# Ο Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος

> Συμμαχίες, Σεράγεβο, χαρακώματα και μέτωπα, και η ειρήνη των Βερσαλλιών με την Κοινωνία των Εθνών.

Ιστορία, Γ΄ Γυμνασίου. https://www.akademio.gr/el/gym-c/history/first-world-war

## Τι θα μάθεις

- Να εξηγείς τα βαθύτερα αίτια του Α΄ Παγκόσμιου πολέμου και πώς η δολοφονία του Σεράγεβο έγινε ευρωπαϊκός πόλεμος μέσα σε πέντε εβδομάδες.
- Να περιγράφεις τον πόλεμο των χαρακωμάτων, τα νέα όπλα και τον «ολοκληρωτικό πόλεμο» που αφορούσε και τους αμάχους.
- Να εξηγείς γιατί το 1917 ήταν χρονιά καμπής και πώς τελείωσε ο πόλεμος το 1918.
- Να διαβάζεις τους όρους της Συνθήκης των Βερσαλλιών και να κρίνεις αν έφεραν σταθερή ειρήνη, μαζί με την Κοινωνία των Εθνών.

## Μια Ευρώπη οπλισμένη και χωρισμένη στα δύο

Στις αρχές του 20ού αιώνα η Ευρώπη ήταν το κέντρο του κόσμου: είχε τα
εργοστάσια, τα κεφάλαια και τις αυτοκρατορίες. Ήταν όμως και γεμάτη
ανταγωνισμούς. Οι ιστορικοί τους συνοψίζουν σε τέσσερις:

| Αιτία                       | Τι σήμαινε                                                                                                                                                                                                              |
| --------------------------- | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| **Συμμαχίες**               | Δύο συνασπισμοί, έτοιμοι να τραβήξουν ο ένας τον άλλον σε πόλεμο: η **Τριπλή Συμμαχία** (Γερμανία, Αυστροουγγαρία, Ιταλία, από το 1882) και η **Τριπλή Συνεννόηση** ή **Αντάντ** (Γαλλία, Ρωσία, Βρετανία, ως το 1907). |
| **Μιλιταρισμός**            | Τεράστιοι στρατοί με υποχρεωτική θητεία, έτοιμα σχέδια επιστράτευσης, και ναυτικός ανταγωνισμός Βρετανίας – Γερμανίας.                                                                                                  |
| **Αποικιακοί ανταγωνισμοί** | Οι κρίσεις στη Φασόντα και στο Μαρόκο είχαν ήδη φέρει τις δυνάμεις κοντά στον πόλεμο.                                                                                                                                   |
| **Εθνικισμοί**              | Η Γαλλία ήθελε πίσω την Αλσατία και τη Λωρραίνη, που είχε χάσει το 1871. Στα Βαλκάνια η Σερβία ήθελε να ενώσει τους Νότιους Σλάβους, πολλοί από τους οποίους ζούσαν μέσα στην Αυστροουγγαρία.                           |

Μετά τους Βαλκανικούς πολέμους του 1912–1913 η Σερβία είχε μεγαλώσει και η
Αυστροουγγαρία τη φοβόταν. Τα Βαλκάνια ήταν, όπως έλεγαν τότε, η «πυριτιδαποθήκη
της Ευρώπης».

## Από το Σεράγεβο στον πόλεμο: πέντε εβδομάδες

Στις **28 Ιουνίου 1914**, στο **Σεράγεβο** της Βοσνίας, ο νεαρός Βόσνιος Σέρβος
**Γκαβρίλο Πρίντσιπ**, μέλος μιας εθνικιστικής οργάνωσης, δολοφόνησε τον
διάδοχο του θρόνου της Αυστροουγγαρίας, τον αρχιδούκα **Φραγκίσκο
Φερδινάνδο**, και τη σύζυγό του. Μέσα σε πέντε εβδομάδες, οι συμμαχίες
μετέτρεψαν μια δολοφονία σε πόλεμο όλων των Μεγάλων Δυνάμεων.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Η κρίση του Ιουλίου 1914*

