# Το Ισλάμ και ο αραβικός κόσμος

> Ο Μωάμεθ, το χαλιφάτο, και οι επιστήμες που διέσωσαν τα αρχαία κείμενα.

Ιστορία, Β΄ Γυμνασίου. https://www.akademio.gr/el/gym-b/history/islam

## Τι θα μάθεις

- Να περιγράφεις τη ζωή του Μωάμεθ και τις βασικές αρχές του Ισλάμ.
- Να εξηγείς με περισσότερες από μία αιτίες γιατί το χαλιφάτο απλώθηκε τόσο γρήγορα.
- Να περιγράφεις τη θέση των χριστιανών και των Εβραίων μέσα στο χαλιφάτο.
- Να εξηγείς πώς η αρχαία ελληνική επιστήμη μεταφράστηκε, αναπτύχθηκε και έφτασε στη Δύση μέσα από τον αραβικό κόσμο.

## Η Αραβία πριν από το Ισλάμ

Στις αρχές του 7ου αιώνα η Αραβική χερσόνησος βρισκόταν έξω από τα σύνορα των
δύο μεγάλων δυνάμεων της εποχής: του **Βυζαντίου** και της **Περσίας** των
Σασσανιδών. Οι περισσότεροι Άραβες ζούσαν σε **φυλές**. Άλλοι ήταν νομάδες
(βεδουίνοι) με καμήλες και κοπάδια, άλλοι κάτοικοι οάσεων και πόλεων.

Η πιο σημαντική πόλη ήταν η **Μέκκα**, σταθμός στους δρόμους των καραβανιών
και κέντρο προσκυνήματος γύρω από ένα αρχαίο ιερό, την **Κάαμπα**. Οι
περισσότεροι Άραβες λάτρευαν πολλούς θεούς, αλλά στην Αραβία ζούσαν και
Εβραίοι και χριστιανοί, και η ιδέα του ενός Θεού ήταν γνωστή.

## Ο Μωάμεθ

Ο **Μωάμεθ** (στα αραβικά Μουχάμαντ) γεννήθηκε στη Μέκκα **περίπου το 570**.
Έμεινε ορφανός μικρός και δούλεψε στο εμπόριο των καραβανιών. Σύμφωνα με την
ισλαμική παράδοση, **γύρω στο 610** άρχισε να δέχεται αποκαλύψεις από τον Θεό
μέσω του αρχαγγέλου Γαβριήλ. Κήρυξε ότι υπάρχει **ένας μόνο Θεός** (στα
αραβικά Αλλάχ, λέξη που σημαίνει απλώς «ο Θεός» και τη χρησιμοποιούν και οι
Άραβες χριστιανοί).

Οι ισχυροί έμποροι της Μέκκας τον αντιμετώπισαν με εχθρότητα: το κήρυγμά του
απειλούσε τους θεούς της πόλης, αλλά και το προσκύνημα που της έφερνε πλούτο.
Το **622** ο Μωάμεθ και οι οπαδοί του έφυγαν στη Γιάθριμπ, που ονομάστηκε
**Μεδίνα** («η πόλη» του Προφήτη). Αυτή η μετοικεσία λέγεται **Εγίρα** και από
αυτήν μετρούν τα χρόνια οι μουσουλμάνοι.

Στη Μεδίνα ο Μωάμεθ έγινε θρησκευτικός αλλά και πολιτικός αρχηγός. Το **630**
μπήκε στη Μέκκα, όπου η Κάαμπα έγινε το ιερό του ενός Θεού. Όταν πέθανε το
**632**, μεγάλο μέρος της Αραβίας είχε ενωθεί γύρω από τη νέα πίστη.

## Η πίστη των μουσουλμάνων

**Ισλάμ** σημαίνει «υποταγή» στο θέλημα του Θεού, και **μουσουλμάνος** είναι
αυτός που υποτάσσεται. Το ιερό βιβλίο είναι το **Κοράνι**, που για τους
μουσουλμάνους είναι ο λόγος του Θεού. Οι μουσουλμάνοι θεωρούν τον Μωάμεθ
**τελευταίο προφήτη**, όχι θεό, και τιμούν ως προφήτες και τον Αβραάμ, τον
Μωυσή και τον Ιησού. Τους Εβραίους και τους χριστιανούς, που είχαν κι αυτοί ιερά βιβλία, το Κοράνι τους ονομάζει
«λαούς της Βίβλου».

