Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ο 20ός αιώνας

Διαγώνισμα στις ενότητες: Από το μέτρο στον ελεύθερο στίχο · Η γενιά του '30 και ο μοντερνισμός · Η μεταπολεμική λογοτεχνία.

Λύσε το στην οθόνη ή στο χαρτί. Τα ανοιχτά θέματα τα γράφεις στο τετράδιο. Με την «Παράδοση» η σελίδα βαθμολογεί τις κλειστές ερωτήσεις και σου δείχνει τις λύσεις για τις υπόλοιπες.

Νεοελληνική Λογοτεχνία · Γ΄ Γυμνασίου

Ο 20ός αιώνας

Διάρκεια 45΄ · 100 μονάδες

Θέμα Α35 μονάδες

Διάβασε την πρώτη και την τελευταία στροφή από την «Πρέβεζα» του Κώστα Καρυωτάκη, πόλη όπου ο ποιητής είχε μετατεθεί ως δημόσιος υπάλληλος. Το ποίημα δημοσιεύτηκε μετά τον θάνατό του (1928). Οι κάργες είναι μαύρα πουλιά σαν τις κουρούνες.

Πρέβεζα

Θάνατος είναι οι κάργες που χτυπιούνταιστους μαύρους τοίχους και τα κεραμύδια,θάνατος οι γυναίκες, που αγαπιούνταικαθώς να καθαρίζουνε κρεμμύδια.

[…]

Περπατώντας αργά στην προκυμαία,«υπάρχω;» λες, κ' ύστερα «δεν υπάρχεις!»Φτάνει το πλοίο. Υψωμένη σημαία.Ίσως έρχεται ο Κύριος Νομάρχης.

Κ. Γ. Καρυωτάκης, «Πρέβεζα» (1928), Βικιθήκη
  1. 1.
    Η «Πρέβεζα» έχει ομοιοκαταληξία και στίχους έντεκα συλλαβών, αλλά ο ρυθμός της σπάει από μέσα. Τι στίχο έχει;(5 μονάδες)
  2. 2.

    Να χαρακτηρίσεις κάθε πρόταση ως Σωστή ή Λανθασμένη.(10 μονάδες)

    • Πρόταση αα)Η λέξη «θάνατος» επαναλαμβάνεται στην αρχή δύο στίχων της πρώτης στροφής.
    • Πρόταση ββ)Η πρώτη στροφή έχει πλεχτή ομοιοκαταληξία (χτυπιούνται – κεραμύδια – αγαπιούνται – κρεμμύδια).
    • Πρόταση γγ)Ο ποιητής περιγράφει την Πρέβεζα με ενθουσιασμό, ως μια ζωντανή πόλη.
    • Πρόταση δδ)Ο Καρυωτάκης ανήκει στη γενιά του 1920, που δάσκαλους είχε τους Γάλλους συμβολιστές.
    • Πρόταση εε)Η τελευταία του συλλογή, «Ελεγεία και Σάτιρες», κυκλοφόρησε μετά τον θάνατό του.
  3. 3.

    Να απαντήσεις στις ερωτήσεις.

    1. α)

      Τι λέει για τη ζωή στην πόλη η παρομοίωση «θάνατος οι γυναίκες, που αγαπιούνται / καθώς να καθαρίζουνε κρεμμύδια»;(7 μονάδες)

    2. β)

      Τι πετυχαίνει ο ποιητής με τις κοφτές προτάσεις «Φτάνει το πλοίο. Υψωμένη σημαία.»;(7 μονάδες)

    3. γ)

      Ο άνθρωπος που περπατά στην προκυμαία ρωτά τον εαυτό του «υπάρχω;» και απαντά «δεν υπάρχεις!». Τι δείχνει αυτός ο στίχος;(6 μονάδες)

Θέμα Β25 μονάδες

Διάβασε το «Νυχτερινό» του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη και απάντησε στις ερωτήσεις. Το «γρικιέται» σημαίνει «ακούγεται».

Νυχτερινό

Ἕνα φεγγάρι πράσινο, μεγάλο,ποὺ λάμπει μέσ᾿ τὴ νύχτα -τίποτ᾿ ἄλλο.

Μιὰ φωνὴ γρικιέται μέσ᾿ τὸ σάλοκαὶ ποὺ σὲ λίγο παύει -τίποτ᾿ ἄλλο.

Πέρα μακριά, κάποιο στερνὸ σινιάλοτοῦ καραβιοῦ ποὺ φεύγει -τίποτ᾿ ἄλλο.

Καὶ μόνον ἓν παράπονο μεγάλοστὰ βάθη τοῦ μυαλοῦ μου. -Τίποτ᾿ ἄλλο.

Ναπολέων Λαπαθιώτης, «Νυχτερινό», Βικιθήκη
  1. 1.
    Πώς λέγεται η φράση «τίποτ' άλλο», που κλείνει κάθε δίστιχο;(5 μονάδες)
  2. 2.

