# Συναρτήσεις

> def, παράμετροι και return: κώδικας που γράφεται μία φορά.

Πληροφορική, Γ΄ Γυμνασίου. https://www.akademio.gr/el/gym-c/informatics/python-functions

## Τι θα μάθεις

- Να ορίζεις συναρτήσεις με def, παραμέτρους και return, και να τις καλείς με ορίσματα.
- Να ξεχωρίζεις το return από το print και να εξηγείς από πού βγαίνει το None.
- Να εξηγείς ότι οι μεταβλητές μιας συνάρτησης είναι τοπικές.
- Να χωρίζεις ένα πρόβλημα σε μικρές συναρτήσεις που γράφονται μία φορά και χρησιμοποιούνται πολλές.

## Συναρτήσεις που ήδη ξέρεις

Από την πρώτη ενότητα χρησιμοποιείς συναρτήσεις χωρίς να το λες: `print`, `input`, `int`, `len`, `round`. Καθεμιά κάνει μια συγκεκριμένη δουλειά, και δεν χρειάζεται να ξέρεις **πώς** την κάνει. Γράφεις `len(vathmoi)` και παίρνεις το πλήθος.

Μια **συνάρτηση** (function) είναι ένα κομμάτι κώδικα με **όνομα**, που γράφεται μία φορά και **καλείται** όσες φορές θέλεις. Σε αυτή την ενότητα φτιάχνεις τις δικές σου. Στο Scratch υπήρχε κάτι παρόμοιο: τα δικά σου πλακίδια στην κατηγορία «Οι Εντολές μου» (My Blocks), που τα έφτιαχνες μία φορά και τα έβαζες όπου ήθελες.

## Ορισμός με def

```python
def chaireta(onoma):
    print("Γεια σου,", onoma)

chaireta("Μαρία")
chaireta("Κώστα")
```

```text
Γεια σου, Μαρία
Γεια σου, Κώστα
```

Η πρώτη γραμμή είναι η **κεφαλίδα**: η λέξη `def` (define, όρισε), το όνομα, και μέσα σε παρενθέσεις οι **παράμετροι**, εδώ μία, η `onoma`. Τελειώνει με `:`, και από κάτω, με εσοχή, το **σώμα** της συνάρτησης.

Ο ορισμός μόνος του **δεν εκτελεί τίποτα**. Απλώς λέει στην Python «όταν σου ζητήσω `chaireta`, κάνε αυτό». Ο κώδικας τρέχει όταν η συνάρτηση **κληθεί**: `chaireta("Μαρία")`. Η τιμή `"Μαρία"` που δίνεις στην κλήση λέγεται **όρισμα** και μπαίνει στην παράμετρο `onoma`.

Γι' αυτό ο ορισμός γράφεται **πριν** από την πρώτη κλήση. Αν καλέσεις μια συνάρτηση πιο πάνω από τον ορισμό της, η Python δεν την ξέρει ακόμη και σταματά με `NameError`.

## Η συνάρτηση επιστρέφει τιμή: return

Η `chaireta` **κάνει** κάτι: τυπώνει. Οι πιο χρήσιμες συναρτήσεις όμως **υπολογίζουν** κάτι και το **δίνουν πίσω** σε όποιον τις κάλεσε, όπως η `len`. Αυτό γίνεται με το `return`.

```python
def emvado(platos, mikos):
    return platos * mikos

a = emvado(4, 5)
print(a)
print(emvado(3, 7) + emvado(2, 2))
```

```text
20
25
```

Η κλήση `emvado(4, 5)` «αντικαθίσταται» από την τιμή που επιστρέφει, το `20`. Γι' αυτό μπορείς να την αποθηκεύσεις σε μεταβλητή ή να τη χρησιμοποιήσεις μέσα σε μια πράξη, όπως στη δεύτερη `print`: $21 + 4 = 25$.

Με δύο παραμέτρους, τα ορίσματα αντιστοιχίζονται **με τη σειρά**: το πρώτο όρισμα στην πρώτη παράμετρο, το δεύτερο στη δεύτερη.

Μόλις εκτελεστεί ένα `return`, η συνάρτηση **τελειώνει αμέσως**. Ό,τι γράφεται μετά από αυτό, μέσα στον ίδιο κλάδο, δεν εκτελείται ποτέ.

> **Κλειδί**
>
> **Το `print` δείχνει μια τιμή στον άνθρωπο. Το `return` δίνει μια τιμή πίσω στο πρόγραμμα.**
>
> Μια τιμή που τυπώθηκε χάθηκε για τον κώδικα: δεν μπορείς να την προσθέσεις, να τη συγκρίνεις ή να την αποθηκεύσεις. Μια τιμή που επιστράφηκε μπορείς να την κάνεις ό,τι θέλεις, ακόμη και να την τυπώσεις.
>
> Γι' αυτό οι καλές συναρτήσεις συνήθως **επιστρέφουν**, και το τύπωμα το κάνει όποιος τις καλεί.