Η Γερμανία είχε έτοιμο ένα σχέδιο για πόλεμο σε δύο μέτωπα, το **σχέδιο
Σλίφεν**: να νικήσει γρήγορα τη Γαλλία περνώντας από το ουδέτερο **Βέλγιο**, και
μετά να στραφεί κατά της Ρωσίας. Η παραβίαση του Βελγίου έφερε στον πόλεμο τη
Βρετανία. Η Ιταλία δεν ακολούθησε τους συμμάχους της· το 1915 μπήκε στον πόλεμο
με την Αντάντ. Με τις **Κεντρικές Δυνάμεις** (Γερμανία, Αυστροουγγαρία) πήγαν
η **Οθωμανική Αυτοκρατορία** (1914) και η **Βουλγαρία** (1915).

> **Πρόσεχε**
>
> Ο Πρίντσιπ **δεν** προκάλεσε μόνος του τον πόλεμο. Η δολοφονία ήταν η
> **αφορμή**: το γεγονός που άναψε τη φωτιά. Οι **αιτίες** ήταν οι συμμαχίες,
> οι εξοπλισμοί, οι αποικιακοί ανταγωνισμοί και οι εθνικισμοί, που έκαναν μια
> βαλκανική κρίση ευρωπαϊκό πόλεμο. Χωρίς αυτές, μια δολοφονία θα έμενε
> πιθανότατα τοπική κρίση.

## Ο πόλεμος των χαρακωμάτων

Όλοι περίμεναν σύντομο πόλεμο: «ως τα Χριστούγεννα στο σπίτι». Τον Σεπτέμβριο
του 1914 οι Γάλλοι και οι Βρετανοί σταμάτησαν τους Γερμανούς στον **Μάρνη**,
κοντά στο Παρίσι. Τότε οι δύο στρατοί έσκαψαν χαρακώματα. Στο **Δυτικό μέτωπο**
μια γραμμή χαρακωμάτων από τη Βόρεια Θάλασσα ως την Ελβετία έμεινε σχεδόν
ακίνητη για τρεισήμισι χρόνια.

Η ζωή στα χαρακώματα σήμαινε λάσπη, ποντίκια, αρρώστιες, και την ουδέτερη
«νεκρή ζώνη» ανάμεσα στους δύο στρατούς, με συρματοπλέγματα. Κάθε επίθεση
κόστιζε δεκάδες χιλιάδες ζωές για λίγα χιλιόμετρα:

- Στο **Βερντέν** (1916) Γάλλοι και Γερμανοί είχαν μαζί περίπου 700.000
  απώλειες (νεκρούς, τραυματίες και αγνοούμενους) σε δέκα μήνες.
- Στον **Σομ** (1916) ο βρετανικός στρατός είχε την πρώτη μέρα, την 1η Ιουλίου,
  περίπου 57.000 απώλειες, από τις οποίες σχεδόν 20.000 νεκρούς.

*Χαρακώματα στο Βιμί της βόρειας Γαλλίας, διατηρημένα ως μνημείο· τα σακιά με χώμα τα έχουν αντικαταστήσει με τσιμεντένια. Πρόσεξε ότι το χαράκωμα στρίβει συνέχεια: μια οβίδα που έπεφτε μέσα δεν χτυπούσε όλη τη γραμμή. Οι λακκούβες στο γρασίδι είναι τρύπες από οβίδες.*

Ο πόλεμος έφερε **νέα όπλα**: πολυβόλα και βαρύ πυροβολικό, **χημικά αέρια**
(από το 1915), **άρματα μάχης** (από το 1916), αεροπλάνα και **υποβρύχια**.
Υπήρχαν και άλλα μέτωπα: το **Ανατολικό**, όπου πολεμούσε η Ρωσία, η
**Καλλίπολη** στα Δαρδανέλια (1915–1916), όπου απέτυχε μια απόβαση της
Αντάντ, η Μέση Ανατολή, και το **Μακεδονικό μέτωπο**, όπου θα πολεμούσε και η
Ελλάδα.

