Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ποίηση

Διαγώνισμα στις ενότητες: Ο δεκαπεντασύλλαβος · Τα τραγούδια της ξενιτιάς · Το ποιητικό υποκείμενο · Κάλβος και Σολωμός: ποίηση για την ελευθερία · Ο Καβάφης και η ιστορία.

Λύσε το στην οθόνη ή στο χαρτί. Τα ανοιχτά θέματα τα γράφεις στο τετράδιο. Με την «Παράδοση» η σελίδα βαθμολογεί τις κλειστές ερωτήσεις και σου δείχνει τις λύσεις για τις υπόλοιπες.

Νεοελληνική Λογοτεχνία · Β΄ Γυμνασίου

Ποίηση

Διάρκεια 45΄ · 100 μονάδες

Θέμα Α35 μονάδες

Διάβασε το δημοτικό τραγούδι της ξενιτιάς «Ο ξένος» και απάντησε στις ερωτήσεις. Λίγες λέξεις: μαραγκιάζει = μαραίνεται· γιόκας = γιος, χαϊδευτικά.

Ο ξένος

Ξενιτεμμένο μου πουλί και παραπονεμένο,Η ξενιτιά σε χαίρεται κι εγώ 'χω τον καημό σου.Να στείλω γράμμα, χάνεται, δεν βρίσκει το παιδί μου, […]Να στείλω μήλο σήπεται, λουλούδι μαραγκιάζει·Να στείλω και το δάκρυ μου σ' ένα ψιλό μαντήλι.Το δάκρυ μ' είναι καυτηρό και καίει το μαντήλι.Φεγγάρι μου λαμπρό, λαμπρό και κυκλογυρισμένο,Αυτού ψηλά που περπατείς και χαμηλά μας βλέπεις,Δεν είδες που το γιόκα μου τον πολλ' αγαπημένο;Τίνος ματάκια βλέπουν τον, και τα δικά μου κλαίγουν;Τίνος τα χείλη τού μιλούν και τα δικά μου τρέμουν; […]Ανάθεμά σου ξενιτειά για τα κακά, που κάνεις.Ξενίτεψες τον άντρα μου κ' έκαμες να χηρέψω·Ξενίτεψες και το πουλί μ', τώρα δώδεκα χρόνους.

«Ο ξένος», δημοτικό, από τη συλλογή του Άρνολντ Πάσοφ «Τραγούδια ρωμαίικα» (1860), σε μονοτονικό (κείμενο από τη Βικιθήκη)
  1. 1.
    Στους στίχους «Φεγγάρι μου λαμπρό, λαμπρό και κυκλογυρισμένο, / Αυτού ψηλά που περπατείς και χαμηλά μας βλέπεις» η μάνα στρέφεται και μιλά απευθείας στο φεγγάρι. Πώς λέγεται αυτό το σχήμα;(5 μονάδες)
  2. 2.

    Να χαρακτηρίσεις κάθε πρόταση ως Σωστή ή Λανθασμένη.(10 μονάδες)

    • Πρόταση αα)Το «πουλί» του πρώτου στίχου είναι μεταφορά για τον γιο της μάνας.
    • Πρόταση ββ)Το ποιητικό υποκείμενο είναι ο ίδιος ο ξενιτεμένος.
    • Πρόταση γγ)Οι στίχοι ομοιοκαταληκτούν ανά δύο, όπως στον Ερωτόκριτο.
    • Πρόταση δδ)Η ξενιτιά προσωποποιείται: «σε χαίρεται» το παιδί, σαν άλλη μάνα.
    • Πρόταση εε)Η μάνα έχει χάσει στην ξενιτιά και τον άντρα της.
  3. 3.

    Να απαντήσεις στις ερωτήσεις.

    1. α)

      Να χωρίσεις σε ημιστίχια τον στίχο «Ανάθεμά σου ξενιτειά για τα κακά, που κάνεις» και να γράψεις πόσες συλλαβές έχει το καθένα.(6 μονάδες)

    2. β)

      Στους στίχους «Τίνος ματάκια βλέπουν τον, και τα δικά μου κλαίγουν; / Τίνος τα χείλη τού μιλούν και τα δικά μου τρέμουν;» ποιο σχήμα κυριαρχεί και τι δείχνει;(7 μονάδες)

    3. γ)

      Ποια μοτίβα των τραγουδιών της ξενιτιάς βρίσκεις στο τραγούδι; Να αναφέρεις τρία.(7 μονάδες)

Θέμα Β30 μονάδες

Διάβασε το ποίημα του Διονυσίου Σολωμού για την καταστροφή των Ψαρών από τον οθωμανικό στόλο, τον Ιούνιο του 1824, και απάντησε στις ερωτήσεις.