## Συναρτήσεις που απαντούν ναι ή όχι

Μια συνάρτηση μπορεί να επιστρέψει `True` ή `False`. Τότε η κλήση της μπαίνει κατευθείαν σε ένα `if`:

```python
def einai_artios(n):
    return n % 2 == 0

print(einai_artios(10), einai_artios(7))
```

```text
True False
```

Το `n % 2 == 0` είναι ήδη `True` ή `False`, οπότε δεν χρειάζεται `if` μέσα στη συνάρτηση. Μετά γράφεις `if einai_artios(x):` και ο κώδικας διαβάζεται σχεδόν σαν ελληνικά.

## Συναρτήσεις με λίστες

Ο αλγόριθμος για το μέγιστο από την προηγούμενη ενότητα γίνεται συνάρτηση που δουλεύει για **οποιαδήποτε** λίστα:

*Διαδραστικό στη σελίδα: Η megisto για δύο λίστες*

Το `return m` είναι **έξω** από τον βρόχο, στην εσοχή του σώματος της συνάρτησης. Αν ήταν μέσα στον βρόχο, η συνάρτηση θα επέστρεφε ήδη στην πρώτη επανάληψη.

## Τοπικές μεταβλητές

Οι παράμετροι και οι μεταβλητές που δημιουργούνται μέσα σε μια συνάρτηση είναι **τοπικές** (local): υπάρχουν μόνο όσο τρέχει η συνάρτηση και δεν φαίνονται απ' έξω.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Το y ζει μόνο μέσα στην f*

Η πρώτη `print` τυπώνει `4`. Η δεύτερη σταματά το πρόγραμμα με `NameError: name 'y' is not defined`: το `y` ζούσε μόνο μέσα στην `f`.

Αυτό είναι πλεονέκτημα, όχι περιορισμός. Μπορείς να γράψεις μια συνάρτηση με μια μεταβλητή `m` χωρίς να ανησυχείς αν κάποιο άλλο κομμάτι του προγράμματος χρησιμοποιεί κι αυτό ένα `m`.

## Ένα πρόβλημα, πολλές μικρές συναρτήσεις

Μια συνάρτηση μπορεί να καλεί μια άλλη. Έτσι ένα μεγαλύτερο πρόβλημα σπάει σε μικρά κομμάτια, και καθένα γράφεται και ελέγχεται χωριστά. Για να μετρήσεις πόσοι άρτιοι υπάρχουν σε μια λίστα, ξαναχρησιμοποιείς την `einai_artios` αντί να ξαναγράψεις τη συνθήκη:

```python
def plithos_artion(lista):
    c = 0
    for x in lista:
        if einai_artios(x):
            c = c + 1
    return c

print(plithos_artion([3, 8, 12, 7, 20]), plithos_artion([1, 5, 9]))
```

```text
3 0
```

Η `plithos_artion` δεν ξέρει **πώς** ελέγχεται ένας άρτιος· ξέρει μόνο ποια συνάρτηση να ρωτήσει. Αν βρεις λάθος στον έλεγχο, τον διορθώνεις σε **ένα** σημείο, και τη διόρθωση την παίρνει αυτόματα κάθε συνάρτηση που τον καλεί.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Γράψε συνάρτηση telikh\_timh που παίρνει την τιμή ενός προϊόντος και το ποσοστό έκπτωσης και επιστρέφει την τιμή μετά την έκπτωση. Τι επιστρέφει για 80 ευρώ με έκπτωση 25%;

1. **Δύο είσοδοι, άρα δύο παράμετροι:** `timh` και `ekptosi`. **Μία έξοδος, άρα ένα `return`.**
2. **Ο υπολογισμός:** η έκπτωση σε ευρώ είναι `timh * ekptosi / 100`, και την αφαιρούμε από την τιμή.
   ```python
   def telikh_timh(timh, ekptosi):
       return timh - timh * ekptosi / 100

   print(telikh_timh(80, 25))
   ```
3. **Έξοδος:** `60.0`. Είναι `float` επειδή μέσα στον υπολογισμό υπάρχει η διαίρεση `/`.
4. **Η σειρά των ορισμάτων μετράει.** Η κλήση `telikh_timh(25, 80)` δεν είναι το ίδιο: θα υπολόγιζε έκπτωση $80\%$ σε προϊόν των $25$ ευρώ και θα επέστρεφε `5.0`.

### Παράδειγμα 2: Δύο συναρτήσεις διπλασιάζουν έναν αριθμό: η diplasio\_print τυπώνει x \* 2, η diplasio επιστρέφει x \* 2. Τι τυπώνει ο κώδικας apotelesma = diplasio\_print(5) και μετά print(apotelesma); Και τι τυπώνει η print(diplasio(5) + 1);