Η θρησκευτική ζωή στηρίζεται σε πέντε βασικές υποχρεώσεις, τους **πέντε
πυλώνες**:

| Πυλώνας         | Τι σημαίνει                                                        |
| --------------- | ------------------------------------------------------------------ |
| Ομολογία πίστης | «Δεν υπάρχει θεός παρά ο Θεός, και ο Μωάμεθ είναι ο απόστολός του» |
| Προσευχή        | πέντε φορές την ημέρα, στραμμένοι προς τη Μέκκα                    |
| Ελεημοσύνη      | ένα μέρος της περιουσίας για τους φτωχούς                          |
| Νηστεία         | τον μήνα Ραμαζάνι, από την αυγή ως τη δύση του ήλιου               |
| Προσκύνημα      | στη Μέκκα, μία φορά στη ζωή, για όποιον μπορεί                     |

Τόπος κοινής προσευχής είναι το **τέμενος** (τζαμί). Εκεί την Παρασκευή το
μεσημέρι οι πιστοί προσεύχονται μαζί.

## Το χαλιφάτο και η μεγάλη εξάπλωση

Μετά τον θάνατο του Μωάμεθ την κοινότητα οδήγησαν οι **χαλίφες**, δηλαδή οι
«διάδοχοι». Μέσα σε λίγες δεκαετίες οι αραβικοί στρατοί πήραν από το Βυζάντιο
τη **Συρία**, την **Παλαιστίνη** με την Ιερουσαλήμ και την **Αίγυπτο**, και
διέλυσαν ολόκληρο το κράτος των Περσών (το 651 περίπου).

Η διαδοχή μετά τον Μωάμεθ έφερε και μια βαθιά διαφωνία: ποιος έπρεπε να
οδηγεί την κοινότητα. Από αυτήν προήλθε ο χωρισμός σε **σουνίτες** και
**σιίτες**, που υπάρχει ως σήμερα. Οι σιίτες πιστεύουν ότι την ηγεσία
δικαιούνταν ο **Αλή**, ξάδελφος και γαμπρός του Μωάμεθ, και οι απόγονοί του.

Δύο δυναστείες χαλιφών σημάδεψαν τους επόμενους αιώνες:

- Οι **Ομεϋάδες** (661–750), με πρωτεύουσα τη **Δαμασκό**. Επί των ημερών τους
  τα αραβικά στρατεύματα έφτασαν ως την Ισπανία (711) και την Κεντρική Ασία,
  και πολιόρκησαν δύο φορές την Κωνσταντινούπολη χωρίς επιτυχία.
- Οι **Αββασίδες** (από το 750), που έχτισαν νέα πρωτεύουσα, τη **Βαγδάτη**
  (762). Εκεί το κέντρο βάρους μετακινήθηκε προς την Ανατολή και τον περσικό
  πολιτισμό.

*Παγκόσμιος χάρτης με ονόματα τέσσερις σημερινές χώρες: τη Σαουδική Αραβία, την Αίγυπτο, το Ιράν και την Ισπανία.*

*Η αυλή του Μεγάλου Τεμένους των Ομεϋαδών στη Δαμασκό, που χτίστηκε στις αρχές του 8ου αιώνα, όταν η πόλη ήταν πρωτεύουσα του χαλιφάτου. Στην πρόσοψη αριστερά ξεχωρίζουν χρυσά ψηφιδωτά με δέντρα και κτίρια, χωρίς ανθρώπινες μορφές: μια τέχνη που μοιάζει πολύ με τη βυζαντινή.*

Γιατί τόσο γρήγορα; Οι ιστορικοί δεν δίνουν μία αιτία αλλά πολλές, που
έδρασαν μαζί:

- **Εξάντληση των αντιπάλων.** Βυζάντιο και Περσία είχαν μόλις τελειώσει έναν
  πόλεμο είκοσι έξι χρόνων (602–628) και ήταν κουρασμένοι και φτωχοί.
- **Ενότητα και πίστη.** Φυλές που ως τότε πολεμούσαν μεταξύ τους είχαν πια
  κοινή πίστη και κοινή ηγεσία.
- **Ευκίνητος στρατός.** Οι Άραβες κινούνταν γρήγορα στην έρημο, που για
  τους αντιπάλους τους ήταν εμπόδιο.
- **Στάση των ντόπιων.** Σε Συρία και Αίγυπτο πολλοί χριστιανοί είχαν
  συγκρουστεί με την Κωνσταντινούπολη για δογματικά ζητήματα και για τους
  φόρους. Κάποιες πόλεις παραδόθηκαν με συμφωνία, χωρίς μάχη.

> **Κλειδί**
>
> Η γρήγορη εξάπλωση του χαλιφάτου δεν εξηγείται με μία μόνο αιτία. Η
> εξάντληση του Βυζαντίου και της Περσίας, η ενότητα που έδωσε στους Άραβες η
> νέα πίστη, ο ευκίνητος στρατός και η στάση των ντόπιων πληθυσμών δούλεψαν
> **μαζί**. Αν αφαιρέσεις μία, η εικόνα αλλάζει.

## Χριστιανοί και Εβραίοι μέσα στο χαλιφάτο

Για πολύ καιρό οι μουσουλμάνοι ήταν **μειοψηφία** στις χώρες που κυβερνούσαν.
Οι χριστιανοί και οι Εβραίοι, ως «λαοί της Βίβλου», μπορούσαν να κρατήσουν την
πίστη τους, τις εκκλησίες και τις συναγωγές τους. Είχαν όμως κατώτερη θέση:
πλήρωναν ειδικό **κεφαλικό φόρο** (τζίζια) και είχαν περιορισμούς, για
παράδειγμα δεν έπρεπε να χτίζουν νέους ναούς ή να φέρουν όπλα. Το πόσο αυστηρά
εφαρμόζονταν αυτά άλλαζε από τόπο σε τόπο και από χαλίφη σε χαλίφη.

Ο εξισλαμισμός έγινε σιγά σιγά, μέσα σε **αιώνες**. Σε πολλές περιοχές οι
μουσουλμάνοι έγιναν πλειοψηφία πολύ μετά την κατάκτηση, ενώ χριστιανικές
κοινότητες, όπως οι Κόπτες της Αιγύπτου, υπάρχουν ως σήμερα.

## Οι επιστήμες και τα αρχαία κείμενα

Τον 8ο, τον 9ο και τον 10ο αιώνα, στη Βαγδάτη των Αββασιδών, έγινε ένα
μεγάλο κύμα **μεταφράσεων**. Έργα του Αριστοτέλη, του Ευκλείδη, του Πτολεμαίου,
του Ιπποκράτη και του Γαληνού μεταφράστηκαν στα αραβικά, συχνά μέσω των
συριακών. Πολλοί μεταφραστές ήταν **χριστιανοί** της Συρίας και της
Μεσοποταμίας, όπως ο γιατρός Χουνάιν ιμπν Ισχάκ. Οι πηγές μιλούν για τον «Οίκο
της Σοφίας» του χαλίφη αλ-Μαμούν, μια βιβλιοθήκη και κέντρο μελέτης· για το πόσο
μεγάλο και οργανωμένο ήταν συζητούν ακόμα οι ιστορικοί.

Οι λόγιοι του αραβικού κόσμου δεν απλώς **φύλαξαν** τα κείμενα. Τα σχολίασαν,
τα διόρθωσαν και προχώρησαν πιο πέρα:

- Ο **αλ-Χουαρίζμι** (9ος αιώνας) έγραψε βιβλίο για τη λύση εξισώσεων. Από τον
  τίτλο του βγήκε η λέξη **άλγεβρα** και από το όνομά του ο **αλγόριθμος**.
- Από την Ινδία πέρασαν τα ψηφία με το **μηδέν**. Η Ευρώπη τα έμαθε από τους
  Άραβες, γι' αυτό τα λέμε «αραβικά».
- Ο **Ιμπν Σίνα** (Αβικέννας, 980–1037) έγραψε τον «Κανόνα της Ιατρικής», που
  διδασκόταν στα πανεπιστήμια της Ευρώπης για αιώνες.
- Ο **Ιμπν Ρουσντ** (Αβερρόης, 1126–1198), από την Κόρδοβα της Ισπανίας,
  σχολίασε τόσο βαθιά τον Αριστοτέλη ώστε στη Δύση τον έλεγαν απλώς «ο
  Σχολιαστής».
- Η τεχνική του **χαρτιού** ήρθε από την Κίνα και απλώθηκε στον ισλαμικό κόσμο.
  Τα βιβλία έγιναν φθηνότερα από όσο ήταν με την περγαμηνή.

