# Φτιάχνω ιστοσελίδα

> Ετικέτες HTML, σύνδεσμοι, και μια πρώτη γεύση από CSS.

Πληροφορική, Γ΄ Γυμνασίου. https://www.akademio.gr/el/gym-c/informatics/html-css

## Τι θα μάθεις

- Να γράφεις μια πλήρη, μικρή σελίδα HTML με DOCTYPE, lang, meta charset, head και body.
- Να χρησιμοποιείς επικεφαλίδες, παραγράφους, λίστες, συνδέσμους και εικόνες με κείμενο alt.
- Να γράφεις κανόνες CSS με επιλογέα, ιδιότητα και τιμή, για στοιχεία και για κλάσεις.
- Να εντοπίζεις συνηθισμένα λάθη: αγκύλες που δεν κλείνουν, λάθος φώλιασμα, εικόνα χωρίς alt.

## Τι είναι μια ιστοσελίδα

Στην προηγούμενη ενότητα είδες ότι ο διακομιστής απαντά στον φυλλομετρητή με «τον κώδικα HTML της σελίδας». Αυτός ο κώδικας είναι απλό κείμενο, που μπορείς να γράψεις κι εσύ σε έναν οποιονδήποτε επεξεργαστή κειμένου, π.χ. το Σημειωματάριο ή το Notepad++, και να τον ανοίξεις με τον φυλλομετρητή σου.

Μια ιστοσελίδα φτιάχνεται από δύο γλώσσες που δουλεύουν μαζί:

- Η **HTML** (HyperText Markup Language) λέει **τι** περιέχει η σελίδα: αυτό είναι επικεφαλίδα, αυτό παράγραφος, αυτό σύνδεσμος, αυτό εικόνα.
- Η **CSS** (Cascading Style Sheets) λέει **πώς** φαίνεται: χρώματα, γραμματοσειρές, μεγέθη, αποστάσεις.

Η HTML **δεν** είναι γλώσσα προγραμματισμού σαν την Python: δεν έχει μεταβλητές, αποφάσεις ή βρόχους. Είναι **γλώσσα σήμανσης**: «σημαδεύει» κομμάτια κειμένου για να πει τι ρόλο έχουν.

## Ετικέτες και στοιχεία

Η σήμανση γίνεται με **ετικέτες** (tags), λέξεις μέσα σε γωνιακές αγκύλες:

```html
<p>Αυτή είναι μια παράγραφος.</p>
```

Το `<p>` είναι η **ετικέτα αρχής** και το `</p>`, με την κάθετο, η **ετικέτα τέλους**. Μαζί με το κείμενο ανάμεσά τους σχηματίζουν ένα **στοιχείο** (element).

Μερικά στοιχεία δεν έχουν περιεχόμενο και άρα ούτε ετικέτα τέλους, όπως η εικόνα `<img>` και η αλλαγή γραμμής `<br>`.

Πολλές ετικέτες έχουν **χαρακτηριστικά** (attributes): επιπλέον πληροφορίες που γράφονται μέσα στην ετικέτα αρχής, με τη μορφή `όνομα="τιμή"`.

```html
<a href="https://www.example.com">Επισκέψου τη σελίδα</a>
<img src="robot.jpg" alt="Ένα μικρό ρομπότ με ρόδες">
```

Το `href` λέει πού οδηγεί ο σύνδεσμος. Το `src` λέει ποιο αρχείο εικόνας θα εμφανιστεί, και το `alt` δίνει μια **περιγραφή** της εικόνας με λόγια.

