# Από το διάγραμμα ροής στον ψευδοκώδικα

> Ο ίδιος αλγόριθμος, γραμμένος με λέξεις αντί για σχήματα.

Πληροφορική, Β΄ Γυμνασίου. https://www.akademio.gr/el/gym-b/informatics/pseudocode

## Τι θα μάθεις

- Να ορίζεις τι είναι αλγόριθμος και να ελέγχεις τα κριτήριά του (είσοδος, έξοδος, καθοριστικότητα, περατότητα, αποτελεσματικότητα).
- Να αναγνωρίζεις τα σχήματα του διαγράμματος ροής και τι σημαίνει το καθένα.
- Να μεταφέρεις ένα διάγραμμα ροής σε ψευδοκώδικα και το ανάποδο.
- Να εκτελείς «με το χέρι» έναν απλό αλγόριθμο σε ψευδοκώδικα και να βρίσκεις την έξοδό του.

## Τι είναι αλγόριθμος

Μια συνταγή για κέικ, οι οδηγίες για να συναρμολογήσεις ένα ράφι, ο τρόπος που
κάνεις κάθετη πρόσθεση: όλα είναι **αλγόριθμοι**. Αλγόριθμος είναι μια
**πεπερασμένη σειρά από σαφείς εντολές** που, αν τις ακολουθήσεις, λύνουν ένα
πρόβλημα.

Για να λέγεται μια σειρά εντολών αλγόριθμος, πρέπει να έχει πέντε ιδιότητες:

| Κριτήριο               | Τι σημαίνει                                     | Παράδειγμα που **αποτυγχάνει**           |
| ---------------------- | ----------------------------------------------- | ---------------------------------------- |
| **Είσοδος**            | δέχεται δεδομένα (μπορεί και κανένα)            | —                                        |
| **Έξοδος**             | δίνει τουλάχιστον ένα αποτέλεσμα                | οδηγίες που δεν καταλήγουν πουθενά       |
| **Καθοριστικότητα**    | κάθε εντολή είναι σαφής, χωρίς δεύτερη ερμηνεία | «πρόσθεσε λίγη ζάχαρη»                   |
| **Περατότητα**         | τελειώνει μετά από πεπερασμένα βήματα           | «μέτρα όλους τους αριθμούς»              |
| **Αποτελεσματικότητα** | κάθε εντολή μπορεί πράγματι να εκτελεστεί       | «βρες τον μεγαλύτερο αριθμό που υπάρχει» |

Ο υπολογιστής δεν μαντεύει. Αν μια εντολή μπορεί να διαβαστεί με δύο τρόπους,
δεν είναι εντολή για υπολογιστή.

## Τρεις τρόποι να γράψεις τον ίδιο αλγόριθμο

Έναν αλγόριθμο μπορείς να τον περιγράψεις:

1. **Με ελεύθερο κείμενο**: «Ρώτα το μήκος και το πλάτος, πολλαπλασίασέ τα, πες το
   αποτέλεσμα». Εύκολο, αλλά συχνά ασαφές.
2. **Με διάγραμμα ροής** (flowchart): σχήματα ενωμένα με βέλη. Φαίνεται με μια ματιά
   ο δρόμος που ακολουθεί η εκτέλεση.
3. **Με ψευδοκώδικα** (pseudocode): εντολές γραμμένες σε μορφή κοντά σε γλώσσα
   προγραμματισμού, αλλά με λέξεις που καταλαβαίνει ένας άνθρωπος.

### Τα σχήματα του διαγράμματος ροής

| Σχήμα                      | Σημαίνει                           | Στον ψευδοκώδικα           |
| -------------------------- | ---------------------------------- | -------------------------- |
| **Έλλειψη** (οβάλ)         | αρχή ή τέλος                       | `Αρχή` / `Τέλος`           |
| **Πλάγιο παραλληλόγραμμο** | είσοδος ή έξοδος δεδομένων         | `Διάβασε` / `Εμφάνισε`     |
| **Ορθογώνιο**              | επεξεργασία, π.χ. ένας υπολογισμός | `εμβαδόν ← μήκος * πλάτος` |
| **Ρόμβος**                 | ερώτηση με απάντηση ναι ή όχι      | `Αν … τότε`                |
| **Βέλος**                  | η σειρά εκτέλεσης                  | η σειρά των γραμμών        |

Το βέλος `←` διαβάζεται «παίρνει την τιμή». Η γραμμή `εμβαδόν ← μήκος * πλάτος`
σημαίνει: υπολόγισε το γινόμενο και βάλ' το στο `εμβαδόν`. Στην επόμενη ενότητα θα
το δούμε αναλυτικά.

## Από το διάγραμμα στον ψευδοκώδικα

Ο αλγόριθμος για το εμβαδόν ενός ορθογωνίου, πρώτα σε διάγραμμα ροής:

Αρχή

Διάβασε μήκος, πλάτος

εμβαδόν ← μήκος \* πλάτος

Εμφάνισε εμβαδόν

Τέλος

Και ο ίδιος αλγόριθμος σε ψευδοκώδικα. **Κάθε σχήμα γίνεται μία γραμμή**, με την ίδια
σειρά:

*Διαδραστικό στη σελίδα: Εμβαδόν ορθογωνίου*

> **Κλειδί**
>
> **Το διάγραμμα ροής και ο ψευδοκώδικας είναι δύο εικόνες του ίδιου αλγορίθμου.**
>
> Κάθε σχήμα αντιστοιχεί σε μία εντολή, και τα βέλη αντιστοιχούν στη σειρά των γραμμών,
> από πάνω προς τα κάτω. Το διάγραμμα φαίνεται καλύτερα με μια ματιά. Ο ψευδοκώδικας
> γράφεται πιο γρήγορα, και απέχει ένα βήμα από ένα πραγματικό πρόγραμμα.
>
> Η μετατροπή γίνεται και ανάποδα: για κάθε γραμμή του ψευδοκώδικα σχεδιάζεις το σχήμα
> της. `Αρχή`/`Τέλος` γίνονται έλλειψη, `Διάβασε`/`Εμφάνισε` πλάγιο παραλληλόγραμμο, ένας
> υπολογισμός ορθογώνιο, και τα ενώνεις με βέλη με τη σειρά των γραμμών.

### Οι λέξεις-κλειδιά που θα χρησιμοποιούμε

| Ψευδοκώδικας                         | Τι κάνει                      | Scratch                                                  | Python        |
| ------------------------------------ | ----------------------------- | -------------------------------------------------------- | ------------- |
| `Διάβασε x`                          | παίρνει τιμή από τον χρήστη   | «ρώτησε … και περίμενε» (η τιμή μπαίνει στην «απάντηση») | `x = input()` |
| `Εμφάνισε x`                         | δείχνει μια τιμή ή ένα μήνυμα | «πες …»                                                  | `print(x)`    |
| `x ← 5`                              | δίνει τιμή σε μεταβλητή       | «όρισε x σε 5»                                           | `x = 5`       |
| `Αν … τότε … αλλιώς … Τέλος_αν`      | επιλογή                       | «εάν … τότε … αλλιώς»                                    | `if … else`   |
| `Όσο … επανάλαβε … Τέλος_επανάληψης` | επανάληψη                     | «επανάλαβε ώσπου …», με την **αντίθετη** συνθήκη         | `while`       |

Η Python είναι μια πραγματική γλώσσα προγραμματισμού. Θα τη μάθεις στη Γ΄ Γυμνασίου.
Εδώ τη βλέπεις μόνο για να δεις ότι ο ψευδοκώδικας μεταφράζεται σχεδόν γραμμή προς
γραμμή:

```python
mikos = float(input())
platos = float(input())
emvadon = mikos * platos
print(emvadon)
```

## Οι τρεις δομές

Κάθε αλγόριθμος, όσο μεγάλος κι αν είναι, φτιάχνεται από **τρεις** δομές:

- **Ακολουθία**: εντολές η μία μετά την άλλη, όπως στο εμβαδόν.
- **Επιλογή**: ένας ρόμβος. Ανάλογα με την απάντηση, η εκτέλεση πάει από τον έναν ή
  τον άλλο δρόμο.
- **Επανάληψη**: ένα βέλος που **γυρίζει πίσω**, ώστε κάποιες εντολές να εκτελεστούν
  ξανά.

Τις δύο τελευταίες θα τις δούμε σε δικές τους ενότητες.

> **Πρόσεχε**
>
> **Η σειρά των γραμμών μετράει.** Αν γράψεις `Εμφάνισε εμβαδόν` **πριν** από τη γραμμή
> που το υπολογίζει, ο υπολογιστής θα προσπαθήσει να εμφανίσει μια τιμή που δεν
> υπάρχει ακόμα. Ο ψευδοκώδικας εκτελείται από πάνω προς τα κάτω, μία γραμμή τη φορά,
> όπως ακριβώς ακολουθείς τα βέλη στο διάγραμμα.

> **Θυμήσου**
>
> - Αλγόριθμος: πεπερασμένα, σαφή, εκτελέσιμα βήματα, με έξοδο.
> - Έλλειψη: αρχή/τέλος. Παραλληλόγραμμο: είσοδος/έξοδος. Ορθογώνιο: υπολογισμός.
>   Ρόμβος: ερώτηση.
> - Ένα σχήμα του διαγράμματος γίνεται μία γραμμή ψευδοκώδικα, με την ίδια σειρά.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Ένα διάγραμμα ροής έχει με τη σειρά: έλλειψη «Αρχή», παραλληλόγραμμο «Διάβασε βαθμός1, βαθμός2, βαθμός3», ορθογώνιο «μο ← (βαθμός1 + βαθμός2 + βαθμός3) / 3», παραλληλόγραμμο «Εμφάνισε μο», έλλειψη «Τέλος». Γράψ' το σε ψευδοκώδικα και βρες την έξοδο για βαθμούς 14, 17, 20.

1. Κάθε σχήμα γίνεται μία γραμμή, με την ίδια σειρά:
2. Εκτέλεση «με το χέρι»: η γραμμή 2 διαβάζει 14, 17, 20.
3. Γραμμή 3: $(14 + 17 + 20) : 3 = 51 : 3 = 17$. Η παρένθεση είναι απαραίτητη. Χωρίς
   αυτήν θα διαιρούνταν με το 3 μόνο ο τρίτος βαθμός.
4. **Η γραμμή 4 εμφανίζει 17.**

### Παράδειγμα 2: Η Μαρία έγραψε οδηγίες για μια ρομποτική σκούπα: «Καθάρισε το δωμάτιο. Όταν τελειώσεις, καθάρισε ξανά. Γύρνα αρκετά αριστερά όταν βρεις εμπόδιο.» Ποια κριτήρια αλγορίθμου παραβιάζει;

1. **«Όταν τελειώσεις, καθάρισε ξανά»**: η σκούπα δεν σταματάει ποτέ. Παραβιάζεται η
   **περατότητα**.
2. **«Γύρνα αρκετά αριστερά»**: πόσο είναι το «αρκετά»; 10 μοίρες; 90; Παραβιάζεται η
   **καθοριστικότητα**.
3. **Διόρθωση:** «Καθάρισε το δωμάτιο μία φορά και γύρνα στη βάση. Όταν βρεις εμπόδιο,
   γύρνα 90 μοίρες αριστερά.» Τώρα κάθε εντολή έχει μία ερμηνεία, και ο αλγόριθμος
   τελειώνει.

### Παράδειγμα 3: Γράψε σε ψευδοκώδικα αλγόριθμο που διαβάζει θερμοκρασία σε βαθμούς Κελσίου και εμφανίζει τη θερμοκρασία σε βαθμούς Φαρενάιτ. Ο τύπος είναι F = C × 1,8 + 32. Τι εμφανίζει για 25 °C;

1. **Είσοδος:** η θερμοκρασία σε Κελσίου. **Έξοδος:** σε Φαρενάιτ. **Επεξεργασία:** ο τύπος.
2. Στον ψευδοκώδικα, όπως και στις γλώσσες προγραμματισμού, η υποδιαστολή γράφεται με
   **τελεία**: `1.8`.
3. Για 25: $25 \times 1{,}8 + 32 = 45 + 32 = 77$. **Εμφανίζει 77.**

## Ερωτήσεις

1. Σε διάγραμμα ροής, τι σημαίνει το πλάγιο παραλληλόγραμμο;
   - Είσοδο ή έξοδο δεδομένων
   - Έναν υπολογισμό
   - Μια ερώτηση με απάντηση ναι ή όχι
   - Την αρχή του αλγορίθμου
2. Ποιο σχήμα διαγράμματος ροής έχει **δύο** βέλη εξόδου;
   - Ο ρόμβος
   - Το ορθογώνιο
   - Η έλλειψη του τέλους
   - Το παραλληλόγραμμο
3. Ένας αλγόριθμος λέει: «Ξεκίνα από το 1 και πρόσθετε 1, χωρίς να σταματάς». Ποιο κριτήριο παραβιάζει;
   - Την περατότητα
   - Την καθοριστικότητα
   - Την είσοδο
   - Την αποτελεσματικότητα
4. Ποια εντολή παραβιάζει την καθοριστικότητα;
   - «Ψήσε το κέικ για λίγη ώρα»
   - «Ψήσε το κέικ για 40 λεπτά στους 180 βαθμούς»
   - «Εμφάνισε το άθροισμα»
   - «Διάβασε δύο αριθμούς»
5. Τι εμφανίζει ο αλγόριθμος: Διάβασε a, b · c ← a * 2 + b · Εμφάνισε c, αν δοθούν a = 4 και b = 3;
   - 11
   - 14
   - c
   - 10
6. Ένας μαθητής έγραψε: Αρχή · Διάβασε x · Εμφάνισε y · y ← x * x · Τέλος. Ποιο είναι το πρόβλημα;
   - Εμφανίζει το y πριν υπολογιστεί
   - Λείπει το Διάβασε y
   - Το x * x πρέπει να γράφεται x ^ 2
   - Κανένα, η σειρά δεν μετράει
7. Πώς διαβάζεται η γραμμή «σύνολο ← α + β»;
   - Το σύνολο παίρνει την τιμή του α + β
   - Το α + β παίρνει την τιμή του συνόλου
   - Έλεγχος αν το σύνολο είναι ίσο με α + β
   - Εμφάνισε το σύνολο και το α + β
8. Σε διάγραμμα ροής, ένα βέλος γυρίζει προς τα πάνω, σε σχήμα που έχει ήδη εκτελεστεί. Ποια δομή είναι αυτή;
   - Επανάληψη
   - Ακολουθία
   - Επιλογή
   - Λάθος στο διάγραμμα
9. Σε ποιο σχήμα του διαγράμματος ροής μπαίνει η εντολή «τιμή ← τιμή * 0.8»;
   - Σε ορθογώνιο
   - Σε ρόμβο
   - Σε παραλληλόγραμμο
   - Σε έλλειψη
10. Ποια γραμμή Python αντιστοιχεί στο «Εμφάνισε μέσος_όρος»;
   - print(mesos_oros)
   - input(mesos_oros)
   - mesos_oros = print
   - show mesos_oros

## Ασκήσεις

1. Σε ποιο σχήμα διαγράμματος ροής μπαίνει η εντολή «Διάβασε ηλικία»;
2. Τι εμφανίζει ο αλγόριθμος: Διάβασε τιμή · έκπτωση ← τιμή * 0.2 · τελική ← τιμή − έκπτωση · Εμφάνισε τελική, αν δοθεί τιμή 45;
3. Γράψε τη γραμμή επεξεργασίας (το ορθογώνιο του διαγράμματος) για αλγόριθμο που υπολογίζει την περίμετρο ορθογωνίου από το μήκος και το πλάτος.
4. Ένας αλγόριθμος διαβάζει λεπτά και δευτερόλεπτα και εμφανίζει τη συνολική διάρκεια σε δευτερόλεπτα.
   α) Ποια είναι η έξοδος του αλγορίθμου;
   β) Γράψε τη γραμμή του υπολογισμού.
   γ) Τι εμφανίζει για 3 λεπτά και 25 δευτερόλεπτα;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/gym-b/informatics/pseudocode
