# Συνεργάζομαι στο διαδίκτυο

> Κοινόχρηστα αρχεία στο νέφος, έγγραφα που γράφονται από πολλούς μαζί, και κανόνες καλής συνεργασίας.

Πληροφορική, Γ΄ Γυμνασίου. https://www.akademio.gr/el/gym-c/informatics/online-collaboration

## Τι θα μάθεις

- Να εξηγείς τι σημαίνει ότι ένα αρχείο βρίσκεται στο νέφος και πώς συγχρονίζεται σε πολλές συσκευές.
- Να διαλέγεις το σωστό δικαίωμα κοινής χρήσης (προβολή, σχόλια, επεξεργασία) και τον σωστό τρόπο κοινοποίησης.
- Να χρησιμοποιείς σχόλια, προτάσεις και ιστορικό εκδόσεων σε ένα κοινό έγγραφο, παρουσίαση ή υπολογιστικό φύλλο.
- Να οργανώνεις μια ομαδική εργασία στο διαδίκτυο με κανόνες καλής συνεργασίας.

## Η εργασία\_τελικό\_ΤΕΛΙΚΟ\_2.docx

Τέσσερις συμμαθητές φτιάχνουν μια εργασία. Ο ένας γράφει την εισαγωγή και τη
στέλνει με email στους άλλους. Η δεύτερη προσθέτει ένα κεφάλαιο και τη στέλνει
πίσω. Ο τρίτος διορθώνει την εισαγωγή, αλλά στο **παλιό** αρχείο. Το βράδυ πριν
από την παράδοση υπάρχουν πέντε αρχεία με ονόματα όπως «εργασία\_τελικό»,
«εργασία\_τελικό\_ΤΕΛΙΚΟ» και «εργασία\_τελικό\_ΤΕΛΙΚΟ\_2», και κανείς δεν ξέρει ποιο
έχει όλες τις αλλαγές.

Η λύση δεν είναι περισσότερα email. Είναι **ένα** αρχείο, σε **ένα** σημείο,
που το ανοίγουν όλοι.

## Το νέφος

Όταν ένα αρχείο είναι «στο **νέφος**» (cloud), δεν είναι κάπου στον αέρα. Είναι
αποθηκευμένο στους **διακομιστές** μιας εταιρείας ή ενός οργανισμού, σε κάποιο
κέντρο δεδομένων, και εσύ το ανοίγεις μέσα από το διαδίκτυο. Το νέφος είναι,
απλώς, **ο υπολογιστής κάποιου άλλου**.

Αυτό έχει τρεις συνέπειες:

- Το ανοίγεις **από οποιαδήποτε συσκευή**: από τον υπολογιστή του σχολείου, από το σπίτι, από το κινητό.
- Όταν το αλλάζεις σε μία συσκευή, η αλλαγή **συγχρονίζεται** και φαίνεται σε όλες.
- Μπορείς να **το μοιραστείς**: να δώσεις σε άλλους πρόσβαση στο **ίδιο** αρχείο, αντί να τους στείλεις αντίγραφο.

Υπάρχουν πολλές τέτοιες υπηρεσίες, από μεγάλες εταιρείες, από σχολικά δίκτυα
και από κοινότητες ανοιχτού λογισμικού. Οι λέξεις στα μενού τους διαφέρουν
λίγο, αλλά οι ιδέες είναι παντού οι ίδιες.

> **Πρόσεχε**
>
> **Το νέφος θέλει διαδίκτυο και εμπιστοσύνη.** Χωρίς σύνδεση, ίσως να μην
> μπορείς να ανοίξεις το αρχείο σου. Και ό,τι ανεβάζεις φυλάγεται σε υπολογιστή
> που δεν ελέγχεις. Γι' αυτό: ισχυρός κωδικός και διπλός έλεγχος ταυτότητας στον
> λογαριασμό σου, όπως είδαμε στην ασφάλεια στο διαδίκτυο, και **κανένα**
> ευαίσθητο προσωπικό στοιχείο, δικό σου ή άλλου, σε κοινόχρηστο αρχείο.

## Ένα αρχείο, πολλοί συγγραφείς

Στα **κοινόχρηστα έγγραφα** πολλοί άνθρωποι γράφουν **την ίδια στιγμή**. Βλέπεις
τον κέρσορα του κάθε συμμαθητή σου, με το όνομά του και άλλο χρώμα, να γράφει
στο δικό του κομμάτι. Έτσι δουλεύουν και οι κοινές **παρουσιάσεις**, όπου ο
καθένας φτιάχνει τις δικές του διαφάνειες, και τα κοινά **υπολογιστικά φύλλα**,
όπου ο καθένας συμπληρώνει τις δικές του γραμμές.