## Ο σκελετός κάθε σελίδας

Κάθε σελίδα HTML έχει τον ίδιο βασικό σκελετό:

```html
<!DOCTYPE html>
<html lang="el">
<head>
  <meta charset="UTF-8">
  <title>Ο τίτλος στην καρτέλα</title>
</head>
<body>
  <h1>Ό,τι βλέπει ο επισκέπτης</h1>
</body>
</html>
```

| Κομμάτι                  | Τι κάνει                                                                                            |
| ------------------------ | --------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| `<!DOCTYPE html>`        | λέει στον φυλλομετρητή ότι το έγγραφο είναι σύγχρονο HTML                                           |
| `<html lang="el">`       | η ρίζα της σελίδας· το `lang="el"` δηλώνει ότι το κείμενο είναι στα ελληνικά                        |
| `<head>`                 | πληροφορίες **για** τη σελίδα, που δεν φαίνονται μέσα σε αυτήν                                      |
| `<meta charset="UTF-8">` | η κωδικοποίηση χαρακτήρων· χωρίς αυτήν, τα ελληνικά μπορεί να εμφανιστούν ως ακαταλαβίστικα σύμβολα |
| `<title>`                | ο τίτλος που φαίνεται στην καρτέλα και στα αποτελέσματα αναζήτησης                                  |
| `<body>`                 | όλο το περιεχόμενο που βλέπει ο επισκέπτης                                                          |

Το `lang="el"` δεν είναι διακοσμητικό. Ένα πρόγραμμα ανάγνωσης οθόνης, που διαβάζει δυνατά τη σελίδα σε ένα άτομο με προβλήματα όρασης, το χρησιμοποιεί για να προφέρει τις λέξεις με ελληνική φωνή και όχι με αγγλική.

## Οι πιο συνηθισμένες ετικέτες

| Ετικέτα                     | Για τι                                                              |
| --------------------------- | ------------------------------------------------------------------- |
| `<h1>` ως `<h6>`            | επικεφαλίδες, από την πιο σημαντική (`h1`) ως τη λιγότερο σημαντική |
| `<p>`                       | παράγραφος                                                          |
| `<strong>`, `<em>`          | ισχυρή έμφαση και απλή έμφαση (συνήθως φαίνονται έντονα και πλάγια) |
| `<a href="...">`            | σύνδεσμος                                                           |
| `<img src="..." alt="...">` | εικόνα                                                              |
| `<ul>` και `<li>`           | λίστα με κουκκίδες· κάθε `<li>` είναι ένα στοιχείο της              |
| `<ol>` και `<li>`           | αριθμημένη λίστα                                                    |

Ένας σύνδεσμος μπορεί να έχει **απόλυτη** διεύθυνση, ολόκληρη με `https://`, για να πάει σε άλλον ιστότοπο, ή **σχετική**, π.χ. `href="omilos.html"`, για να πάει σε ένα άλλο αρχείο στον ίδιο φάκελο.

> **Πρόσεχε**
>
> **Τα στοιχεία φωλιάζουν σαν κουτιά: ό,τι άνοιξε τελευταίο, κλείνει πρώτο.**
>
> Σωστό: `<p>Πολύ <strong>σημαντικό</strong></p>`
>
> Λάθος: `<p>Πολύ <strong>σημαντικό</p></strong>`
>
> Οι φυλλομετρητές είναι επιεικείς και συχνά «μαντεύουν» τι εννοούσες, οπότε ένα λάθος δεν φαίνεται πάντα αμέσως. Φαίνεται όμως αργότερα, όταν προσθέσεις CSS και η μορφοποίηση απλωθεί εκεί που δεν έπρεπε.

## CSS: η εμφάνιση

Ένας κανόνας CSS έχει έναν **επιλογέα** (selector), που λέει σε ποια στοιχεία εφαρμόζεται, και μέσα σε άγκιστρα μία ή περισσότερες **δηλώσεις** της μορφής `ιδιότητα: τιμή;`.

```css
h1 {
  color: navy;
  font-size: 32px;
}
```

Αυτός ο κανόνας κάνει **όλα** τα `<h1>` της σελίδας σκούρα μπλε και μεγέθους $32$ pixel.

| Ιδιότητα           | Τι αλλάζει                | Παράδειγμα τιμής    |
| ------------------ | ------------------------- | ------------------- |
| `color`            | χρώμα κειμένου            | `navy`, `#1a5e8a`   |
| `background-color` | χρώμα φόντου              | `lightyellow`       |
| `font-family`      | γραμματοσειρά             | `Arial, sans-serif` |
| `font-size`        | μέγεθος γραμμάτων         | `18px`              |
| `text-align`       | στοίχιση                  | `center`            |
| `margin`           | κενό γύρω από το στοιχείο | `20px`              |

Τα χρώματα γράφονται με όνομα στα αγγλικά ή με δεκαεξαδικό κωδικό: `#` και έξι ψηφία, δύο για το κόκκινο, δύο για το πράσινο, δύο για το μπλε.