*Δύο σελίδες από την «Άλγεβρα» του αλ-Χουαρίζμι, σε αντίγραφο που φυλάγεται σήμερα στην Οξφόρδη. Δες τα σχήματα κάτω: για να λύσει μια εξίσωση, ο αλ-Χουαρίζμι σχεδίαζε τετράγωνα και ορθογώνια και τα συμπλήρωνε, με γεωμετρία σαν του Ευκλείδη. Σύμβολα σαν τα δικά μας x και = δεν υπήρχαν ακόμα: όλα γράφονταν με λέξεις.*

Τον 12ο αιώνα, σε πόλεις της Ισπανίας όπως το **Τολέδο**, πολλά από αυτά τα
έργα μεταφράστηκαν από τα αραβικά στα **λατινικά** και έφτασαν στα σχολεία και
στα πανεπιστήμια της Δύσης.

*Οι διπλές καμάρες του Μεγάλου Τεμένους της Κόρδοβας, της πόλης του Αβερρόη. Το χτίσιμό του άρχισε τον 8ο αιώνα. Όταν οι χριστιανοί κατέκτησαν την πόλη, τον 13ο αιώνα, το τέμενος έγινε καθεδρικός ναός, και είναι ως σήμερα.*

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ποιος το έκανε;*

> **Πρόσεχε**
>
> Δύο συνηθισμένες παγίδες:
>
> - **«Άραβας» δεν σημαίνει «μουσουλμάνος».** Υπάρχουν Άραβες χριστιανοί, και οι
>   περισσότεροι μουσουλμάνοι σήμερα δεν είναι Άραβες: η χώρα με τους
>   περισσότερους μουσουλμάνους είναι η Ινδονησία.
> - **Τα αρχαία κείμενα δεν σώθηκαν «μόνο χάρη στους Άραβες».** Τα περισσότερα
>   έργα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας τα διέσωσαν οι αντιγραφείς του
>   **Βυζαντίου**. Ο αραβικός κόσμος έσωσε κάποια έργα που αλλιώς θα χάνονταν,
>   και κυρίως **ανέπτυξε** την επιστήμη και την πέρασε στη Δύση. Δύο δρόμοι, όχι
>   ένας.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Από τη Μέκκα στη Βαγδάτη*

## Δουλεύουμε με πηγές

### Παράδειγμα 1: Ο φιλόσοφος αλ-Κίντι (9ος αιώνας) γράφει, σε ελεύθερη απόδοση: «Δεν πρέπει να ντρεπόμαστε να αναγνωρίζουμε την αλήθεια και να την αποκτούμε από όπου κι αν έρχεται, ακόμα κι αν μας τη φέρνουν λαοί μακρινοί και διαφορετικοί από εμάς». Τι μας λέει αυτό για το κύμα των μεταφράσεων;

1. **Ποιος μιλάει και πότε.** Ο αλ-Κίντι ήταν Άραβας μουσουλμάνος φιλόσοφος στη Βαγδάτη, την εποχή ακριβώς των μεγάλων μεταφράσεων.
2. **Τι λέει.** Η αλήθεια αξίζει όποια κι αν είναι η προέλευσή της. Οι «λαοί μακρινοί» εδώ είναι κυρίως οι αρχαίοι Έλληνες, που δεν ήταν ούτε Άραβες ούτε μουσουλμάνοι.
3. **Γιατί το γράφει.** Το ότι χρειάζεται να το υπερασπιστεί δείχνει ότι κάποιοι σύγχρονοί του έβλεπαν με καχυποψία την «ξένη» φιλοσοφία. Η πηγή μάς δείχνει μια **συζήτηση** της εποχής, όχι ομοφωνία.
4. **Συμπέρασμα.** Οι μεταφράσεις δεν ήταν τυχαίες: στηρίχτηκαν σε ανθρώπους που πίστευαν συνειδητά ότι η γνώση των άλλων λαών αξίζει να μελετηθεί.

### Παράδειγμα 2: Μια πόλη της Συρίας γύρω στο 635 παραδίδεται στους Άραβες χωρίς μάχη. Ποιοι λόγοι μπορεί να οδήγησαν τους κατοίκους σε αυτή την απόφαση;

1. **Η κατάσταση του Βυζαντίου.** Ο πόλεμος με τους Πέρσες είχε τελειώσει μόλις το 628. Ο αυτοκρατορικός στρατός ήταν εξαντλημένος και μακριά.
2. **Οι όροι της παράδοσης.** Όποιος παραδινόταν με συμφωνία κρατούσε τη ζωή, την περιουσία και τους ναούς του, με αντάλλαγμα έναν φόρο.
3. **Οι σχέσεις με την Κωνσταντινούπολη.** Πολλοί Σύροι χριστιανοί διαφωνούσαν με την επίσημη Εκκλησία για δογματικά θέματα και ένιωθαν πιεσμένοι από τη βυζαντινή φορολογία.
4. **Συμπέρασμα.** Η παράδοση ήταν ένας υπολογισμός επιβίωσης με πολλές αιτίες, όχι απόδειξη ότι οι κάτοικοι ήθελαν να αλλάξουν θρησκεία. Οι περισσότεροι έμειναν χριστιανοί για πολύ καιρό.

