# Δικτατορία και Μεταπολίτευση

> 1967-1974: η χούντα, το Πολυτεχνείο, η Κύπρος και η αποκατάσταση της δημοκρατίας.

Ιστορία, Γ΄ Γυμνασίου. https://www.akademio.gr/el/gym-c/history/junta-metapolitefsi

## Τι θα μάθεις

- Να περιγράφεις πώς επιβλήθηκε η δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967 και ποια μέτρα καταστολής πήρε.
- Να εξηγείς τι έγινε στην εξέγερση του Πολυτεχνείου (Νοέμβριος 1973) και τι ακολούθησε αμέσως μετά.
- Να συνδέεις το πραξικόπημα στην Κύπρο και την τουρκική εισβολή του 1974 με την πτώση της δικτατορίας.
- Να ξεχωρίζεις τα βήματα της Μεταπολίτευσης: εκλογές 1974, δημοψήφισμα 1974, Σύνταγμα 1975.

## Η νύχτα της 21ης Απριλίου 1967

Στα μέσα της δεκαετίας του 1960 η πολιτική ζωή της Ελλάδας ήταν ταραγμένη. Το
1965 μια σύγκρουση του βασιλιά **Κωνσταντίνου Β΄** με την κυβέρνηση οδήγησε σε
παραίτηση του πρωθυπουργού και σε σειρά από βραχύβιες κυβερνήσεις. Νέες
εκλογές είχαν οριστεί για τις **28 Μαΐου 1967**.

Δεν έγιναν ποτέ. Τα ξημερώματα της **21ης Απριλίου 1967** μια ομάδα
αξιωματικών, με επικεφαλής τους συνταγματάρχες **Γεώργιο Παπαδόπουλο** και
**Νικόλαο Μακαρέζο** και τον ταξίαρχο **Στυλιανό Παττακό**, έβγαλε τα τανκς
στους δρόμους της Αθήνας. Χρησιμοποίησαν ένα σχέδιο του ΝΑΤΟ για περίπτωση
κομμουνιστικής εξέγερσης, το σχέδιο «**Προμηθεύς**». Μέσα σε λίγες ώρες
συνέλαβαν πολιτικούς όλων των παρατάξεων και ανέλαβαν την εξουσία. Οι
πραξικοπηματίες έλεγαν ότι έσωζαν τη χώρα από τον κομμουνισμό· οι ιστορικοί
δεν έχουν βρει τεκμήρια ότι ετοιμαζόταν τέτοια εξέγερση.

## Πώς κυβερνούσε η δικτατορία

Η δικτατορία, που έμεινε γνωστή ως «**χούντα**», κράτησε επτά χρόνια.

| Μέτρο                 | Τι σήμαινε                                                                                               |
| --------------------- | -------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| Στρατιωτικός νόμος    | αναστολή άρθρων του Συντάγματος, δίκες πολιτών σε στρατοδικεία                                           |
| Συλλήψεις και εξορίες | χιλιάδες συλλήψεις τις πρώτες μέρες· στρατόπεδα σε ξερονήσια, όπως η **Γυάρος** και η **Λέρος**          |
| Βασανιστήρια          | σε κρατητήρια της Ασφάλειας και της Στρατιωτικής Αστυνομίας (ΕΣΑ), τεκμηριωμένα και σε διεθνείς εκθέσεις |
| Λογοκρισία            | ελεγχόμενος Τύπος, ραδιόφωνο, βιβλία, τραγούδια· απαγορευμένοι συγγραφείς και συνθέτες                   |
| Διαλυμένα κόμματα     | καμία πολιτική δράση, διώξεις δημοσίων υπαλλήλων, καθηγητών και αξιωματικών                              |

*Η Γυάρος, στις Κυκλάδες, από ψηλά. Ένα ξερονήσι χωρίς δέντρα, χωρίς νερό και χωρίς κατοίκους: εδώ η δικτατορία έκλεισε σε στρατόπεδο χιλιάδες πολιτικούς κρατουμένους. Η ίδια η απομόνωση του νησιού ήταν μέρος της τιμωρίας.*

Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος προσπάθησε να ανατρέψει τη χούντα στις **13 Δεκεμβρίου
1967**, απέτυχε και έφυγε στη Ρώμη. Το 1969, για να μην αποβληθεί, η Ελλάδα
αποχώρησε από το **Συμβούλιο της Ευρώπης**, όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων διαπίστωσε βασανιστήρια. Η συμφωνία σύνδεσης με την
ΕΟΚ «πάγωσε». Οι ΗΠΑ, σύμμαχος στο ΝΑΤΟ, συνεργάστηκαν με το καθεστώς· πόσο
γνώριζαν ή ενθάρρυναν τις κινήσεις του είναι θέμα που οι ιστορικοί εξακολουθούν
να ερευνούν.

