# Θουκυδίδης 3.70–73: η στάση στην Κέρκυρα ξεσπά

> Οι αιχμάλωτοι γυρίζουν, ο Πειθίας δικάζεται, και η πόλη χωρίζεται στα δύο (το 3.70 από μετάφραση).

Αρχαία Ελληνικά, Α΄ Λυκείου. https://www.akademio.gr/el/lyk-a/ancient-greek/corcyra-outbreak

## Τι θα μάθεις

- Να αφηγείσαι πώς ξέσπασε η στάση στην Κέρκυρα: οι αιχμάλωτοι, οι δίκες, ο φόνος του Πειθία (3.70, από μετάφραση).
- Να μεταφράζεις και να κατανοείς το πρωτότυπο των κεφαλαίων 3.71–73, περίοδο προς περίοδο.
- Να αναγνωρίζεις στο κείμενο ειδικές και τελικές προτάσεις, τελικές μετοχές μέλλοντα και γενικές απόλυτες, και να εξηγείς την εκφορά τους.
- Να ερμηνεύεις την αντίθεση λόγου και έργου στις ενέργειες των ολιγαρχικών και τον ρόλο των ξένων δυνάμεων στη στάση.

## Το πλαίσιο

Η Κέρκυρα ήταν ναυτική δύναμη στον δρόμο προς την Ιταλία και τη Σικελία, και
αποικία της Κορίνθου που δεν ήθελε να ακούει τη μητρόπολη. Το 435–433 π.Χ. οι
δύο πόλεις συγκρούστηκαν για την **Επίδαμνο**, κοινή τους αποικία, και η
Κέρκυρα ζήτησε τη βοήθεια της Αθήνας. Οι Αθηναίοι έκαναν μαζί της **αμυντική
συμμαχία** (ἐπιμαχία), και στη ναυμαχία στα **Σύβοτα** (433) οι Κορίνθιοι
αιχμαλώτισαν πάνω από χίλιους Κερκυραίους. Τους περισσότερους τους πούλησαν·
**250 επιφανείς** όμως τους κράτησαν στην Κόρινθο με περιποίηση, για να τους
χρησιμοποιήσουν όταν έρθει η ώρα. Αυτή η διένεξη ήταν μία από τις αφορμές του
πολέμου.

Η ώρα ήρθε το καλοκαίρι του **427 π.Χ.**, στον πέμπτο χρόνο του πολέμου. Οι
αιχμάλωτοι γύρισαν σπίτι τους.

> **Ύλη**
>
> Το κεφάλαιο 3.70 διδάσκεται **μόνο από μετάφραση**. Τα κεφάλαια 3.71–73
> διδάσκονται **από το πρωτότυπο**. Και τα δύο είναι ύλη του **ημερήσιου και του
> εσπερινού**.

## 3.70: πώς ξέσπασε η στάση (από μετάφραση)

Η απόδοση είναι δική μας, πιστή στο πρωτότυπο. Σε αγκύλες ο αριθμός της
παραγράφου.

**\[70.1]** Οι Κερκυραίοι λοιπόν είχαν πέσει σε εμφύλια διαμάχη από τότε που
γύρισαν οι αιχμάλωτοι των ναυμαχιών για την Επίδαμνο, που τους είχαν αφήσει
ελεύθερους οι Κορίνθιοι: στα λόγια, με εγγύηση οκτακοσίων ταλάντων από τους
προξένους τους· στην πραγματικότητα, επειδή είχαν πειστεί να φέρουν την Κέρκυρα
με το μέρος των Κορινθίων. Και αυτοί έκαναν ό,τι μπορούσαν, πλησιάζοντας έναν
έναν τους πολίτες, για να αποσπάσουν την πόλη από τους Αθηναίους.

**\[70.2]** Όταν έφτασαν ένα αττικό και ένα κορινθιακό πλοίο με πρέσβεις και
άρχισαν οι συνομιλίες, οι Κερκυραίοι ψήφισαν να είναι σύμμαχοι των Αθηναίων
σύμφωνα με τα συμφωνημένα, αλλά φίλοι των Πελοποννησίων όπως και πριν.

**\[70.3]** Ύστερα (ο Πειθίας ήταν εθελοντής πρόξενος των Αθηναίων και αρχηγός του
δήμου) αυτοί οι άνδρες τον σέρνουν σε δίκη, κατηγορώντας τον ότι πάει να
υποδουλώσει την Κέρκυρα στους Αθηναίους.

**\[70.4]** Εκείνος αθωώνεται και κάνει με τη σειρά του μήνυση στους πέντε
πλουσιότερους από αυτούς, ισχυριζόμενος ότι κόβουν πασσάλους για αμπέλια από το
τέμενος του Δία και του Αλκίνου· και το πρόστιμο ήταν ένας στατήρας για κάθε
πάσσαλο.

**\[70.5]** Καταδικάστηκαν, και επειδή το πρόστιμο ήταν πολύ μεγάλο κάθισαν ικέτες
στα ιερά, για να το πληρώσουν σε δόσεις· ο Πειθίας όμως (που ήταν και μέλος της
βουλής) πείθει να εφαρμοστεί ο νόμος.

**\[70.6]** Εκείνοι, αφού ο νόμος τούς απέκλειε, και μάθαιναν συγχρόνως ότι ο
Πειθίας, όσο ήταν ακόμη βουλευτής, σκόπευε να πείσει τον λαό να έχει τους
ίδιους φίλους και εχθρούς με τους Αθηναίους, συνωμοτούσαν· πήραν μαχαίρια,
μπήκαν ξαφνικά στη βουλή και σκοτώνουν τον Πειθία και άλλους, βουλευτές και
απλούς πολίτες, ως εξήντα. Λίγοι, που είχαν τις ίδιες ιδέες με τον Πειθία,
κατέφυγαν στην αττική τριήρη, που ήταν ακόμη εκεί.

Τρία πράγματα από το 3.70 θα χρειαστείς στη συνέχεια:

- **λόγῳ μὲν … ἔργῳ δέ** (70.1): η αντίθεση ανάμεσα σε ό,τι λέγεται και ό,τι
  πραγματικά γίνεται είναι ο άξονας όλης της αφήγησης. Η εγγύηση των 800
  ταλάντων ήταν το πρόσχημα· η αληθινή συμφωνία ήταν να γυρίσουν την Κέρκυρα
  προς την Κόρινθο.
- **Η δικαιοσύνη ως όπλο**: οι ολιγαρχικοί δικάζουν τον Πειθία, ο Πειθίας
  αθωώνεται και δικάζει τους πλουσιότερους από αυτούς. Το δικαστήριο γίνεται
  πεδίο της πολιτικής σύγκρουσης, και όταν δεν φτάνει, ακολουθεί το μαχαίρι.
- **Οι ικέτες**: όποιος καθόταν ικέτης σε ιερό ήταν απαραβίαστος. Το θέμα θα
  ξαναγυρίσει, πιο σκοτεινό, στο 3.75 και στο 3.81.

## Το κείμενο: 3.71–73 (από το πρωτότυπο)

> **\[71.1]** Δράσαντες δὲ τοῦτο καὶ ξυγκαλέσαντες Κερκυραίους εἶπον ὅτι ταῦτα καὶ βέλτιστα εἴη καὶ ἥκιστ᾽ ἂν δουλωθεῖεν ὑπ᾽ Ἀθηναίων, τό τε λοιπὸν μηδετέρους δέχεσθαι ἀλλ᾽ ἢ μιᾷ νηὶ ἡσυχάζοντας, τὸ δὲ πλέον πολέμιον ἡγεῖσθαι. Ὡς δὲ εἶπον, καὶ ἐπικυρῶσαι ἠνάγκασαν τὴν γνώμην. **\[71.2]** Πέμπουσι δὲ καὶ ἐς τὰς Ἀθήνας εὐθὺς πρέσβεις περί τε τῶν πεπραγμένων διδάξοντας ὡς ξυνέφερε καὶ τοὺς ἐκεῖ καταπεφευγότας πείσοντας μηδὲν ἀνεπιτήδειον πράσσειν, ὅπως μή τις ἐπιστροφὴ γένηται.
>
> **\[72.1]** Ἐλθόντων δὲ οἱ Ἀθηναῖοι τούς τε πρέσβεις ὡς νεωτερίζοντας ξυλλαβόντες, καὶ ὅσους ἔπεισαν, κατέθεντο ἐς Αἴγιναν. **\[72.2]** Ἐν δὲ τούτῳ τῶν Κερκυραίων οἱ ἔχοντες τὰ πράγματα ἐλθούσης τριήρους Κορινθίας καὶ Λακεδαιμονίων πρέσβεων ἐπιτίθενται τῷ δήμῳ, καὶ μαχόμενοι ἐνίκησαν. **\[72.3]** Ἀφικομένης δὲ νυκτὸς ὁ μὲν δῆμος ἐς τὴν ἀκρόπολιν καὶ τὰ μετέωρα τῆς πόλεως καταφεύγει καὶ αὐτοῦ ξυλλεγεὶς ἱδρύθη, καὶ τὸν Ὑλλαϊκὸν λιμένα εἶχον· οἱ δὲ τήν τε ἀγορὰν κατέλαβον, οὗπερ οἱ πολλοὶ ᾤκουν αὐτῶν, καὶ τὸν λιμένα τὸν πρὸς αὐτῇ καὶ πρὸς τὴν ἤπειρον.
>
> **\[73.1]** Τῇ δ᾽ ὑστεραίᾳ ἠκροβολίσαντό τε ὀλίγα καὶ ἐς τοὺς ἀγροὺς περιέπεμπον ἀμφότεροι, τοὺς δούλους παρακαλοῦντές τε καὶ ἐλευθερίαν ὑπισχνούμενοι· καὶ τῷ μὲν δήμῳ τῶν οἰκετῶν τὸ πλῆθος παρεγένετο ξύμμαχον, τοῖς δ᾽ ἑτέροις ἐκ τῆς ἠπείρου ἐπίκουροι ὀκτακόσιοι.
>
> Θουκυδίδης, *Ἱστορίαι* 3.71–73

## Η μετάφραση

Δική μας, πιστή, περίοδο προς περίοδο. Σε παρένθεση ό,τι εννοείται.

| Αρχαίο κείμενο                                                                                                                                        | Μετάφραση                                                                                                                                                                 |
| ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| Δράσαντες δὲ τοῦτο καὶ ξυγκαλέσαντες Κερκυραίους εἶπον ὅτι ταῦτα καὶ βέλτιστα εἴη καὶ ἥκιστ᾽ ἂν δουλωθεῖεν ὑπ᾽ Ἀθηναίων,                              | Αφού το έκαναν αυτό και συγκάλεσαν τους Κερκυραίους, είπαν ότι αυτά ήταν και τα καλύτερα και ότι έτσι με κανέναν τρόπο δεν θα υποδουλώνονταν στους Αθηναίους,             |
| τό τε λοιπὸν μηδετέρους δέχεσθαι ἀλλ᾽ ἢ μιᾷ νηὶ ἡσυχάζοντας, τὸ δὲ πλέον πολέμιον ἡγεῖσθαι.                                                           | και (πρότειναν) στο εξής να μη δέχονται κανέναν από τους δύο, παρά μόνο με ένα πλοίο και χωρίς εχθρικές διαθέσεις, και (κάθε πλοίο) παραπάνω να το θεωρούν εχθρικό.       |
| Ὡς δὲ εἶπον, καὶ ἐπικυρῶσαι ἠνάγκασαν τὴν γνώμην.                                                                                                     | Και μόλις το είπαν, ανάγκασαν (τον λαό) να επικυρώσει και την πρόταση.                                                                                                    |
| Πέμπουσι δὲ καὶ ἐς τὰς Ἀθήνας εὐθὺς πρέσβεις περί τε τῶν πεπραγμένων διδάξοντας ὡς ξυνέφερε                                                           | Στέλνουν επίσης αμέσως πρέσβεις στην Αθήνα, για να εξηγήσουν, σχετικά με όσα είχαν γίνει, ότι ήταν (προς το) συμφέρον (της),                                              |
| καὶ τοὺς ἐκεῖ καταπεφευγότας πείσοντας μηδὲν ἀνεπιτήδειον πράσσειν, ὅπως μή τις ἐπιστροφὴ γένηται.                                                    | και για να πείσουν όσους είχαν καταφύγει εκεί να μην κάνουν τίποτα εχθρικό (για την πατρίδα), για να μη γίνει καμιά αντεκδίκηση.                                          |
| Ἐλθόντων δὲ οἱ Ἀθηναῖοι τούς τε πρέσβεις ὡς νεωτερίζοντας ξυλλαβόντες, καὶ ὅσους ἔπεισαν, κατέθεντο ἐς Αἴγιναν.                                       | Όταν όμως έφτασαν (οι πρέσβεις), οι Αθηναίοι συνέλαβαν τους πρέσβεις ως υποκινητές ανατροπής, και όσους είχαν πείσει, και τους έβαλαν σε ασφαλές μέρος, στην Αίγινα.      |
| Ἐν δὲ τούτῳ τῶν Κερκυραίων οἱ ἔχοντες τὰ πράγματα ἐλθούσης τριήρους Κορινθίας καὶ Λακεδαιμονίων πρέσβεων ἐπιτίθενται τῷ δήμῳ, καὶ μαχόμενοι ἐνίκησαν. | Στο μεταξύ, όσοι από τους Κερκυραίους είχαν την εξουσία, όταν ήρθε μια κορινθιακή τριήρης και πρέσβεις των Λακεδαιμονίων, επιτίθενται στον δήμο και τον νίκησαν στη μάχη. |
| Ἀφικομένης δὲ νυκτὸς ὁ μὲν δῆμος ἐς τὴν ἀκρόπολιν καὶ τὰ μετέωρα τῆς πόλεως καταφεύγει καὶ αὐτοῦ ξυλλεγεὶς ἱδρύθη, καὶ τὸν Ὑλλαϊκὸν λιμένα εἶχον·     | Όταν έπεσε η νύχτα, ο δήμος καταφεύγει στην ακρόπολη και στα ψηλά μέρη της πόλης, συγκεντρώθηκε εκεί και εγκαταστάθηκε, και κρατούσαν και το Υλλαϊκό λιμάνι·              |
| οἱ δὲ τήν τε ἀγορὰν κατέλαβον, οὗπερ οἱ πολλοὶ ᾤκουν αὐτῶν, καὶ τὸν λιμένα τὸν πρὸς αὐτῇ καὶ πρὸς τὴν ἤπειρον.                                        | οι άλλοι κατέλαβαν την αγορά, όπου έμεναν οι περισσότεροι από αυτούς, και το λιμάνι που ήταν κοντά της και απέναντι στη στεριά.                                           |
| Τῇ δ᾽ ὑστεραίᾳ ἠκροβολίσαντό τε ὀλίγα καὶ ἐς τοὺς ἀγροὺς περιέπεμπον ἀμφότεροι, τοὺς δούλους παρακαλοῦντές τε καὶ ἐλευθερίαν ὑπισχνούμενοι·           | Την επόμενη μέρα έγιναν λίγες αψιμαχίες, και έστελναν ανθρώπους στα χωράφια τριγύρω και οι δύο, καλώντας τους δούλους (να πάνε μαζί τους) και υπόσχοντας ελευθερία·       |
| καὶ τῷ μὲν δήμῳ τῶν οἰκετῶν τὸ πλῆθος παρεγένετο ξύμμαχον, τοῖς δ᾽ ἑτέροις ἐκ τῆς ἠπείρου ἐπίκουροι ὀκτακόσιοι.                                       | και στο πλευρό του δήμου ήρθε σύμμαχο το μεγαλύτερο μέρος των δούλων, ενώ στο πλευρό των άλλων οκτακόσιοι μισθοφόροι από την απέναντι στεριά.                             |

## Λεξιλόγιο

| Λέξη                   | Σημασία στο κείμενο                                                        |
| ---------------------- | -------------------------------------------------------------------------- |
| δράω, -ῶ               | κάνω, πράττω (εδώ ο φόνος του Πειθία)                                      |
| ξυγκαλέω, -ῶ           | συγκαλώ σε συνέλευση                                                       |
| ἥκιστα                 | καθόλου, με κανέναν τρόπο (επίρρημα υπερθετικού βαθμού· συγκριτικός ἧσσον) |
| μηδέτεροι              | ούτε οι μεν ούτε οι δε (ούτε Αθηναίοι ούτε Πελοποννήσιοι)                  |
| ἀλλ᾽ ἢ                 | παρά μόνο, εκτός                                                           |
| ἡσυχάζω                | μένω ήσυχος, χωρίς εχθρική ενέργεια                                        |
| ἐπικυρόω, -ῶ           | επικυρώνω                                                                  |
| γνώμη, ἡ               | εδώ: η πρόταση                                                             |
| ξυμφέρει               | συμφέρει                                                                   |
| ἀνεπιτήδειος, -ον      | ακατάλληλος, εχθρικός                                                      |
| ἐπιστροφή, ἡ           | αντεκδίκηση, εκστρατεία εναντίον (της Κέρκυρας)                            |
| νεωτερίζω              | επιχειρώ πολιτική ανατροπή, υποκινώ στάση                                  |
| κατατίθεμαι            | βάζω κάπου για ασφάλεια, «αποθέτω»                                         |
| οἱ ἔχοντες τὰ πράγματα | όσοι κρατούν την εξουσία                                                   |
| τὰ μετέωρα             | τα ψηλά μέρη                                                               |
| ξυλλέγομαι             | συγκεντρώνομαι                                                             |
| ἱδρύομαι               | εγκαθίσταμαι                                                               |
| ἀκροβολίζομαι          | κάνω αψιμαχίες (από μακριά, με ακόντια και πέτρες)                         |
| οἰκέτης, ὁ             | ο δούλος του σπιτιού                                                       |
| ἐπίκουρος, ὁ           | μισθοφόρος                                                                 |

### Λεξιλογικά: ετυμολογικά συγγενείς λέξεις

| Λέξη του κειμένου           | Συγγενείς λέξεις της νέας ελληνικής         |
| --------------------------- | ------------------------------------------- |
| δουλωθεῖεν (δουλόω)         | δουλεία, υποδούλωση, δουλοπρεπής, δουλικό   |
| ἡσυχάζοντας (ἡσυχάζω)       | ησυχία, ήσυχος, ανησυχία, εφησυχασμός       |
| πράσσειν (πράσσω)           | πράξη, πρακτικός, πράγμα, πρακτορείο        |
| ἐπιστροφή (ἐπιστρέφω)       | στροφή, αναστροφή, καταστροφή, στρόφιγγα    |
| ἐλευθερίαν (ἐλεύθερος)      | ελευθερώνω, απελευθέρωση, ελευθεριότητα     |
| ὑπισχνούμενοι (ὑπισχνέομαι) | υπόσχεση, σχέση, σχήμα (η ρίζα σχ- του ἔχω) |