1. ```python
   def diplasio_print(x):
       print(x * 2)

   def diplasio(x):
       return x * 2

   apotelesma = diplasio_print(5)
   print(apotelesma)
   print(diplasio(5) + 1)
   ```
2. **Η κλήση `diplasio_print(5)`** εκτελεί το σώμα της, που τυπώνει `10`. Η συνάρτηση όμως δεν έχει `return`.
3. **Μια συνάρτηση χωρίς `return` επιστρέφει την ειδική τιμή `None`**, που σημαίνει «τίποτα». Αυτή αποθηκεύεται στο `apotelesma`, και η επόμενη `print` τυπώνει `None`.
4. **Η `diplasio(5)`** δεν τυπώνει τίποτα, αλλά επιστρέφει `10`, που μπορεί να μπει σε πράξη: $10 + 1$. Συνολικά η έξοδος είναι:
   ```text
   10
   None
   11
   ```
   Το `None` στην έξοδο ενός προγράμματος είναι σχεδόν πάντα σημάδι ότι κάπου γράφτηκε `print` εκεί που χρειαζόταν `return`.

> **Θυμήσου**
>
> - `def onoma(parametroi):` και από κάτω, με εσοχή, το σώμα.
> - Ο ορισμός δεν εκτελεί τίποτα· ο κώδικας τρέχει όταν καλείς τη συνάρτηση.
> - Τα ορίσματα μπαίνουν στις παραμέτρους με τη σειρά.
> - `return` δίνει τιμή πίσω και τερματίζει τη συνάρτηση· χωρίς `return` επιστρέφεται `None`.
> - Οι μεταβλητές μέσα στη συνάρτηση είναι τοπικές.

## Ερωτήσεις

1. Ένα πρόγραμμα περιέχει μόνο τον ορισμό def chaireta(): print("Γεια") και καμία κλήση. Τι εμφανίζεται όταν το τρέξεις;
   - τίποτα
   - Γεια
   - None
   - σφάλμα, γιατί η συνάρτηση δεν καλείται πουθενά
2. Στην κλήση emvado(4, 5), πώς λέγονται το 4 και το 5;
   - ορίσματα
   - παράμετροι
   - επιστρεφόμενες τιμές
   - τοπικές μεταβλητές
3. Τι επιστρέφει μια συνάρτηση που δεν έχει καμία εντολή return;
   - None
   - 0
   - ό,τι τύπωσε με print
   - δεν μπορεί να κληθεί
4. Η g(n) επιστρέφει n * n. Ποια είναι η τιμή του g(g(2));
   - 16
   - 4
   - 8
   - σφάλμα, γιατί δεν μπαίνει κλήση μέσα σε κλήση
5. Η h(a, b) επιστρέφει a - b. Ποια είναι η τιμή του h(3, 10);
   - -7
   - 7
   - 13
   - σφάλμα, γιατί το αποτέλεσμα είναι αρνητικό
6. Το σώμα της k() έχει δύο γραμμές: return 5 και από κάτω print("Τέλος"). Τι εμφανίζει η εντολή print(k());
   - μόνο 5
   - Τέλος και μετά 5
   - 5 και μετά Τέλος
   - None
7. Στη συνάρτηση megisto κάποιος έβαλε κατά λάθος το return m μέσα στο for, με την ίδια εσοχή με το if. Τι επιστρέφει η megisto([14, 17, 21]);
   - 14
   - 21
   - 17
   - None
8. Η f(x) δημιουργεί μέσα της τη μεταβλητή y = x + 1 και την επιστρέφει. Μετά την κλήση f(3), το κύριο πρόγραμμα γράφει print(y). Τι συμβαίνει;
   - σφάλμα NameError, γιατί το y υπάρχει μόνο μέσα στην f
   - τυπώνεται 4, η τιμή που πήρε το y μέσα στην κλήση f(3)
   - τυπώνεται 3, η τιμή του ορίσματος που δόθηκε στην f
   - τυπώνεται None, γιατί η f έχει πια τελειώσει
9. Η einai_artios(n) έχει ως σώμα return n % 2 == 0. Τι επιστρέφει η einai_artios(7);
   - False
   - 1
   - True
   - None
10. Ποιο είναι το κύριο όφελος από το να γράψεις έναν υπολογισμό ως συνάρτηση;
   - γράφεται μία φορά, καλείται όπου χρειάζεται, και διορθώνεται σε ένα σημείο
   - το πρόγραμμα τρέχει πιο γρήγορα
   - χωρίς συναρτήσεις η Python δεν τρέχει
   - οι μεταβλητές της γίνονται ορατές σε όλο το πρόγραμμα, και τις χρησιμοποιεί όποιος θέλει

## Ασκήσεις

1. Η συνάρτηση ti(x, y) επιστρέφει x αν x > y, αλλιώς επιστρέφει y. Τι επιστρέφει η ti(4, 9);
2. Γράψε την κεφαλίδα (πρώτη γραμμή) μιας συνάρτησης με όνομα perimetros και δύο παραμέτρους, a και b.
3. Η συνάρτηση a(x) εκτελεί x = x + 10 και μετά return x. Στο κύριο πρόγραμμα γράφεται n = 5 και μετά print(a(n), n). Τι τυπώνεται;
4. Θέλεις μια συνάρτηση mesos_oros(lista) που επιστρέφει τον μέσο όρο των στοιχείων μιας λίστας.
   α) Γράψε τη μοναδική γραμμή του σώματός της, χρησιμοποιώντας sum και len.
   β) Τι επιστρέφει η mesos_oros([12, 15, 18]);

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/gym-c/informatics/python-functions