## Ένας «ολοκληρωτικός» πόλεμος

Για πρώτη φορά ένας πόλεμος κινητοποίησε **ολόκληρες κοινωνίες**. Τα εργοστάσια
δούλευαν για τον στρατό, και οι **γυναίκες** πήραν τις θέσεις των ανδρών που
είχαν φύγει για το μέτωπο. Τα κράτη έλεγχαν τα τρόφιμα με δελτίο, λογόκριναν
τον Τύπο και χρησιμοποιούσαν την **προπαγάνδα**. Οι ναυτικοί αποκλεισμοί
έφεραν πείνα στους αμάχους, ιδίως στη Γερμανία.

*Το εργοστάσιο γεμίσματος οβίδων στο Τσίλγουελ της Αγγλίας, το 1917. Όσο φτάνει το μάτι, οβίδες. Έτσι μοιάζει ένας «ολοκληρωτικός» πόλεμος: μια ολόκληρη βιομηχανία δουλεύει μόνο για το μέτωπο.*

Ο πόλεμος έγινε και κάλυμμα για εγκλήματα κατά αμάχων. Από το 1915 η
οθωμανική κυβέρνηση εκτόπισε τον αρμενικό πληθυσμό της Ανατολίας προς τις
ερήμους της Συρίας. Σε σφαγές, πορείες θανάτου και στρατόπεδα πέθαναν
εκατοντάδες χιλιάδες Αρμένιοι· οι εκτιμήσεις των ιστορικών φτάνουν ως πάνω από
ένα εκατομμύριο. Πολλά κράτη, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, την αναγνωρίζουν ως
**γενοκτονία**· η Τουρκία αμφισβητεί τον χαρακτηρισμό. Διώξεις υπέστησαν την
ίδια εποχή και οι Έλληνες του Πόντου και της Μικράς Ασίας.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Νεκροί στρατιώτες σε έξι από τις εμπόλεμες χώρες, σε χιλιάδες*

## 1917: η χρονιά της καμπής

- **Οι ΗΠΑ μπαίνουν στον πόλεμο** (Απρίλιος 1917). Η Γερμανία είχε κηρύξει
  **απεριόριστο υποβρυχιακό πόλεμο**: βύθιζε χωρίς προειδοποίηση και
  ουδέτερα πλοία που πήγαιναν στη Βρετανία. Οι ΗΠΑ έφεραν στην Ευρώπη
  εκατοντάδες χιλιάδες φρέσκους στρατιώτες και τεράστιους πόρους.
- **Η Ρωσία βγαίνει από τον πόλεμο.** Η επανάσταση του 1917 έριξε τον τσάρο,
  και οι μπολσεβίκοι υπέγραψαν τον Μάρτιο του 1918 χωριστή ειρήνη με τη
  Γερμανία, στο **Μπρεστ-Λιτόφσκ**.
- **Η Ελλάδα μπαίνει στον πόλεμο** με την Αντάντ (Ιούνιος 1917), ύστερα από τον
  Διχασμό, που εξετάζεις στην επόμενη ενότητα.

Την άνοιξη του 1918 η Γερμανία, απαλλαγμένη από το ανατολικό μέτωπο, έκανε μια
τελευταία μεγάλη επίθεση στη Γαλλία. Σταμάτησε, και οι σύμμαχοι πέρασαν στην
αντεπίθεση. Τον Σεπτέμβριο του 1918 η διάσπαση του **Μακεδονικού μετώπου**
έβγαλε τη Βουλγαρία από τον πόλεμο. Ακολούθησαν η Οθωμανική Αυτοκρατορία και η
Αυστροουγγαρία. Η Γερμανία, με τον λαό της πεινασμένο και τον αυτοκράτορα να
παραιτείται, υπέγραψε **ανακωχή** στις **11 Νοεμβρίου 1918**.