## Η γλώσσα του κειμένου

### Τύποι που ζητούν οι εξετάσεις

- **δουλωθεῖεν**: γ΄ πληθ. ευκτικής **παθητικού αορίστου α΄** του *δουλόω, -ῶ*
  (συνηρημένο σε -όω). Ο παθητικός αόριστος α΄ σχηματίζεται με το
  **-θη-**: ἐδουλώθην, δουλωθῶ, δουλωθείην, δουλώθητι, δουλωθῆναι, δουλωθείς.
- **ἐπικυρῶσαι**: απαρέμφατο αορίστου α΄ του *ἐπικυρόω, -ῶ*. Το ο του θέματος
  εκτείνεται σε ω στους άλλους χρόνους: ἐπικυρώσω, ἐπεκύρωσα.
- **εἶπον, ἦλθον (ἐλθόντων, ἐλθούσης), ἀφικόμην (ἀφικομένης), κατέλαβον,
  παρεγένετο, κατέθεντο**: όλοι **αόριστοι β΄**. Ο αόριστος β΄ δεν έχει -σα·
  παίρνει τις καταλήξεις του παρατατικού πάνω σε δικό του θέμα (λαμβάνω →
  ἔλαβον, ἀφικνοῦμαι → ἀφικόμην).
- **νεωτερίζοντας, ἠκροβολίσαντο**: ρήματα σε **-ίζω**. Ο μέλλοντάς τους
  (όταν έχουν περισσότερες από δύο συλλαβές) είναι **αττικός**, συνηρημένος:
  νεωτερίζω → νεωτεριῶ, -εῖς, -εῖ· ἀκροβολίζομαι → ἀκροβολιοῦμαι.
- **πεπραγμένων, καταπεφευγότας**: μετοχές **παρακειμένου** αφωνόληκτων
  ρημάτων (πράσσω → πέπραγμαι, καταφεύγω → καταπέφευγα).
- **νηί**: δοτική του ανώμαλου **ἡ ναῦς**.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Κλίνε το «ἡ ναῦς»*

### Σύνταξη

- **ὅτι ταῦτα καὶ βέλτιστα εἴη**: δευτερεύουσα **ειδική**, αντικείμενο του
  *εἶπον*. Ευκτική του πλαγίου λόγου, γιατί εξαρτάται από ιστορικό χρόνο. Το
  *βέλτιστα* είναι **κατηγορούμενο** στο *ταῦτα*.
- **(ὅτι) ἥκιστ᾽ ἂν δουλωθεῖεν**: δεύτερη ειδική, με **δυνητική ευκτική** (ευκτική
  - ἄν). Η δυνητική δεν αλλάζει στον πλάγιο λόγο.
- **μηδετέρους δέχεσθαι … ἡγεῖσθαι**: εδώ το *εἶπον* σημαίνει «πρότειναν», γι'
  αυτό τα απαρέμφατα είναι **τελικά** (δηλώνουν τι πρέπει να γίνει), και η άρνηση
  είναι *μη-*. Το *πολέμιον* είναι **κατηγορούμενο του αντικειμένου** *τὸ
  πλέον*.
- **διδάξοντας, πείσοντας**: **τελικές μετοχές** (μετοχές μέλλοντα που δηλώνουν
  σκοπό), συνημμένες στο *πρέσβεις*.
- **ὡς ξυνέφερε**: δευτερεύουσα **ειδική** με το *ὡς*, αντικείμενο του
  *διδάξοντας*. Το *ὡς* δείχνει ότι πρόκειται για ισχυρισμό των πρέσβεων, όχι
  για βεβαιότητα του ιστορικού.
- **ὅπως μή τις ἐπιστροφὴ γένηται**: δευτερεύουσα **τελική** (αρνητική). Η
  υποτακτική είναι η κανονική έγκλιση· εξαρτάται από τον **ιστορικό ενεστώτα**
  *πέμπουσι*, που εδώ λογίζεται αρκτικός χρόνος.
- **Ἐλθόντων, ἐλθούσης τριήρους … πρέσβεων, Ἀφικομένης νυκτός**: τρεις
  **γενικές απόλυτες**, χρονικές. Το υποκείμενο της μετοχής είναι διαφορετικό από
  το υποκείμενο του ρήματος, γι' αυτό η μετοχή δεν συνάπτεται.
- **ὡς νεωτερίζοντας**: **αιτιολογική** μετοχή με το *ὡς*: η αιτία όπως την
  έβλεπαν οι Αθηναίοι (υποκειμενική).
- **ὅσους ἔπεισαν**: αναφορική, αντικείμενο του *ξυλλαβόντες*· **οὗπερ … ᾤκουν**:
  αναφορική με επίρρημα τόπου, προσδιορίζει το *ἀγοράν*.
- **τῶν Κερκυραίων, αὐτῶν, τῶν οἰκετῶν**: γενικές **διαιρετικές**· **Τῇ
  ὑστεραίᾳ**: δοτική του χρόνου· **μιᾷ νηί**: δοτική οργανική.
- **ξύμμαχον**: **κατηγορούμενο** στο *τὸ πλῆθος*, μέσω του *παρεγένετο*.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ανάλυσε την περίοδο*

