# Παρουσιάσεις που πείθουν

> Δομή, αναγνωσιμότητα, και εικόνες που επιτρέπεται να χρησιμοποιήσεις.

Πληροφορική, Β΄ Γυμνασίου. https://www.akademio.gr/el/gym-b/informatics/presentations-design

## Τι θα μάθεις

- Να οργανώνεις μια παρουσίαση σε εισαγωγή, κύριο μέρος και κλείσιμο, με μία ιδέα ανά διαφάνεια.
- Να κάνεις μια διαφάνεια ευανάγνωστη: λίγες λέξεις, μεγάλα γράμματα, καλή αντίθεση, συνέπεια στο στυλ.
- Να διαλέγεις εικόνες που επιτρέπεται να χρησιμοποιήσεις και να γράφεις σωστά την πηγή τους.
- Να χρησιμοποιείς εφέ μετάβασης και κίνησης μόνο όταν υπηρετούν το περιεχόμενο.

## Η παρουσίαση δεν είναι το κείμενο

Όλοι έχουμε δει μια παρουσίαση όπου ο ομιλητής διαβάζει από την οθόνη ακριβώς ό,τι
διαβάζουμε κι εμείς. Μετά από δύο διαφάνειες το κοινό έχει σταματήσει να ακούει.

Σε μια καλή παρουσίαση **μιλάς εσύ**, και οι διαφάνειες σε **βοηθούν**: δείχνουν
την εικόνα, τον αριθμό, τη λέξη-κλειδί που θέλεις να θυμηθεί το κοινό. Όλα τα
υπόλοιπα τα λες. Τα προγράμματα παρουσιάσεων, όπως το LibreOffice Impress, το
PowerPoint ή οι Παρουσιάσεις Google, κάνουν όλα τα ίδια βασικά πράγματα. Αυτό που
κάνει τη διαφορά είναι οι αποφάσεις σου.

## Δομή: αρχή, μέση, τέλος

Πριν ανοίξεις το πρόγραμμα, γράψε σε χαρτί **τι θέλεις να θυμάται το κοινό** όταν
τελειώσεις. Αν δεν χωράει σε μία πρόταση, δεν ξέρεις ακόμα τι θα πεις.

Μετά χώρισε την παρουσίαση σε τρία μέρη:

1. **Εισαγωγή**: διαφάνεια τίτλου (θέμα, ονόματα) και μια ερώτηση ή ένας αριθμός που
   κεντρίζει το ενδιαφέρον. «Ξέρατε ότι το σχολείο μας πετάει 40 κιλά χαρτί την
   εβδομάδα;»
2. **Κύριο μέρος**: 3 ως 5 βασικά σημεία, **ένα σημείο ανά διαφάνεια**.
3. **Κλείσιμο**: τι κρατάμε, σε μία διαφάνεια. Μετά οι πηγές και οι ερωτήσεις.

Για χρόνο, λογάριασε περίπου **ένα λεπτό ανά διαφάνεια**. Μια παρουσίαση 5 λεπτών
με 20 διαφάνειες σημαίνει ότι θα τρέχεις.

> **Κλειδί**
>
> **Μία ιδέα ανά διαφάνεια, λίγες λέξεις, και τα υπόλοιπα τα λες εσύ.**
>
> Αν μια διαφάνεια θέλει παράγραφο για να καταλαβαίνεται, είναι έγγραφο και όχι
> διαφάνεια. Κράτα τις λέξεις-κλειδιά στην οθόνη και τις προτάσεις στις **σημειώσεις
> ομιλητή**, που τις βλέπεις μόνο εσύ.