## Η ειρήνη του 1919

Το 1919 οι νικητές συγκεντρώθηκαν στη **Διάσκεψη Ειρήνης του Παρισιού**. Τις
αποφάσεις τις πήραν κυρίως τρεις: ο Αμερικανός πρόεδρος **Γούντροου
Ουίλσον**, ο Βρετανός πρωθυπουργός **Λόιντ Τζορτζ** και ο Γάλλος πρωθυπουργός
**Ζορζ Κλεμανσό**. Οι ηττημένοι δεν συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις· τους
δόθηκαν οι όροι.

*Οι «Τέσσερις Μεγάλοι» στο Παρίσι το 1919: από αριστερά ο Λόιντ Τζορτζ, ο Ιταλός πρωθυπουργός Βιτόριο Ορλάντο, ο Κλεμανσό και ο Ουίλσον. Ο Ορλάντο ήταν ο τέταρτος της ομάδας, αλλά τις μεγάλες αποφάσεις τις πήραν κυρίως οι άλλοι τρεις.*

Ο Ουίλσον είχε προτείνει από τον Ιανουάριο του 1918 τα **Δεκατέσσερα Σημεία**:
ανοιχτή διπλωματία, ελεύθερο εμπόριο, αυτοδιάθεση των λαών, και μια διεθνή
οργάνωση για την ειρήνη. Ο Κλεμανσό, με τη Γαλλία κατεστραμμένη, ήθελε πάνω απ'
όλα να μην μπορεί η Γερμανία να ξαναεπιτεθεί.

| Συνθήκη                                      | Με ποιον               | Βασικοί όροι                                                                                                                                                                                             |
| -------------------------------------------- | ---------------------- | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| **Βερσαλλίες** (28 Ιουνίου 1919)             | Γερμανία               | Η Αλσατία και η Λωρραίνη στη Γαλλία, εδάφη στην Πολωνία, όλες οι αποικίες χαμένες· στρατός ως 100.000 άνδρες, χωρίς αεροπορία και υποβρύχια· αποστρατιωτικοποιημένη Ρηνανία· **πολεμικές αποζημιώσεις**. |
| **Σεν Ζερμέν** (1919) και **Τριανόν** (1920) | Αυστρία και Ουγγαρία   | Η Αυστροουγγαρία διαλύεται· γεννιούνται ή μεγαλώνουν η Τσεχοσλοβακία, η Πολωνία, το Βασίλειο Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων (αργότερα Γιουγκοσλαβία).                                                      |
| **Νεϊγύ** (Νοέμβριος 1919)                   | Βουλγαρία              | Η **Δυτική Θράκη** περνά τελικά στην Ελλάδα.                                                                                                                                                             |
| **Σεβρών** (Αύγουστος 1920)                  | Οθωμανική Αυτοκρατορία | Μεγάλες απώλειες εδαφών· η Ελλάδα παίρνει την Ανατολική Θράκη και τη διοίκηση της περιοχής της Σμύρνης. Δεν εφαρμόστηκε ποτέ.                                                                            |

Τα αραβικά εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δεν έγιναν ανεξάρτητα: δόθηκαν ως
«**εντολές**» στη Βρετανία (Ιράκ, Παλαιστίνη) και στη Γαλλία (Συρία, Λίβανος).
Η αυτοδιάθεση των λαών ίσχυσε κυρίως για την Ευρώπη.