Η αντίσταση πήρε πολλές μορφές: παράνομες οργανώσεις κάθε πολιτικής
απόχρωσης, η απόπειρα του **Αλέξανδρου Παναγούλη** κατά του Παπαδόπουλου
(1968), το κίνημα αξιωματικών του Ναυτικού και το αντιτορπιλικό «**Βέλος**»
(1973), διαδηλώσεις Ελλήνων του εξωτερικού, αλλά και σιωπηλές πράξεις
ανθρώπων που αρνήθηκαν να συνεργαστούν.

### Παράδειγμα 1: Δύο φωνές για την ίδια δικτατορία: ο «γύψος» και ο Σεφέρης

1. **Πηγή Α, σε ελεύθερη απόδοση.** Ο Παπαδόπουλος, σε λόγους του, παρομοίαζε
   την Ελλάδα με **ασθενή** που οι γιατροί τον βάζουν στον **γύψο** πάνω στο
   χειρουργικό τραπέζι. Ο γύψος, έλεγε, θα έμενε όσο χρειαζόταν για να γίνει
   καλά ο ασθενής.
2. **Τι σημαίνει η εικόνα.** Ο «ασθενής» είναι η κοινωνία· «γιατροί» είναι οι
   ίδιοι οι δικτάτορες· ο «γύψος» είναι οι απαγορεύσεις. Η μεταφορά
   παρουσιάζει την κατάργηση των ελευθεριών ως **θεραπεία** που γίνεται για το
   καλό του ασθενή, και αφήνει μόνο στους «γιατρούς» να κρίνουν πότε θα βγει ο
   γύψος.
3. **Πηγή Β, σε ελεύθερη απόδοση.** Στις 28 Μαρτίου 1969 ο ποιητής **Γιώργος
   Σεφέρης**, βραβευμένος με Νόμπελ το 1963, έσπασε τη σιωπή του με μια δήλωση
   που μεταδόθηκε από το BBC. Έγραφε ότι στη χώρα είχε επιβληθεί ένα καθεστώς
   αντίθετο στα ιδανικά για τα οποία πολέμησε ο κόσμος, ότι είναι χρέος του να
   μιλήσει, και ότι στις δικτατορίες η αρχή μπορεί να φαίνεται εύκολη, αλλά
   στο τέλος περιμένει η τραγωδία.
4. **Ποιος μιλάει και πώς ακούγεται.** Ο Παπαδόπουλος μιλούσε από την εξουσία,
   σε Τύπο που ελεγχόταν. Ο Σεφέρης, ένας συγκρατημένος διπλωμάτης που ως τότε
   απέφευγε την πολιτική, χρειάστηκε ξένο ραδιόφωνο για να ακουστεί στην Ελλάδα·
   η δήλωσή του κυκλοφόρησε από χέρι σε χέρι.
5. **Το συμπέρασμα.** Η πρώτη πηγή μάς δείχνει πώς ένα καθεστώς **δικαιολογούσε**
   τον εαυτό του· η δεύτερη πώς το έκρινε κάποιος που δεν είχε το δικαίωμα να
   μιλήσει ελεύθερα. Και το ίδιο το μέσο (BBC, όχι ελληνική εφημερίδα) είναι
   πληροφορία για τη λογοκρισία.

## Το Πολυτεχνείο

Το 1973 ο Παπαδόπουλος επιχείρησε μια ελεγχόμενη «**φιλελευθεροποίηση**». Τον
Ιούνιο κατάργησε τη βασιλεία, και με δημοψήφισμα που έγινε υπό τη δικτατορία
(Ιούλιος 1973) έγινε ο ίδιος πρόεδρος. Τον Οκτώβριο διόρισε πολιτική
κυβέρνηση και υποσχέθηκε εκλογές. Τα κόμματα όμως έμεναν διαλυμένα και τα
μεγάλα θέματα στα χέρια του στρατού.