Για να μορφοποιήσεις **μόνο κάποια** στοιχεία και όχι όλα ενός είδους, τους δίνεις μια **κλάση** με το χαρακτηριστικό `class`, και στο CSS τη γράφεις με τελεία μπροστά:

```html
<p class="simantiko">Φέρτε το τετράδιό σας!</p>
```

```css
.simantiko {
  color: darkred;
  font-weight: bold;
}
```

Το CSS μπαίνει σε μια σελίδα με τρεις τρόπους: μέσα σε ένα στοιχείο `<style>` στο `<head>`, σε ξεχωριστό αρχείο που συνδέεται με `<link rel="stylesheet" href="style.css">`, ή απευθείας πάνω σε ένα στοιχείο με το χαρακτηριστικό `style`. Ο δεύτερος τρόπος είναι ο πιο οργανωμένος για ολόκληρους ιστοτόπους, γιατί το ίδιο αρχείο CSS μορφοποιεί όλες τις σελίδες.

> **Κλειδί**
>
> **Η HTML δίνει δομή και νόημα, η CSS δίνει εμφάνιση. Κράτα τις χωριστά.**
>
> Μια επικεφαλίδα γράφεται με `<h1>` επειδή **είναι** επικεφαλίδα, όχι επειδή θέλεις μεγάλα γράμματα. Αν θέλεις μεγάλα γράμματα, αυτό είναι δουλειά του CSS.
>
> Όταν το νόημα είναι σωστό, η σελίδα διαβάζεται σωστά από ένα πρόγραμμα ανάγνωσης οθόνης και από μια μηχανή αναζήτησης. Και όταν η εμφάνιση ζει σε ένα σημείο, αλλάζεις το χρώμα όλων των επικεφαλίδων με μία γραμμή.

Δοκίμασε τον κανόνα: για κάθε δουλειά παρακάτω, αποφάσισε αν είναι δουλειά της HTML ή του CSS.

*Διαδραστικό στη σελίδα: HTML ή CSS;*

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Φτιάξε μια πλήρη σελίδα για τον όμιλο ρομποτικής του σχολείου: τίτλος, μια παράγραφος, λίστα δραστηριοτήτων, μια εικόνα, ένας σύνδεσμος, και μια σημαντική ανακοίνωση με κόκκινα έντονα γράμματα.

