Νεοελληνική Γλώσσα · Γ΄ Γυμνασίου
Οι προτάσεις
Διάρκεια 45΄ · 100 μονάδες
Θέμα Α: Κατανόηση κειμένου30 μονάδες
Διάβασε προσεκτικά το κείμενο και απάντησε στις ερωτήσεις.
Η νύχτα που έσβησαν τα φώτα
Τον περασμένο Νοέμβριο, ένα βράδυ με δυνατό αέρα, κόπηκε το ρεύμα σε όλη τη γειτονιά. Στην αρχή κανείς δεν ήξερε τι είχε συμβεί. Ο πατέρας μου βγήκε στο μπαλκόνι για να δει αν είχαν φως οι απέναντι. Η πολυκατοικία που βρίσκεται στη γωνία ήταν κι αυτή σκοτεινή.
Ψάξαμε τα κεριά, τα οποία η γιαγιά φύλαγε πάντα στο συρτάρι της κουζίνας. Μόλις τα ανάψαμε, το σαλόνι άλλαξε όψη. Οι σκιές χόρευαν στους τοίχους τόσο ζωντανά, που ο μικρός μου αδερφός νόμιζε ότι ήταν φαντάσματα. Η μητέρα μου φοβόταν μήπως χαλάσουν τα τρόφιμα στο ψυγείο. Εγώ ανησυχούσα για το κινητό μου, που είχε μόνο δέκα τοις εκατό μπαταρία.
Επειδή δεν είχαμε τίποτα άλλο να κάνουμε, καθίσαμε όλοι γύρω από το τραπέζι. Ο παππούς μάς διηγήθηκε πώς περνούσαν τα βράδια όταν ήταν παιδί, στο χωριό, πριν φτάσει εκεί το ηλεκτρικό. Αν και είχα ακούσει κάποιες από τις ιστορίες του, εκείνο το βράδυ μου φάνηκαν καινούργιες. Όποιος περνούσε από την πόρτα μας θα άκουγε γέλια.
Το ρεύμα επέστρεψε μετά από τρεις ώρες. Τα φώτα άναψαν, η τηλεόραση ξύπνησε, και ο καθένας γύρισε στη γωνιά του. Αναρωτιέμαι ακόμα γιατί χρειάστηκε ένα σκοτάδι για να μιλήσουμε. Αν το ρεύμα δεν είχε κοπεί, θα είχαμε περάσει ένα ακόμα συνηθισμένο βράδυ. Ακόμα κι αν ξανακοπεί, δεν θα με πειράξει.
- 1.
- 2.
Να χαρακτηρίσεις κάθε πρόταση ως Σωστή ή Λανθασμένη, με βάση το κείμενο.(10 μονάδες)
- 3.
«Αναρωτιέμαι ακόμα γιατί χρειάστηκε ένα σκοτάδι για να μιλήσουμε.» Να εξηγήσεις τι εννοεί ο αφηγητής και ποια στάση δείχνει η τελευταία περίοδος του κειμένου (50–70 λέξεις).(15 μονάδες)
Θέμα Β: Γλωσσικές ασκήσεις30 μονάδες
Οι ερωτήσεις αφορούν το κείμενο του Θέματος Α. Για κάθε δευτερεύουσα να γράψεις το είδος της και τη θέση της στην περίοδο (τι δουλειά κάνει και σε ποια λέξη).
- 1.
Ονοματικές προτάσεις και πλάγιες ερωτήσεις:
- α)
«ότι ήταν φαντάσματα»(2 μονάδες)
- β)
«μήπως χαλάσουν τα τρόφιμα στο ψυγείο»(2 μονάδες)
- γ)
«αν είχαν φως οι απέναντι»(2 μονάδες)
- δ)
«γιατί χρειάστηκε ένα σκοτάδι»(2 μονάδες)
- α)
- 2.
Αναφορικές και επιρρηματικές προτάσεις:
- α)
«που βρίσκεται στη γωνία»(2 μονάδες)
- β)
«Όποιος περνούσε από την πόρτα μας»(2 μονάδες)
- γ)
«Μόλις τα ανάψαμε»(2 μονάδες)
- δ)
«Επειδή δεν είχαμε τίποτα άλλο να κάνουμε»(2 μονάδες)
- α)
- 3.
Αποτέλεσμα, εναντίωση, παραχώρηση, υπόθεση:
- α)
«που ο μικρός μου αδερφός νόμιζε ότι ήταν φαντάσματα»(2 μονάδες)
- β)
«Αν και είχα ακούσει κάποιες από τις ιστορίες του»(2 μονάδες)
- γ)
«Ακόμα κι αν ξανακοπεί» — τι είδους πρόταση είναι και σε τι διαφέρει από την προηγούμενη;(2 μονάδες)
- δ)
Τι είδους υποθετικός λόγος είναι ο «Αν το ρεύμα δεν είχε κοπεί, θα είχαμε περάσει ένα ακόμα συνηθισμένο βράδυ»;(2 μονάδες)
- α)
- 4.
Παράταξη ή υπόταξη:
- α)
Να ξαναγράψεις την περίοδο «Ήμασταν στο σκοτάδι και μιλήσαμε για ώρες» με υπόταξη, ώστε να φαίνεται ότι η πρώτη πληροφορία είναι η αιτία της δεύτερης.(3 μονάδες)
- β)
Τι πετυχαίνει ο συγγραφέας με την παράταξη στην περίοδο «Τα φώτα άναψαν, η τηλεόραση ξύπνησε, και ο καθένας γύρισε στη γωνιά του»;(3 μονάδες)
- α)
Θέμα Γ: Παραγωγή λόγου40 μονάδες
Η τάξη σου συζητά να οργανώσει μια «μέρα χωρίς οθόνες» για όλο το σχολείο. Να γράψεις ένα άρθρο 200–250 λέξεων για το σχολικό περιοδικό, όπου θα λες αν συμφωνείς και γιατί. Να χρησιμοποιήσεις συνειδητά τουλάχιστον μία υποθετική, μία εναντιωματική ή παραχωρητική πρόταση και μία πλάγια ερώτηση.(40 μονάδες)
Καλή επιτυχία!