## Ερμηνεία

### Η επίφαση της νομιμότητας

Μόλις σκότωσαν τον Πειθία, οι ολιγαρχικοί **συγκαλούν τον δήμο**
(*ξυγκαλέσαντες Κερκυραίους*), όπως θα έκανε μια νόμιμη αρχή. Η πρόταση όμως
δεν συζητιέται· **επιβάλλεται** (*ἐπικυρῶσαι ἠνάγκασαν τὴν γνώμην*). Η
συνέλευση είναι σκηνικό: με τους δολοφόνους παρόντες, κανείς δεν ψηφίζει
ελεύθερα. Είναι πάλι το *λόγῳ … ἔργῳ*: στα λόγια λαϊκή απόφαση, στα έργα βία.

### Η «ουδετερότητα»

Η πρόταση μοιάζει συνετή: κανένα στρατόπεδο, ένα μόνο πλοίο τη φορά. Στην πράξη
όμως ακυρώνει την αμυντική συμμαχία με την Αθήνα, αφού ο αθηναϊκός στόλος δεν
μπορεί πια να μπει στην Κέρκυρα, και αφήνει το νησί ανοιχτό στην Κόρινθο. Είναι
το σχέδιο των αιχμαλώτων του 3.70.1, ντυμένο με όνομα ευπρεπές.

### Η διπλή πρεσβεία

Οι πρέσβεις στέλνονται στην Αθήνα για δύο σκοπούς (*διδάξοντας … πείσοντας*):
να πείσουν τους Αθηναίους ότι η αλλαγή τούς συμφέρει, και να συγκρατήσουν τους
δημοκρατικούς Κερκυραίους που είχαν καταφύγει εκεί. Ο φόβος τους φαίνεται στο
*ὅπως μή τις ἐπιστροφὴ γένηται*. Οι Αθηναίοι δεν πείθονται: συλλαμβάνουν τους
πρέσβεις, που κανονικά ήταν απαραβίαστοι, *ὡς νεωτερίζοντας*. Το δίκαιο των
πρέσβεων υποχωρεί μπροστά στο συμφέρον.

### Η πόλη χωρίζεται στα δύο

Μόλις φτάνουν η κορινθιακή τριήρης και οι Λακεδαιμόνιοι πρέσβεις, οι
ολιγαρχικοί επιτίθενται. Η **ξένη παρουσία** δίνει θάρρος στη μία παράταξη: το
ίδιο θα ζητούν σε κάθε πόλη οι δημοκρατικοί από την Αθήνα και οι ολιγαρχικοί
από τη Σπάρτη, όπως θα γράψει ο Θουκυδίδης στο 3.82. Το βράδυ η Κέρκυρα έχει
γίνει δύο πόλεις: ο δήμος **ψηλά**, στην ακρόπολη και στο Υλλαϊκό λιμάνι· οι
ολιγαρχικοί **χαμηλά**, στην αγορά, όπου είχαν τα σπίτια τους, και στο λιμάνι
απέναντι στην Ήπειρο.

> **Κλειδί**
>
> **λόγῳ … ἔργῳ**: οι ολιγαρχικοί μιλούν για ουδετερότητα και συγκαλούν τον δήμο,
> αλλά στην πράξη επιβάλλουν τη θέλησή τους με βία και φέρνουν την Κέρκυρα κοντά
> στην Κόρινθο.
>
> **Η στάση γίνεται πόλεμος**: από τη δίκη στη δολοφονία, από τη δολοφονία στη
> μάχη, και τελικά στον χωρισμό της πόλης σε δύο στρατόπεδα, που ζητούν βοήθεια
> απ' έξω.

### Δούλοι και μισθοφόροι

Την επόμενη μέρα και οι δύο πλευρές κάνουν κάτι ασυνήθιστο: καλούν τους
**δούλους**, με αντάλλαγμα την ελευθερία. Οι περισσότεροι πάνε με τον δήμο· οι
ολιγαρχικοί, που έχουν χρήματα, φέρνουν **800 μισθοφόρους** από την απέναντι
στεριά. Η κατανομή λέει κάτι για την κοινωνική όψη του εμφυλίου: ο αριθμός με τον
δήμο, το χρήμα με τους λίγους. Ο Θουκυδίδης δεν εξηγεί γιατί οι δούλοι
διάλεξαν τον δήμο· απλώς το καταγράφει.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: «ξυγκαλέσαντες Κερκυραίους … ἐπικυρῶσαι ἠνάγκασαν τὴν γνώμην»: Να εξηγήσεις την αντίφαση που κρύβουν οι δύο φράσεις και τι δείχνει για τη στάση των ολιγαρχικών.