Οι φοιτητές είχαν ήδη αντιδράσει νωρίτερα το 1973, με την κατάληψη της
Νομικής Σχολής. Στις **14 Νοεμβρίου 1973** φοιτητές κατέλαβαν το **Εθνικό
Μετσόβιο Πολυτεχνείο** στην Αθήνα. Χιλιάδες πολίτες μαζεύτηκαν γύρω του. Ένας
αυτοσχέδιος ραδιοσταθμός εξέπεμπε: «Εδώ Πολυτεχνείο». Το σύνθημα ήταν
«**Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία**».

*Το κεντρικό κτίριο του Πολυτεχνείου στην οδό Πατησίων, όπως είναι σήμερα. Στην αυλή του μαζεύτηκαν οι φοιτητές τον Νοέμβριο του 1973, ενώ απ' έξω, στον δρόμο, στέκονταν χιλιάδες πολίτες.*

Τα ξημερώματα της **17ης Νοεμβρίου** ένα τανκ έριξε την κεντρική πύλη και ο
στρατός εκκένωσε το Πολυτεχνείο. Στις συγκρούσεις εκείνων των ημερών στην
Αθήνα σκοτώθηκαν άνθρωποι και τραυματίστηκαν εκατοντάδες. Η ιστορική έρευνα
έχει καταγράψει ονομαστικά **τουλάχιστον 24 νεκρούς**.

Η χούντα δεν έπεσε. Στις **25 Νοεμβρίου 1973** ο ταξίαρχος **Δημήτριος
Ιωαννίδης**, αρχηγός της Στρατιωτικής Αστυνομίας, ανέτρεψε τον Παπαδόπουλο και
εγκατέστησε ένα **ακόμα σκληρότερο** καθεστώς. Η «φιλελευθεροποίηση» τελείωσε.

> **Πρόσεχε**
>
> Συχνά λέγεται ότι το Πολυτεχνείο «έριξε τη χούντα». Χρονολογικά αυτό δεν
> στέκει: η εξέγερση καταπνίγηκε, και οκτώ μέρες μετά ήρθε μια σκληρότερη
> δικτατορία, που κράτησε άλλους οκτώ μήνες. Αυτό που έριξε το καθεστώς τον
> Ιούλιο του 1974 ήταν η **κυπριακή τραγωδία**. Η σημασία του Πολυτεχνείου
> είναι άλλη: έδειξε δημόσια ότι ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας απέρριπτε τη
> δικτατορία, και έγινε το σύμβολο της αντίστασης σε αυτήν.

## Κύπρος, Ιούλιος 1974

Η Κύπρος ήταν ανεξάρτητο κράτος από το 1960, με πρόεδρο τον **αρχιεπίσκοπο
Μακάριο** και δύο κοινότητες, Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους, που είχαν
ήδη συγκρουστεί βίαια το 1963–1964. Η χούντα του Ιωαννίδη θεωρούσε τον
Μακάριο εμπόδιο.

- Στις **15 Ιουλίου 1974** η Εθνική Φρουρά της Κύπρου, με Έλληνες αξιωματικούς
  και με εντολή από την Αθήνα, μαζί με την οργάνωση ΕΟΚΑ Β΄, έκανε
  **πραξικόπημα** εναντίον του Μακαρίου. Ο Μακάριος γλίτωσε και έφυγε από το
  νησί.
- Στις **20 Ιουλίου 1974** η **Τουρκία** εισέβαλε στρατιωτικά, επικαλούμενη
  το δικαίωμά της ως εγγυήτριας δύναμης από τις συνθήκες του 1960.
- Τον **Αύγουστο του 1974**, αφού ναυάγησαν οι συνομιλίες της Γενεύης, ο
  τουρκικός στρατός προχώρησε και κατέλαβε περίπου το **37%** του νησιού.

Χιλιάδες σκοτώθηκαν ή αγνοούνται. Περίπου 160.000–200.000 Ελληνοκύπριοι
έφυγαν ή εκδιώχθηκαν από τον βορρά, και δεκάδες χιλιάδες Τουρκοκύπριοι
μετακινήθηκαν προς τον βορρά. Το νησί έμεινε χωρισμένο ως σήμερα. Το 1983 οι
Τουρκοκύπριοι ηγέτες ανακήρυξαν στον βορρά κράτος που το αναγνωρίζει μόνο η
Τουρκία· το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ κάλεσε όλα τα κράτη να μην το
αναγνωρίσουν.

*Η Βαρώσια, η νότια συνοικία της Αμμοχώστου, στην παραλία. Πριν από το 1974 ήταν από τα μεγαλύτερα τουριστικά κέντρα της Κύπρου. Οι Ελληνοκύπριοι κάτοικοί της έφυγαν τον Αύγουστο του 1974, και τα ξενοδοχεία έμειναν άδεια, κλεισμένα για δεκαετίες πίσω από συρματοπλέγματα.*

### Παράδειγμα 2: Από την Κύπρο στην Αθήνα: πώς έπεσε η δικτατορία;

1. **Η αιτία.** Το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου, που οργανώθηκε από την Αθήνα,
   έδωσε στην Τουρκία την αφορμή για εισβολή.
2. **Η αποτυχία.** Η χούντα κήρυξε **γενική επιστράτευση**, αλλά η επιστράτευση
   έγινε χαοτικά: οι έφεδροι παρουσιάζονταν και δεν υπήρχαν όπλα, στολές ή
   σχέδιο. Φάνηκε ότι ένα καθεστώς που δικαιολογούσε την ύπαρξή του με την
   «τάξη» και την «ασφάλεια» δεν μπορούσε να προστατεύσει ούτε τη χώρα ούτε την
   Κύπρο.
3. **Η κατάρρευση.** Στις **23 Ιουλίου 1974** οι στρατιωτικοί ηγέτες κάλεσαν
   τους πολιτικούς και τους παρέδωσαν την εξουσία. Τα ξημερώματα της 24ης
   Ιουλίου έφτασε από το Παρίσι ο **Κωνσταντίνος Καραμανλής** και ορκίστηκε
   πρωθυπουργός κυβέρνησης **εθνικής ενότητας**.
4. **Το συμπέρασμα.** Η δικτατορία έπεσε από μια **αλυσίδα**: δική της απόφαση
   (το πραξικόπημα) → εισβολή → αποτυχία της επιστράτευσης → απώλεια του
   στηρίγματος μέσα στον ίδιο τον στρατό. Κι η αλυσίδα αυτή έφερε την τραγωδία
   της Κύπρου, που δεν έκλεισε με την πτώση της χούντας.

## Η Μεταπολίτευση

Η λέξη **Μεταπολίτευση** σημαίνει «αλλαγή πολιτεύματος» και ονομάζει τη
μετάβαση από τη δικτατορία στη δημοκρατία. Μέσα σε έναν χρόνο:

| Πότε                       | Τι έγινε                                                                                                                                                                       |
| -------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ |
| Ιούλιος – Σεπτέμβριος 1974 | αποφυλάκιση των πολιτικών κρατουμένων, επιστροφή εξορίστων, νόμιμα όλα τα κόμματα, και το ΚΚΕ, παράνομο από το 1947                                                            |
| Αύγουστος 1974             | η Ελλάδα αποσύρεται από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ, σε διαμαρτυρία για την Κύπρο (επέστρεψε το 1980)                                                                       |
| **17 Νοεμβρίου 1974**      | οι πρώτες ελεύθερες **εκλογές** ύστερα από δέκα και πλέον χρόνια, στην πρώτη επέτειο του Πολυτεχνείου. Κέρδισε η Νέα Δημοκρατία του Κ. Καραμανλή                               |
| **8 Δεκεμβρίου 1974**      | **δημοψήφισμα** για το πολίτευμα: περίπου **69%** υπέρ της αβασίλευτης δημοκρατίας, 31% υπέρ της βασιλείας                                                                     |
| 1975                       | **δίκες** των πρωταιτίων της δικτατορίας και των βασανιστών· οι τρεις αρχηγοί του πραξικοπήματος καταδικάστηκαν σε θάνατο για εσχάτη προδοσία, ποινή που μετατράπηκε σε ισόβια |
| **Ιούνιος 1975**           | ψηφίζεται και ισχύει το νέο **Σύνταγμα**: **προεδρευόμενη κοινοβουλευτική δημοκρατία**                                                                                         |

Το Σύνταγμα του 1975, με τις αναθεωρήσεις του, ισχύει ως σήμερα. Η Ελλάδα
επέστρεψε στο Συμβούλιο της Ευρώπης το 1974 και ζήτησε το 1975 να γίνει μέλος
της ΕΟΚ. Από το 1974 η χώρα δεν έχει γνωρίσει άλλη διακοπή της δημοκρατίας·
είναι η μεγαλύτερη συνεχής δημοκρατική περίοδος της ιστορίας της.

