Μετάβαση στο περιεχόμενο

Από το δημοτικό τραγούδι στο 1821

Διαγώνισμα στις ενότητες: Δημοτικά τραγούδια: ιστορικά και παραλογές · Η κρητική λογοτεχνία · Ο νεοελληνικός Διαφωτισμός · Τα απομνημονεύματα.

Λύσε το στην οθόνη ή στο χαρτί. Τα ανοιχτά θέματα τα γράφεις στο τετράδιο. Με την «Παράδοση» η σελίδα βαθμολογεί τις κλειστές ερωτήσεις και σου δείχνει τις λύσεις για τις υπόλοιπες.

Νεοελληνική Λογοτεχνία · Γ΄ Γυμνασίου

Από το δημοτικό τραγούδι στο 1821

Διάρκεια 45΄ · 100 μονάδες

Θέμα Α35 μονάδες

Διάβασε την αρχή του δημοτικού τραγουδιού «Της Πάργας» και απάντησε στις ερωτήσεις. Το 1819 οι Βρετανοί παρέδωσαν την Πάργα στον Αλή πασά των Ιωαννίνων, και περίπου 4.000 Παργινοί προτίμησαν την προσφυγιά στην Κέρκυρα. Το κείμενο είναι με την ορθογραφία και το πολυτονικό της έκδοσης.

Μαῦρο πουλάκι, πὄρχεσαι ἀπὸ τ’ ἀντίκρυ μέρη,πές μου τί κλάψαις θλιβεραῖς, τί μαῦρα μοιρολόγιαἀπὸ τὴν Πάργα βγαίνουνε, ποῦ τὰ βουνὰ ῥαγίζουν;Μήνα τὴν πλάκωσε Τουρκιὰ καὶ πόλεμος τὴν καίει;—Δὲν τὴν ἐπλάκωσε Τουρκιά, πόλεμος δὲν τὴν καίει.Τοὺς Παργινοὺς ἐπούλησαν σὰ γίδια, σὰ γελάδια,κι’ ὅλοι ’ς τὴν ξενιτειὰ θὰ πὰν νὰ ζήσουν οἱ καϊμένοι.

«Της Πάργας», δημοτικό, στ. 1–7 (Ν. Πολίτης, «Εκλογαί από τα τραγούδια του ελληνικού λαού», 1914)
  1. 1.
    Σε ποιο είδος δημοτικού τραγουδιού ανήκει το «Της Πάργας»;(5 μονάδες)
  2. 2.

    Να χαρακτηρίσεις κάθε πρόταση ως Σωστή ή Λανθασμένη.(10 μονάδες)

    • Πρόταση αα)Το γεγονός δεν το αφηγείται αφηγητής· το μαθαίνουμε σαν είδηση, μέσα από διάλογο με ένα πουλί.
    • Πρόταση ββ)Οι στίχοι δένονται ανά δύο με ομοιοκαταληξία.
    • Πρόταση γγ)Το τραγούδι αναφέρει με το όνομά τους τους Βρετανούς και τη χρονιά 1819.
    • Πρόταση δδ)Το «σὰ γίδια, σὰ γελάδια» είναι παρομοίωση από τη ζωή του βοσκού.
    • Πρόταση εε)Το τραγούδι είναι ανώνυμο και έχει παραλλαγές.
  3. 3.

    Να απαντήσεις στις ερωτήσεις.

    1. α)

      Στον 4ο στίχο ρωτά κάποιος αν την Πάργα «την πλάκωσε Τουρκιά» με πόλεμο, και στον 5ο η απάντηση είναι άρνηση. Τι πετυχαίνει αυτή η ερώτηση με την άρνηση;(7 μονάδες)

    2. β)

      Τι δείχνει η εικόνα των βουνών που «ῥαγίζουν» από τα μοιρολόγια;(6 μονάδες)

    3. γ)

      Ποιον θεωρεί υπεύθυνο η κοινότητα για τον ξεριζωμό, σύμφωνα με τον 6ο στίχο, και πώς το δείχνει;(7 μονάδες)

Θέμα Β30 μονάδες

Διάβασε τους στίχους από τον «Θούριο» του Ρήγα Βελεστινλή (1797) και απάντησε στις ερωτήσεις.

Θούριος

Ὡς πότε παλικάρια νὰ ζοῦμεν στὰ στενά,Μονάχοι σὰ λιοντάρια, σταὶς ράχαις στὰ βουνά; […]Καλλιῶναι μίας ὥρας ἐλεύθερη ζωή,Παρὰ σαράντα χρόνοι σκλαβιά, καὶ φυλακή.

