# Οι μεγάλες ανακαλύψεις

> Κολόμβος, Βάσκο ντα Γκάμα, Μαγγελάνος: ο κόσμος μεγαλώνει — και για ποιους.

Ιστορία, Β΄ Γυμνασίου. https://www.akademio.gr/el/gym-b/history/discoveries

## Τι θα μάθεις

- Να εξηγείς τις αιτίες των εξερευνήσεων και τα μέσα που τις έκαναν δυνατές.
- Να τοποθετείς στον χρόνο και στον χάρτη τα ταξίδια του Κολόμβου, του Βάσκο ντα Γκάμα και του Μαγγελάνου.
- Να περιγράφεις με στοιχεία τις συνέπειες για τους λαούς της Αμερικής και της Αφρικής.
- Να διαβάζεις μια πηγή της εποχής ρωτώντας ποιος γράφει και από ποια σκοπιά.

## Γιατί ξεκίνησαν τα ταξίδια

Τον 15ο αιώνα οι Ευρωπαίοι ήξεραν καλά τη Μεσόγειο, ελάχιστα τις ακτές της
Αφρικής και καθόλου την Αμερική. Μέσα σε έναν αιώνα, από το 1420 ως το 1522
περίπου, Πορτογάλοι και Ισπανοί ναυτικοί έφτασαν στην Ινδία, στην Αμερική και
έκαναν τον γύρο του κόσμου. Οι λόγοι ήταν πολλοί, και σπάνια ένας μόνος:

| Κίνητρο              | Τι σήμαινε                                                                                                                                                                                                                                                                                |
| -------------------- | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| Οικονομικό           | Τα **μπαχαρικά** της Ασίας (πιπέρι, κανέλα, γαρίφαλο) έφταναν στην Ευρώπη αφού περνούσαν από πολλούς μεσάζοντες — Ινδούς, Άραβες, Αιγύπτιους, Βενετούς — και κάθε χέρι ανέβαζε την τιμή. Όποιος έβρισκε θαλάσσιο δρόμο ως την πηγή θα κέρδιζε πολλά. Ζητούσαν επίσης **χρυσό** και ασήμι. |
| Θρησκευτικό          | Η διάδοση του χριστιανισμού, και η ελπίδα για συμμάχους απέναντι στους μουσουλμάνους.                                                                                                                                                                                                     |
| Πολιτικό             | Η Πορτογαλία και η Καστίλη ανταγωνίζονταν· οι βασιλιάδες ήθελαν νέα έσοδα και κύρος.                                                                                                                                                                                                      |
| Γνώση και περιέργεια | Η «Γεωγραφία» του Πτολεμαίου, ελληνικό κείμενο του 2ου αιώνα, μεταφράστηκε στα λατινικά στις αρχές του 15ου αιώνα. Κυκλοφορούσαν και οι αφηγήσεις του Μάρκο Πόλο για την Κίνα.                                                                                                            |

Συχνά λέγεται ότι οι ανακαλύψεις έγιναν επειδή οι Οθωμανοί «έκλεισαν» τους
δρόμους προς την Ανατολή μετά το 1453. Οι Πορτογάλοι όμως είχαν αρχίσει να
κατεβαίνουν τις ακτές της Αφρικής δεκαετίες νωρίτερα, και οι Βενετοί
συνέχισαν να αγοράζουν μπαχαρικά στην Αλεξάνδρεια και στη Συρία. Ο στόχος
ήταν κυρίως να **παρακαμφθούν οι μεσάζοντες**, όχι να ανοίξει ένας δρόμος που
είχε κλείσει τελείως.

## Τα μέσα

- Η **καραβέλα**: μικρό, ελαφρύ πλοίο με τριγωνικά πανιά, που μπορούσε να
  πλέει και με πλάγιο άνεμο.
- Η **πυξίδα**, που πρωτοεμφανίστηκε στην Κίνα και έφτασε στη Μεσόγειο τον
  12ο–13ο αιώνα.
- Ο **αστρολάβος** και το τεταρτημόριο, για να βρίσκουν το γεωγραφικό πλάτος
  από το ύψος του Ήλιου ή του Πολικού Αστέρα. Το γεωγραφικό μήκος δεν
  μπορούσαν ακόμα να το μετρήσουν με ακρίβεια.
- Οι **πορτολάνοι**, ναυτικοί χάρτες με ακτές και λιμάνια.
- Τα **κανόνια** στα πλοία, που έκαναν τη διαφορά όταν οι Ευρωπαίοι
  συνάντησαν αντιπάλους στον Ινδικό Ωκεανό.

*Το «Boa Esperança», σύγχρονο αντίγραφο καραβέλας, στο Λάγκος της Πορτογαλίας, απ' όπου ξεκίνησαν πολλά από τα πρώτα ταξίδια κατά μήκος της Αφρικής. Πρόσεξε πόσο μικρό είναι, και τις μακριές λοξές αντένες: πάνω τους δένονταν τα τριγωνικά πανιά που το άφηναν να πλέει και με πλάγιο άνεμο.*

> **Πρόσεχε**
>
> «Ο Κολόμβος απέδειξε ότι η Γη είναι στρογγυλή, ενώ όλοι πίστευαν ότι είναι
> επίπεδη.» Είναι **μύθος**. Οι μορφωμένοι Ευρωπαίοι ήξεραν από την
> αρχαιότητα ότι η Γη είναι σφαιρική· ο Ερατοσθένης είχε υπολογίσει την
> περίμετρό της ήδη τον 3ο αιώνα π.Χ. Η διαφωνία με τον Κολόμβο ήταν για το
> **μέγεθος**: εκείνος υπολόγιζε τη Γη πολύ μικρότερη και την Ασία πολύ πιο
> κοντά απ' ό,τι ήταν. Οι επικριτές του είχαν δίκιο — απλώς κανείς δεν ήξερε
> ότι στη μέση βρισκόταν μια ολόκληρη ήπειρος.

## Οι μεγάλοι ταξιδευτές

Ο Πορτογάλος πρίγκιπας **Ερρίκος ο Θαλασσοπόρος** (1394–1460) οργάνωσε και
χρηματοδότησε δεκαετίες ταξιδιών κατά μήκος της Αφρικής, χωρίς να ταξιδέψει
ο ίδιος μακριά.

| Ποιος                 | Για ποιον  | Πότε      | Τι έκανε                                                                                                                                                   |
| --------------------- | ---------- | --------- | ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| Βαρθολομαίος Ντιάζ    | Πορτογαλία | 1488      | Παρέκαμψε το νοτιότερο άκρο της Αφρικής, το ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας.                                                                                   |
| Χριστόφορος Κολόμβος  | Καστίλη    | 1492      | Διέσχισε τον Ατλαντικό και έφτασε σε νησιά της Καραϊβικής. Ως τον θάνατό του (1506) πίστευε ότι είχε φτάσει στην Ασία.                                     |
| Βάσκο ντα Γκάμα       | Πορτογαλία | 1497–1499 | Γύρισε την Αφρική και έφτασε στην Καλικούτ της Ινδίας (1498), με έναν έμπειρο πιλότο του Ινδικού Ωκεανού που προσέλαβε στο Μαλίντι της ανατολικής Αφρικής. |
| Μαγγελάνος και Ελκάνο | Ισπανία    | 1519–1522 | Ο πρώτος γύρος του κόσμου. Ο Μαγγελάνος σκοτώθηκε στις Φιλιππίνες το 1521· από τα πέντε πλοία γύρισε μόνο ένα, η «Βικτόρια», με 18 άνδρες.                 |

*Παγκόσμιος χάρτης με την Ισπανία στην Ιβηρική, τη Νότια Αφρική στο νότιο άκρο της Αφρικής, την Ινδία, τον Ατλαντικό και τον Ινδικό Ωκεανό.*

Για να μη συγκρουστούν, Καστίλη και Πορτογαλία μοίρασαν το 1494, με τη
**Συνθήκη της Τορδεσίλλας**, τον κόσμο με μια νοητή γραμμή στον Ατλαντικό: τα
δυτικά στην Καστίλη, τα ανατολικά στην Πορτογαλία. Γι' αυτό η Βραζιλία, όπου
έφτασε ο Πορτογάλος Καμπράλ το 1500, μιλάει ως σήμερα πορτογαλικά. Τη γνώμη
των λαών που ζούσαν σε αυτά τα εδάφη δεν τη ρώτησε κανείς.

Το όνομα «Αμερική» βγήκε από τον Φλωρεντινό **Αμέρικο Βεσπούτσι**, που
υποστήριξε ότι επρόκειτο για «Νέο Κόσμο» και όχι για την Ασία. Ένας
Γερμανός χαρτογράφος το έγραψε πρώτος σε χάρτη το 1507.

*Λεπτομέρεια από τον παγκόσμιο χάρτη του Μάρτιν Βαλντζεεμύλλερ, του 1507. Βρες τη λέξη AMERICA πάνω σε αυτό που σήμερα λέμε Νότια Αμερική: είναι η πρώτη φορά που γράφτηκε σε χάρτη. Η νέα στεριά είναι μια στενή λωρίδα, γιατί κανείς δεν ήξερε ακόμα πόσο μεγάλη ήταν.*

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ένας αιώνας ταξιδιών και κατακτήσεων*

## «Ανακάλυψη» — για ποιους;

Η Αμερική δεν ήταν άδεια. Ζούσαν εκεί εκατομμύρια άνθρωποι — οι εκτιμήσεις
των ιστορικών διαφέρουν πολύ, από μερικές δεκάδες εκατομμύρια και πάνω. Οι
**Αζτέκοι** κυβερνούσαν από την Τενοτστιτλάν, μια από τις μεγαλύτερες πόλεις
του κόσμου εκείνη την εποχή. Οι **Ίνκας** είχαν αυτοκρατορία κατά μήκος των
Άνδεων, με τεράστιο οδικό δίκτυο. Οι **Μάγιας** είχαν αναπτύξει γραφή,
ημερολόγιο και αστρονομία. Ευρωπαίοι είχαν φτάσει εκεί και παλιότερα: οι Βίκινγκς
εγκαταστάθηκαν για λίγο στη Νέα Γη του Καναδά γύρω στο 1000.

Ούτε ο Ινδικός Ωκεανός ήταν άγνωστος: Άραβες, Ινδοί, Αφρικανοί και Κινέζοι
εμπορεύονταν εκεί για αιώνες. Οι Πορτογάλοι μπήκαν σε ένα δίκτυο που
υπήρχε ήδη, και συχνά με τη βία των κανονιών τους.

Γι' αυτό πολλοί ιστορικοί προτιμούν λέξεις όπως **«συνάντηση»** ή, για ό,τι
ακολούθησε στην Αμερική, **«κατάκτηση»**. Η λέξη «ανακάλυψη» περιγράφει το
γεγονός από τη σκοπιά της Ευρώπης.

## Οι συνέπειες για τους λαούς της Αμερικής

**Η κατάκτηση.** Ο **Ερνάν Κορτές** έφτασε στο Μεξικό το 1519 με λίγες
εκατοντάδες Ισπανούς. Βρήκε όμως χιλιάδες ιθαγενείς συμμάχους, κυρίως
Τλαξκαλτέκους, που μισούσαν την κυριαρχία των Αζτέκων. Η Τενοτστιτλάν έπεσε
το **1521**. Ο **Φρανσίσκο Πιζάρο**, με λιγότερους από διακόσιους άνδρες,
αιχμαλώτισε το 1532 τον ηγεμόνα των Ίνκας Αταουάλπα, σε μια αυτοκρατορία
που μόλις έβγαινε από εμφύλιο πόλεμο, και τον εκτέλεσε το 1533.

**Η δημογραφική καταστροφή.** Οι Ευρωπαίοι έφεραν αρρώστιες, όπως η
**ευλογιά** και η ιλαρά, για τις οποίες οι κάτοικοι της Αμερικής δεν είχαν
καμία ανοσία. Οι επιδημίες ήταν η μεγαλύτερη αιτία θανάτου, αλλά όχι η
μόνη: πρόσθεσαν τη δική τους φθορά ο πόλεμος, η **καταναγκαστική εργασία**
σε κτήματα και ορυχεία, η πείνα και ο ξεριζωμός. Οι αριθμοί είναι αβέβαιοι,
αλλά σε πολλές περιοχές ο ιθαγενής πληθυσμός μειώθηκε μέσα σε έναν αιώνα
κατά τα περισσότερα, ίσως και ως 90%. Οι Ταΐνο της Καραϊβικής, οι πρώτοι που
συνάντησε ο Κολόμβος, σχεδόν εξαφανίστηκαν μέσα σε λίγες δεκαετίες.

**Διαφορετικές φωνές.** Η βία δεν πέρασε απαρατήρητη ούτε στην Ισπανία. Ο
Δομινικανός μοναχός **Μπαρτολομέ ντε λας Κάσας**, που είχε ζήσει στην
Καραϊβική, περιέγραψε τις σφαγές και την εκμετάλλευση σε ένα βιβλίο που
γράφτηκε το 1542. Την ίδια χρονιά οι «Νέοι Νόμοι» του βασιλιά περιόρισαν την
καταναγκαστική εργασία των ιθαγενών, αλλά εφαρμόστηκαν ελάχιστα. Το 1550–1551,
στο Βαγιαδολίδ, ο λας Κάσας αντιμετώπισε δημόσια τον λόγιο Σεπούλβεδα, που
υποστήριζε ότι η κατάκτηση ήταν δίκαιη. Φωνές κράτησαν και οι ίδιοι οι
ιθαγενείς: αφηγήσεις Αζτέκων για την πτώση της πόλης τους γράφτηκαν στη
γλώσσα τους, τα ναουάτλ, λίγες δεκαετίες αργότερα.

## Οι συνέπειες για την Αφρική

Οι Πορτογάλοι έστησαν εμπορικούς σταθμούς στις ακτές της δυτικής Αφρικής
ήδη από τον 15ο αιώνα, για χρυσό, ελεφαντόδοντο — και ανθρώπους.

Όταν οι ιθαγενείς της Αμερικής λιγόστεψαν, οι φυτείες **ζαχαροκάλαμου** στη
Βραζιλία και στην Καραϊβική χρειάστηκαν άλλα χέρια. Έτσι ξεκίνησε το
**υπερατλαντικό δουλεμπόριο**. Η δουλεία υπήρχε σε πολλές κοινωνίες και πριν,
μέσα και στην Αφρική· το καινούριο ήταν η κλίμακα και το ότι η σκλαβιά
συνδέθηκε με το χρώμα του δέρματος. Αιχμαλώτους πουλούσαν Αφρικανοί ηγεμόνες
και έμποροι, συχνά από πολέμους, σε αντάλλαγμα για υφάσματα, μέταλλα και
όπλα· τους αγόραζαν και τους μετέφεραν ευρωπαϊκά πλοία.

Από τον 16ο ως τον 19ο αιώνα, με τις πιο πολλές μεταφορές τον 18ο,
επιβιβάστηκαν περίπου 12,5 εκατομμύρια Αφρικανοί· περίπου 10,7 εκατομμύρια
έφτασαν ζωντανοί στην Αμερική. Για πολλές περιοχές της Αφρικής αυτό σήμαινε
απώλεια νέων ανθρώπων, πολέμους για αιχμαλώτους και πληγές που κράτησαν
αιώνες.

> **Κλειδί**
>
> Το ίδιο γεγονός είναι άλλη ιστορία ανάλογα με το πού στέκεσαι. Για την
> Ευρώπη, οι ανακαλύψεις σήμαιναν νέους δρόμους, πλούτο και γνώση. Για τους
> λαούς της Αμερικής σήμαιναν κατάκτηση, επιδημίες και μια δημογραφική
> καταστροφή χωρίς προηγούμενο. Για εκατομμύρια Αφρικανούς σήμαιναν τη
> σκλαβιά σε μια ήπειρο που δεν είχαν δει ποτέ.

## Ένας κόσμος που δένεται

Φυτά, ζώα και μικρόβια πέρασαν τον Ατλαντικό και προς τις δύο κατευθύνσεις.
Οι ιστορικοί το λένε **«κολομβιανή ανταλλαγή»**, και άλλαξε το τραπέζι όλου
του κόσμου.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Προς τα πού ταξίδεψε;*

Για την Ευρώπη, το κέντρο του εμπορίου μετακινήθηκε από τη Μεσόγειο στον
**Ατλαντικό**: η Λισαβόνα, η Σεβίλλη και αργότερα η Αμβέρσα και το Άμστερνταμ
κέρδισαν ό,τι έχασαν σε σημασία η Βενετία και η Γένοβα. Το αμερικανικό ασήμι
γέμισε τα ταμεία της Ισπανίας και συνέβαλε σε μια μεγάλη άνοδο των τιμών σε
όλη την Ευρώπη του 16ου αιώνα. Για πρώτη φορά, εμπορεύματα, άνθρωποι και
αρρώστιες έκαναν τον γύρο όλου του πλανήτη.

> **Θυμήσου**
>
> - Κίνητρα: μπαχαρικά χωρίς μεσάζοντες, χρυσός, διάδοση του χριστιανισμού,
>   ανταγωνισμός Πορτογαλίας και Καστίλης, γνώση.
> - Ντιάζ 1488, Κολόμβος 1492, ντα Γκάμα 1498, γύρος του κόσμου 1519–1522.
> - Στην Αμερική: κατάκτηση των Αζτέκων (1521) και των Ίνκας (1532–1533) και
>   κατάρρευση του πληθυσμού, κυρίως από επιδημίες αλλά και από βία και
>   καταναγκαστική εργασία.
> - Στην Αφρική: το υπερατλαντικό δουλεμπόριο, με περίπου 12,5 εκατομμύρια
>   ανθρώπους ως τον 19ο αιώνα.

## Διαβάζουμε τις πηγές

### Παράδειγμα 1: Στο ημερολόγιό του, τον Οκτώβριο του 1492, ο Κολόμβος γράφει για τους Ταΐνο, σε ελεύθερη απόδοση: «Δεν έχουν όπλα ούτε τα γνωρίζουν· τους έδειξα σπαθιά, τα έπιασαν από την κόψη και κόπηκαν. Θα γίνονταν καλοί υπηρέτες… και νομίζω ότι εύκολα θα γίνονταν χριστιανοί.» Τι μαθαίνουμε από την πηγή, και τι όχι;

1. **Ποιος γράφει:** ο ίδιος ο Κολόμβος, λίγες μέρες μετά την άφιξη. Το
   ημερολόγιο όμως δεν σώζεται στο πρωτότυπο· το ξέρουμε από μια περίληψη που
   έκανε αργότερα ο Μπαρτολομέ ντε λας Κάσας. Πρώτη επιφύλαξη.
2. **Τι παρατηρεί:** ότι οι Ταΐνο δεν έχουν σιδερένια όπλα και είναι φιλικοί.
   Είναι μια πραγματική παρατήρηση για ανθρώπους που δεν γνώριζαν το σίδερο.
3. **Τι σχεδιάζει:** από την πρώτη κιόλας εβδομάδα σκέφτεται τους ανθρώπους
   αυτούς ως **υπηρέτες** και ως πιστούς που θα προσηλυτιστούν. Η πηγή δείχνει
   τα κίνητρα της αποστολής, όχι μόνο όσα είδε.
4. **Τι λείπει:** η φωνή των ίδιων των Ταΐνο. Δεν ξέρουμε τι σκέφτηκαν
   βλέποντας τα πλοία. Κάθε πηγή μάς λέει τι είδε και τι ήθελε αυτός που την
   έγραψε — και πρέπει να ρωτάμε ποιος λείπει από αυτήν.

### Παράδειγμα 2: Πώς λίγες εκατοντάδες Ισπανοί κατέλυσαν μέσα σε δύο χρόνια την αυτοκρατορία των Αζτέκων;

1. **Όπλα και άλογα:** ατσάλινα σπαθιά, πανοπλίες, πυροβόλα και άλογα, που οι
   Αζτέκοι δεν είχαν δει ποτέ. Αυτό όμως δεν αρκεί: τα πυροβόλα της εποχής ήταν
   λίγα και αργά.
2. **Σύμμαχοι:** λαοί που πλήρωναν βαρύ φόρο στους Αζτέκους, όπως οι
   Τλαξκαλτέκοι, πολέμησαν στο πλευρό του Κορτές με δεκάδες χιλιάδες άνδρες.
3. **Επιδημία:** το 1520 η ευλογιά χτύπησε την Τενοτστιτλάν και σκότωσε
   πολλούς κατοίκους, ανάμεσά τους και τον νέο ηγεμόνα της.
4. Η κατάκτηση ήταν αποτέλεσμα **πολλών αιτιών μαζί**. Η εξήγηση «νίκησαν γιατί
   είχαν όπλα» λέει μόνο ένα μέρος της ιστορίας — και σβήνει τους ιθαγενείς
   συμμάχους, που ήταν οι περισσότεροι μαχητές.

## Ερωτήσεις

1. Γιατί οι Πορτογάλοι αναζητούσαν θαλάσσιο δρόμο ως την Ινδία;
   - Για να αγοράζουν μπαχαρικά από την πηγή, χωρίς τους μεσάζοντες που ανέβαζαν την τιμή
   - Για να αποδείξουν στους λογίους της Ευρώπης ότι η Γη είναι στρογγυλή
   - Γιατί ο χερσαίος δρόμος από την Ασία δεν είχε χρησιμοποιηθεί ποτέ από εμπόρους
   - Για να εγκαταστήσουν εκεί όλο τον πληθυσμό της Πορτογαλίας, που δεν χωρούσε πια στη χώρα
2. Ποια ήταν η πραγματική διαφωνία ανάμεσα στον Κολόμβο και στους επικριτές του;
   - Πόσο μεγάλη είναι η Γη και πόσο μακριά βρίσκεται η Ασία προς τα δυτικά
   - Αν η Γη είναι επίπεδη ή σφαιρική, και αν τα πλοία θα έπεφταν από την άκρη της
   - Αν υπάρχει ο Ατλαντικός Ωκεανός και αν μπορεί κανείς να πλεύσει σε αυτόν
   - Αν η Αμερική ανήκει στην Ισπανία ή στην Πορτογαλία
3. Ποια διαδρομή ακολούθησε ο Βάσκο ντα Γκάμα για να φτάσει στην Ινδία το 1498;
   - Γύρω από την Αφρική, από το ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας
   - Προς τα δυτικά, μέσα από τον Ατλαντικό και την Καραϊβική
   - Από τη Μεσόγειο, την Αίγυπτο και τη διώρυγα του Σουέζ
   - Από τη στεριά, με καραβάνια μέσα από την Περσία
4. Ο Κολόμβος γράφει για τους Ταΐνο, λίγες μέρες μετά την άφιξη, ότι δεν έχουν όπλα και ότι «θα γίνονταν καλοί υπηρέτες». Τι δείχνει κυρίως αυτή η φράση;
   - Ότι από την αρχή έβλεπε τους ντόπιους ως ανθρώπους που θα υποτάξει
   - Ότι οι Ταΐνο ζήτησαν να γίνουν υπηρέτες
   - Ότι οι Ταΐνο ήταν πιο αδύναμοι σωματικά από τους Ευρωπαίους
   - Ότι ο Κολόμβος ήθελε μόνο να εμπορευτεί ειρηνικά
5. Ποια ήταν η μεγαλύτερη αιτία της κατάρρευσης του ιθαγενούς πληθυσμού της Αμερικής τον 16ο αιώνα;
   - Οι επιδημίες, όπως η ευλογιά, μαζί με τον πόλεμο και την καταναγκαστική εργασία
   - Μόνο οι μάχες με τους Ισπανούς στρατιώτες του Κορτές και του Πιζάρο
   - Η μαζική μετανάστευση των ιθαγενών στην Ευρώπη με τα πλοία των Ισπανών
   - Ένας μεγάλος σεισμός στις Άνδεις, που κατέστρεψε τις πόλεις των Ίνκας
6. Ποια από τις παρακάτω σκηνές είναι αναχρονισμός;
   - Ο Κολόμβος κοιτάζει το 1492 έναν χάρτη με την ήπειρο γραμμένη «Αμερική»
   - Ο Κολόμβος χρησιμοποιεί πυξίδα για να κρατά την πορεία του στον Ατλαντικό
   - Ο ντα Γκάμα έχει κανόνια στα πλοία του όταν φτάνει στην Ινδία
   - Ο Μαγγελάνος ζητά χρήματα από τον βασιλιά της Ισπανίας
7. Ποια εξήγηση για την πτώση της Τενοτστιτλάν το 1521 είναι η πληρέστερη;
   - Ισπανικά όπλα, χιλιάδες ιθαγενείς σύμμαχοι του Κορτές και η επιδημία ευλογιάς, όλα μαζί
   - Μόνο τα πυροβόλα όπλα και τα κανόνια των Ισπανών, που οι Αζτέκοι δεν είχαν ξαναδεί
   - Οι Αζτέκοι παραδόθηκαν αμέσως χωρίς μάχη, μόλις είδαν τα άλογα και τις πανοπλίες των Ισπανών
   - Οι Ίνκας έστειλαν στρατό από τις Άνδεις και βοήθησαν τους Ισπανούς στην πολιορκία
8. Τι ήταν καινούριο στο υπερατλαντικό δουλεμπόριο σε σύγκριση με παλαιότερες μορφές δουλείας;
   - Η τεράστια κλίμακα και η σύνδεση της σκλαβιάς με το χρώμα του δέρματος
   - Ότι πριν δεν είχε υπάρξει ποτέ δουλεία, ούτε στην Ευρώπη ούτε στην Αφρική
   - Ότι οι σκλάβοι πληρώνονταν για τη δουλειά τους στις φυτείες ζάχαρης
   - Ότι γινόταν μόνο για λίγα χρόνια τον 16ο αιώνα και μετά σταμάτησε
9. Τρεις από τις παρακάτω προτάσεις βλέπουν το 1492 από τη σκοπιά της Ευρώπης. Ποια το βλέπει από άλλη σκοπιά;
   - Για τους Ταΐνο, το 1492 ήταν η αρχή μιας καταστροφής που σχεδόν τους εξαφάνισε
   - Το 1492 ο Κολόμβος ανακάλυψε τον Νέο Κόσμο, μια ήπειρο άγνωστη ως τότε
   - Το 1492 άνοιξε για την Καστίλη ο δρόμος προς νέα πλούτη
   - Το 1492 οι Ευρωπαίοι έμαθαν ότι υπάρχουν νέα εδάφη στα δυτικά
10. Ποια ήταν μια μακροπρόθεσμη συνέπεια των ανακαλύψεων για την ίδια την Ευρώπη;
   - Το κέντρο του εμπορίου μετακινήθηκε από τη Μεσόγειο στον Ατλαντικό
   - Η Βενετία έγινε η μεγαλύτερη αποικιακή δύναμη στην Αμερική
   - Οι τιμές στην Ευρώπη έπεσαν απότομα, χάρη στο φθηνό αμερικανικό ασήμι
   - Η Ευρώπη σταμάτησε να εμπορεύεται με την Ασία, αφού είχε πια την Αμερική

## Ασκήσεις

1. Ποιες δύο χώρες μοίρασαν τα νέα εδάφη με τη Συνθήκη της Τορδεσίλλας, και ποια χρονιά;
2. Στη γραμμή χρόνου λείπει τι έγινε το 1498, δέκα χρόνια μετά το ταξίδι του Ντιάζ. Τι ήταν;
   *Γραμμή χρόνου των μεγάλων ταξιδιών από το 1488 ως το 1533· το όνομα του γεγονότος του 1498 λείπει.*
3. Στον χάρτη σημειώνονται τρεις σημερινές χώρες της Αμερικής. Ποια είναι η καθεμιά; Βοήθεια: σε μία έπεσε η Τενοτστιτλάν των Αζτέκων, σε μία κυβερνούσε ο Αταουάλπα των Ίνκας, και μία μιλάει ως σήμερα πορτογαλικά.
   *Παγκόσμιος χάρτης με τρεις χώρες της Αμερικής σημειωμένες με τους αριθμούς 1, 2 και 3.*
4. Γιατί ξεκίνησε το υπερατλαντικό δουλεμπόριο;
5. «Ο Θεός έπλασε αυτούς τους ανθρώπους απλούς, χωρίς κακία και χωρίς πονηριά. Ανάμεσα σε αυτά τα ήμερα πρόβατα μπήκαν οι Ισπανοί σαν λύκοι, τίγρεις και λιοντάρια που είχαν πολλές μέρες να φάνε. Και από τότε δεν κάνουν τίποτε άλλο παρά να τους σκοτώνουν και να τους βασανίζουν.» — Μπαρτολομέ ντε λας Κάσας, Σύντομη αναφορά για την καταστροφή των Ινδιών, 1542, ελεύθερη απόδοση. Μπορούμε να εμπιστευτούμε αυτή την περιγραφή; Γιατί;
6. Είναι σωστό να λέμε «ανακάλυψη της Αμερικής»; Δώσε ένα επιχείρημα υπέρ και ένα κατά.

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/gym-b/history/discoveries
