Μετάβαση στο περιεχόμενο

Σύνταξη και λεξιλόγιο

Διαγώνισμα στις ενότητες: Το υποκείμενο · Το αντικείμενο · Επιρρηματικοί προσδιορισμοί · Σύνθεση: α΄ και β΄ συνθετικό · Αχώριστα μόρια και ετυμολογικές οικογένειες.

Λύσε το στην οθόνη ή στο χαρτί. Τα ανοιχτά θέματα τα γράφεις στο τετράδιο. Με την «Παράδοση» η σελίδα βαθμολογεί τις κλειστές ερωτήσεις και σου δείχνει τις λύσεις για τις υπόλοιπες.

Νεοελληνική Γλώσσα · Β΄ Γυμνασίου

Σύνταξη και λεξιλόγιο

Διάρκεια 45΄ · 100 μονάδες

Θέμα Α: Κατανόηση κειμένου30 μονάδες

Διάβασε προσεκτικά το κείμενο και απάντησε στις ερωτήσεις.

Στις κυψέλες του θείου Μανώλη

Ο θείος μου ο Μανώλης είναι μελισσοκόμος σε ένα ορεινό χωριό της Κρήτης. Το περασμένο καλοκαίρι έμεινα δύο εβδομάδες κοντά του. Την πρώτη μέρα μού έδωσε μια λευκή στολή και μια μάσκα με δίχτυ. «Όποιος φοβάται τις μέλισσες, τις θυμώνει», μου είπε γελώντας.

Ξυπνούσαμε νωρίς, πριν ανέβει η ζέστη. Ανεβοκατεβαίναμε τα μονοπάτια ανάμεσα σε θυμάρια και αγριολούλουδα. Ο θείος άνοιγε τις κυψέλες αργά και με προσοχή. Μου έδειχνε τις κηρήθρες και μου εξηγούσε τι δουλειά κάνει κάθε μέλισσα. Ήταν φανερό ότι αγαπούσε αυτό που έκανε.

Κάποιες μέρες δεν βγαίναμε καθόλου. Όταν φυσούσε δυνατά ή έβρεχε, οι μέλισσες έμεναν μέσα, και εμείς στο σπίτι. Τότε ο θείος μού μάθαινε τα μυστικά του μελιού: πώς ξεχωρίζεις το θυμαρίσιο μέλι από το ανθόμελο, γιατί το μέλι με τον καιρό κρυσταλλώνει. «Χρειάζεται υπομονή», έλεγε, «και πολλή παρατήρηση».

Τη μέρα του τρύγου όλο το χωριό ήρθε να βοηθήσει. Οι γείτονες κουβαλούσαν τα πλαίσια, τα παιδιά έτρεχαν πέρα δώθε και η θεία μοίραζε ψωμί με μέλι σε όλους. Ο θείος, καλόκαρδος όπως πάντα, χάρισε στον καθένα από ένα βάζο.

Γύρισα στην Αθήνα με ένα κουτί γεμάτο βάζα και μια καινούργια ματιά. Το μέλι δεν είναι απλώς ένα γλυκό. Είναι ο κόπος ενός ολόκληρου χρόνου. Αξίζει να το σκέφτεσαι κάθε φορά που ανοίγεις ένα βάζο.

  1. 1.
    Γιατί κάποιες μέρες ο αφηγητής και ο θείος του δεν έβγαιναν στις κυψέλες;(5 μονάδες)
  2. 2.
    Ποια είναι η «καινούργια ματιά» με την οποία γύρισε ο αφηγητής στην Αθήνα;(5 μονάδες)
  3. 3.

    Να χαρακτηρίσεις κάθε πρόταση ως Σωστή ή Λανθασμένη, με βάση το κείμενο.(10 μονάδες)

    • Πρόταση αα)Ο αφηγητής έμεινε στο χωριό όλο το καλοκαίρι.
    • Πρόταση ββ)Ο θείος άνοιγε τις κυψέλες γρήγορα, για να τελειώνει πριν από τη ζέστη.
    • Πρόταση γγ)Τις μέρες που έμεναν στο σπίτι ο θείος μιλούσε στον αφηγητή για το μέλι.
    • Πρόταση δδ)Στον τρύγο βοήθησε όλο το χωριό.
    • Πρόταση εε)Ο θείος πούλησε το μέλι στους γείτονες που βοήθησαν.
  4. 4.

