Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ο 19ος αιώνας

Διαγώνισμα στις ενότητες: Η Επτανησιακή Σχολή · Ο αθηναϊκός ρομαντισμός και ο Ροΐδης · Ηθογραφία και ρεαλισμός · Παλαμάς και Καβάφης.

Λύσε το στην οθόνη ή στο χαρτί. Τα ανοιχτά θέματα τα γράφεις στο τετράδιο. Με την «Παράδοση» η σελίδα βαθμολογεί τις κλειστές ερωτήσεις και σου δείχνει τις λύσεις για τις υπόλοιπες.

Νεοελληνική Λογοτεχνία · Γ΄ Γυμνασίου

Ο 19ος αιώνας

Διάρκεια 45΄ · 100 μονάδες

Θέμα Α35 μονάδες

Διάβασε τους στίχους από τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους» του Διονυσίου Σολωμού και απάντησε στις ερωτήσεις. Είναι η ώρα πριν από την Έξοδο του Μεσολογγίου (1826): οι πολιορκημένοι, πεινασμένοι, ετοιμάζονται να ανοίξουν δρόμο με τα σπαθιά μέσα από τον εχθρικό στρατό.

Είν’ έτοιμα στην άσπονδη πλημύρα των αρμάτωνΔρόμο να σχίσουν τα σπαθιά, κι’ ελεύθεροι να μείνουνΕκείθε με τους αδελφούς, εδώθε με το χάρο.

Δ. Σολωμός, «Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι», Σχεδίασμα Γ΄, απόσπ. 13 (έκδ. Ι. Πολυλά, κείμενο της Βικιθήκης)
  1. 1.
    Τι λέει ο στίχος «Εκείθε με τους αδελφούς, εδώθε με το χάρο»;(5 μονάδες)
  2. 2.

    Να χαρακτηρίσεις κάθε πρόταση ως Σωστή ή Λανθασμένη.(10 μονάδες)

    • Πρόταση αα)Οι «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» είναι ένα τελειωμένο ποίημα του Σολωμού.
    • Πρόταση ββ)Το έργο το εξέδωσε μετά τον θάνατο του ποιητή, το 1859, ο μαθητής του Ιάκωβος Πολυλάς.
    • Πρόταση γγ)Οι στίχοι είναι γραμμένοι σε ανομοιοκατάληκτο δεκαπεντασύλλαβο.
    • Πρόταση δδ)Η Επτανησιακή Σχολή έγραφε κυρίως σε καθαρεύουσα.
    • Πρόταση εε)Οι πρώτες στροφές του «Ύμνου εις την Ελευθερίαν» καθιερώθηκαν ως εθνικός ύμνος.
  3. 3.

    Να απαντήσεις στις ερωτήσεις.

    1. α)

      Γιατί ο Σολωμός ονομάζει «ελεύθερους» ανθρώπους που είναι πολιορκημένοι;(7 μονάδες)

    2. β)

      Τι σημαίνει ότι ο στίχος είναι «ανομοιοκατάληκτος δεκαπεντασύλλαβος» και από πού προέρχεται αυτός ο στίχος;(6 μονάδες)

    3. γ)

      Στο ίδιο έργο, στο απόσπασμα «Ο Πειρασμός», η άνοιξη είναι πανέμορφη. Γιατί η ομορφιά της φύσης κάνει μεγαλύτερη τη θυσία των πολιορκημένων;(7 μονάδες)

Θέμα Β30 μονάδες

Διάβασε τους στίχους από «Ο απόμαχος Ρουμελιώτης» του Αλέξανδρου Σούτσου (υπότιτλος: «Τον Μάιον του 1831»). Ένας γέρος αγωνιστής θυμάται με τους φίλους του τον Αγώνα.

Ἑπτά, ἔλεγ’, ἑπτὰ χρόνους μὲ καρδιὰ πάντοτε νέαΒάσταξα καὶ στὸ Δερβένι καὶ στὸν κάμπο τὴν σημαία.Ἐνθυμᾶσθε, σύντροφοί μου, ἐνθυμᾶσθε τοὺς καλούς μας,Τοὺς ἡρωικοὺς καιρούς μας;

Αλ. Σούτσος, «Ο απόμαχος Ρουμελιώτης» (κείμενο της Βικιθήκης)
  1. 1.
    Ποιο συναίσθημα κυριαρχεί στους στίχους;(5 μονάδες)
  2. 2.