Τρία εργαλεία κάνουν τη συνεργασία να δουλεύει:

| Εργαλείο                           | Τι κάνει                                                                           | Πότε το χρησιμοποιείς                                  |
| ---------------------------------- | ---------------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------ |
| **Σχόλιο**                         | σημείωση στο περιθώριο, πάνω σε ένα σημείο του κειμένου, χωρίς να το αλλάζει       | «Εδώ χρειάζεται πηγή», «Μήπως να το συντομέψουμε;»     |
| **Πρόταση** (λειτουργία προτάσεων) | η αλλαγή σου φαίνεται χρωματιστή, και ο συγγραφέας την αποδέχεται ή την απορρίπτει | όταν διορθώνεις κείμενο που έγραψε άλλος               |
| **Ιστορικό εκδόσεων**              | κρατά αυτόματα παλαιότερες μορφές του αρχείου, με το ποιος άλλαξε τι και πότε      | όταν κάτι σβήστηκε κατά λάθος, ή θες να δεις τι άλλαξε |

Η συνεργασία γίνεται με δύο τρόπους. **Σύγχρονα**: όλοι μαζί, την ίδια ώρα, ίσως
με βιντεοκλήση. **Ασύγχρονα**: ο καθένας όποτε μπορεί, και τα σχόλια μένουν εκεί
για τον επόμενο. Μια καλή ομάδα χρησιμοποιεί και τους δύο.

## Ποιος βλέπει τι: δικαιώματα κοινής χρήσης

Όταν μοιράζεσαι ένα αρχείο, αποφασίζεις **δύο** πράγματα.

**Τι μπορεί να κάνει** ο άλλος:

- **Προβολή**: μόνο διαβάζει.
- **Σχόλια**: διαβάζει και αφήνει σχόλια, αλλά δεν αλλάζει το κείμενο.
- **Επεξεργασία**: αλλάζει τα πάντα, και μπορεί να σβήσει.

**Σε ποιον** το δίνεις:

- σε **συγκεκριμένα άτομα**, με τη διεύθυνση email τους, ή
- σε **όποιον έχει τον σύνδεσμο**. Αυτό είναι βολικό, αλλά ο σύνδεσμος μπορεί να προωθηθεί σε οποιονδήποτε, και τότε το αρχείο είναι ανοιχτό και για εκείνον.

> **Κλειδί**
>
> Δώσε **το μικρότερο δικαίωμα που χρειάζεται** ο καθένας.
>
> - Η ομάδα που γράφει: **επεξεργασία**.
> - Ο καθηγητής που διορθώνει: **σχόλια** (ή επεξεργασία, αν το ζητήσει).
> - Όποιος απλώς πρέπει να το δει: **προβολή**.
>
> Μοιράσου με **συγκεκριμένα άτομα** όταν μπορείς. «Οποιοσδήποτε έχει τον
> σύνδεσμο μπορεί να επεξεργαστεί» σημαίνει, στην πράξη, οποιοσδήποτε.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ποιο δικαίωμα σε ποιον;*

## Κανόνες καλής συνεργασίας

Το εργαλείο λύνει το πρόβλημα των πέντε αρχείων. Δεν λύνει τα προβλήματα
**ανάμεσα στους ανθρώπους**. Αυτά τα λύνουν μερικοί κανόνες:

- **Μοιράστε τη δουλειά από την αρχή.** Ποιος γράφει ποιο κεφάλαιο, ποιος ποιες διαφάνειες, ως πότε.
- **Μη σβήνεις κείμενο άλλου.** Αν διαφωνείς, άφησε σχόλιο ή κάνε πρόταση.
- **Σχόλια με ευγένεια και συγκεκριμένα.** «Εδώ λείπει μια πηγή για τον αριθμό» βοηθά. «Χάλια» όχι.
- **Απάντησε στα σχόλια** και **κλείσε** όσα λύθηκαν, για να μένουν ανοιχτά μόνο τα εκκρεμή.
- **Ονόματα που λένε κάτι:** «Ομάδα 3 – Ανανεώσιμες πηγές», όχι «Χωρίς τίτλο».
- **Πηγές και δικαιώματα:** κάθε εικόνα και κάθε στοιχείο με την πηγή του, όπως σε κάθε εργασία.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Βοηθά ή δυσκολεύει την ομάδα;*

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Η ομάδα σου, τέσσερα άτομα, πρέπει να παραδώσει σε δύο εβδομάδες μια παρουσίαση 12 διαφανειών για τα νησιά του Αιγαίου. Πώς την οργανώνετε στο διαδίκτυο;