### Παράδειγμα 1: Διάβασε μια πηγή: το άρθρο 231 της Συνθήκης των Βερσαλλιών

1. **Το κείμενο, σε δική μας απόδοση.** «Οι Συμμαχικές και Συνεταιρισμένες
   Κυβερνήσεις βεβαιώνουν, και η Γερμανία αποδέχεται, την ευθύνη της Γερμανίας
   και των συμμάχων της για όλες τις απώλειες και τις ζημιές που υπέστησαν οι
   Συμμαχικές και Συνεταιρισμένες Κυβερνήσεις και οι πολίτες τους, ως συνέπεια
   του πολέμου που τους επιβλήθηκε με την επίθεση της Γερμανίας και των συμμάχων
   της.»
2. **Ποιος μιλάει και σε ποιον.** Οι νικητές, σε μια συνθήκη που η Γερμανία
   υπέγραψε χωρίς να έχει διαπραγματευτεί, με την απειλή ότι αλλιώς ο πόλεμος θα
   ξανάρχιζε.
3. **Τι κάνει το άρθρο.** Δίνει τη **νομική βάση** για τις αποζημιώσεις: αν η
   Γερμανία ευθύνεται για τις ζημιές, πρέπει να τις πληρώσει. Το 1921 το συνολικό
   ποσό ορίστηκε σε 132 δισεκατομμύρια χρυσά μάρκα, αν και το πραγματικά
   απαιτητό μέρος ήταν μικρότερο.
4. **Πώς διαβάστηκε.** Στη Γερμανία το άρθρο ονομάστηκε «άρθρο της ενοχής του
   πολέμου» και θεωρήθηκε ταπείνωση. Οι εθνικιστές, και αργότερα οι ναζί, το
   χρησιμοποίησαν για να ξεσηκώνουν τον κόσμο εναντίον της «Βερσαλλίας». Η πηγή
   μάς δείχνει πώς ένα κείμενο μπορεί να έχει μακριά ζωή, πολύ διαφορετική από τον
   σκοπό αυτών που το έγραψαν.

## Η Κοινωνία των Εθνών

Το τελευταίο από τα σημεία του Ουίλσον έγινε πραγματικότητα. Το **1920** άρχισε
να λειτουργεί στη **Γενεύη** η **Κοινωνία των Εθνών** (ΚτΕ), ο πρώτος παγκόσμιος
οργανισμός για την ειρήνη. Τα μέλη της δεσμεύονταν να λύνουν τις διαφορές τους
με διαιτησία και να βοηθούν όποιο μέλος δεχόταν επίθεση.

Είχε όμως σοβαρές αδυναμίες:

- Οι **ΗΠΑ** δεν έγιναν ποτέ μέλος, γιατί η Γερουσία τους δεν επικύρωσε τη
  συνθήκη. Η Γερμανία μπήκε το 1926 και η ΕΣΣΔ το 1934.
- Δεν είχε **δικό της στρατό**. Μπορούσε μόνο να συστήνει και να επιβάλλει
  οικονομικές κυρώσεις.
- Οι αποφάσεις της χρειάζονταν **ομοφωνία**.

Στη δεκαετία του 1920 έλυσε μικρότερες διαφορές και βοήθησε στην περίθαλψη των
προσφύγων· η Ελλάδα πήρε μέσω της ΚτΕ δάνειο για την αποκατάσταση των
προσφύγων της Μικράς Ασίας. Στις μεγάλες κρίσεις της δεκαετίας του 1930 όμως
αποδείχτηκε αδύναμη.

> **Κλειδί**
>
> Ο Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος είχε **βαθιές αιτίες** (συμμαχίες, εξοπλισμοί,
> αποικιακοί ανταγωνισμοί, εθνικισμοί) και μια **αφορμή** (το Σεράγεβο). Ήταν ο
> πρώτος **ολοκληρωτικός πόλεμος**: κινητοποίησε ολόκληρες κοινωνίες και
> σκότωσε περίπου 9–11 εκατομμύρια στρατιώτες και εκατομμύρια αμάχους. Η ειρήνη
> που ακολούθησε διέλυσε τέσσερις αυτοκρατορίες και έφτιαξε νέα κράτη, αλλά άφησε
> τη Γερμανία ταπεινωμένη και πολλούς λαούς ανικανοποίητους. Πολλοί ιστορικοί
> βλέπουν σε αυτήν τους σπόρους του επόμενου πολέμου.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Από το Σεράγεβο στη Γενεύη*