Η καταστροφή των Ψαρών

Στων Ψαρών την ολόμαυρη ράχηπερπατώντας η Δόξα μονάχη,μελετά τα λαμπρά παλληκάρια,και στην κόμη στεφάνη φορεί,καμωμένο από λίγα χορτάρια,που είχαν μείνει στην έρημη γη.

Διονύσιος Σολωμός, «Η καταστροφή των Ψαρών» (κείμενο από τη Βικιθήκη, σε μονοτονικό)
  1. 1.
    Στον στίχο «Στων Ψαρών την ολόμαυρη ράχη» οι τόνοι πέφτουν κάθε τρεις συλλαβές: δύο άτονες και μία τονισμένη. Πώς λέγεται αυτός ο πόδας;(5 μονάδες)
  2. 2.

    Να χαρακτηρίσεις κάθε πρόταση ως Σωστή ή Λανθασμένη.(10 μονάδες)

    • Πρόταση αα)Το ποίημα είναι επίγραμμα: σύντομο, πυκνό ποίημα για ένα γεγονός.
    • Πρόταση ββ)Η Δόξα παρουσιάζεται σαν γυναίκα που περπατά: είναι προσωποποίηση.
    • Πρόταση γγ)Ο ποιητής περιγράφει με λεπτομέρειες τη μάχη, τη φωτιά και τους εχθρούς.
    • Πρόταση δδ)Η Δόξα θρηνεί και κλαίει για τους νεκρούς.
    • Πρόταση εε)Το ποίημα έχει ομοιοκαταληξία (ράχη – μονάχη, παλληκάρια – χορτάρια, φορεί – γη).
  3. 3.

    Τι σημαίνει το στεφάνι που φορεί η Δόξα «καμωμένο από λίγα χορτάρια»; Πώς μετατρέπει ο Σολωμός μια καταστροφή σε δόξα; (50–80 λέξεις)(15 μονάδες)

Θέμα Γ35 μονάδες

Διάβασε τις «Θερμοπύλες» του Κωνσταντίνου Καβάφη (1901) και απάντησε στις ερωτήσεις. Λίγες λέξεις: όπου = που· μη κινούντες = χωρίς να μετακινούνται· οσάκις = όποτε· συντρέχοντες = βοηθώντας· πλην = αλλά· θα διαβούνε = θα περάσουν. Οι «Μήδοι» είναι οι Πέρσες και ο Εφιάλτης αυτός που τους έδειξε το μονοπάτι το 480 π.Χ.

Θερμοπύλες

Τιμή σ' εκείνους όπου στην ζωή τωνώρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες.Ποτέ από το χρέος μη κινούντες·δίκαιοι κ' ίσιοι σ' όλες των τες πράξεις,αλλά με λύπη κιόλας κ' ευσπλαχνία·γενναίοι οσάκις είναι πλούσιοι, κι ότανείναι πτωχοί, πάλ' εις μικρόν γενναίοι,πάλι συντρέχοντες όσο μπορούνε·πάντοτε την αλήθεια ομιλούντες,πλην χωρίς μίσος για τους ψευδομένους.

Και περισσότερη τιμή τούς πρέπειόταν προβλέπουν (και πολλοί προβλέπουν)πως ο Εφιάλτης θα φανεί στο τέλος,κ' οι Μήδοι επί τέλους θα διαβούνε.

Κ. Π. Καβάφης, «Θερμοπύλες», όπως δημοσιεύτηκε στην «Αλεξανδρινή Τέχνη» (1927), σε μονοτονικό (κείμενο από τη Βικιθήκη)
  1. 1.
    Τι είναι οι «Θερμοπύλες» μέσα στο ποίημα;(5 μονάδες)
  2. 2.

    Να απαντήσεις στις ερωτήσεις.

    1. α)

      Στην πρώτη στροφή κάθε αρετή συνοδεύεται από ένα όριο («αλλά», «πλην»). Να γράψεις ένα τέτοιο ζευγάρι και να εξηγήσεις τι προσθέτει το όριο.(5 μονάδες)

    2. β)

      Γιατί, σύμφωνα με τη δεύτερη στροφή, αξίζει «περισσότερη τιμή» σε όσους προβλέπουν ότι θα φανεί ο Εφιάλτης;(5 μονάδες)

    3. γ)

      Τι λέει η παρένθεση «(και πολλοί προβλέπουν)»;(5 μονάδες)

  3. 3.

    Στην ωδή «Εις Σάμον» ο Ανδρέας Κάλβος γράφει για τον Ίκαρο, που έπεσε στη θάλασσα και πνίγηκε: «Αφ' υψηλά όμως έπεσε, / και απέθανεν ελεύθερος». Να συγκρίνεις αυτή την ιδέα με τις «Θερμοπύλες» του Καβάφη (60–90 λέξεις).(15 μονάδες)

Καλή επιτυχία!

13 κλειστές απαντήσεις είναι ακόμα κενές.

Όλες οι ενότητες