# Συνηρημένα ρήματα

> Ρήματα σε -άω, -έω, -όω: δύο φωνήεντα γίνονται ένα, και ο τόνος δείχνει πού.

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα, Γ΄ Γυμνασίου. https://www.akademio.gr/el/gym-c/ancient-greek/contract-verbs

## Τι θα μάθεις

- Να ξεχωρίζεις τις τρεις τάξεις των συνηρημένων ρημάτων (-άω, -έω, -όω) από τον χαρακτήρα τους.
- Να σχηματίζεις τον συνηρημένο τύπο από τον ασυναίρετο με τους κανόνες της συναίρεσης κάθε τάξης.
- Να τονίζεις σωστά τη συλλαβή που βγαίνει από τη συναίρεση.
- Να κλίνεις τον ενεστώτα και τον παρατατικό ενεργητικής και μέσης φωνής των τιμῶ, ποιῶ, δηλῶ, και να αναγνωρίζεις τους τύπους τους σε αυθεντικό κείμενο.

## Το κείμενο: ένας τύραννος που στενοχωριέται

Στον διάλογο *Ἱέρων* του Ξενοφώντα, ο τύραννος των Συρακουσών εξηγεί στον ποιητή
Σιμωνίδη ότι ο πλούτος δεν τον κάνει πιο ευτυχισμένο από έναν απλό πολίτη:

> ὥσπερ οἱ ἀθληταὶ οὐχ ὅταν ἰδιωτῶν γένωνται κρείττονες, τοῦτ’ αὐτοὺς
> εὐφραίνει, ἀλλ’ ὅταν τῶν ἀνταγωνιστῶν ἥττους, τοῦτ’ αὐτοὺς **ἀνιᾷ**, οὕτω καὶ
> ὁ τύραννος οὐχ ὅταν τῶν ἰδιωτῶν πλείω φαίνηται ἔχων, τότ’ εὐφραίνεται, ἀλλ’
> ὅταν ἑτέρων τυράννων ἐλάττω ἔχῃ, τούτῳ **λυπεῖται**· τούτους γὰρ ἀνταγωνιστὰς
> **ἡγεῖται** αὑτῷ τοῦ πλούτου εἶναι.
>
> Ξενοφῶν, *Ἱέρων* 4.6

**Μετάφραση δική μας:** Οι αθλητές δεν χαίρονται όταν γίνονται καλύτεροι από
τους απλούς ανθρώπους· στενοχωριούνται όταν είναι κατώτεροι από τους αντιπάλους
τους. Έτσι και ο τύραννος: δεν χαίρεται όταν φαίνεται να έχει περισσότερα από
τους απλούς πολίτες, αλλά στενοχωριέται όταν έχει λιγότερα από άλλους
τυράννους, γιατί αυτούς θεωρεί αντιπάλους του στον πλούτο.

Κοίτα τα τρία ρήματα με τα έντονα. Το **λυπεῖται** έχει την κατάληξη του
**λύεται**, αλλά περισπωμένη, και ένα **ει** που το λύεται δεν έχει. Το **ἀνιᾷ**
μοιάζει με το λύει, μόνο που στη θέση του -ει έχει ένα **ᾳ**. Είναι
**συνηρημένα ρήματα**. Τα έχεις ξανασυναντήσει: στη Β΄, στις συμβουλές του
Ισοκράτη, το «τοὺς μὲν θεοὺς **φοβοῦ**, τοὺς δὲ γονεῖς **τίμα**» είχε δύο, και
τα αφήσαμε για φέτος.

