# Πρώτα βήματα στην Python

> print, input, και οι τύποι int, float και str.

Πληροφορική, Γ΄ Γυμνασίου. https://www.akademio.gr/el/gym-c/informatics/python-first-steps

## Τι θα μάθεις

- Να γράφεις και να εκτελείς ένα μικρό πρόγραμμα Python με print και input.
- Να ξεχωρίζεις τους τύπους int, float και str και να μετατρέπεις από τον έναν στον άλλο.
- Να χρησιμοποιείς τους τελεστές /, // και % και να προβλέπεις το αποτέλεσμά τους.
- Να εξηγείς γιατί το input χρειάζεται int() ή float() όταν διαβάζεις αριθμό.

## Από τον ψευδοκώδικα στην Python

Στη Β΄ Γυμνασίου έγραψες αλγορίθμους με **ψευδοκώδικα** και έστησες προγράμματα στο Scratch, κουμπώνοντας πλακίδια. Τώρα περνάς σε μια **γλώσσα προγραμματισμού** που γράφεται με κείμενο: την **Python**.

Η Python είναι από τις πιο διαδεδομένες γλώσσες στον κόσμο. Τη χρησιμοποιούν επιστήμονες για να αναλύουν δεδομένα, εταιρείες για ιστοσελίδες και εφαρμογές, και καθηγητές για να μάθουν προγραμματισμό σε αρχάριους. Ο λόγος είναι ότι διαβάζεται σχεδόν σαν αγγλικά.

Για να τρέξει ένα πρόγραμμα Python χρειάζεσαι τον **διερμηνευτή** (interpreter): ένα πρόγραμμα που διαβάζει τις εντολές σου μία μία, από πάνω προς τα κάτω, και τις εκτελεί. Στο σχολείο θα τον βρεις μέσα σε ένα περιβάλλον όπως το IDLE ή το Thonny, ή σε ένα διαδικτυακό περιβάλλον που σου δείχνει ο καθηγητής σου.

Σε όλες τις ενότητες χρησιμοποιούμε **Python 3**.

## Η πρώτη εντολή: print

Η `print` εμφανίζει στην οθόνη ό,τι της δώσεις μέσα στις παρενθέσεις.

```python
print("Καλημέρα, κόσμε!")
print("Άθροισμα:", 3 + 4)
```

Έξοδος:

```text
Καλημέρα, κόσμε!
Άθροισμα: 7
```

Πρόσεξε δύο πράγματα:

- Το κείμενο μπαίνει μέσα σε **εισαγωγικά**, διπλά `"…"` ή μονά `'…'`. Χωρίς εισαγωγικά η Python θα το έψαχνε ως όνομα μεταβλητής.
- Όταν δίνεις πολλά πράγματα χωρισμένα με **κόμμα**, η `print` τα τυπώνει στη σειρά με ένα **κενό** ανάμεσα. Το `3 + 4` δεν είναι σε εισαγωγικά, οπότε υπολογίζεται πρώτα.

Ό,τι γράψεις μετά από `#` είναι **σχόλιο**: η Python το αγνοεί. Τα σχόλια είναι για τον άνθρωπο που θα διαβάσει τον κώδικα, συχνά για εσένα σε δύο εβδομάδες.

## Μεταβλητές

Μια **μεταβλητή** είναι ένα όνομα που κρατά μια τιμή. Της δίνεις τιμή με το `=`, που λέγεται **εκχώρηση**.

```python
ilikia = 14
ypsos = 1.62
onoma = "Ελένη"
```

Στον ψευδοκώδικα έγραφες `ηλικία ← 14`. Στην Python το βέλος έγινε `=`, αλλά το νόημα είναι ίδιο: **υπολόγισε ό,τι είναι δεξιά και βάλ' το στη μεταβλητή αριστερά**. Γι' αυτό η εντολή `x = x + 3` δεν είναι παράλογη εξίσωση: παίρνει την τωρινή τιμή του `x`, προσθέτει $3$ και αποθηκεύει το αποτέλεσμα ξανά στο `x`.

Κανόνες για τα ονόματα:

- αποτελούνται από γράμματα, ψηφία και κάτω παύλα `_`, και **δεν ξεκινούν με ψηφίο** (`vathmos1` ναι, `1vathmos` όχι),
- δεν έχουν κενά (`mesos_oros`, όχι `mesos oros`),
- τα κεφαλαία διαφέρουν από τα πεζά: `Onoma` και `onoma` είναι δύο διαφορετικές μεταβλητές.

Η Python 3 δέχεται και ελληνικά γράμματα σε ονόματα, αλλά η συνήθεια παντού είναι **λατινικοί χαρακτήρες**: `vathmos`, `synolo`, ή αγγλικές λέξεις όπως `score` και `total`. Τα ελληνικά τα κρατάμε για το κείμενο μέσα στα εισαγωγικά.

## Τρεις τύποι δεδομένων

Κάθε τιμή έχει **τύπο**. Η συνάρτηση `type()` σου λέει ποιος είναι.

| Τύπος   | Τι κρατά                              | Παράδειγμα        |
| ------- | ------------------------------------- | ----------------- |
| `int`   | ακέραιους                             | `14`, `-3`, `0`   |
| `float` | δεκαδικούς (με **τελεία**, όχι κόμμα) | `1.62`, `3.0`     |
| `str`   | κείμενο (string, συμβολοσειρά)        | `"Ελένη"`, `"14"` |

```python
print(type(ilikia), type(ypsos), type(onoma))
```

```text
<class 'int'> <class 'float'> <class 'str'>
```

Το `"14"` με εισαγωγικά **δεν είναι αριθμός**. Είναι δύο χαρακτήρες, το «1» και το «4». Αυτή η διαφορά θα σε κυνηγήσει σε λίγο.

## Αριθμητικές πράξεις

| Τελεστής | Πράξη           | Παράδειγμα | Αποτέλεσμα |
| -------- | --------------- | ---------- | ---------- |
| `+`      | πρόσθεση        | `17 + 5`   | `22`       |
| `-`      | αφαίρεση        | `17 - 5`   | `12`       |
| `*`      | πολλαπλασιασμός | `17 * 5`   | `85`       |
| `/`      | διαίρεση        | `17 / 5`   | `3.4`      |
| `//`     | ακέραιο πηλίκο  | `17 // 5`  | `3`        |
| `%`      | υπόλοιπο        | `17 % 5`   | `2`        |
| `**`     | δύναμη          | `2 ** 3`   | `8`        |

Τα `//` και `%` είναι η διαίρεση του Δημοτικού: $17$ διά $5$ κάνει $3$ και περισσεύουν $2$. Το `//` δίνει το $3$, το `%` δίνει το $2$.

> **Κλειδί**
>
> **Η `/` δίνει πάντα `float`, ακόμη κι όταν η διαίρεση είναι τέλεια.** Το `6 / 2` βγάζει `3.0`, όχι `3`.
>
> Όταν θέλεις ακέραιο αποτέλεσμα, και το υπόλοιπο χωριστά, χρησιμοποιείς `//` και `%`. Τα δύο μαζί λύνουν μια ολόκληρη οικογένεια προβλημάτων: λεπτά σε ώρες, λεπτά του ευρώ σε ευρώ, ημέρες σε εβδομάδες, και το «είναι ο αριθμός άρτιος;», που θα το δεις στην επόμενη ενότητα.

Οι πράξεις έχουν την προτεραιότητα των μαθηματικών: πρώτα δυνάμεις, μετά πολλαπλασιασμοί και διαιρέσεις, στο τέλος προσθέσεις και αφαιρέσεις. Οι παρενθέσεις αλλάζουν τη σειρά.