1. **Ένα αρχείο, ένα σημείο.** Ένας από την ομάδα φτιάχνει την παρουσίαση στο
   νέφος, με όνομα «Ομάδα 2 – Νησιά του Αιγαίου», και τη μοιράζεται με
   **επεξεργασία** στους άλλους τρεις, με τις διευθύνσεις τους.
2. **Μοιρασιά.** Στην πρώτη διαφάνεια γράφετε ποιος κάνει ποιες: τρεις διαφάνειες
   ο καθένας, μία για τίτλο και πηγές. Και προθεσμία: πρώτο σχέδιο σε μία εβδομάδα.
3. **Δουλειά.** Ο καθένας γράφει στις δικές του διαφάνειες, όποτε μπορεί. Όταν
   θέλει να αλλάξει κάτι στις διαφάνειες άλλου, αφήνει **σχόλιο**. Οι πηγές κάθε
   εικόνας μπαίνουν στη διαφάνεια των πηγών.
4. **Έλεγχος.** Μετά το πρώτο σχέδιο, μοιράζεστε την παρουσίαση με την καθηγήτρια
   με δικαίωμα **σχολίων**. Απαντάτε στις παρατηρήσεις της, κλείνετε τα σχόλια που
   λύθηκαν, και παραδίδετε.

### Παράδειγμα 2: Το βράδυ πριν από την παράδοση ανοίγεις το κοινό έγγραφο και βλέπεις ότι λείπει όλο το δεύτερο κεφάλαιο. Τι κάνεις;

1. **Μην το ξαναγράψεις από την αρχή.** Ανοίγεις το **ιστορικό εκδόσεων**. Εκεί
   φαίνονται οι παλαιότερες μορφές του εγγράφου, με ώρα και όνομα.
2. **Βρες πότε χάθηκε.** Πηγαίνεις προς τα πίσω ώσπου να βρεις την τελευταία μορφή
   που έχει ακόμη το κεφάλαιο. Βλέπεις και ποιος έκανε την αλλαγή: ίσως κάποιος
   σημάδεψε όλο το κείμενο και πάτησε κατά λάθος ένα πλήκτρο.
3. **Επανάφερε.** Ή επαναφέρεις εκείνη την έκδοση, ή, αν στο μεταξύ έχουν γίνει
   κι άλλες χρήσιμες αλλαγές, αντιγράφεις μόνο το κεφάλαιο από την παλιά έκδοση
   και το επικολλάς στη σημερινή.
4. **Ενημέρωσε την ομάδα** με ένα σχόλιο, χωρίς κατηγορίες: «Το κεφάλαιο 2 είχε
   σβηστεί, το επανέφερα από το ιστορικό». Λάθη γίνονται, και το ιστορικό υπάρχει
   ακριβώς γι' αυτά.

> **Θυμήσου**
>
> - **Νέφος** = αρχεία σε διακομιστές, προσβάσιμα από παντού, συγχρονισμένα.
> - **Ένα** κοινό αρχείο αντί για αντίγραφα με email.
> - Δικαιώματα: **προβολή**, **σχόλια**, **επεξεργασία**. Δίνεις το λιγότερο που χρειάζεται, κατά προτίμηση σε συγκεκριμένα άτομα.
> - **Σχόλια** και **προτάσεις** για το κείμενο των άλλων· **ιστορικό εκδόσεων** για ό,τι χάθηκε.
> - Μοιρασιά της δουλειάς, προθεσμίες, ευγένεια.

## Ερωτήσεις

1. Τι σημαίνει ότι ένα αρχείο είναι «στο νέφος»;
   - Είναι σε διακομιστές κάποιου άλλου και το ανοίγεις μέσω διαδικτύου
   - Είναι μόνο στον σκληρό δίσκο του δικού σου υπολογιστή, σε ειδικό φάκελο
   - Ταξιδεύει ασύρματα στον αέρα και δεν αποθηκεύεται σε κανέναν υπολογιστή
   - Έχει συμπιεστεί ώστε να πιάνει λιγότερο χώρο στο στικάκι σου
2. Ποιο είναι το βασικό πλεονέκτημα του να μοιραστείς ένα κοινό αρχείο αντί να στείλεις αντίγραφο με email;
   - Όλοι δουλεύουν στο ίδιο αρχείο και δεν υπάρχουν πολλές εκδοχές
   - Το αρχείο γίνεται μικρότερο και στέλνεται πιο γρήγορα στους άλλους
   - Δεν χρειάζεται πια σύνδεση στο διαδίκτυο για να το ανοίξει κανείς
   - Κανείς άλλος εκτός από εσένα δεν μπορεί πια να το αλλάξει ποτέ
3. Ποιο δικαίωμα δίνεις στον καθηγητή που θέλει να γράψει παρατηρήσεις, χωρίς να αλλάξει το κείμενό σας;
   - Σχόλια
   - Προβολή
   - Επεξεργασία
   - Κανένα
4. Γιατί είναι επικίνδυνο το «Οποιοσδήποτε έχει τον σύνδεσμο μπορεί να επεξεργαστεί»;
   - Ο σύνδεσμος προωθείται εύκολα, και τότε ο καθένας μπορεί να αλλάξει το αρχείο
   - Ο σύνδεσμος λήγει μετά από μία ώρα και κανείς δεν μπορεί πια να μπει
   - Το αρχείο σβήνεται αυτόματα από το νέφος μόλις το ανοίξει κάποιος δεύτερος
   - Οι άλλοι βλέπουν τον κωδικό του λογαριασμού σου μέσα στον σύνδεσμο
5. Ένας συμμαθητής σου έσβησε κατά λάθος μια ολόκληρη σελίδα του κοινού εγγράφου χθες. Πώς την παίρνετε πίσω;
   - Από το ιστορικό εκδόσεων
   - Από τα σχόλια του εγγράφου
   - Από τον Κάδο ανακύκλωσης
   - Δεν γίνεται, χάθηκε για πάντα
6. Θέλεις να διορθώσεις κάτι στο κεφάλαιο που έγραψε μια συμμαθήτριά σου. Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος;
   - Γράφεις τη διόρθωση ως πρόταση, να την αποδεχτεί εκείνη
   - Σβήνεις το κομμάτι της και το ξαναγράφεις όπως θα το έγραφες εσύ
   - Κατεβάζεις αντίγραφο, το διορθώνεις και της το στέλνεις με email
   - Δεν λες τίποτα, για να μη στενοχωρηθεί, και το παραδίδετε όπως είναι
7. Η ομάδα σου δεν βρίσκει ώρα που να μπορούν όλοι μαζί. Πώς δουλεύετε;
   - Ασύγχρονα: ο καθένας όποτε μπορεί, με σχόλια για τους άλλους
   - Σύγχρονα: περιμένετε να βρεθεί ώρα που μπορούν και οι τέσσερις
   - Ο καθένας στο δικό του αρχείο, και ενώνετε τα κομμάτια στο τέλος
   - Τα γράφει όλα ένας, και οι άλλοι βάζουν μόνο το όνομά τους
8. Τι από τα παρακάτω δεν πρέπει να γράψεις σε ένα κοινόχρηστο έγγραφο της τάξης;
   - Το κινητό και τη διεύθυνση του σπιτιού ενός συμμαθητή
   - Την πηγή από την οποία πήρες μια φωτογραφία
   - Ποιος της ομάδας γράφει ποιο κεφάλαιο
   - Ένα σχόλιο ότι λείπει μια πηγή

## Ασκήσεις

1. Ποια είναι τα τρία δικαιώματα που δίνεις όταν μοιράζεσαι ένα αρχείο, από το μικρότερο στο μεγαλύτερο;
2. Θέλεις να ρωτήσεις την ομάδα αν μια παράγραφος χρειάζεται συντόμευση, χωρίς να την αλλάξεις. Ποιο εργαλείο του κοινού εγγράφου χρησιμοποιείς;
3. Η τάξη μαζεύει σε ένα κοινό υπολογιστικό φύλλο ποιος φέρνει τι για τη γιορτή. Κάθε μαθητής γράφει στη δική του γραμμή, και ο υπεύθυνος καθηγητής θέλει μόνο να βλέπει τη λίστα.
   α) Τι δικαίωμα παίρνουν οι μαθητές;
   β) Τι δικαίωμα παίρνει ο καθηγητής;
   γ) Ένας συμμαθητής σβήνει κατά λάθος τρεις γραμμές. Από πού τις επαναφέρεις;
4. Μια ομάδα δημοσίευσε σε ανοιχτή ομάδα συνομιλίας τον σύνδεσμο της εργασίας της με «Οποιοσδήποτε έχει τον σύνδεσμο μπορεί να επεξεργαστεί». Την επόμενη μέρα η εργασία έχει γεμίσει άσχετα μηνύματα.
   α) Πώς πρέπει να μοιράζονται το αρχείο από εδώ και πέρα;
   β) Πώς παίρνουν πίσω την εργασία όπως ήταν;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/gym-c/informatics/online-collaboration