## Δύο φωνήεντα γίνονται ένα

Το θέμα αυτών των ρημάτων τελειώνει σε φωνήεν: **α**, **ε** ή **ο**. Αυτό το
φωνήεν λέγεται **χαρακτήρας**. Όταν η κατάληξη αρχίζει κι αυτή από φωνήεν, τα
δύο φωνήεντα **συγχωνεύονται** σε ένα φωνήεν ή μία δίφθογγο. Η συγχώνευση
λέγεται **συναίρεση**:

- τιμά-ω → **τιμῶ** (α΄ τάξη, χαρακτήρας **α**)
- ποιέ-ω → **ποιῶ** (β΄ τάξη, χαρακτήρας **ε**)
- δηλό-ω → **δηλῶ** (γ΄ τάξη, χαρακτήρας **ο**)

Λέγονται και **περισπώμενα**, γιατί το α΄ ενικό της οριστικής ενεστώτα παίρνει
πάντα περισπωμένη. Η συναίρεση γίνεται **μόνο στον ενεστώτα και στον
παρατατικό**, γιατί μόνο εκεί η κατάληξη ακουμπά απευθείας στον χαρακτήρα.
Στους άλλους χρόνους μπαίνει ανάμεσα ένα σύμφωνο (τιμή-**σ**ω), και τα φωνήεντα
δεν συναντιούνται.

> **Κλειδί**
>
> Κάθε συνηρημένο τύπο τον βγάζεις σε τρία βήματα:
>
> 1. Γράψε τον **ασυναίρετο** τύπο, κλιμένο και τονισμένο όπως το λύω:
>    ποιέ-ετε, ἐτίμα-ον.
> 2. Συναίρεσε τον χαρακτήρα με το **πρώτο φωνήεν ή τη δίφθογγο** της
>    κατάληξης, με τον πίνακα της τάξης: ε + ε = ει.
> 3. Βάλε τον **τόνο**: αν ήταν πάνω σε ένα από τα δύο φωνήεντα, πάει στη
>    συλλαβή που βγήκε από τη συναίρεση. ποιέετε → **ποιεῖτε**.

## Οι συναιρέσεις

| Χαρακτήρας + | α (τιμάω)          | ε (ποιέω)     | ο (δηλόω)           |
| ------------ | ------------------ | ------------- | ------------------- |
| **ε**        | α · τιμᾶτε         | ει · ποιεῖτε  | ου · δηλοῦτε        |
| **ει**       | ᾳ · τιμᾷς          | ει · ποιεῖς   | οι · δηλοῖς         |
| **η**        | α · τιμᾶτε (υποτ.) | η · ποιῆτε    | ω · δηλῶτε          |
| **ῃ**        | ᾳ · τιμᾷς (υποτ.)  | ῃ · ποιῇς     | οι · δηλοῖς (υποτ.) |
| **ο**        | ω · τιμῶμεν        | ου · ποιοῦμεν | ου · δηλοῦμεν       |
| **ου**       | ω · τιμῶσι         | ου · ποιοῦσι  | ου · δηλοῦσι        |
| **ω**        | ω · τιμῶ           | ω · ποιῶ      | ω · δηλῶ            |
| **οι**       | ῳ · τιμῷμεν        | οι · ποιοῖμεν | οι · δηλοῖμεν       |

Δεν χρειάζεται να μάθεις τον πίνακα σαν κατάλογο. Κάθε στήλη έχει τη λογική της:

- **α΄ τάξη:** όπου υπάρχει ήχος **ο** (ο, ου, ω, οι), νικάει και βγαίνει **ω**.
  Αλλιώς βγαίνει **α**. Το **ι** δεν χάνεται ποτέ: γίνεται υπογεγραμμένη (ᾳ, ῳ).
- **β΄ τάξη:** μόνο δύο συναιρέσεις αλλάζουν κάτι, **ε + ε = ει** και **ε + ο =
  ου**. Μπροστά σε μακρύ φωνήεν ή δίφθογγο το ε απλώς **χάνεται**: ποιέ-ω →
  ποιῶ, ποιέ-ῃς → ποιῇς.
- **γ΄ τάξη:** βγαίνει παντού ήχος **ο**: **ου** από βραχύ (ε, ο) και από ου, **ω** από
  μακρύ (η, ω), **οι** όπου υπάρχει ι (ει, ῃ, οι).