## Αναγνωσιμότητα

Μια διαφάνεια διαβάζεται από το βάθος της αίθουσας, σε λίγα δευτερόλεπτα. Γι' αυτό:

| Κανόνας                                                                               | Γιατί                                                          |
| ------------------------------------------------------------------------------------- | -------------------------------------------------------------- |
| **Λίγες γραμμές, λίγες λέξεις.** Ένα πρόχειρο όριο: ως 6 κουκκίδες των 6 λέξεων.      | Το κοινό δεν μπορεί να διαβάζει και να σε ακούει μαζί.         |
| **Μεγάλα γράμματα**: τίτλοι γύρω στα 36 pt, κείμενο όχι κάτω από 24 pt.               | Στο πίσω θρανίο τα 14 pt δεν διαβάζονται.                      |
| **Γραμματοσειρά χωρίς πατούρες** (sans serif), μία ή δύο σε όλη την παρουσίαση.       | Διαβάζεται καθαρά στην οθόνη. Πολλές γραμματοσειρές κουράζουν. |
| **Υψηλή αντίθεση**: σκούρα γράμματα σε ανοιχτό φόντο ή ανάποδα.                       | Ο προβολέας «ξεπλένει» τα χρώματα.                             |
| **Όχι κείμενο πάνω σε πολύχρωμη φωτογραφία** χωρίς σκούρο ή ανοιχτό πλαίσιο πίσω του. | Τα γράμματα χάνονται στα σχέδια της εικόνας.                   |
| **Όχι κόκκινο με πράσινο** για να ξεχωρίσεις δύο πράγματα.                            | Περίπου 1 στους 12 άνδρες δεν τα ξεχωρίζει καλά.               |
| **Συνέπεια**: ίδια θέση τίτλου, ίδια χρώματα, ίδιο στυλ σε όλες.                      | Το μάτι μαθαίνει πού να κοιτάζει.                              |

Για τη συνέπεια υπάρχει το **υπόδειγμα διαφανειών** (slide master): αλλάζεις εκεί τη
γραμματοσειρά ή το χρώμα, και αλλάζει σε όλες τις διαφάνειες μαζί.

## Εικόνες που επιτρέπεται να χρησιμοποιήσεις

Μια εικόνα λέει συχνά περισσότερα από μια κουκκίδα. Πρέπει όμως να είναι
**σχετική**, **καθαρή** (όχι θολή ή τεντωμένη) και **νόμιμη**.

Ότι μια εικόνα βγαίνει στην αναζήτηση **δεν** σημαίνει ότι μπορείς να τη χρησιμοποιήσεις.
Κάθε φωτογραφία έχει δημιουργό, και ο δημιουργός έχει δικαιώματα πάνω της. Ασφαλείς
επιλογές:

- **δικές σου** φωτογραφίες και σχέδια·
- εικόνες με άδεια **Creative Commons**, από συλλογές όπως το Wikimedia Commons ή το
  Openverse, ή με το φίλτρο «Δικαιώματα χρήσης» στην αναζήτηση εικόνων·
- εικόνες **κοινού κτήματος** (public domain), όπως πολλά παλιά έργα τέχνης.

Για κάθε εικόνα που δεν είναι δική σου γράφεις την **πηγή**: κάτω από την εικόνα ή
σε μια διαφάνεια «Πηγές» στο τέλος. Για άδεια Creative Commons, η πηγή γράφεται
σύντομα με τον τίτλο, τον δημιουργό, την πηγή και την άδεια:

«Ο Παρθενώνας» – Γιάννης Π., Wikimedia Commons, CC BY 4.0

Στην ενότητα για τα πνευματικά δικαιώματα θα δεις τι σημαίνουν ακριβώς τα BY, SA, NC και ND.

> **Πρόσεχε**
>
> **Η φράση «Πηγή: Google» δεν είναι πηγή.** Η μηχανή αναζήτησης απλώς **βρήκε** την
> εικόνα. Δεν τη δημιούργησε ούτε σου δίνει άδεια να τη χρησιμοποιήσεις. Άνοιξε τη
> σελίδα όπου δημοσιεύτηκε η εικόνα και δες ποιος τη δημιούργησε και με ποια άδεια
> τη μοιράζεται.