> **Θυμήσου**
>
> - Αιτίες: **συμμαχίες**, **μιλιταρισμός**, **αποικιακοί ανταγωνισμοί**,
>   **εθνικισμοί**. Αφορμή: το **Σεράγεβο** (28 Ιουνίου 1914).
> - **Αντάντ** (Γαλλία, Βρετανία, Ρωσία· αργότερα Ιταλία, ΗΠΑ, Ελλάδα) απέναντι
>   στις **Κεντρικές Δυνάμεις** (Γερμανία, Αυστροουγγαρία, Οθωμανική
>   Αυτοκρατορία, Βουλγαρία).
> - **Χαρακώματα**, νέα όπλα, **ολοκληρωτικός πόλεμος**.
> - **1917**: μπαίνουν οι ΗΠΑ, βγαίνει η Ρωσία. **Ανακωχή**: 11 Νοεμβρίου 1918.
> - **Βερσαλλίες** (1919): απώλειες εδαφών, αφοπλισμός, αποζημιώσεις, άρθρο 231.
>   **Κοινωνία των Εθνών** (1920), χωρίς τις ΗΠΑ και χωρίς στρατό.

## Ερωτήσεις

1. Οι ιστορικοί λένε ότι η δολοφονία του Σεράγεβο ήταν η «αφορμή» και όχι η «αιτία» του πολέμου. Τι εννοούν;
   - Ότι άναψε τη φωτιά, αλλά οι συμμαχίες και οι εξοπλισμοί την έκαναν πόλεμο
   - Ότι η δολοφονία δεν έγινε ποτέ και τη χρησιμοποίησαν ως πρόσχημα
   - Ότι ο πόλεμος θα ξεσπούσε έτσι κι αλλιώς την ίδια ακριβώς εβδομάδα
   - Ότι η Σερβία είχε αποφασίσει από καιρό να επιτεθεί πρώτη στην Αυστροουγγαρία
2. Ποιες χώρες αποτελούσαν την Τριπλή Συνεννόηση (Αντάντ) το 1914;
   - Γαλλία, Ρωσία και Βρετανία
   - Γερμανία, Αυστροουγγαρία και Ιταλία
   - Βρετανία, ΗΠΑ και Ιταλία
   - Γαλλία, Σερβία και Ελλάδα
3. Γιατί μπήκε η Βρετανία στον πόλεμο τον Αύγουστο του 1914;
   - Γιατί ο γερμανικός στρατός παραβίασε την ουδετερότητα του Βελγίου
   - Γιατί γερμανικά υποβρύχια βύθισαν αμερικανικά πλοία στον Ατλαντικό
   - Γιατί η Αυστροουγγαρία κατέλαβε βρετανικές αποικίες στην Αφρική
   - Γιατί η Οθωμανική Αυτοκρατορία έκλεισε τη Διώρυγα του Σουέζ
4. Γιατί το Δυτικό μέτωπο έμεινε σχεδόν ακίνητο από το τέλος του 1914 ως το 1918;
   - Γιατί τα πολυβόλα και τα συρματοπλέγματα έκαναν την άμυνα πολύ ισχυρότερη από την επίθεση
   - Γιατί οι δύο πλευρές είχαν υπογράψει ανακωχή για το δυτικό μέτωπο
   - Γιατί σχεδόν όλοι οι στρατοί είχαν μεταφερθεί στο Ανατολικό και στο Μακεδονικό μέτωπο του πολέμου
   - Γιατί οι στρατηγοί περίμεναν να εφευρεθούν τα αεροπλάνα για να επιτεθούν
5. Τι σημαίνει ότι ο Α΄ Παγκόσμιος ήταν «ολοκληρωτικός πόλεμος»;
   - Ότι κινητοποίησε ολόκληρες κοινωνίες: εργοστάσια, γυναίκες, προπαγάνδα, δελτίο
   - Ότι τον κήρυξαν ολοκληρωτικά καθεστώτα, όπως ο φασισμός και ο ναζισμός
   - Ότι πολέμησαν όλες οι χώρες του κόσμου χωρίς καμία εξαίρεση
   - Ότι τελείωσε με την ολοκληρωτική κατοχή όλης της Γερμανίας από τους στρατούς των νικητών
6. Γιατί το 1917 θεωρείται χρονιά καμπής του πολέμου;
   - Γιατί μπήκαν οι ΗΠΑ με την Αντάντ και η Ρωσία άρχισε να βγαίνει από τον πόλεμο
   - Γιατί υπογράφηκε η Συνθήκη των Βερσαλλιών και ιδρύθηκε η Κοινωνία των Εθνών
   - Γιατί η Γερμανία νίκησε στον Μάρνη και έφτασε ως το κέντρο του Παρισιού
   - Γιατί η Ιταλία άλλαξε ξαφνικά στρατόπεδο και πέρασε στο πλευρό των Κεντρικών Δυνάμεων
7. Ποιος από τους παρακάτω ήταν όρος της Συνθήκης των Βερσαλλιών για τη Γερμανία;
   - Στρατός ως 100.000 άνδρες, χωρίς αεροπορία και υποβρύχια
   - Διαίρεση της Γερμανίας σε τέσσερις ζώνες κατοχής
   - Παραχώρηση της Δυτικής Θράκης στην Ελλάδα
   - Ένωση της Γερμανίας με την Αυστρία σε ένα μεγάλο κοινό κράτος
8. Ποια ήταν μια βασική αδυναμία της Κοινωνίας των Εθνών;
   - Δεν είχε δικό της στρατό και οι ΗΠΑ δεν έγιναν ποτέ μέλος της
   - Είχε την έδρα της στο Βερολίνο και την ήλεγχε η Γερμανία
   - Οι αποφάσεις της παίρνονταν μόνο από τους πέντε μεγάλους νικητές του πολέμου
   - Ιδρύθηκε μόλις το 1945, πολύ αργά για να βοηθήσει

