# Ενέργεια και ισχύς του ρεύματος

> Από τα watt στον λογαριασμό της ΔΕΗ.

Φυσική, Γ΄ Γυμνασίου. https://www.akademio.gr/el/gym-c/physics/electrical-energy

## Τι θα μάθεις

- Να υπολογίζεις ηλεκτρική ισχύ από τάση και ένταση.
- Να μετατρέπεις watt και ώρες σε κιλοβατώρες και σε ευρώ.
- Να εξηγείς γιατί μια μικρή συσκευή μπορεί να κοστίζει περισσότερο από μια μεγάλη.

## Από τα watt στον λογαριασμό

Κάθε συσκευή γράφει πάνω της έναν αριθμό σε **watt**. Είναι η **ισχύς** της: πόση ενέργεια καταναλώνει κάθε δευτερόλεπτο.

$$
P = V \cdot I
$$

Ένα watt είναι ένα joule ανά δευτερόλεπτο. Μια λάμπα $60$ W μετατρέπει $60$ joule ηλεκτρικής ενέργειας κάθε δευτερόλεπτο σε φως και θερμότητα.

## Η ενέργεια που χρεώνεσαι

Ο λογαριασμός δεν χρεώνει ισχύ — χρεώνει **ενέργεια**:

$$
E = P \cdot t
$$

Σε joule οι αριθμοί βγαίνουν τεράστιοι, οπότε στην πράξη χρησιμοποιείται η **κιλοβατώρα** (kWh): η ενέργεια που καταναλώνει συσκευή $1000$ W σε μία ώρα.

$$
1 \; \text{kWh} = 3\,600\,000 \; \text{J}
$$

*Ένας παλιός μετρητής ρεύματος σπιτιού, από το Βερολίνο. Οι ρόδες στο πάνω παράθυρο μετρούν κιλοβατώρες, δηλαδή ενέργεια, όχι ισχύ: από αυτόν τον αριθμό βγαίνει ο λογαριασμός. Ο δίσκος από κάτω γυρίζει τόσο πιο γρήγορα όσο μεγαλύτερη ισχύ τραβά το σπίτι εκείνη τη στιγμή. Η ετικέτα γράφει 375 U/kWh: 375 στροφές του δίσκου για κάθε κιλοβατώρα.*

*Διαδραστικό στη σελίδα: Πόσο κοστίζει στην πράξη*

> **Κλειδί**
>
> Το κόστος είναι **γινόμενο** δύο παραγόντων: ισχύς **και** χρόνος.
>
> Ένας βραστήρας $2000$ W για $5$ λεπτά ($0{,}17$ kWh) καταναλώνει λιγότερο από ένα ψυγείο μέσης ισχύος $40$ W που δουλεύει όλη μέρα ($0{,}96$ kWh).
>
> Γι' αυτό η ερώτηση «ποια συσκευή τρώει ρεύμα;» δεν απαντιέται κοιτάζοντας μόνο την ταμπέλα.

## Ο νόμος του Τζάουλ

Όταν το ρεύμα περνά από αντίσταση, παράγεται θερμότητα:

$$
Q = I^2 \cdot R \cdot t
$$

Το **τετράγωνο** της έντασης είναι ο λόγος που τα καλώδια ζεσταίνονται τόσο απότομα όταν τραβήξεις μεγάλο ρεύμα: διπλάσιο ρεύμα σημαίνει **τετραπλάσια** θερμότητα.

Πάνω σε αυτό στηρίζονται και οι θερμαντικές συσκευές — και οι ασφάλειες.

*Μια φρυγανιέρα σε λειτουργία. Το ρεύμα περνά από λεπτά σύρματα με μεγάλη αντίσταση, και η θερμότητα που παράγεται τα κάνει να κοκκινίζουν. Είναι ο νόμος του Τζάουλ: εδώ η θερμότητα δεν είναι απώλεια, είναι ο σκοπός της συσκευής.*

> **Πρόσεχε**
>
> Η κιλοβατώρα είναι μονάδα **ενέργειας**, όχι ισχύος.
>
> Το «κιλοβάτ» είναι ισχύς. Το «κιλοβατώρα» είναι ισχύς επί χρόνο.
>
> Η διαφορά είναι ίδια με εκείνη ανάμεσα στα «χιλιόμετρα την ώρα» και στα «χιλιόμετρα»: το ένα λέει πόσο γρήγορα, το άλλο πόσο συνολικά.

> **Θυμήσου**
>
> Πώς διαβάζεται ένας λογαριασμός ρεύματος:
>
> **Κατανάλωση σε kWh** × **τιμή ανά kWh** = χρέωση ενέργειας.
>
> Σε αυτήν προστίθενται πάγια, ρυθμιζόμενες χρεώσεις και ΦΠΑ — γι' αυτό το τελικό ποσό είναι πάντα μεγαλύτερο από τον απλό πολλαπλασιασμό.
>
> Ενδεικτική τιμή ενέργειας: γύρω στα $0{,}20$ ευρώ ανά kWh.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Συσκευή στα 230 V τραβά ρεύμα 2 A. Πόση είναι η ισχύς της;

1. $$
   P = V \cdot I = 230 \cdot 2
   $$
2. $$
   P = 460 \; \text{W}
   $$
3. Δηλαδή καταναλώνει $460$ joule κάθε δευτερόλεπτο.