> **Πρόσεχε**
>
> Το **απαρέμφατο** του ενεστώτα ενεργητικής δεν βγαίνει από το -ειν του λύειν.
> Βγαίνει από μια παλιότερη κατάληξη, **-εν**, που δεν έχει ι:
>
> - τιμά-εν → **τιμᾶν**, χωρίς υπογεγραμμένη
> - ποιέ-εν → **ποιεῖν**
> - δηλό-εν → **δηλοῦν**, όχι «δηλοῖν»
>
> Έτσι το τιμᾶν και το δηλοῦν φαίνονται «λάθος» με την πρώτη ματιά, αλλά είναι
> σωστά.

## Πού πάει ο τόνος

Πρώτα ρωτάς **αν** τονίζεται η συλλαβή της συναίρεσης, και μετά **με τι τόνο**.

**Αν.** Όταν στον ασυναίρετο τύπο ο τόνος είναι πάνω σε ένα από τα δύο φωνήεντα
που συναιρούνται, τονίζεται η συλλαβή που βγήκε από τη συναίρεση: ποιέω →
**ποιῶ**. Όταν είναι αλλού, μένει εκεί που ήταν, με τον ίδιο τόνο: ἐτίμαον →
**ἐτίμων**, ποίεε → **ποίει**.

**Με τι τόνο.** Αυτό το κρίνει η θέση της συλλαβής:

| Η συλλαβή της συναίρεσης είναι  | Τόνος       | Παράδειγμα                |
| ------------------------------- | ----------- | ------------------------- |
| λήγουσα                         | περισπωμένη | ποιέω → **ποιῶ**          |
| παραλήγουσα, με βραχεία λήγουσα | περισπωμένη | ποιέετε → **ποιεῖτε**     |
| παραλήγουσα, με μακρά λήγουσα   | οξεία       | ποιεέτω → **ποιείτω**     |
| προπαραλήγουσα                  | οξεία       | ποιεόμεθα → **ποιούμεθα** |

Είναι οι κανόνες που ξέρεις από την Α΄ για κάθε μακρόχρονη συλλαβή. Η
συλλαβή της συναίρεσης είναι πάντα μακρόχρονη, γιατί από δύο φωνήεντα βγαίνει
μακρό φωνήεν ή δίφθογγος.

## Ο ενεστώτας της ενεργητικής

*Διαδραστικό στη σελίδα: Κλίνε τα τιμῶ, ποιῶ, δηλῶ*

Και ο **παρατατικός**. Η αύξηση μπαίνει όπως στο ἔλυον, και ο τόνος του
ενικού και του γ΄ πληθυντικού μένει στο θέμα, γιατί δεν ήταν πάνω στα
φωνήεντα της συναίρεσης:

|          | τιμῶ     | ποιῶ      | δηλῶ      |
| -------- | -------- | --------- | --------- |
| α΄ εν.   | ἐτίμων   | ἐποίουν   | ἐδήλουν   |
| β΄ εν.   | ἐτίμας   | ἐποίεις   | ἐδήλους   |
| γ΄ εν.   | ἐτίμα    | ἐποίει    | ἐδήλου    |
| α΄ πληθ. | ἐτιμῶμεν | ἐποιοῦμεν | ἐδηλοῦμεν |
| β΄ πληθ. | ἐτιμᾶτε  | ἐποιεῖτε  | ἐδηλοῦτε  |
| γ΄ πληθ. | ἐτίμων   | ἐποίουν   | ἐδήλουν   |

## Ο ενεστώτας και ο παρατατικός της μέσης

Οι ίδιες συναιρέσεις, πάνω στις καταλήξεις του λύομαι και του ἐλυόμην. Ο
ενεστώτας:

|          | τιμῶμαι  | ποιοῦμαι     | δηλοῦμαι  |
| -------- | -------- | ------------ | --------- |
| α΄ εν.   | τιμῶμαι  | ποιοῦμαι     | δηλοῦμαι  |
| β΄ εν.   | τιμᾷ     | ποιῇ (ποιεῖ) | δηλοῖ     |
| γ΄ εν.   | τιμᾶται  | ποιεῖται     | δηλοῦται  |
| α΄ πληθ. | τιμώμεθα | ποιούμεθα    | δηλούμεθα |
| β΄ πληθ. | τιμᾶσθε  | ποιεῖσθε     | δηλοῦσθε  |
| γ΄ πληθ. | τιμῶνται | ποιοῦνται    | δηλοῦνται |