1. **Σκελετός πρώτα:** `<!DOCTYPE html>`, `<html lang="el">`, `<head>` με `<meta charset="UTF-8">` και `<title>`, και `<body>`.
2. **Περιεχόμενο με νόημα:** `<h1>` για τον τίτλο, `<p>` για την παράγραφο, `<ul>` με `<li>` για τις δραστηριότητες, `<img>` με `alt`, `<a>` για τον σύνδεσμο. Η ανακοίνωση παίρνει κλάση, ώστε να τη χρωματίσει το CSS.
3. ```html
   <!DOCTYPE html>
   <html lang="el">
   <head>
     <meta charset="UTF-8">
     <title>Όμιλος ρομποτικής</title>
     <style>
       body {
         font-family: Arial, sans-serif;
         background-color: #f4f8fb;
         margin: 20px;
       }
       h1 {
         color: #1a5e8a;
       }
       .simantiko {
         color: darkred;
         font-weight: bold;
       }
     </style>
   </head>
   <body>
     <h1>Όμιλος ρομποτικής</h1>
     <p>Συναντιόμαστε κάθε <strong>Τετάρτη</strong>
       στο εργαστήριο πληροφορικής.</p>
     <h2>Τι κάνουμε</h2>
     <ul>
       <li>Χτίζουμε ρομπότ</li>
       <li>Τα προγραμματίζουμε σε Python</li>
       <li>Παίρνουμε μέρος σε διαγωνισμούς</li>
     </ul>
     <img src="robot.jpg"
          alt="Το ρομπότ του ομίλου πάνω σε πίστα διαγωνισμού">
     <p class="simantiko">Φέρτε το τετράδιό σας!</p>
     <p><a href="programma.html">Δες το πρόγραμμα των συναντήσεων</a></p>
   </body>
   </html>
   ```
4. **Έλεγχος:** κάθε ετικέτα που άνοιξε έκλεισε με την αντίστροφη σειρά, η εικόνα έχει `alt`, και όλη η μορφοποίηση είναι στο `<style>`, όχι σκορπισμένη μέσα στο `<body>`. Αποθηκεύεις το αρχείο ως `omilos.html` και το ανοίγεις με διπλό κλικ.

### Παράδειγμα 2: Βρες τα τέσσερα λάθη στο παρακάτω κομμάτι HTML.

1. ```html
   <h1>Τα ζώα της αυλής</h2>
   <p>Η γάτα μας είναι <strong>πολύ παιχνιδιάρα</p></strong>
   <img src="gata.jpg">
   <a href="zoa.html>Περισσότερα ζώα</a>
   ```
2. **Γραμμή 1:** η επικεφαλίδα ανοίγει ως `<h1>` και κλείνει ως `</h2>`. Πρέπει `</h1>`.
3. **Γραμμή 2:** λάθος φώλιασμα. Το `<strong>` άνοιξε τελευταίο, άρα πρέπει να κλείσει πρώτο: `…παιχνιδιάρα</strong></p>`.
4. **Γραμμή 3:** η εικόνα δεν έχει `alt`. Η σελίδα θα φαίνεται σωστά, αλλά ένα άτομο που χρησιμοποιεί πρόγραμμα ανάγνωσης οθόνης δεν θα μάθει τι δείχνει. Π.χ. `alt="Η γάτα μας κοιμάται στον ήλιο"`.
5. **Γραμμή 4:** λείπουν τα εισαγωγικά κλεισίματος στο `href`. Ο φυλλομετρητής θα θεωρήσει ότι η διεύθυνση συνεχίζεται και ο σύνδεσμος δεν θα δουλέψει σωστά. Πρέπει `href="zoa.html"`.

> **Θυμήσου**
>
> - **HTML:** τι είναι κάθε κομμάτι. **CSS:** πώς φαίνεται.
> - Σκελετός: `<!DOCTYPE html>`, `<html lang="el">`, `<head>` με `<meta charset="UTF-8">` και `<title>`, `<body>`.
> - Κάθε ετικέτα που ανοίγει κλείνει, με την αντίστροφη σειρά· εξαίρεση τα `<img>`, `<br>`, `<meta>`, `<link>`.
> - Κάθε εικόνα θέλει `alt`.
> - Κανόνας CSS: `επιλογέας { ιδιότητα: τιμή; }`· οι κλάσεις γράφονται με τελεία, `.onoma`.