    Να χαρακτηρίσεις κάθε πρόταση ως Σωστή ή Λανθασμένη.(10 μονάδες)

    • Πρόταση αα)Στους στίχους η γλώσσα είναι ανακατεμένη: δημοτικές λέξεις («βάσταξα», «καρδιά») δίπλα σε λόγιες («ἐνθυμᾶσθε»).
    • Πρόταση ββ)Το «Ἐνθυμᾶσθε» που επαναλαμβάνεται λειτουργεί σαν ρεφρέν.
    • Πρόταση γγ)Η Α΄ Αθηναϊκή Σχολή είχε πρότυπο την ιταλική ποίηση και έγραφε στη δημοτική.
    • Πρόταση δδ)Ο Ροΐδης επιτέθηκε στον υπερβολικό ρομαντισμό της Αθήνας και επαίνεσε τους Επτανήσιους.
    • Πρόταση εε)Ο Αλέξανδρος Σούτσος ήταν κυρίως σατιρικός ποιητής.
  3. 3.

    Ο Σολωμός και ο Αλέξανδρος Σούτσος έγραψαν την ίδια εποχή για τον Αγώνα. Με βάση τους στίχους των Θεμάτων Α και Β, να συγκρίνεις την Επτανησιακή Σχολή με τον αθηναϊκό ρομαντισμό ως προς τη γλώσσα και το ύφος (60–90 λέξεις).(15 μονάδες)

Θέμα Γ35 μονάδες

Στο τέλος του διηγήματος «Το αμάρτημα της μητρός μου» του Γεωργίου Βιζυηνού (1883), ο αφηγητής λέει, σε λόγια γλώσσα, ότι οδήγησε τη μητέρα του να εξομολογηθεί στον Πατριάρχη το «αμάρτημά» της: χρόνια πριν, είχε σκοτώσει κατά λάθος το μωρό της. Η μητέρα του απαντά με τη δική της φωνή.

Μά, τί νὰ σὲ 'πῶ! Εἶναι καλόγερος. Δεν ἔκαμε παιδιὰ, γιὰ νὰ 'μπορῇ νὰ γνωρίσῃ, τί πρᾶγμα εἶναι τὸ νὰ σκοτώσῃ κανεὶς τὸ ἴδιο τὸ παιδί του!

Γεώργιος Βιζυηνός, «Το αμάρτημα της μητρός μου» (1883), Βικιθήκη
  1. 1.
    Η μητέρα μιλά τη γλώσσα της Θράκης («σὲ 'πῶ» αντί για «σου πω»), ενώ ο αφηγητής γράφει σε λόγια γλώσσα. Γιατί;(5 μονάδες)
  2. 2.

    Να απαντήσεις στις ερωτήσεις.

    1. α)

      Τι δείχνει η απάντηση της μητέρας για τον πόνο της; Γιατί λέμε ότι ο ρεαλισμός του Βιζυηνού είναι «ψυχολογικός»;(8 μονάδες)

    2. β)

      Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στην ηθογραφία, τον ρεαλισμό και τον νατουραλισμό;(7 μονάδες)

  3. 3.

    Ο Κωστής Παλαμάς ξεκινά την περιγραφή μιας γέννησης στον «Δωδεκάλογο του Γύφτου» με τον στίχο «Καὶ ἦταν ὥρα μελιχρότατη», ενώ ο Κωνσταντίνος Καβάφης κλείνει το «Περιμένοντας τους βαρβάρους» με τους στίχους «Και τώρα τι θα γένουμε χωρίς βαρβάρους. / Οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μιά κάποια λύσις.». Με βάση αυτούς τους στίχους και όσα έμαθες, να συγκρίνεις το ύφος των δύο ποιητών (60–90 λέξεις).(15 μονάδες)

Καλή επιτυχία!

13 κλειστές απαντήσεις είναι ακόμα κενές.

Όλες οι ενότητες