Ο παρατατικός:

|          | τιμῶμαι   | ποιοῦμαι   | δηλοῦμαι   |
| -------- | --------- | ---------- | ---------- |
| α΄ εν.   | ἐτιμώμην  | ἐποιούμην  | ἐδηλούμην  |
| β΄ εν.   | ἐτιμῶ     | ἐποιοῦ     | ἐδηλοῦ     |
| γ΄ εν.   | ἐτιμᾶτο   | ἐποιεῖτο   | ἐδηλοῦτο   |
| α΄ πληθ. | ἐτιμώμεθα | ἐποιούμεθα | ἐδηλούμεθα |
| β΄ πληθ. | ἐτιμᾶσθε  | ἐποιεῖσθε  | ἐδηλοῦσθε  |
| γ΄ πληθ. | ἐτιμῶντο  | ἐποιοῦντο  | ἐδηλοῦντο  |

Πρόσεξε το **α΄ πληθυντικό**: τιμαόμεθα, με τόνο στο ό. Η συναίρεση βγαίνει
στην προπαραλήγουσα, οπότε παίρνει οξεία: **τιμώμεθα**. Και το β΄ ενικό του
παρατατικού: ἐτιμά-ου → **ἐτιμῶ**, ἐποιέ-ου → **ἐποιοῦ**. Οι ίδιοι τύποι
δίνουν, όπως στο λύομαι, και **παθητική** σημασία: τιμῶμαι = τιμώ τον εαυτό μου,
αλλά και τιμιέμαι.

## Οι άλλες εγκλίσεις του ενεστώτα

Τις υποτακτικές, τις ευκτικές και τις προστακτικές τις ξέρεις από τη Β΄ στο
λύω. Τις βγάζεις με τα ίδια τρία βήματα. Εδώ τα πρώτα πρόσωπα κάθε έγκλισης:

| Ενεργητική  | τιμῶ                 | ποιῶ                   | δηλῶ                   |
| ----------- | -------------------- | ---------------------- | ---------------------- |
| Υποτακτική  | τιμῶ, τιμᾷς, τιμᾷ    | ποιῶ, ποιῇς, ποιῇ      | δηλῶ, δηλοῖς, δηλοῖ    |
| Ευκτική     | τιμῷμι, τιμῷς, τιμῷ  | ποιοῖμι, ποιοῖς, ποιοῖ | δηλοῖμι, δηλοῖς, δηλοῖ |
| Προστακτική | τίμα, τιμάτω         | ποίει, ποιείτω         | δήλου, δηλούτω         |
| Απαρέμφατο  | τιμᾶν                | ποιεῖν                 | δηλοῦν                 |
| Μετοχή      | τιμῶν, τιμῶσα, τιμῶν | ποιῶν, ποιοῦσα, ποιοῦν | δηλῶν, δηλοῦσα, δηλοῦν |

| Μέση        | τιμῶμαι                | ποιοῦμαι                  | δηλοῦμαι                  |
| ----------- | ---------------------- | ------------------------- | ------------------------- |
| Υποτακτική  | τιμῶμαι, τιμᾷ, τιμᾶται | ποιῶμαι, ποιῇ, ποιῆται    | δηλῶμαι, δηλοῖ, δηλῶται   |
| Ευκτική     | τιμῴμην, τιμῷο, τιμῷτο | ποιοίμην, ποιοῖο, ποιοῖτο | δηλοίμην, δηλοῖο, δηλοῖτο |
| Προστακτική | τιμῶ, τιμάσθω          | ποιοῦ, ποιείσθω           | δηλοῦ, δηλούσθω           |
| Απαρέμφατο  | τιμᾶσθαι               | ποιεῖσθαι                 | δηλοῦσθαι                 |
| Μετοχή      | τιμώμενος              | ποιούμενος                | δηλούμενος                |

Στον ενικό της ευκτικής ενεργητικής θα βρεις στα κείμενα συχνότερα έναν
δεύτερο τύπο, σε **-ην**: τιμῴην, τιμῴης, τιμῴη · ποιοίην · δηλοίην. Τώρα
διαβάζεις και τα δύο του Ισοκράτη: **τίμα** = τίμα-ε, προστακτική του τιμῶ, και
**φοβοῦ** = φοβέ-ου, προστακτική του φοβοῦμαι.

> **Πρόσεχε**
>
> Η συναίρεση σβήνει διαφορές, και κάποιοι τύποι διαβάζονται με πολλούς τρόπους:
>
> - Στην **α΄ τάξη η οριστική και η υποτακτική του ενεστώτα είναι ίδιες**: τιμᾷς
>   βγαίνει και από το τιμά-εις και από το τιμά-ῃς.
> - **τιμῶ** = α΄ ενικό οριστικής ή υποτακτικής, αλλά και β΄ ενικό προστακτικής
>   μέσης (τιμά-ου).
> - **δηλοῖ** = γ΄ ενικό οριστικής, υποτακτικής ή ευκτικής ενεργητικής, ή β΄
>   ενικό οριστικής ή υποτακτικής μέσης.
> - **δηλοῦν** = απαρέμφατο ή ουδέτερο της μετοχής. Στη β΄ τάξη δεν
>   μπερδεύονται: ποιεῖν το απαρέμφατο, ποιοῦν η μετοχή. Και το **τιμῶν** είναι
>   αρσενικό ή ουδέτερο της μετοχής.
>
> Ποιο από όλα είναι, το λέει η σύνταξη: αν υπάρχει ἐάν ή ἵνα, αν η πρόταση είναι
> κύρια, ποιο είναι το υποκείμενο.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ποια τάξη;*

*Διαδραστικό στη σελίδα: Συναίρεσε*

## Έξω από τον ενεστώτα και τον παρατατικό

Στους άλλους χρόνους δεν υπάρχει συναίρεση. Ο χαρακτήρας όμως **μακραίνει**
πριν από το σ ή το κ:

| Τάξη | Ο χαρακτήρας γίνεται | Μέλλοντας · αόριστος · παρακείμενος |
| ---- | -------------------- | ----------------------------------- |
| α΄   | α → **η**            | τιμή-σω · ἐτίμη-σα · τετίμη-κα      |
| β΄   | ε → **η**            | ποιή-σω · ἐποίη-σα · πεποίη-κα      |
| γ΄   | ο → **ω**            | δηλώ-σω · ἐδήλω-σα · δεδήλω-κα      |

Στην α΄ τάξη, όταν πριν από το α υπάρχει **ε, ι ή ρ**, το α **μένει**:
ἐά-ω → ἐάσω, ἀνιά-ω → ἀνιάσω, δρά-ω → δράσω.

Και τρεις ιδιοτροπίες. Τα **ζῶ, πεινῶ, διψῶ** και **χρῶμαι** κλίνονται σαν το τιμῶ, αλλά με **η** όπου
εκείνο έχει α: ζῇς, ζῇ, ζῆτε, ζῆν · χρῆται, χρῆσθαι. Τα ρήματα της β΄ τάξης με
**μονοσύλλαβο** θέμα, όπως το πλέω, συναιρούν μόνο το ε + ε και ε + ει: πλεῖς,
πλεῖ, πλεῖτε, αλλά πλέομεν, πλέουσι. Το **δέω** (δένω) συναιρεί κανονικά.

> **Ήξερες ότι...**
>
> Τα συνηρημένα ζουν ακόμα. Τα **αγαπάω** και **αγαπώ**, **αγαπάς**, **αγαπά**
> είναι η α΄ τάξη. Τα **ζητείς, ζητεί, μπορείς** κρατούν τη συναίρεση της β΄. Και τα
> ρήματα της γ΄ τάξης έγιναν ρήματα σε **-ώνω**: ἀξιῶ → αξιώνω, δηλῶ → δηλώνω,
> ἐλευθερῶ → ελευθερώνω.