## Διαβάζω από τον χρήστη: input

Η `input` σταματά το πρόγραμμα, δείχνει ένα μήνυμα και περιμένει τον χρήστη να γράψει κάτι και να πατήσει Enter.

```python
onoma = input("Πώς σε λένε; ")
print("Γεια σου,", onoma)
```

Αν ο χρήστης γράψει «Νίκος», η οθόνη θα δείξει:

```text
Πώς σε λένε; Νίκος
Γεια σου, Νίκος
```

Το κενό μετά το ερωτηματικό στο `"Πώς σε λένε; "` υπάρχει για να μην κολλήσει η απάντηση πάνω στην ερώτηση.

> **Πρόσεχε**
>
> **Η `input` επιστρέφει πάντα `str`, ακόμη κι αν ο χρήστης γράψει αριθμό.**
>
> ```python
> a = input("Δώσε αριθμό: ")
> print(a + a)
> ```
>
> Με είσοδο `5`, αυτό τυπώνει `55`, όχι `10`. Το `+` ανάμεσα σε δύο κείμενα δεν προσθέτει: **κολλάει** το ένα δίπλα στο άλλο (συνένωση).
>
> Η διόρθωση είναι να μετατρέψεις την είσοδο σε αριθμό **τη στιγμή που τη διαβάζεις**:
>
> ```python
> a = int(input("Δώσε αριθμό: "))
> ```
>
> Για δεκαδικό, `float(input(...))`. Αν ο χρήστης γράψει κάτι που δεν είναι αριθμός, π.χ. «πέντε», το `int()` σταματά το πρόγραμμα με σφάλμα `ValueError`.

Οι μετατροπές δουλεύουν και προς τις δύο κατευθύνσεις:

| Εντολή             | Αποτέλεσμα | Τύπος                                      |
| ------------------ | ---------- | ------------------------------------------ |
| `int("12") + 3`    | `15`       | `int`                                      |
| `str(12) + "3"`    | `"123"`    | `str`                                      |
| `float("2.5") * 2` | `5.0`      | `float`                                    |
| `int(7.9)`         | `7`        | `int`: κόβει τα δεκαδικά, δεν στρογγυλεύει |

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Γράψε πρόγραμμα που διαβάζει ένα πλήθος λεπτών και τυπώνει πόσες ώρες και πόσα λεπτά είναι. Για 135 πρέπει να τυπώσει «2 ώρες και 15 λεπτά».