### Παράδειγμα 2: Κλιματιστικό 1200 W δουλεύει 5 ώρες την ημέρα. Πόσο κοστίζει σε έναν μήνα, με 0,20 € ανά kWh;

1. Ενέργεια ανά ημέρα:
   $$
   1{,}2 \; \text{kW} \times 5 \; \text{h} = 6 \; \text{kWh}
   $$
2. Κόστος ημέρας: $6 \times 0{,}20 = 1{,}20$ ευρώ.
3. Για $30$ ημέρες: $36$ ευρώ.
4. Πρόσεξε το πρώτο βήμα: τα watt έγιναν **κιλοβάτ** πριν τον πολλαπλασιασμό. Χωρίς αυτή τη μετατροπή, το αποτέλεσμα βγαίνει χίλιες φορές μεγαλύτερο.

### Παράδειγμα 3: Τι κοστίζει περισσότερο: βραστήρας 2000 W για 10 λεπτά ή λάμπα 10 W για 10 ώρες;

1. **Βραστήρας:** $2 \; \text{kW} \times \dfrac{10}{60} \; \text{h} \approx 0{,}33$ kWh.
2. **Λάμπα:** $0{,}01 \; \text{kW} \times 10 \; \text{h} = 0{,}1$ kWh.
3. Ο βραστήρας καταναλώνει περίπου **τριπλάσια** ενέργεια, παρότι δουλεύει εξήντα φορές λιγότερο.
4. Το συμπέρασμα δεν είναι ότι η ισχύς κερδίζει πάντα. Είναι ότι μετράει το **γινόμενο**: μια λάμπα $40$ W αναμμένη $10$ ώρες ($0{,}4$ kWh) θα ξεπερνούσε τον βραστήρα.

## Ερωτήσεις

1. Συσκευή στα $230$ V τραβά $3$ A. Πόση είναι η ισχύς της;
   - $690$ W
   - $77$ W
   - $233$ W
   - $690$ J
2. Πόσες κιλοβατώρες καταναλώνει συσκευή $500$ W σε $4$ ώρες;
   - $2$ kWh
   - $2000$ kWh
   - $125$ kWh
   - $0{,}5$ kWh
3. Τι καταναλώνει περισσότερη ενέργεια: ψυγείο μέσης ισχύος $40$ W επί $24$ ώρες ή βραστήρας $2000$ W επί $10$ λεπτά;
   - Το ψυγείο
   - Ο βραστήρας, γιατί έχει πολύ μεγαλύτερη ισχύ
   - Καταναλώνουν το ίδιο
   - Δεν συγκρίνονται, γιατί έχουν διαφορετική ισχύ
4. Αν διπλασιαστεί το ρεύμα σε έναν αγωγό, τι γίνεται η θερμότητα που παράγεται;
   - Τετραπλασιάζεται
   - Διπλασιάζεται
   - Μένει ίδια
   - Υποδιπλασιάζεται
5. Τι μετράει η κιλοβατώρα;
   - Ενέργεια
   - Ισχύ
   - Ένταση ρεύματος
   - Χρόνο λειτουργίας
6. Ποια σχέση συνδέει ισχύ, τάση και ένταση;
   - $P = V \times I$
   - $P = \frac{V}{I}$
   - $P = V + I$
   - $P = I^2 V$
7. Πόσο κοστίζει να δουλέψει συσκευή $1500$ W για $2$ ώρες, αν η κιλοβατώρα κοστίζει $0{,}20$ ευρώ;
   - $0{,}60$ ευρώ
   - $0{,}30$ ευρώ
   - $600$ ευρώ
   - $300$ ευρώ
8. Συσκευή $2000$ W δουλεύει μισή ώρα. Πόση ενέργεια καταναλώνει;
   - $1$ kWh
   - $2$ kWh
   - $1000$ kWh
   - $0{,}5$ kWh

## Ασκήσεις

1. Τοστιέρα στα $230$ V τραβά $4$ A. Πόση είναι η ισχύς της;
2. Ο μετρητής δείχνει ότι ένα ψυγείο κατανάλωσε $3{,}6$ kWh σε ένα εικοσιτετράωρο. Πόση είναι η μέση ισχύς του σε W;
3. Υπολόγισε περίπου πόσο κοστίζει τον χρόνο ο βραστήρας σε ένα σπίτι όπου βράζουν νερό για τσάι ή καφέ κάθε μέρα. Ο βραστήρας έχει ισχύ περίπου $2000$ W και το ρεύμα κοστίζει περίπου $0{,}20$ € την kWh. Πόσες φορές τη μέρα ανάβει και για πόσο, το διαλέγεις εσύ.
   α) Πόσες kWh καταναλώνει σε έναν χρόνο;
   β) Πόσα ευρώ κοστίζει αυτό τον χρόνο;
4. Μια λάμπα πυρακτώσεως $60$ W και μια λάμπα LED $10$ W φωτίζουν περίπου το ίδιο. Η LED κοστίζει στην αγορά $5$ € περισσότερο. Η κιλοβατώρα κοστίζει $0{,}25$ €.
   α) Πόσα ευρώ γλιτώνεις για κάθε ώρα που ανάβει η LED στη θέση της άλλης;
   β) Μετά από πόσες ώρες λειτουργίας έχει ξεπληρώσει η LED τη διαφορά στην τιμή της;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/gym-c/physics/electrical-energy
