Νεοελληνική Λογοτεχνία · Β΄ Γυμνασίου
Ποίηση
Διάρκεια 45΄ · 100 μονάδες
Θέμα Α35 μονάδες
Διάβασε το δημοτικό τραγούδι της ξενιτιάς «Ο ξένος» και απάντησε στις ερωτήσεις. Λίγες λέξεις: μαραγκιάζει = μαραίνεται· γιόκας = γιος, χαϊδευτικά.
Ο ξένος
Ξενιτεμμένο μου πουλί και παραπονεμένο,Η ξενιτιά σε χαίρεται κι εγώ 'χω τον καημό σου.Να στείλω γράμμα, χάνεται, δεν βρίσκει το παιδί μου, […]Να στείλω μήλο σήπεται, λουλούδι μαραγκιάζει·Να στείλω και το δάκρυ μου σ' ένα ψιλό μαντήλι.Το δάκρυ μ' είναι καυτηρό και καίει το μαντήλι.Φεγγάρι μου λαμπρό, λαμπρό και κυκλογυρισμένο,Αυτού ψηλά που περπατείς και χαμηλά μας βλέπεις,Δεν είδες που το γιόκα μου τον πολλ' αγαπημένο;Τίνος ματάκια βλέπουν τον, και τα δικά μου κλαίγουν;Τίνος τα χείλη τού μιλούν και τα δικά μου τρέμουν; […]Ανάθεμά σου ξενιτειά για τα κακά, που κάνεις.Ξενίτεψες τον άντρα μου κ' έκαμες να χηρέψω·Ξενίτεψες και το πουλί μ', τώρα δώδεκα χρόνους.
- 1.
- 2.
Να χαρακτηρίσεις κάθε πρόταση ως Σωστή ή Λανθασμένη.(10 μονάδες)
- 3.
Να απαντήσεις στις ερωτήσεις.
- α)
Να χωρίσεις σε ημιστίχια τον στίχο «Ανάθεμά σου ξενιτειά για τα κακά, που κάνεις» και να γράψεις πόσες συλλαβές έχει το καθένα.(6 μονάδες)
- β)
Στους στίχους «Τίνος ματάκια βλέπουν τον, και τα δικά μου κλαίγουν; / Τίνος τα χείλη τού μιλούν και τα δικά μου τρέμουν;» ποιο σχήμα κυριαρχεί και τι δείχνει;(7 μονάδες)
- γ)
Ποια μοτίβα των τραγουδιών της ξενιτιάς βρίσκεις στο τραγούδι; Να αναφέρεις τρία.(7 μονάδες)
- α)
Θέμα Β30 μονάδες
Διάβασε το ποίημα του Διονυσίου Σολωμού για την καταστροφή των Ψαρών από τον οθωμανικό στόλο, τον Ιούνιο του 1824, και απάντησε στις ερωτήσεις.
Η καταστροφή των Ψαρών
Στων Ψαρών την ολόμαυρη ράχηπερπατώντας η Δόξα μονάχη,μελετά τα λαμπρά παλληκάρια,και στην κόμη στεφάνη φορεί,καμωμένο από λίγα χορτάρια,που είχαν μείνει στην έρημη γη.
- 1.
- 2.
Να χαρακτηρίσεις κάθε πρόταση ως Σωστή ή Λανθασμένη.(10 μονάδες)
- 3.
Τι σημαίνει το στεφάνι που φορεί η Δόξα «καμωμένο από λίγα χορτάρια»; Πώς μετατρέπει ο Σολωμός μια καταστροφή σε δόξα; (50–80 λέξεις)(15 μονάδες)
Θέμα Γ35 μονάδες
Διάβασε τις «Θερμοπύλες» του Κωνσταντίνου Καβάφη (1901) και απάντησε στις ερωτήσεις. Λίγες λέξεις: όπου = που· μη κινούντες = χωρίς να μετακινούνται· οσάκις = όποτε· συντρέχοντες = βοηθώντας· πλην = αλλά· θα διαβούνε = θα περάσουν. Οι «Μήδοι» είναι οι Πέρσες και ο Εφιάλτης αυτός που τους έδειξε το μονοπάτι το 480 π.Χ.
Θερμοπύλες
Τιμή σ' εκείνους όπου στην ζωή τωνώρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες.Ποτέ από το χρέος μη κινούντες·δίκαιοι κ' ίσιοι σ' όλες των τες πράξεις,αλλά με λύπη κιόλας κ' ευσπλαχνία·γενναίοι οσάκις είναι πλούσιοι, κι ότανείναι πτωχοί, πάλ' εις μικρόν γενναίοι,πάλι συντρέχοντες όσο μπορούνε·πάντοτε την αλήθεια ομιλούντες,πλην χωρίς μίσος για τους ψευδομένους.
Και περισσότερη τιμή τούς πρέπειόταν προβλέπουν (και πολλοί προβλέπουν)πως ο Εφιάλτης θα φανεί στο τέλος,κ' οι Μήδοι επί τέλους θα διαβούνε.
- 1.
- 2.
Να απαντήσεις στις ερωτήσεις.
- α)
Στην πρώτη στροφή κάθε αρετή συνοδεύεται από ένα όριο («αλλά», «πλην»). Να γράψεις ένα τέτοιο ζευγάρι και να εξηγήσεις τι προσθέτει το όριο.(5 μονάδες)
- β)
Γιατί, σύμφωνα με τη δεύτερη στροφή, αξίζει «περισσότερη τιμή» σε όσους προβλέπουν ότι θα φανεί ο Εφιάλτης;(5 μονάδες)
- γ)
Τι λέει η παρένθεση «(και πολλοί προβλέπουν)»;(5 μονάδες)
- α)
- 3.
Στην ωδή «Εις Σάμον» ο Ανδρέας Κάλβος γράφει για τον Ίκαρο, που έπεσε στη θάλασσα και πνίγηκε: «Αφ' υψηλά όμως έπεσε, / και απέθανεν ελεύθερος». Να συγκρίνεις αυτή την ιδέα με τις «Θερμοπύλες» του Καβάφη (60–90 λέξεις).(15 μονάδες)
Καλή επιτυχία!