1. **Είσοδος:** ένας ακέραιος. Άρα `int(input(...))`, αλλιώς οι πράξεις θα γίνονταν σε κείμενο.
2. **Οι ώρες** είναι πόσες ολόκληρες εξηντάδες χωράνε: ακέραιο πηλίκο, `lepta // 60`. **Τα λεπτά που περισσεύουν** είναι το υπόλοιπο: `lepta % 60`.
3. ```python
   lepta = int(input("Λεπτά: "))
   ores = lepta // 60
   ypoloipo = lepta % 60
   print(ores, "ώρες και", ypoloipo, "λεπτά")
   ```
4. **Εκτέλεση με είσοδο 135:**
   ```text
   Λεπτά: 135
   2 ώρες και 15 λεπτά
   ```
   Αν είχες γράψει `lepta / 60`, θα έπαιρνες `2.25`: σωστός αριθμός, αλλά δεν είναι «2 ώρες και 15 λεπτά».

### Παράδειγμα 2: Ένας μαθητής θέλει τον μέσο όρο τριών βαθμών: 18, 15.5 και 17. Γράφει mesos = a + b + c / 3. Τι βγάζει, και πώς διορθώνεται;

1. **Η προτεραιότητα:** η διαίρεση γίνεται πριν από την πρόσθεση. Άρα διαιρείται μόνο το `c`: $18 + 15{,}5 + 17/3$.
2. Η Python τυπώνει `39.166666666666664`, που δεν μπορεί καν να είναι βαθμός στην κλίμακα του $20$.
3. **Η διόρθωση** είναι παρενθέσεις: `mesos = (a + b + c) / 3`. Τώρα τυπώνεται `16.833333333333332`.
4. Για να δείξεις ένα δεκαδικό ψηφίο, `round(mesos, 1)` δίνει `16.8`.

   Τα πολλά δεκαδικά έχουν δύο αιτίες. Το $50{,}5 : 3 = 16{,}8333\ldots$ είναι περιοδικός αριθμός και δεν τελειώνει ποτέ, οπότε η Python κρατά όσα ψηφία χωράνε. Και το τελευταίο `2` αντί για `3` δεν είναι λάθος της Python: ο υπολογιστής αποθηκεύει τους δεκαδικούς στο δυαδικό σύστημα, όπου πολλοί από αυτούς δεν γράφονται ακριβώς. Γι' αυτό στρογγυλεύουμε **μόνο όταν τυπώνουμε**.

> **Θυμήσου**
>
> - `print(...)` τυπώνει, και με κόμματα βάζει κενά ανάμεσα.
> - `=` είναι εκχώρηση: δεξιά υπολογίζεται, αριστερά αποθηκεύεται.
> - `int`, `float`, `str`: ακέραιος, δεκαδικός, κείμενο.
> - `/` δίνει πάντα δεκαδικό· `//` το ακέραιο πηλίκο· `%` το υπόλοιπο.
> - `input()` επιστρέφει κείμενο· για αριθμό γράφεις `int(input(...))` ή `float(input(...))`.

## Ερωτήσεις

1. Τι τυπώνει η εντολή print("3" + "4");
   - 34
   - 7
   - 3 4
   - μήνυμα σφάλματος
2. Ποια είναι η τιμή του 19 // 4;
   - 4
   - 4.75
   - 3
   - 5
3. Ποια είναι η τιμή του 23 % 5;
   - 3
   - 4
   - 4.6
   - 0.23
4. Τι τυπώνει η εντολή print(8 / 4);
   - 2.0
   - 2
   - 8 / 4
   - 0
5. Ο χρήστης πληκτρολογεί 14 στην εντολή x = input(). Τι τύπου είναι το x;
   - str
   - int
   - float
   - εξαρτάται από το τι πληκτρολογήσει ο χρήστης
6. Ποιο από τα παρακάτω είναι έγκυρο όνομα μεταβλητής στην Python;
   - vathmos_1
   - 1vathmos
   - mesos oros
   - "onoma"
7. Τι τυπώνει ο κώδικας x = 4; x = x + 3; print(x);
   - 7
   - 4
   - x + 3
   - μήνυμα σφάλματος, γιατί x δεν μπορεί να ισούται με x + 3
8. Τι τυπώνει η εντολή print("Άθροισμα:", 2 + 3);
   - Άθροισμα: 5
   - Άθροισμα:5
   - Άθροισμα: 2 + 3
   - "Άθροισμα:", 5
9. Ποια είναι η τιμή του int(7.9);
   - 7
   - 8
   - 7.9
   - μήνυμα σφάλματος
10. Ποια είναι η τιμή του 10 - 4 / 2;
   - 8.0
   - 3.0
   - 8
   - 3

## Ασκήσεις

1. Τι τυπώνει η εντολή print(45 // 10, 45 % 10);
2. Γράψε μία γραμμή κώδικα που διαβάζει από τον χρήστη έναν δεκαδικό αριθμό και τον αποθηκεύει στη μεταβλητή ypsos.
3. Τι τυπώνει ο κώδικας meres = 365; print(meres // 7, "εβδομάδες και", meres % 7, "ημέρα");
4. Ένα πρόγραμμα διαβάζει ένα ποσό σε λεπτά του ευρώ στη μεταβλητή poso, π.χ. 1275, και θέλει να το δείξει ως ευρώ και λεπτά.
   α) Ποια παράσταση δίνει τα ολόκληρα ευρώ;
   β) Ποια παράσταση δίνει τα λεπτά που περισσεύουν;
   γ) Ποιες είναι οι δύο τιμές για poso = 1275;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/gym-c/informatics/python-first-steps
