Νεοελληνική Λογοτεχνία · Β΄ Γυμνασίου
Επαναληπτικό διαγώνισμα
Διάρκεια 90΄ · 100 μονάδες
Θέμα Α30 μονάδες
Διάβασε τα αποσπάσματα από το διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη «Όνειρο στο κύμα» (1900) και απάντησε στις ερωτήσεις. Ο αφηγητής, δικηγόρος πια στην Αθήνα, θυμάται το τελευταίο καλοκαίρι που ήταν βοσκόπουλο. Η Μοσχούλα είναι η ανιψιά του γείτονα, αλλά έτσι λέγεται και η αγαπημένη του κατσίκα. Η γλώσσα του αφηγητή είναι η καθαρεύουσα της εποχής.
Ήμην πτωχόν βοσκόπουλο εις τα όρη. Δεκαοκτώ ετών, και δεν ήξευρα ακόμη άλφα. Χωρίς να το ηξεύρω ήμην ευτυχής.
[...]
Μεγάλην προκοπήν, εννοείται, δεν έκαμα.
[...]
Ήτον θερμόαιμος και ανήσυχος ως πτηνόν του αιγιαλού. Ήτον ωραία μελαχροινή, κ' ενθύμιζε την νύμφην του Άσματος την ηλιοκαυμένην.
[...]
Μίαν ημέραν, δεν ηξεύρω πώς, ενώ εμέτρουν καθώς εσυνήθιζα τας αίγας μου […], η Μοσχούλα, η ευνοούμενη μου κατσίκα, είχε μείνει οπίσω, και δεν ευρέθη εις το μέτρημα. […] Ετρόμαξα.
[...]
— Τί έχεις και φωνάζεις;
Εγώ δεν ήξευρα τι να είπω· εν τοσούτω απήντησα:
— Φωνάζω εγώ την κατσίκα μου, τη Μοσχούλα!... Με σένα δεν έχω να κάμω.
- 1.
- 2.
Να χαρακτηρίσεις κάθε πρόταση ως Σωστή ή Λανθασμένη.(10 μονάδες)
- 3.
Να απαντήσεις στις ερωτήσεις.
- α)
Ο αφηγητής γράφει «απήντησα» σε καθαρεύουσα, αλλά ο νεαρός βοσκός μιλά τη γλώσσα του χωριού («Με σένα δεν έχω να κάμω»). Τι πετυχαίνει αυτό;(5 μονάδες)
- β)
Να ξαναγράψεις σε πλάγιο λόγο την απάντηση του βοσκού «Φωνάζω εγώ την κατσίκα μου, τη Μοσχούλα!... Με σένα δεν έχω να κάμω.» και να πεις τι χάνεται.(5 μονάδες)
- γ)
Πού βρίσκεται το αστείο της σκηνής του διαλόγου;(5 μονάδες)
- α)
Θέμα Β20 μονάδες
Διάβασε την αρχή του «Ερωτόκριτου» του Βιτσέντζου Κορνάρου (Κρήτη, αρχές 17ου αιώνα) και απάντησε στις ερωτήσεις.
Του Κύκλου τα γυρίσματα, που ανεβοκατεβαίνουν,και του Τροχού, που ώρες ψηλά κι ώρες στα βάθη πηαίνουν·και του Καιρού τα πράματα, που αναπαημό δεν έχουν,μα στο Καλό κ' εις το Κακό περιπατούν και τρέχουν·
- 1.
- 2.
Να απαντήσεις στις ερωτήσεις.
- α)
Πού πέφτει η τομή στον τρίτο στίχο και πόσες συλλαβές έχει το πρώτο του ημιστίχιο;(5 μονάδες)
- β)
Τι λέει ο ποιητής για την τύχη με τις εικόνες του «Κύκλου» και του «Τροχού»;(5 μονάδες)
- γ)
Ο Ερωτόκριτος είναι γραμμένος στον στίχο των δημοτικών τραγουδιών. Να γράψεις δύο διαφορές του από ένα δημοτικό τραγούδι.(5 μονάδες)
- α)
Θέμα Γ25 μονάδες
Διάβασε τα αποσπάσματα από το ποίημα του Μιλτιάδη Μαλακάση «Τάκη-Πλούμας» και απάντησε στις ερωτήσεις. Το «θάμπος» είναι η θαμπωμένη ματιά, ο θαυμασμός.
Τάκη-Πλούμας
Στα παιδικά μου χρόνια, ο πιο μεγάλοςαξάδερφός μου μ' έπαιρνε μαζίστα πανηγύρια, που ήτανε, παρ' άλλος,πρώτος στην ομορφιά και στην ορμή.
[…]
Κι εγώ, λίγο ξωπίσω του, όλο θάμπος,στο γρήγορο αλογάκι μου κι εγώ.
[…]
Και να μετρώ και νάναι ο Τάκη-Πλούμαςτριάντα τρία χρόνια μες στη γης...
- 1.
- 2.
Να απαντήσεις στις ερωτήσεις.
- α)
Από ποια ηλικία μιλά το ποιητικό υποκείμενο; Με ποια στοιχεία του κειμένου το καταλαβαίνουμε;(7 μονάδες)
- β)
Πώς αλλάζει ο τρόπος που διαβάζουμε όλο το ποίημα, όταν φτάνουμε στους δύο τελευταίους στίχους;(7 μονάδες)
- γ)
Γιατί είναι σωστότερο να γράψεις «το ποιητικό υποκείμενο θυμάται» και όχι «ο Μαλακάσης θυμάται»;(6 μονάδες)
- α)
Θέμα Δ25 μονάδες
Διάβασε την αρχή της ωδής «Εις Σάμον» του Ανδρέα Κάλβου (από τα «Λυρικά», 1826), γραμμένης για τους Σάμιους που απέκρουσαν την απόβαση του οθωμανικού στρατού το 1824, και απάντησε στις ερωτήσεις.
Εις Σάμον
Όσοι το χάλκεον χέριβαρύ του φόβου αισθάνονται,ζυγόν δουλείας, ας έχωσι·θέλει αρετήν και τόλμηνη ελευθερία.
Αυτή (και ο μύθος κρύπτεινουν αληθείας) επτέρωσετον Ίκαρον· και αν έπεσενο πτερωθείς κ' επνίγηθαλασσωμένος·
Αφ' υψηλά όμως έπεσε,και απέθανεν ελεύθερος. —
- 1.
- 2.
Να χαρακτηρίσεις κάθε πρόταση ως Σωστή ή Λανθασμένη.(5 μονάδες)
- 3.
Γιατί ο Κάλβος φέρνει σε μια ωδή για μια νίκη τον Ίκαρο, που απέτυχε και πνίγηκε;(5 μονάδες)
- 4.
Να γράψεις ένα σύντομο ποίημα 6–8 στίχων (ελεύθερο ή με ομοιοκαταληξία), όπου το ποιητικό υποκείμενο είναι ένα πρόσωπο-ρόλος: ένας νέος που ξενιτεύεται σήμερα και μιλά στη μητέρα του ή στον τόπο του. Να χρησιμοποιήσεις τουλάχιστον μία αποστροφή και μία εικόνα.(10 μονάδες)
Καλή επιτυχία!