> **Θυμήσου**
>
> - Ο Μωάμεθ γεννήθηκε περίπου το 570 στη Μέκκα. Η **Εγίρα** (622) είναι η αρχή του ισλαμικού ημερολογίου· πέθανε το 632.
> - Οι **πέντε πυλώνες**: ομολογία πίστης, προσευχή, ελεημοσύνη, νηστεία, προσκύνημα.
> - **Ομεϋάδες** στη Δαμασκό (661–750), **Αββασίδες** στη Βαγδάτη (από το 750).
> - Χριστιανοί και Εβραίοι κρατούσαν την πίστη τους, αλλά πλήρωναν ειδικό φόρο και είχαν κατώτερη θέση.
> - Στη Βαγδάτη μεταφράστηκαν και αναπτύχθηκαν τα ελληνικά επιστημονικά έργα, που από την Ισπανία πέρασαν στα λατινικά.

## Ερωτήσεις

1. Τι ήταν η Εγίρα του 622;
   - Η γέννηση του Μωάμεθ στη Μέκκα, σε οικογένεια εμπόρων
   - Η μετοικεσία του Μωάμεθ και των οπαδών του από τη Μέκκα στη Μεδίνα
   - Η κατάληψη της Ιερουσαλήμ από τους Άραβες, μετά από πολιορκία
   - Το προσκύνημα που κάνει κάθε μουσουλμάνος στη Μέκκα
2. Ποιο από τα παρακάτω ΔΕΝ είναι ένας από τους πέντε πυλώνες του Ισλάμ;
   - Η νηστεία τον μήνα Ραμαζάνι
   - Η ελεημοσύνη στους φτωχούς
   - Η λατρεία του Μωάμεθ ως θεού
   - Η προσευχή πέντε φορές την ημέρα
3. Ποια ήταν η πρωτεύουσα των Αββασιδών, όπου έγινε το μεγάλο κύμα μεταφράσεων;
   - Η Δαμασκός
   - Η Μέκκα
   - Η Κόρδοβα
   - Η Βαγδάτη
4. Ποια ήταν συνήθως η θέση ενός χριστιανού που ζούσε στο χαλιφάτο των Αββασιδών;
   - Κρατούσε την πίστη του, αλλά πλήρωνε ειδικό κεφαλικό φόρο και είχε κατώτερη θέση
   - Ήταν υποχρεωμένος να γίνει αμέσως μουσουλμάνος, αλλιώς έχανε την περιουσία του
   - Είχε ακριβώς τα ίδια δικαιώματα και τους ίδιους φόρους με τους μουσουλμάνους
   - Δεν του επιτρεπόταν να δουλέψει στη διοίκηση ή στις επιστήμες
5. Ποια από τις παρακάτω είναι αιτία της γρήγορης εξάπλωσης του χαλιφάτου τον 7ο αιώνα;
   - Τα πυροβόλα όπλα και τα κανόνια που έφεραν μαζί τους οι αραβικοί στρατοί
   - Η εξάντληση του Βυζαντίου και της Περσίας από τον μεταξύ τους πόλεμο
   - Η βοήθεια των Φράγκων του Καρλομάγνου, που επιτέθηκαν κι αυτοί στο Βυζάντιο
   - Η συμμαχία των Αράβων με την Περσία των Σασσανιδών εναντίον του Βυζαντίου
6. Ποια φράση για τη Βαγδάτη του 9ου αιώνα είναι αναχρονισμός;
   - Οι λόγιοι έγραφαν βιβλία σε χαρτί, που είχε φτάσει από την Κίνα
   - Χριστιανοί γιατροί μετέφραζαν τον Γαληνό από τα συριακά στα αραβικά
   - Οι μεταφραστές τύπωναν τα βιβλία τους με τυπογραφικό πιεστήριο
   - Οι μαθηματικοί έλυναν εξισώσεις και έγραφαν με ψηφία από την Ινδία
7. Από ποιο έργο του 9ου αιώνα προέρχεται η λέξη «άλγεβρα»;
   - Από τον «Κανόνα της Ιατρικής», το μεγάλο βιβλίο του Ιμπν Σίνα για τις αρρώστιες
   - Από τα «Στοιχεία» του Ευκλείδη, όταν μεταφράστηκαν στα αραβικά
   - Από τα σχόλια του Ιμπν Ρουσντ στα έργα του Αριστοτέλη
   - Από τον τίτλο ενός βιβλίου του αλ-Χουαρίζμι για τη λύση εξισώσεων
8. Ένας λόγιος της Βαγδάτης γράφει ότι η αλήθεια πρέπει να γίνεται δεκτή «από όπου κι αν έρχεται». Ποιο συμπέρασμα στηρίζει καλύτερα αυτή η φράση;
   - Ότι ο συγγραφέας υπερασπίζεται τη μελέτη έργων από άλλους λαούς, όπως των αρχαίων Ελλήνων
   - Ότι όλοι οι λόγιοι της Βαγδάτης συμφωνούσαν με τις μεταφράσεις, χωρίς καμία αντίρρηση από κανέναν
   - Ότι ο συγγραφέας ήταν αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος, που έγραφε για τη δική του παράδοση
   - Ότι οι Άραβες σταμάτησαν να μελετούν το Κοράνι και διάβαζαν μόνο αρχαία φιλοσοφία
9. Ποια πρόταση λέει κάτι διαφορετικό από τις άλλες τρεις;
   - Κάθε Άραβας είναι μουσουλμάνος
   - Υπάρχουν Άραβες χριστιανοί ως σήμερα
   - Οι περισσότεροι μουσουλμάνοι σήμερα δεν είναι Άραβες
   - Η Ινδονησία έχει περισσότερους μουσουλμάνους από κάθε αραβική χώρα
10. Ποια συνέπεια είχαν οι μεταφράσεις που έγιναν στο Τολέδο τον 12ο αιώνα;
   - Το Βυζάντιο γνώρισε για πρώτη φορά τον Αριστοτέλη, μέσα από αραβικές και λατινικές μεταφράσεις
   - Η Ισπανία έγινε ολόκληρη μουσουλμανική, με το Τολέδο πρωτεύουσα του χαλιφάτου
   - Ελληνικά και αραβικά επιστημονικά έργα έφτασαν στα λατινικά, στα σχολεία της Δύσης
   - Εφευρέθηκε στο Τολέδο το χαρτί, και η Δύση σταμάτησε να γράφει σε περγαμηνή

## Ασκήσεις

1. Πώς λέγεται το ιερό βιβλίο των μουσουλμάνων και τι σημαίνει η λέξη «Ισλάμ»;
2. Στη γραμμή χρόνου λείπει τι έγινε το 762, όταν οι Αββασίδες έχτισαν νέα πρωτεύουσα. Ποια πόλη ιδρύθηκε;
   *Γραμμή χρόνου του ισλαμικού κόσμου από το 570 ως το 1037· το όνομα του γεγονότος του 762 λείπει.*
3. Γιατί οι ισχυροί έμποροι της Μέκκας αντιμετώπισαν με εχθρότητα το κήρυγμα του Μωάμεθ, και τι άλλαξε με την Εγίρα του 622;
4. «Η αγάπη για την επιστήμη, με την οποία ο Θεός προίκισε τον χαλίφη αλ-Μαμούν, με ενθάρρυνε να γράψω ένα σύντομο βιβλίο για τον λογαριασμό. Περιορίστηκα σε ό,τι είναι πιο εύκολο και χρήσιμο, σε ό,τι χρειάζονται συνεχώς οι άνθρωποι στις κληρονομιές, στις μοιρασιές, στις δίκες και στο εμπόριο, στη μέτρηση των χωραφιών και στο σκάψιμο των καναλιών.» — αλ-Χουαρίζμι, πρόλογος του βιβλίου του για την άλγεβρα, 9ος αι. Τι μας λέει ο πρόλογος για την επιστήμη στη Βαγδάτη των Αββασιδών;
5. «Την αρχαία ελληνική επιστήμη την έσωσαν οι Άραβες.» Συμφωνείς; Δώσε ένα επιχείρημα υπέρ και ένα κατά.

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/gym-b/history/islam