> **Κλειδί**
>
> Η δικτατορία δεν έπεσε από μία αιτία. Η αντίσταση, με κορυφαία στιγμή το
> Πολυτεχνείο, της στέρησε κάθε νομιμοποίηση· η κυπριακή τραγωδία την έκανε να
> καταρρεύσει. Η Μεταπολίτευση απάντησε με **τρεις διαδοχικές αποφάσεις του
> λαού και των αντιπροσώπων του**: ελεύθερες εκλογές, ελεύθερο δημοψήφισμα για
> το πολίτευμα, νέο Σύνταγμα.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Δικτατορία ή Μεταπολίτευση;*

*Διαδραστικό στη σελίδα: Από το πραξικόπημα στο Σύνταγμα*

> **Θυμήσου**
>
> - **21 Απριλίου 1967**: πραξικόπημα αξιωματικών (Παπαδόπουλος, Μακαρέζος,
>   Παττακός). Στρατιωτικός νόμος, εξορίες, βασανιστήρια, λογοκρισία.
> - **14–17 Νοεμβρίου 1973**: εξέγερση του Πολυτεχνείου. **25 Νοεμβρίου**:
>   σκληρότερη χούντα του Ιωαννίδη.
> - **Ιούλιος 1974**: πραξικόπημα κατά του Μακαρίου (15/7), τουρκική εισβολή
>   (20/7), πτώση της δικτατορίας (23–24/7).
> - Μεταπολίτευση: εκλογές **17/11/1974**, δημοψήφισμα **8/12/1974** (περίπου
>   69% υπέρ της αβασίλευτης), **Σύνταγμα του 1975**.

## Ερωτήσεις

1. Ποια μέρα επιβλήθηκε η δικτατορία των συνταγματαρχών;
   - 21 Απριλίου 1967
   - 17 Νοεμβρίου 1973
   - 13 Δεκεμβρίου 1967
   - 28 Μαΐου 1967
2. Ποιοι ηγήθηκαν του πραξικοπήματος του 1967;
   - Οι αξιωματικοί Παπαδόπουλος, Μακαρέζος και Παττακός
   - Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄ και οι στρατηγοί του Στρατού
   - Οι αξιωματικοί Ιωαννίδης, Γκιζίκης και Μπονάνος
   - Ο πολιτικός Κωνσταντίνος Καραμανλής από το Παρίσι
3. Ποιο από τα παρακάτω είναι αναχρονισμός αν το τοποθετήσεις στο 1970;
   - Ένα βιβλίο κυκλοφορεί ελεύθερα χωρίς να περάσει από λογοκρισία, και τα κόμματα κάνουν προεκλογικές συγκεντρώσεις
   - Πολιτικοί κρατούμενοι βρίσκονται εξόριστοι σε ξερονήσι του Αιγαίου, χωρίς δίκη και χωρίς ορισμένη ημερομηνία αποφυλάκισης
   - Η Ελλάδα δεν είναι πια μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης, από το οποίο αποχώρησε για να μην αποβληθεί
   - Τραγούδια συνθετών όπως ο Μίκης Θεοδωράκης απαγορεύονται στο ραδιόφωνο και στα δισκοπωλεία
4. Το 1969 ο Σεφέρης μίλησε κατά της δικτατορίας μέσα από το BBC, ένα ξένο ραδιόφωνο. Τι μας λέει αυτό το ίδιο το μέσο για την Ελλάδα της εποχής;
   - Ότι μέσα στη χώρα δεν μπορούσε να δημοσιευτεί ελεύθερα αντίθετη γνώμη
   - Ότι ο Σεφέρης ζούσε μόνιμα στη Βρετανία και δούλευε για το BBC
   - Ότι στην Ελλάδα δεν υπήρχε ακόμα ραδιόφωνο ούτε τηλεόραση
   - Ότι η δικτατορία είχε ήδη πέσει και ο Σεφέρης γιόρταζε
5. Ποια περιγραφή της εξέγερσης του Πολυτεχνείου είναι ακριβής;
   - Κατάληψη από τις 14 Νοεμβρίου 1973, και τα ξημερώματα της 17ης ένα τανκ ρίχνει την πύλη
   - Έγινε στη Θεσσαλονίκη τον Απρίλιο του 1967, τη νύχτα του πραξικοπήματος
   - Κράτησε έναν μήνα και έληξε με διαπραγματεύσεις ανάμεσα στους φοιτητές και την κυβέρνηση
   - Οι φοιτητές κατέλαβαν την εξουσία και σχημάτισαν κυβέρνηση
6. Τι έγινε στην Κύπρο στις 15 Ιουλίου 1974;
   - Πραξικόπημα κατά του προέδρου Μακαρίου, με εντολή από τη χούντα της Αθήνας
   - Η τουρκική εισβολή και η κατάληψη του βόρειου τμήματος του νησιού από τον τουρκικό στρατό
   - Η ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της Κύπρου από τη Βρετανία
   - Η ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως ανεξάρτητου κράτους
7. Ποια ήταν η άμεση αιτία της πτώσης της δικτατορίας τον Ιούλιο του 1974;
   - Η κυπριακή τραγωδία και η χαοτική επιστράτευση, που έδειξαν την ανικανότητα του καθεστώτος
   - Η εξέγερση του Πολυτεχνείου, που ανάγκασε τους στρατιωτικούς να παραδώσουν αμέσως την εξουσία
   - Οι εκλογές του Νοεμβρίου 1974, στις οποίες οι υποψήφιοι της χούντας έχασαν από τη Νέα Δημοκρατία
   - Το δημοψήφισμα για τη βασιλεία, όπου ο λαός ψήφισε κατά των στρατιωτικών και του βασιλιά
8. Έγιναν δύο δημοψηφίσματα για το πολίτευμα, το 1973 και το 1974. Ποια πρόταση τα ξεχωρίζει σωστά;
   - Του 1973 έγινε υπό τη δικτατορία· του 1974 ήταν ελεύθερο και έδωσε περίπου 69% στην αβασίλευτη δημοκρατία
   - Του 1974 επανέφερε τον βασιλιά Κωνσταντίνο, ενώ του 1973 τον είχε καταργήσει οριστικά
   - Και τα δύο ήταν εξίσου ελεύθερα, με ελεύθερο Τύπο, με όλα τα κόμματα νόμιμα και με ξένους παρατηρητές
   - Του 1973 το οργάνωσε η κυβέρνηση εθνικής ενότητας του Καραμανλή
9. Τι πολίτευμα όρισε το Σύνταγμα του 1975;
   - Προεδρευόμενη κοινοβουλευτική δημοκρατία
   - Βασιλευομένη δημοκρατία
   - Προεδρική δημοκρατία, όπως των ΗΠΑ
   - Στρατιωτική κυβέρνηση για μια μεταβατική περίοδο
10. Οι πρώτες ελεύθερες εκλογές μετά τη δικτατορία έγιναν στις 17 Νοεμβρίου 1974. Οι προηγούμενες είχαν γίνει τον Φεβρουάριο του 1964. Πόσα ολόκληρα χρόνια είχαν περάσει;
   - 10
   - 7
   - 3
   - 1