## Ασκήσεις

1. Ποια μέρα υπέγραψε η Γερμανία την ανακωχή που σταμάτησε τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο;
2. Ο χάρτης γράφει πέντε σημερινές χώρες, στα εδάφη των κρατών που από το 1915 πολεμούσαν στην ίδια πλευρά. Πώς λεγόταν αυτός ο συνασπισμός;
   *Χάρτης της Ευρώπης με ονόματα τη Γερμανία, την Αυστρία, την Ουγγαρία, την Τουρκία και τη Βουλγαρία.*
3. Στη γραμμή χρόνου λείπει η μάχη που κράτησε από τον Φεβρουάριο ως τον Δεκέμβριο του 1916, ανάμεσα σε Γάλλους και Γερμανούς. Ποια είναι;
   *Γραμμή χρόνου του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου από το 1914 ως το 1920· το όνομα της μάχης του 1916 λείπει.*
4. Εξήγησε πώς οι συμμαχίες έκαναν μια δολοφονία στη Βοσνία πόλεμο ανάμεσα σε όλες τις Μεγάλες Δυνάμεις.
5. «Πρέπει να σχηματιστεί μια γενική ένωση των εθνών, με συγκεκριμένες συμφωνίες, ώστε να εγγυάται αμοιβαία την πολιτική ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα των μεγάλων και των μικρών κρατών εξίσου.» — Γούντροου Ουίλσον, το δέκατο τέταρτο από τα «Δεκατέσσερα Σημεία», λόγος στο Κογκρέσο των ΗΠΑ, 8 Ιανουαρίου 1918 (δική μας απόδοση). Ποια ιδέα για τις διεθνείς σχέσεις προτείνει, και πώς υλοποιήθηκε;
6. Η Συνθήκη των Βερσαλλιών κατηγορήθηκε ότι ήταν πολύ σκληρή για να συμφιλιώσει τη Γερμανία και πολύ ήπια για να την εμποδίσει να ξαναοπλιστεί. Πώς την κρίνεις; Στήριξε την άποψή σου.

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/gym-c/history/first-world-war