1. **Η πρώτη φράση: η μορφή.** Η σύγκληση της συνέλευσης είναι πράξη θεσμική. Οι
   ολιγαρχικοί θέλουν η απόφασή τους να φανεί απόφαση όλων των Κερκυραίων, να
   πάρει νομιμοποίηση από τον δήμο.
2. **Η δεύτερη φράση: η ουσία.** Το *ἠνάγκασαν* δείχνει ότι η ψήφος δεν ήταν
   ελεύθερη. Μόλις είχαν σκοτώσει τον Πειθία και εξήντα ακόμη μέσα στη βουλή· η
   συνέλευση ψηφίζει υπό τον φόβο τους. Η ελευθερία της απόφασης, η ουσία κάθε
   συνέλευσης, έχει καταργηθεί.
3. **Τι δείχνει.** Είναι η αντίθεση *λόγῳ … ἔργῳ* του 3.70.1: στα λόγια σεβασμός
   των θεσμών, στην πράξη βία. Οι ολιγαρχικοί χρησιμοποιούν τους θεσμούς ως
   προσωπείο για να καλύψουν το πραξικόπημά τους.

### Παράδειγμα 2: «Πέμπουσι δὲ καὶ ἐς τὰς Ἀθήνας εὐθὺς πρέσβεις … ὅπως μή τις ἐπιστροφὴ γένηται»: Να βρεις τις δύο μετοχές που δηλώνουν σκοπό και τη δευτερεύουσα πρόταση του σκοπού, και να εξηγήσεις την εκφορά τους.

1. **Οι μετοχές.** *διδάξοντας* και *πείσοντας*: μετοχές **μέλλοντα**, συνημμένες στο
   *πρέσβεις*, **τελικές**. Η μετοχή μέλλοντα δηλώνει κάτι που θα γίνει μετά την
   αποστολή, άρα τον σκοπό της: «για να εξηγήσουν», «για να πείσουν».
2. **Η πρόταση.** *ὅπως μή τις ἐπιστροφὴ γένηται*: δευτερεύουσα επιρρηματική
   **τελική**, εισάγεται με τον τελικό σύνδεσμο *ὅπως* και την άρνηση *μή*, γιατί
   ο σκοπός είναι να **μη** γίνει κάτι. Εκφέρεται με **υποτακτική**: εξαρτάται από
   το *πέμπουσι*, ιστορικό ενεστώτα, που εδώ λογίζεται αρκτικός χρόνος.
3. **Τι δείχνει η σύνταξη.** Ο Θουκυδίδης στοιβάζει δύο τελικές μετοχές και μια
   τελική πρόταση σε μία περίοδο: η πρεσβεία έχει πολλούς σκοπούς, και όλοι
   υπηρετούν τον φόβο των ολιγαρχικών για την αντίδραση της Αθήνας.

> **Πρόσεχε**
>
> - **ἥκιστ᾽ ἂν δουλωθεῖεν**: δεν σημαίνει «θα υποδουλώνονταν λιγότερο», αλλά «με
>   κανέναν τρόπο δεν θα υποδουλώνονταν». Το *ἥκιστα* είναι έντονη άρνηση.
> - **μηδετέρους**: ούτε τους Αθηναίους ούτε τους Πελοποννησίους, όχι «κανέναν
>   ξένο» γενικά.
> - **οἱ ἔχοντες τὰ πράγματα**: όσοι κρατούν την εξουσία, εδώ οι ολιγαρχικοί, όχι
>   «όσοι έχουν πράγματα».
> - **κατέθεντο ἐς Αἴγιναν**: δεν τους φυλάκισαν σε δικαστήριο· τους έβαλαν σε
>   ασφαλές μέρος. Ο Θουκυδίδης δεν μας λέει τι απέγιναν.
> - **Τα δύο λιμάνια**: ο δήμος κρατά το **Υλλαϊκό**· οι ολιγαρχικοί το λιμάνι
>   **δίπλα στην αγορά**, απέναντι στην Ήπειρο (του Αλκίνου).

> **Θυμήσου**
>
> - 3.70 (από μετάφραση): οι αιχμάλωτοι γυρίζουν, δίκες, φόνος του Πειθία στη
>   βουλή.
> - 3.71–73: ουδετερότητα με τη βία, πρεσβεία στην Αθήνα, σύλληψη των πρέσβεων,
>   επίθεση στον δήμο, η πόλη στα δύο, δούλοι και μισθοφόροι.
> - Γλώσσα: ειδικές με ευκτική πλαγίου λόγου, τελικές μετοχές μέλλοντα, τελική με
>   υποτακτική, γενικές απόλυτες, αόριστοι β΄, η ναῦς.