    Να χαρακτηρίσεις κάθε πρόταση ως Σωστή ή Λανθασμένη.(10 μονάδες)

    • Πρόταση αα)Όλοι οι στίχοι του ποιήματος τελειώνουν στον ίδιο ήχο, -άλο.
    • Πρόταση ββ)Το «Νυχτερινό» είναι γραμμένο σε ελεύθερο στίχο, χωρίς μέτρο.
    • Πρόταση γγ)Οι εικόνες (φεγγάρι, φωνή, σινιάλο) κινούνται από τον εξωτερικό κόσμο προς το μυαλό του ποιητικού υποκειμένου.
    • Πρόταση δδ)Στον ελεύθερο στίχο ο ρυθμός έρχεται από τη σύνταξη, τις επαναλήψεις και τις αλλαγές γραμμής.
    • Πρόταση εε)Τον πρώτο ελεύθερο στίχο στα ελληνικά τον έγραψε ο Λαπαθιώτης.
  3. 3.

    Τι πετυχαίνει η επωδός «τίποτ' άλλο» στο ποίημα; Πώς αλλάζει το νόημά της στο τελευταίο δίστιχο;(10 μονάδες)

Θέμα Γ40 μονάδες

Διάβασε το ποίημα «Ο Μιχαλιός» του Κώστα Καρυωτάκη, από τη συλλογή «Ελεγεία και Σάτιρες» (1927), και απάντησε στις ερωτήσεις.

Ο Μιχαλιός

Τὸ Μιχαλιὸ τὸν πήρανε στρατιώτη.Καμαρωτὰ ξεκίνησε κι ὡραῖαμὲ τὸ Μαρὴ καὶ μὲ τὸν Παναγιώτη.Δὲ μπόρεσε νὰ μάθη κὰν τὸ «ἐπ' ὤμου».Ὅλο ἐμουρμούριζε: «Κύρ-Δεκανέα,ἄσε με νὰ γυρίσω στὸ χωριό μου».

Τὸν ἄλλο χρόνο, στὸ νοσοκομεῖο,ἀμίλητος τὸν οὐρανὸ κοιτοῦσε.Ἐκάρφονε πέρα, σ' ἕνα σημεῖο,τὸ βλέμμα του νοσταλγικὸ καὶ πρᾶο,σὰ νἀλεγε, σὰ νὰ παρακαλοῦσε:«Ἀφίστε με στὸ σπίτι μου νὰ πάω».

Κ. Γ. Καρυωτάκης, «Ο Μιχαλιός», «Ελεγεία και Σάτιρες» (1927), Βικιθήκη
  1. 1.
    Γιατί ο «Μιχαλιός» θεωρείται πρόδρομος της αντιπολεμικής λογοτεχνίας;(5 μονάδες)
  2. 2.

    Να απαντήσεις στις ερωτήσεις.

    1. α)

      Πώς αλλάζει ο Μιχαλιός από την πρώτη στη δεύτερη στροφή; Να στηρίξεις την απάντησή σου σε λέξεις του ποιήματος.(8 μονάδες)

    2. β)

      Ο Μιχαλιός λέει σχεδόν το ίδιο δύο φορές («ἄσε με νὰ γυρίσω στὸ χωριό μου», «Ἀφίστε με στὸ σπίτι μου νὰ πάω»). Τι διαφέρει τη δεύτερη φορά;(7 μονάδες)

  3. 3.

    Να χαρακτηρίσεις κάθε πρόταση ως Σωστή ή Λανθασμένη.(10 μονάδες)

    • Πρόταση αα)Η Γενιά του '30 έφερε στην ελληνική λογοτεχνία τον μοντερνισμό.
    • Πρόταση ββ)Ο Σεφέρης ήταν ο πρώτος Έλληνας που πήρε Νόμπελ Λογοτεχνίας, το 1963.
    • Πρόταση γγ)Ο «Επιτάφιος» του Ρίτσου είναι γραμμένος σε ελεύθερο στίχο, χωρίς σχέση με την παράδοση.
    • Πρόταση δδ)Η «Υψικάμινος» του Εμπειρίκου είναι υπερρεαλιστικό βιβλίο με ποιήματα σε πεζή μορφή.
    • Πρόταση εε)Η μεταπολεμική ποίηση γράφεται συνήθως με μεγάλα, πανηγυρικά λόγια.
  4. 4.

    Ο Γιώργος Σεφέρης γράφει: «Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει.» Ο Οδυσσέας Ελύτης ξεκινά ένα ποίημα: «Πίνοντας ήλιο κορινθιακό / Διαβάζοντας τα μάρμαρα». Με ποιον τρόπο είναι μοντέρνος ο καθένας;(10 μονάδες)

Καλή επιτυχία!

18 κλειστές απαντήσεις είναι ακόμα κενές.

Όλες οι ενότητες