## Ασκήσεις

1. Ποιο ήταν το σύνθημα των φοιτητών στην εξέγερση του Πολυτεχνείου;
2. Στη γραμμή χρόνου λείπει η χρονιά του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου. Ποια είναι;
   *Γραμμή χρόνου της δικτατορίας και της Μεταπολίτευσης ως το 1975· η χρονιά του πρώτου πραξικοπήματος λείπει.*
3. Η Μεταπολίτευση έγινε μέσα σε έναν περίπου χρόνο. Εξήγησε τι άλλαξε από τον Ιούλιο του 1974 ως τον Ιούνιο του 1975.
4. «Τα βασανιστήρια, οποιαδήποτε σωματική κάκωση, βλάβη υγείας ή άσκηση ψυχολογικής βίας, καθώς και κάθε άλλη προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας απαγορεύονται και τιμωρούνται. […] Η τήρηση του Συντάγματος επαφίεται στον πατριωτισμό των Ελλήνων, που δικαιούνται και υποχρεούνται να αντιστέκονται με κάθε μέσο εναντίον οποιουδήποτε επιχειρεί να το καταλύσει με τη βία.» — Σύνταγμα της Ελλάδας, 1975, άρθρα 7 και 120. Σε ποια εμπειρία της περιόδου 1967–1974 απαντά το κάθε άρθρο;
5. Το 1975 οι πρωταίτιοι της δικτατορίας και οι βασανιστές δικάστηκαν. Άλλες χώρες που βγήκαν από δικτατορία προτίμησαν μια αμνηστία, για να «γυρίσουν σελίδα». Ποια επιλογή ήταν καλύτερη για την Ελλάδα; Δώσε ένα επιχείρημα για κάθε δρόμο.

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/gym-c/history/junta-metapolitefsi