    Πώς φαίνεται από το κείμενο ότι ο θείος Μανώλης αγαπούσε αυτό που έκανε; Να αναφέρεις δύο στοιχεία (40–60 λέξεις).(10 μονάδες)

Θέμα Β: Γλωσσικές ασκήσεις30 μονάδες

Οι ερωτήσεις αφορούν το κείμενο του Θέματος Α.

  1. 1.

    Να γράψεις το υποκείμενο κάθε ρήματος. Αν δεν έχει υποκείμενο, να εξηγήσεις γιατί.

    1. α)

      «θυμώνει» στην περίοδο «Όποιος φοβάται τις μέλισσες, τις θυμώνει»(2 μονάδες)

    2. β)

      «Ήταν φανερό» στην περίοδο «Ήταν φανερό ότι αγαπούσε αυτό που έκανε»(2 μονάδες)

    3. γ)

      «Αξίζει» στην περίοδο «Αξίζει να το σκέφτεσαι κάθε φορά που ανοίγεις ένα βάζο»(2 μονάδες)

    4. δ)

      «έβρεχε»(2 μονάδες)

  2. 2.

    Να απαντήσεις για τα αντικείμενα.

    1. α)

      Στην πρόταση «μού έδωσε μια λευκή στολή» να βρεις το άμεσο και το έμμεσο αντικείμενο.(2 μονάδες)

    2. β)

      Στην πρόταση «ο θείος μού μάθαινε τα μυστικά του μελιού» το ρήμα είναι μονόπτωτο ή δίπτωτο; Να βρεις τα αντικείμενα.(2 μονάδες)

    3. γ)

      Το ρήμα «Ξυπνούσαμε» στην πρόταση «Ξυπνούσαμε νωρίς» έχει αντικείμενο;(2 μονάδες)

  3. 3.

    Να γράψεις τι είδους επιρρηματικός προσδιορισμός είναι κάθε φράση και με ποια μορφή εκφράζεται.

    1. α)

      «με προσοχή» στην πρόταση «Ο θείος άνοιγε τις κυψέλες αργά και με προσοχή»(2 μονάδες)

    2. β)

      «δύο εβδομάδες» στην πρόταση «έμεινα δύο εβδομάδες κοντά του»(2 μονάδες)

    3. γ)

      «Όταν φυσούσε δυνατά ή έβρεχε»(2 μονάδες)

  4. 4.

    Για κάθε σύνθετη λέξη να γράψεις τα δύο συνθετικά της και τι είδους σύνθετο είναι (παρατακτικό, προσδιοριστικό, κτητικό, αντικειμενικό).

    1. α)

      ανεβοκατεβαίναμε(2 μονάδες)

    2. β)

      αγριολούλουδα(2 μονάδες)

    3. γ)

      καλόκαρδος(2 μονάδες)

  5. 5.

    Να απαντήσεις για τα αχώριστα μόρια και τις ετυμολογικές οικογένειες.

    1. α)

      Ο θείος ήταν προσεκτικός. Να σχηματίσεις με αχώριστο μόριο το αντίθετο της λέξης «προσεκτικός».(2 μονάδες)

    2. β)

      Η λέξη «στολή» ανήκει στην ίδια ετυμολογική οικογένεια με ένα ρήμα. Ποιο είναι; Να γράψεις και μία ακόμα λέξη της ίδιας οικογένειας.(2 μονάδες)

Θέμα Γ: Παραγωγή λόγου40 μονάδες

  1. Να γράψεις ένα κείμενο 150–200 λέξεων για μια δουλειά ή μια τέχνη που έμαθες (ή θα ήθελες να μάθεις) από έναν μεγαλύτερο άνθρωπο: γονιό, παππού, γείτονα. Να πεις τι σου έμαθε, πώς και τι κράτησες από αυτό. Χρησιμοποίησε ένα δίπτωτο ρήμα με άμεσο και έμμεσο αντικείμενο, ένα απρόσωπο ρήμα, δύο σύνθετες λέξεις και επιρρηματικούς προσδιορισμούς τόπου, χρόνου και τρόπου.(40 μονάδες)

Καλή επιτυχία!

7 κλειστές απαντήσεις είναι ακόμα κενές.

Όλες οι ενότητες