## Ερωτήσεις

1. Γιατί άφησαν ελεύθερους οι Κορίνθιοι τους Κερκυραίους αιχμαλώτους, σύμφωνα με το 3.70;
   - Γιατί πλήρωσαν λύτρα οκτακοσίων ταλάντων
   - Γιατί το ζήτησαν οι Αθηναίοι με πρεσβεία
   - Για να φέρουν την Κέρκυρα με το μέρος τους
   - Γιατί είχαν τελειώσει οι εχθροπραξίες
2. Ποιος ήταν ο Πειθίας;
   - Αρχηγός των ολιγαρχικών αιχμαλώτων
   - Αθηναίος στρατηγός με έδρα τη Ναύπακτο
   - Ο Κορίνθιος πρέσβης στην Κέρκυρα
   - Αρχηγός του δήμου και πρόξενος της Αθήνας
3. Τι πρότειναν οι ολιγαρχικοί στη συνέλευση για τα ξένα πλοία;
   - Να δέχονται μόνο τα κορινθιακά πλοία
   - Να δέχονται ένα μόνο πλοίο τη φορά
   - Να κλείσουν τα λιμάνια σε όλους
   - Να μοιράσουν τα λιμάνια στους δύο συμμάχους
4. Τι έκαναν οι Αθηναίοι στους πρέσβεις των ολιγαρχικών;
   - Τους άκουσαν και δέχτηκαν την ουδετερότητα
   - Τους έστειλαν πίσω με στόλο
   - Τους συνέλαβαν και τους έβαλαν στην Αίγινα
   - Τους παρέδωσαν στους δημοκρατικούς για δίκη
5. «εἶπον ὅτι ταῦτα καὶ βέλτιστα εἴη»: γιατί το ρήμα της ειδικής πρότασης είναι σε ευκτική;
   - Γιατί εξαρτάται από ιστορικό χρόνο
   - Γιατί εκφράζει ευχή των ολιγαρχικών
   - Γιατί είναι δυνητική ευκτική χωρίς ἄν
   - Γιατί δηλώνει κάτι αβέβαιο στο μέλλον
6. Τι είδους μετοχή είναι το «διδάξοντας» στη φράση «πέμπουσι … πρέσβεις … διδάξοντας ὡς ξυνέφερε»;
   - Χρονική, γιατί δηλώνει πότε στέλνονται
   - Αιτιολογική, γιατί λέει γιατί πήγαν
   - Επιθετική, γιατί προσδιορίζει το πρέσβεις
   - Τελική, γιατί είναι μετοχή μέλλοντα
7. Πώς μοιράστηκαν την πόλη οι δύο παρατάξεις το βράδυ της μάχης;
   - Ο δήμος στην αγορά, οι ολιγαρχικοί στην ακρόπολη
   - Ο δήμος ψηλά και στο Υλλαϊκό λιμάνι
   - Ο δήμος στο Ηραίο, οι ολιγαρχικοί στα λιμάνια
   - Και οι δύο έμειναν έξω από την πόλη, στα χωράφια
8. Ποια λέξη της νέας ελληνικής ΔΕΝ είναι ετυμολογικά συγγενής με το «ἐπιστροφή» του κειμένου;
   - καταστροφή
   - στρόφιγγα
   - στρατός
   - αναστροφή

## Ασκήσεις

1. Ποιοι ήρθαν να βοηθήσουν τον δήμο και ποιοι τους ολιγαρχικούς, την επόμενη μέρα της μάχης;
2. Εξήγησε τι ρόλο παίζουν οι ξένες δυνάμεις (Αθηναίοι, Κορίνθιοι, Λακεδαιμόνιοι) στο ξέσπασμα της στάσης, όπως το αφηγείται ο Θουκυδίδης στα κεφάλαια 70–72.
3. «Ἐλθόντων δὲ οἱ Ἀθηναῖοι τούς τε πρέσβεις ὡς νεωτερίζοντας ξυλλαβόντες, καὶ ὅσους ἔπεισαν, κατέθεντο ἐς Αἴγιναν.» Απάντησε στα ερωτήματα για την περίοδο.
   α) Πώς χαρακτηρίζεται συντακτικά η μετοχή «Ἐλθόντων»;
   β) Τι δηλώνει το «ὡς» μπροστά από το «νεωτερίζοντας»;
   γ) Ποιος είναι ο μέλλοντας του «νεωτερίζω» (α΄ ενικό);
   δ) Σε ποιον χρόνο είναι το «κατέθεντο», και ποιο είναι το α΄ ενικό του;
4. Οι ολιγαρχικοί παρουσιάζουν την ουδετερότητα ως τον δρόμο για να μην υποδουλωθεί η Κέρκυρα. Κρίνε αν η πρότασή τους ήταν πραγματική ουδετερότητα και αν είχε ελπίδες να πετύχει μέσα σε αυτόν τον πόλεμο.

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/lyk-a/ancient-greek/corcyra-outbreak