## Ερωτήσεις

1. Ποια πρόταση περιγράφει σωστά τον ρόλο της HTML και της CSS;
   - η HTML ορίζει το περιεχόμενο και τη δομή, η CSS την εμφάνιση
   - η HTML ορίζει την εμφάνιση, η CSS το περιεχόμενο
   - είναι δύο ονόματα για την ίδια γλώσσα
   - η HTML τρέχει στον διακομιστή, η CSS στον φυλλομετρητή
2. Σε τι χρησιμεύει το lang="el" στην ετικέτα html;
   - δηλώνει ότι το κείμενο είναι ελληνικό, π.χ. για τα προγράμματα ανάγνωσης οθόνης
   - μεταφράζει αυτόματα τη σελίδα στα ελληνικά για όποιον μιλά άλλη γλώσσα
   - επιτρέπει να εμφανίζονται σωστά τα ελληνικά γράμματα αντί για σύμβολα
   - δείχνει τη σελίδα μόνο σε επισκέπτες που συνδέονται από την Ελλάδα
3. Μια σελίδα δεν έχει meta charset="UTF-8" και τα ελληνικά εμφανίζονται ως περίεργα σύμβολα. Γιατί;
   - ο φυλλομετρητής δεν ξέρει με ποια κωδικοποίηση να διαβάσει τους χαρακτήρες
   - η HTML υποστηρίζει μόνο λατινικούς χαρακτήρες και όχι ελληνικά γράμματα
   - λείπει το lang="el", που λέει ότι το κείμενο είναι γραμμένο στα ελληνικά
   - η γραμματοσειρά που όρισε το CSS δεν έχει σχέδια για ελληνικά γράμματα
4. Ποιο από τα παρακάτω είναι σωστά φωλιασμένο;
   - <p>Πολύ <em>ωραίο</em></p>
   - <p>Πολύ <em>ωραίο</p></em>
   - <p>Πολύ <em>ωραίο<p></em>
   - <em><p>Πολύ ωραίο</em></p>
5. Πού γράφεται το περιεχόμενο που βλέπει ο επισκέπτης, όπως οι παράγραφοι και οι εικόνες;
   - μέσα στο body
   - μέσα στο head
   - μέσα στο title
   - πριν από το DOCTYPE
6. Γιατί κάθε εικόνα πρέπει να έχει χαρακτηριστικό alt;
   - για να περιγράφει την εικόνα σε όποιον δεν μπορεί να τη δει
   - για να φορτώνει πιο γρήγορα η εικόνα
   - γιατί χωρίς alt η εικόνα δεν εμφανίζεται
   - για να δηλώσει ποιο αρχείο είναι η εικόνα
7. Με ποιον επιλογέα CSS μορφοποιείς όλα τα στοιχεία με class="simantiko";
   - .simantiko
   - simantiko
   - #simantiko
   - class=simantiko
8. Ποιος κανόνας CSS κάνει μπλε το κείμενο όλων των παραγράφων;
   - p { color: blue; }
   - p { background-color: blue; }
   - <p color="blue">
   - p = blue
9. Ο σύνδεσμος a href="programma.html" οδηγεί:
   - στο αρχείο programma.html στον ίδιο φάκελο με την τρέχουσα σελίδα
   - στον ιστότοπο www.programma.html, σε άλλον διακομιστή
   - πουθενά, γιατί λείπει το https:// στην αρχή της διεύθυνσης
   - σε αναζήτηση της λέξης programma σε μια μηχανή αναζήτησης
10. Γιατί η HTML λέγεται γλώσσα σήμανσης και όχι γλώσσα προγραμματισμού;
   - γιατί περιγράφει τον ρόλο κομματιών κειμένου και δεν έχει μεταβλητές, αποφάσεις ή βρόχους
   - γιατί οι ετικέτες της γράφονται στα ελληνικά, ενώ οι εντολές της Python στα αγγλικά
   - γιατί τρέχει μόνο μέσα στο διαδίκτυο, ενώ η Python τρέχει και στον υπολογιστή σου
   - γιατί είναι πιο παλιά από την Python, από τα πρώτα χρόνια του διαδικτύου

## Ασκήσεις

1. Ποια ετικέτα HTML χρησιμοποιείς για την πιο σημαντική επικεφαλίδα μιας σελίδας;
2. Γράψε τη γραμμή HTML που εμφανίζει την εικόνα gata.jpg, με περιγραφή «Η γάτα μας».
3. Γράψε έναν κανόνα CSS που κάνει το φόντο όλης της σελίδας lightyellow.
4. Σε μια σελίδα χρειάζεσαι έναν σύνδεσμο και μια διόρθωση.
   α) Γράψε σύνδεσμο προς το https://www.example.com με κείμενο «Επίσκεψη».
   β) Διόρθωσε το φώλιασμα: <p><strong>Προσοχή</p></strong>

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/gym-c/informatics/html-css