Ρήγας Βελεστινλής, «Θούριος» (1797), στ. 1–2 και 7–8 (κείμενο της Βικιθήκης)
  1. 1.
    Σε ποια γλώσσα γράφει ο Ρήγας τον «Θούριο» και γιατί;(5 μονάδες)
  2. 2.

    Να χαρακτηρίσεις κάθε πρόταση ως Σωστή ή Λανθασμένη.(10 μονάδες)

    • Πρόταση αα)Οι στίχοι του «Θουρίου» ομοιοκαταληκτούν ανά δύο (στενά – βουνά, ζωή – φυλακή).
    • Πρόταση ββ)Ο Ρήγας θανατώθηκε στο Βελιγράδι το 1798.
    • Πρόταση γγ)Ο «Θούριος» καλεί σε ξεσηκωμό μόνο τους Έλληνες.
    • Πρόταση δδ)Ο Κοραής πρότεινε να γράφουν οι Έλληνες όσο γίνεται πιο κοντά στα αρχαία.
    • Πρόταση εε)Η λογοτεχνία του Νεοελληνικού Διαφωτισμού είναι στρατευμένη: θέλει να διδάξει και να ξεσηκώσει.
  3. 3.

    Να απαντήσεις στις ερωτήσεις.

    1. α)

      Τι λένε οι στίχοι «Καλλιῶναι μίας ὥρας ἐλεύθερη ζωή, / Παρὰ σαράντα χρόνοι σκλαβιά, καὶ φυλακή» και με ποιο σχήμα το λένε;(8 μονάδες)

    2. β)

      Ποιες ιδέες του Διαφωτισμού βρίσκουμε στον «Θούριο»; Να αναφέρεις δύο.(7 μονάδες)

Θέμα Γ35 μονάδες

Διάβασε ένα απόσπασμα από τον πρόλογο των «Απομνημονευμάτων» του Μακρυγιάννη και απάντησε στις ερωτήσεις. Το κείμενο είναι η μεταγραφή του Γ. Βλαχογιάννη (1907): οι τύποι και η σύνταξη είναι του Μακρυγιάννη, η στίξη και η ορθογραφία του εκδότη.

Γράφοντας αυτά τα αίτια και τις περίστασες, οπού φέραμεν τον όλεθρον της πατρίδας μας όλοι μας, τότε ως έχοντας και εγώ μερίδιον εις αυτείνη την πατρίδα και κοινωνία, γράφω με πολλή αγανάχτησιν αναντίον των αιτίων, όχι να ’χω καμμιά ιδιαίτερη κακία αναντίον τους, αλλά ο ζήλος πατρίδος μου δίνει αυτείνη την αγανάχτησιν και δεν μπόρεσα να γράψω γλυκώτερα.

Ι. Μακρυγιάννης, «Απομνημονεύματα», Πρόλογος (μεταγραφή Γ. Βλαχογιάννη, κείμενο της Βικιθήκης)
  1. 1.
    Ποιο από τα παρακάτω ΔΕΝ ισχύει για τα απομνημονεύματα;(5 μονάδες)
  2. 2.

    Να απαντήσεις στις ερωτήσεις για το απόσπασμα.

    1. α)

      Να γράψεις δύο τύπους της ομιλούμενης γλώσσας και μία λόγια κατάληξη από το απόσπασμα.(5 μονάδες)

    2. β)

      Πώς εξηγεί ο Μακρυγιάννης την «αγανάχτησιν» με την οποία γράφει;(5 μονάδες)

    3. γ)

      Γιατί ένας ιστορικός πρέπει να διαβάζει με κριτική ματιά αυτό το κείμενο;(5 μονάδες)

  3. 3.

    Ο «Ερωτόκριτος» του Βιτσέντζου Κορνάρου ξεκινά: «Του Κύκλου τα γυρίσματα, που ανεβοκατεβαίνουν, / και του Τροχού, που ώρες ψηλά κι ώρες στα βάθη πηαίνουν». Να συγκρίνεις τον «Ερωτόκριτο» με το δημοτικό τραγούδι «Της Πάργας» (Θέμα Α) ως προς τον δημιουργό, τον στίχο και τη γλώσσα (60–90 λέξεις).(15 μονάδες)

Καλή επιτυχία!

13 κλειστές απαντήσεις είναι ακόμα κενές.

Όλες οι ενότητες