> **Θυμήσου**
>
> - Τρεις τάξεις: **-άω** (τιμῶ), **-έω** (ποιῶ), **-όω** (δηλῶ). Συναίρεση μόνο
>   σε **ενεστώτα και παρατατικό**.
> - Πρώτα ασυναίρετο, μετά συναίρεση, μετά τόνος.
> - α΄ τάξη: ήχος ο → ω, αλλιώς α, το ι γίνεται υπογεγραμμένη. β΄: ε + ε = ει,
>   ε + ο = ου, πριν από μακρό το ε χάνεται. γ΄: ου, ω ή οι.
> - Απαρέμφατο από το **-εν**: τιμᾶν, ποιεῖν, δηλοῦν.
> - Τονίζεται η συλλαβή της συναίρεσης αν ήταν τονισμένο ένα από τα δύο φωνήεντα.
> - Στους άλλους χρόνους ο χαρακτήρας μακραίνει: τιμήσω, ποιήσω, δηλώσω.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Αναγνώρισε τα ρήματα ἀνιᾷ, λυπεῖται και ἡγεῖται του Ξενοφώντα.

1. **ἀνιᾷ**: έχει **ᾳ**, που βγαίνει μόνο στην α΄ τάξη. Ασυναίρετο: ἀνιά-ει.
   Γ΄ ενικό ενεστώτα ενεργητικής του ἀνιῶ (ἀνιάω). Θα μπορούσε να είναι και
   υποτακτική (ἀνιά-ῃ), αλλά η πρόταση «τοῦτ’ αὐτοὺς ἀνιᾷ» είναι κύρια: **οριστική**.
2. **λυπεῖται**: έχει **ει** από ε + ε. Ασυναίρετο: λυπέ-εται. Γ΄ ενικό οριστικής
   ενεστώτα μέσης του λυπῶ (λυπέω): λυπεῖται = στενοχωριέται. Η υποτακτική θα
   ήταν λυπῆται, με η.
3. **ἡγεῖται**: ίδιο σχήμα, ἡγέ-εται. Γ΄ ενικό οριστικής ενεστώτα του **ἡγοῦμαι**
   (ἡγέομαι), αποθετικού: δεν έχει ενεργητική φωνή.

### Παράδειγμα 2: Γράψε το β΄ πληθυντικό της οριστικής ενεστώτα και το απαρέμφατο ενεστώτα ενεργητικής των νικῶ, καλῶ, ἐλευθερῶ.

1. **νικῶ** = νικά-ω, α΄ τάξη. νικά-ετε: α + ε = α, ο τόνος ήταν στο ά, η συλλαβή
   είναι παραλήγουσα με βραχεία λήγουσα: **νικᾶτε**. νικά-εν → **νικᾶν**.
2. **καλῶ** = καλέ-ω, β΄ τάξη. καλέ-ετε: ε + ε = ει → **καλεῖτε**. καλέ-εν →
   **καλεῖν**.
3. **ἐλευθερῶ** = ἐλευθερό-ω, γ΄ τάξη. ἐλευθερό-ετε: ο + ε = ου → **ἐλευθεροῦτε**.
   ἐλευθερό-εν → **ἐλευθεροῦν**.

### Παράδειγμα 3: Βάλε στον παρατατικό, στο ίδιο πρόσωπο και την ίδια φωνή: ποιεῖ, δηλοῦμαι, τιμῶσι.

1. **ποιεῖ** = ποιέ-ει. Παρατατικός: ἐποίε-ε, με τόνο στο θέμα, που μένει εκεί:
   **ἐποίει**.
2. **δηλοῦμαι** = δηλό-ομαι. Παρατατικός: ἐδηλο-όμην, ο + ο = ου, παραλήγουσα με
   μακρά λήγουσα: **ἐδηλούμην**.
3. **τιμῶσι** = τιμά-ουσι. Παρατατικός: ἐτίμα-ον, ο τόνος στο θέμα, α + ο = ω:
   **ἐτίμων**.