## Μεταβάσεις και κινήσεις

Τα **εφέ μετάβασης** (ανάμεσα σε διαφάνειες) και τα **εφέ κίνησης** (σε αντικείμενα
μέσα στη διαφάνεια) τραβούν την προσοχή. Γι' αυτό πρέπει να τα χρησιμοποιείς με
μέτρο: αν τα πάντα κινούνται, το κοινό κοιτάζει τα εφέ και όχι το περιεχόμενο.

Μια κίνηση αξίζει όταν **εξηγεί** κάτι: οι κουκκίδες εμφανίζονται μία μία, καθώς μιλάς
για την καθεμιά, ή τα βήματα ενός κύκλου φαίνονται με τη σειρά τους. Διάλεξε **ένα**
απλό εφέ μετάβασης για όλη την παρουσίαση, ή κανένα.

> **Θυμήσου**
>
> - Πρώτα το μήνυμα σε μία πρόταση, μετά η δομή, και στο τέλος το πρόγραμμα.
> - Εισαγωγή, 3 ως 5 σημεία, κλείσιμο. Περίπου ένα λεπτό ανά διαφάνεια.
> - Λίγες λέξεις, μεγάλα γράμματα, υψηλή αντίθεση, ίδιο στυλ παντού.
> - Εικόνες δικές σου ή με άδεια χρήσης, και πάντα η πηγή.
> - Εφέ μόνο όταν εξηγούν κάτι.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Μια διαφάνεια έχει τίτλο «Ανακύκλωση» και από κάτω: «Η ανακύκλωση είναι πολύ σημαντική γιατί μειώνει τα απορρίμματα που καταλήγουν στις χωματερές και εξοικονομεί πρώτες ύλες και ενέργεια, για παράδειγμα η ανακύκλωση του αλουμινίου χρειάζεται πολύ λιγότερη ενέργεια από την παραγωγή νέου.» Ξαναγράψε την.

1. **Τι θέλουμε να μείνει;** Ότι η ανακύκλωση κάνει τρία καλά πράγματα. Αυτό γίνεται
   ο **τίτλος**, γιατί ο τίτλος είναι το πρώτο που διαβάζει το μάτι: «Τρία οφέλη της
   ανακύκλωσης».
2. **Κουκκίδες με λέξεις-κλειδιά, όχι προτάσεις:**
   - Λιγότερα σκουπίδια στις χωματερές
   - Λιγότερες πρώτες ύλες
   - Λιγότερη ενέργεια
3. Το παράδειγμα του αλουμινίου το λες **προφορικά**, ή το δείχνεις με μια εικόνα ενός
   κουτιού αναψυκτικού. Η πλήρης πρόταση πάει στις σημειώσεις ομιλητή.
4. Από 34 λέξεις μαζί με τον τίτλο, η διαφάνεια έπεσε σε 13, και το κοινό τη διαβάζει με μια
   ματιά. Η πληροφορία δεν χάθηκε: απλώς τη λες εσύ.

### Παράδειγμα 2: Για μια σχολική παρουσίαση για τις μέλισσες η Κατερίνα βρήκε τρεις φωτογραφίες: (α) από ιστοσελίδα φωτογράφου με την ένδειξη «© Με επιφύλαξη παντός δικαιώματος», (β) από το Wikimedia Commons με άδεια CC BY-SA 4.0 και δημιουργό τον «M. Rossi», (γ) μια δική της από τον κήπο της γιαγιάς της. Ποιες μπορεί να χρησιμοποιήσει και πώς;

1. **(α)** Το «© Με επιφύλαξη παντός δικαιώματος» σημαίνει ότι ο δημιουργός **δεν** έχει
   δώσει γενική άδεια χρήσης. Για να τη χρησιμοποιήσει, η Κατερίνα θα πρέπει να του ζητήσει
   άδεια. Είναι απλούστερο να την αφήσει.
2. **(β)** Η άδεια CC BY-SA επιτρέπει τη χρήση, με δύο όρους: να αναφέρει τον δημιουργό
   (BY), και αν τη μετατρέψει, να μοιραστεί το νέο έργο με την ίδια άδεια (SA). Γράφει
   λοιπόν κάτω από την εικόνα:

   «Μέλισσα σε λεβάντα» – M. Rossi, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
3. **(γ)** Τη δική της φωτογραφία τη χρησιμοποιεί ελεύθερα. Αν όμως στη φωτογραφία φαίνεται
   καθαρά το πρόσωπο κάποιου, π.χ. της γιαγιάς της, καλό είναι να τη ρωτήσει πριν τη
   δείξει σε όλη την τάξη.
4. **Μπορεί να χρησιμοποιήσει τη (β), με αναφορά στην πηγή, και τη (γ).** Την (α) μόνο αν
   πάρει άδεια από τον φωτογράφο.

### Παράδειγμα 3: Έχεις 5 λεπτά για να παρουσιάσεις «Πώς να μειώσουμε το πλαστικό στο κυλικείο». Σχεδίασε τις διαφάνειες.

1. **Μήνυμα σε μία πρόταση:** «Με τρεις απλές αλλαγές το κυλικείο μπορεί να μειώσει
   πολύ το πλαστικό του.»
2. **5 λεπτά σημαίνει περίπου 5 ως 6 διαφάνειες:**
   1. Τίτλος και ονόματα.
   2. Το πρόβλημα με έναν αριθμό: πόσα πλαστικά μπουκάλια πουλιούνται την εβδομάδα.
   3. Αλλαγή 1: βρύση με φίλτρο και παγούρια.
   4. Αλλαγή 2: χάρτινες σακούλες αντί για πλαστικές.
   5. Αλλαγή 3: έκπτωση σε όποιον φέρνει το δικό του δοχείο.
   6. Κλείσιμο: οι τρεις αλλαγές σε μία διαφάνεια, και οι πηγές.
3. Κάθε διαφάνεια του κύριου μέρους έχει **έναν** τίτλο, **μία** εικόνα και λίγες λέξεις.
   Τα στοιχεία και τα επιχειρήματα τα λες εσύ.

