντο
   - Γιατί απέσυραν την κατηγορία πριν από τη δίκη
2. Τι είδους υποθετικός λόγος είναι το «Εἰ μὴ συνῄδη …, πολλὴν ἂν αὐτοῖς χάριν εἶχον»;
   - Προσδοκώμενο
   - Αόριστη επανάληψη στο παρελθόν
   - Αντίθετο του πραγματικού
   - Απλή σκέψη του λέγοντος (πραγματικό)
3. Η μετοχή «λέγοντος» στο «ἐπειδὰν ἐμοῦ λέγοντος ἀκούσῃ» είναι:
   - Γενική απόλυτη χρονική
   - Επιθετική, προσδιορισμός στο ἐμοῦ
   - Αιτιολογική, συνημμένη στο υποκείμενο
   - Κατηγορηματική, συνημμένη στο ἐμοῦ
4. Ποιο είναι το συντακτικό σχήμα του «μεταμελήσειν αὐτῷ»;
   - Απρόσωπο ρήμα με δοτική προσωπική
   - Τελικό απαρέμφατο με υποκείμενο σε δοτική
   - Προσωπικό ρήμα με αντικείμενο σε δοτική
   - Έναρθρο απαρέμφατο ως αντικείμενο
5. Ο τύπος «βελτίω» είναι:
   - Ρήμα α΄ ενικού ενεστώτα
   - Αιτιατική ενικού του συγκριτικού βελτίων
   - Ονομαστική ενικού του υπερθετικού
   - Επίρρημα του θετικού βαθμού
6. Τι εννοεί ο Μαντίθεος με τη φράση «τὰ καθεστηκότα πράγματα»;
   - Το καθεστώς των Τριάκοντα
   - Την περιουσία που του άφησε ο πατέρας του
   - Τους νόμους της δοκιμασίας
   - Το σημερινό δημοκρατικό πολίτευμα
7. Τι ζητά ο Μαντίθεος από τη Βουλή στην §3;
   - Να τον εγκρίνει αμέσως, γιατί είναι δημοκρατικός
   - Να τιμωρήσει τους κατηγόρους του με πρόστιμο
   - Να τον εγκρίνει μόνο αν φανεί ότι έζησε με μέτρο
   - Να αναβάλει τη δοκιμασία ώσπου να έρθουν οι μάρτυρες
8. Τι σημαίνει «οὐκ ἐπεδήμουν ἐπὶ τῶν τριάκοντα»;
   - Δεν αρρώστησα την εποχή των Τριάκοντα
   - Δεν ζούσα στην Αθήνα την εποχή των Τριάκοντα
   - Δεν μίλησα στον δήμο όταν κυβερνούσαν οι Τριάκοντα
   - Δεν ήμουν φίλος με κανέναν από τους Τριάκοντα

## Ασκήσεις

1. Ποια τρία πράγματα υπόσχεται ο Μαντίθεος να αποδείξει πρώτα (§3);
2. «ἐγὼ γὰρ οὕτω σφόδρα ἐμαυτῷ πιστεύω, ὥστ᾽ ἐλπίζω …»: Εξήγησε πώς η αυτοπεποίθηση του Μαντιθέου βοηθά την απολογία του.
3. Στο κείμενο της §2–3:
   α) Ποιο είναι το συντακτικό είδος της μετοχής «διακείμενος»;
   β) Ποια είναι η συντακτική θέση του «βελτίω»;
   γ) Τι είδους απαρέμφατα είναι τα «δοκιμάζειν» και «ἡγεῖσθαι»;
   δ) Γράψε τον υπερθετικό βαθμό του «χείρους» στον ίδιο τύπο.
4. Ο Μαντίθεος ζητά να μην εγκριθεί μόνο επειδή είναι πιστός στη δημοκρατία, αλλά να κριθεί για όλη του τη ζωή. Κρίνε αν το αίτημά του είναι ειλικρινές ή ρητορικό τέχνασμα.

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/lyk-b/ancient-greek-or/mantitheus-1-3