## Ερωτήσεις

1. Σε ποια τάξη συνηρημένων ανήκει το ρήμα δηλῶ;
   - Στη γ΄, με χαρακτήρα ο (δηλόω)
   - Στην α΄, με χαρακτήρα α (δηλάω)
   - Στη β΄, με χαρακτήρα ε (δηλέω)
   - Σε καμία· κλίνεται σαν το λύω
2. Ποιο είναι το β΄ ενικό του παρατατικού μέσης φωνής του ποιοῦμαι;
   - ἐποιοῦ
   - ἐποιεῖ
   - ἐποιῶ
   - ἐποίου
3. Ποιος είναι ο συνηρημένος τύπος του ποιέ-ομεν;
   - ποιοῦμεν
   - ποιεῖμεν
   - ποιῶμεν
   - ποιοῖμεν
4. Ποιο είναι το απαρέμφατο ενεστώτα ενεργητικής του δηλῶ;
   - δηλοῦν
   - δηλοῖν
   - δηλεῖν
   - δηλῶν
5. Πώς τονίζεται ο συνηρημένος τύπος του ποιεόμεθα;
   - ποιούμεθα
   - ποιοῦμεθα
   - ποίουμεθα
   - ποιουμέθα
6. Ποιο είναι το γ΄ ενικό του παρατατικού ενεργητικής του τιμῶ;
   - ἐτίμα
   - ἐτίμᾳ
   - ἐτιμᾶ
   - ἐτίμων
7. Το τιμᾷς, μόνο του, χωρίς πρόταση γύρω του, μπορεί να είναι…
   - Οριστική ή υποτακτική ενεστώτα
   - Μόνο οριστική ενεστώτα
   - Ευκτική ενεστώτα, σαν το τιμῷμι
   - Οριστική παρατατικού, χωρίς αύξηση
8. Ποιος είναι ο μέλλοντας του δηλῶ;
   - δηλώσω
   - δηλόσω
   - δηλήσω
   - δηλοῦσω

## Ασκήσεις

1. Γράψε τον ασυναίρετο τύπο: τιμῶμεν, ποιεῖτε, δηλοῦσι.
2. Ποιο είναι το γ΄ ενικό του ενεστώτα (οριστική) του ὁρῶ και του ἀξιῶ, σε ενεργητική και σε μέση φωνή;
3. Ποιος παρατατικός αντιστοιχεί σε καθέναν από τους τύπους ποιοῦσι, τιμᾶσθε, δηλοῖς;
4. Ισοκράτης, Περὶ εἰρήνης 19: «Ἆρ’ οὖν ἂν ἐξαρκέσειεν ἡμῖν, εἰ τήν τε πόλιν ἀσφαλῶς οἰκοῖμεν … καὶ τά τε πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς ὁμονοοῖμεν καὶ παρὰ τοῖς Ἕλλησιν εὐδοκιμοῖμεν;» (Θα μας έφτανε άραγε, αν κατοικούσαμε την πόλη μας με ασφάλεια … αν είχαμε ομόνοια μεταξύ μας και καλό όνομα στους Έλληνες;)
   α) Σε ποια τάξη ανήκουν τα οἰκοῖμεν, ὁμονοοῖμεν, εὐδοκιμοῖμεν;
   β) Τι τύπος είναι το οἰκοῖμεν;
   γ) Γράψε το ίδιο πρόσωπο του οἰκῶ στην οριστική και στην υποτακτική.
5. Ισοκράτης, Κατὰ Λοχίτου 19: «Καὶ μηδεὶς ὑμῶν, εἰς τοῦτ’ ἀποβλέψας, ὅτι πένης εἰμὶ καὶ τοῦ πλήθους εἷς, ἀξιούτω τοῦ τιμήματος ἀφαιρεῖν.» (Και κανείς σας, επειδή βλέπει ότι είμαι φτωχός και ένας από τους πολλούς, ας μη θεωρήσει σωστό να μειώσει την ποινή.)
   α) Αναγνώρισε το ἀξιούτω.
   β) Αναγνώρισε το ἀφαιρεῖν και γράψε τον ασυναίρετο τύπο του.
   γ) Γράψε το ίδιο πρόσωπο της προστακτικής για το τιμῶ και για το ποιῶ.

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/gym-c/ancient-greek/contract-verbs