## Ερωτήσεις

1. Ποιος είναι ο ρόλος των διαφανειών σε μια καλή παρουσίαση;
   - Να στηρίζουν τον ομιλητή με εικόνες, αριθμούς και λέξεις-κλειδιά
   - Να περιέχουν όλο το κείμενο, για να το διαβάζει ο ομιλητής
   - Να εντυπωσιάζουν με εφέ και κινήσεις
   - Να αντικαθιστούν τον ομιλητή
2. Έχεις 6 λεπτά για παρουσίαση. Περίπου πόσες διαφάνειες είναι λογικές;
   - Περίπου 6
   - Περίπου 20
   - Μία, με όλα τα σημεία
   - Όσες χρειάζονται για να χωρέσει όλο το κείμενο
3. Ποιο μέγεθος γραμμάτων ταιριάζει στο κυρίως κείμενο μιας διαφάνειας που θα προβληθεί στην τάξη;
   - Τουλάχιστον 24 pt
   - 12 pt, όπως σε ένα έγγραφο
   - Όσο μικρό χρειάζεται για να χωρέσει το κείμενο
   - Δεν έχει σημασία, αφού ο ομιλητής το λέει
4. Ποιος συνδυασμός χρωμάτων διαβάζεται καλύτερα σε προβολέα;
   - Σκούρο μπλε κείμενο σε λευκό φόντο
   - Κίτρινο κείμενο σε λευκό φόντο
   - Κόκκινο κείμενο σε πράσινο φόντο
   - Λευκό κείμενο πάνω σε πολύχρωμη φωτογραφία
5. Θέλεις να αλλάξεις τη γραμματοσειρά των τίτλων σε όλες τις 15 διαφάνειες. Πού το κάνεις με μία κίνηση;
   - Στο υπόδειγμα διαφανειών (slide master)
   - Σε κάθε διαφάνεια χωριστά, τη μία μετά την άλλη
   - Στις σημειώσεις ομιλητή της πρώτης διαφάνειας
   - Στα εφέ μετάβασης ανάμεσα στις διαφάνειες
6. Κάτω από μια εικόνα ο Πέτρος έγραψε «Πηγή: Google». Τι είναι λάθος;
   - Η μηχανή αναζήτησης βρήκε την εικόνα, δεν τη δημιούργησε ούτε δίνει άδεια χρήσης
   - Τίποτα, αφού η εικόνα βρέθηκε εκεί και η Google είναι η πηγή της
   - Έπρεπε να γράψει «Πηγή: Διαδίκτυο», που καλύπτει κάθε ιστοσελίδα
   - Οι πηγές δεν γράφονται σε παρουσιάσεις, μόνο σε γραπτές εργασίες
7. Ποια εικόνα μπορείς να βάλεις σε σχολική παρουσίαση χωρίς να ζητήσεις άδεια από κανέναν;
   - Εικόνα με άδεια CC BY, αναφέροντας τον δημιουργό
   - Οποιαδήποτε εικόνα βγαίνει στην αναζήτηση
   - Φωτογραφία με την ένδειξη «© Με επιφύλαξη παντός δικαιώματος»
   - Οποιαδήποτε εικόνα, αρκεί να τη μικρύνεις
8. Πότε αξίζει ένα εφέ κίνησης μέσα σε διαφάνεια;
   - Όταν οι κουκκίδες εμφανίζονται μία μία, καθώς μιλάς για την καθεμιά
   - Σε κάθε αντικείμενο της διαφάνειας, για να μη βαριέται το κοινό
   - Όταν η διαφάνεια έχει πολύ κείμενο και θέλεις να γίνει πιο ζωντανή
   - Ποτέ, τα εφέ απαγορεύονται
9. Πού γράφεις τις πλήρεις προτάσεις που θέλεις να πεις σε μια διαφάνεια;
   - Στις σημειώσεις ομιλητή
   - Στη διαφάνεια, με μικρά γράμματα
   - Στον τίτλο της διαφάνειας
   - Σε μια διαφάνεια στο τέλος
10. Ποιο είναι το πρώτο βήμα όταν ετοιμάζεις μια παρουσίαση;
   - Να γράψεις σε μία πρόταση τι θέλεις να θυμάται το κοινό
   - Να διαλέξεις θέμα εμφάνισης, γραμματοσειρές και χρώματα
   - Να μαζέψεις όσες περισσότερες εικόνες βρεις για το θέμα
   - Να διαλέξεις εφέ μετάβασης

## Ασκήσεις

1. Ποια είναι τα τρία μέρη μιας παρουσίασης;
2. Σε παρουσίαση 8 λεπτών θέλεις μία διαφάνεια τίτλου, μία κλεισίματος και μία πηγών. Περίπου πόσες διαφάνειες μένουν για το κύριο μέρος;
3. Βρήκες τη φωτογραφία «Φάρος» της Ελένης Κ. στο Wikimedia Commons με άδεια CC BY 4.0. Γράψε την πηγή της όπως μπαίνει κάτω από την εικόνα.
4. Μια διαφάνεια έχει: 10 κουκκίδες με ολόκληρες προτάσεις, γράμματα 16 pt, κίτρινο κείμενο σε λευκό φόντο και διαφορετικό εφέ κίνησης σε κάθε κουκκίδα.
   α) Σε τι μέγεθος γραμμάτων θα ανέβεις τουλάχιστον;
   β) Τι αλλάζεις στα χρώματα;
   γ) Πού πηγαίνουν οι ολόκληρες προτάσεις;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/gym-b/informatics/presentations-design
