Η παραγωγή

Από το δέντρο στο τραπέζι

Ένα μπουκάλι ελαιόλαδο στο ράφι του σούπερ μάρκετ φαίνεται απλό πράγμα. Για να φτάσει εκεί, κάποιος κλάδεψε τα δέντρα και μάζεψε τις ελιές, ένα ελαιοτριβείο τις έκανε λάδι, ένα εργοστάσιο το εμφιάλωσε, ένα φορτηγό το μετέφερε, ένας υπάλληλος το έβαλε στο ράφι, μια ταμίας το χτύπησε στο ταμείο. Όλοι αυτοί παρήγαγαν κάτι.

Τι είναι παραγωγή

Παραγωγή είναι κάθε δραστηριότητα που δημιουργεί αγαθά ή υπηρεσίες για να καλυφθούν ανάγκες. Για να γίνει, συνδυάζονται εργασία, φυσικοί πόροι, μηχανές και η οργάνωση κάποιου που αναλαμβάνει την ευθύνη. Αυτά λέγονται συντελεστές παραγωγής και θα τα δεις στα επόμενα μαθήματα.

Παραγωγή δεν είναι μόνο να φτιάχνεις κάτι που πιάνεις. Ο οδηγός του φορτηγού δεν άλλαξε το λάδι, αλλά το έφερε εκεί που το χρειάζεσαι· ο υπάλληλος του σούπερ μάρκετ σού επιτρέπει να το βρεις και να το αγοράσεις. Και η μεταφορά και το εμπόριο είναι παραγωγή υπηρεσιών.

Οι τρεις τομείς

Οι παραγωγικές δραστηριότητες χωρίζονται σε τρεις μεγάλους τομείς:

Το ελαιόλαδο περνά και από τους τρεις: ελιές (πρωτογενής), λάδι και εμφιάλωση (δευτερογενής), μεταφορά και πώληση (τριτογενής).

Σε ποιον τομέα;

Ένα επάγγελμα τη φορά. Ρώτα: παίρνει κάτι κατευθείαν από τη φύση; Μετατρέπει ένα υλικό σε άλλο; Ή προσφέρει μια υπηρεσία;

Ποιος τομέας;

Νοσηλεύτρια

ΠρωτογενήςΔευτερογενήςΤριτογενής

0 / 10

Η μεγάλη μετακίνηση

Πριν από εκατό χρόνια, οι περισσότεροι Έλληνες ζούσαν στα χωριά και δούλευαν στη γεωργία. Σήμερα οι περισσότεροι δουλεύουν σε υπηρεσίες. Αυτή η αλλαγή λέγεται μετατόπιση του εργατικού δυναμικού και έχει γίνει, με διαφορετικό ρυθμό, σε όλες τις αναπτυγμένες χώρες.

Ακόμα και στα τελευταία τριάντα χρόνια, η αλλαγή στην Ελλάδα είναι μεγάλη:

Ποσοστό των απασχολουμένων σε κάθε τομέα, στρογγυλεμένο. Πηγή: Eurostat, εθνικοί λογαριασμοί, απασχόληση ανά κλάδο (nama_10_a10_e). Τα ορυχεία μετρούν εδώ μαζί με τη βιομηχανία.

Πού δουλεύουν οι Έλληνες, 1995 και 2025 (%)

Σύγκρινε κάθε τομέα με τον εαυτό του, τριάντα χρόνια μετά. Ποιος μεγάλωσε και ποιος μίκρυνε περισσότερο;

0102030405060708019918136378

Πρωτ. 1995Πρωτ. 2025Δευτ. 1995Δευτ. 2025Τριτ. 1995Τριτ. 2025

Γιατί έγινε αυτή η μετακίνηση; Δύο αιτίες είναι οι σημαντικότερες:

1. Οι μηχανές στη γεωργία. Με τρακτέρ, θεριζοαλωνιστικές και άρδευση, λιγότεροι αγρότες παράγουν όσα παρήγαγαν πολλοί. Όσοι δεν χρειάζονται πια στα χωράφια ψάχνουν δουλειά αλλού, συνήθως στις πόλεις.
2. Οι ανάγκες αλλάζουν με το εισόδημα. Όταν τα βασικά (τροφή, ρούχα) είναι καλυμμένα, οι άνθρωποι ξοδεύουν όλο και περισσότερο σε υπηρεσίες: σπουδές, υγεία, ταξίδια, ψυχαγωγία. Στην Ελλάδα, ο τουρισμός έκανε τις υπηρεσίες ακόμη μεγαλύτερες.

Ας το κάνουμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση