Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ποίηση

Διαγώνισμα στις ενότητες: Το δημοτικό τραγούδι · Ποιητικές εικόνες · Ρυθμός και ομοιοκαταληξία · Το σονέτο.

Λύσε το στην οθόνη ή στο χαρτί. Τα ανοιχτά θέματα τα γράφεις στο τετράδιο. Με την «Παράδοση» η σελίδα βαθμολογεί τις κλειστές ερωτήσεις και σου δείχνει τις λύσεις για τις υπόλοιπες.

Νεοελληνική Λογοτεχνία · Α΄ Γυμνασίου

Ποίηση

Διάρκεια 45΄ · 100 μονάδες

Θέμα Α35 μονάδες

Διάβασε την αρχή του κλέφτικου τραγουδιού «Του Κίτσου» και απάντησε στις ερωτήσεις. Ο γιος της μάνας, ο Κίτσος, είναι κλέφτης στα βουνά.

Του Κίτσου η μάννα κάθουνταν 'ς την άκρη 'ς το ποτάμι,με το ποτάμι μάλωνε και το πετροβολούσε.«Ποτάμι, για λιγόστεψε, ποτάμι, γύρνα πίσω,για να περάσω αντίπερα, 'ς τα κλέφτικα λημέρια,πό 'χουν οι κλέφταις σύνοδο κι' όλοι οι καπεταναίοι.»

«Του Κίτσου», δημοτικό, από τις «Εκλογαί» του Ν. Γ. Πολίτη (1914)
  1. 1.
    Ποιο εκφραστικό μέσο υπάρχει στον στίχο «με το ποτάμι μάλωνε και το πετροβολούσε»;(5 μονάδες)
  2. 2.

    Να χαρακτηρίσεις κάθε πρόταση ως Σωστή ή Λανθασμένη.(10 μονάδες)

    • Πρόταση αα)Το τραγούδι είναι ανώνυμο και πέρασε από στόμα σε στόμα πριν καταγραφεί.
    • Πρόταση ββ)Οι στίχοι ομοιοκαταληκτούν ανά δύο.
    • Πρόταση γγ)Κάθε στίχος έχει δεκαπέντε συλλαβές, όπως ακούγεται στο τραγούδι.
    • Πρόταση δδ)Ο στίχος χωρίζεται σε δύο ημιστίχια με την τομή μετά την έκτη συλλαβή.
    • Πρόταση εε)Τα λόγια της μάνας μπαίνουν στο τραγούδι χωρίς «είπε» ή «φώναξε».
  3. 3.

    Να απαντήσεις στις ερωτήσεις.

    1. α)

      Να γράψεις τον πρώτο στίχο χωρισμένο στα δύο ημιστίχιά του.(6 μονάδες)

    2. β)

      Τι ζητά η μάνα από το ποτάμι και τι μας δείχνει αυτό για εκείνη;(8 μονάδες)

    3. γ)

      Η λέξη «ποτάμι» επαναλαμβάνεται στον τρίτο στίχο («Ποτάμι, για λιγόστεψε, ποτάμι, γύρνα πίσω»). Τι πετυχαίνει η επανάληψη;(6 μονάδες)

Θέμα Β30 μονάδες

Διάβασε τη δεύτερη στροφή από «Τα πρωτοβρόχια» του Γεωργίου Δροσίνη και απάντησε στις ερωτήσεις. Το ποίημα λέει τι θα γίνει όταν έρθουν οι πρώτες βροχές του φθινοπώρου.

Θα δροσοσταλάζουν κόκκινα τα κούμαρα,κυκλαμιές θ' ανθούν στο χώμα ταίρια ταίρια,θα καπνίζουν σφαλιστά τα χωριατόσπιτακαι θ' αρχίσουν τα σπιτιάτικα νυχτέρια.

Γεώργιος Δροσίνης, «Τα πρωτοβρόχια» (κείμενο από τη Βικιθήκη, σε μονοτονικό)
  1. 1.
    Ο στίχος «κυκλαμιές θ' ανθούν στο χώμα ταίρια ταίρια» τονίζεται στην 3η, 5η, 7η, 9η και 11η συλλαβή. Τι ρυθμό έχει;(5 μονάδες)
  2. 2.

    Να απαντήσεις για τη μορφή της στροφής.

    1. α)

      Πόσες συλλαβές έχει ο δεύτερος στίχος, «κυκλαμιές θ' ανθούν στο χώμα ταίρια ταίρια»;(5 μονάδες)

    2. β)

      Ποιο είναι το σχήμα της ομοιοκαταληξίας στη στροφή;(5 μονάδες)

    3. γ)

      Πόσους στίχους έχει η στροφή και πώς λέγεται μια τέτοια στροφή;(5 μονάδες)

  3. 3.

    Να βρεις στη στροφή μία οπτική εικόνα και μία εικόνα που μας κάνει να νιώσουμε ζεστασιά ή θαλπωρή. Να πεις με ποια μέσα χτίζονται και τι συναίσθημα φέρνουν.(10 μονάδες)

Θέμα Γ35 μονάδες

Διάβασε τη «Λήθη» του Λορέντζου Μαβίλη. Λίγες λέξεις: όντας = όταν, ακλουθήση = ακολουθήσει, όθε αγαπάνε = από όσους αγαπούν, ασφοδίλι = ο ασφόδελος, το λουλούδι που κατά τους αρχαίους φύτρωνε στα λιβάδια του Άδη, δε βολεί = δεν γίνεται, δεν μπορούν.

Λήθη

Καλότυχοι οι νεκροί που λησμονάνετην πίκρα της ζωής. Όντας βυθίσηο ήλιος και το σούρουπο ακλουθήση,μην τους κλαις, ο καημός σου όσος και νάναι.

Τέτοιαν ώρα οι ψυχές διψούν και πάνεστης λησμονιάς την κρουσταλλένια βρύσημα βούρκος το νεράκι θα μαυρίση,αν στάξη γι' αυτές δάκρυ όθε αγαπάνε.

Κι' αν πιουν θολό νερό ξαναθυμούνται,διαβαίνοντας λειβάδια από ασφοδίλι,πόνους παληούς που μέσα τους κοιμούνται.

Αν δε μπορής παρά να κλαις το δείλι,τους ζωντανούς τα μάτια σου ας θρηνήσουν:θέλουν—μα δε βολεί να λησμονήσουν.

Λορέντζος Μαβίλης, «Λήθη» (κείμενο από τη Βικιθήκη, σε μονοτονικό)
  1. 1.
    Τι είδους σονέτο είναι η «Λήθη»;(5 μονάδες)
  2. 2.

    Να χαρακτηρίσεις κάθε πρόταση ως Σωστή ή Λανθασμένη.(10 μονάδες)

    • Πρόταση αα)Το πρώτο τετράστιχο έχει ομοιοκαταληξία σχήματος αββα (λησμονάνε – βυθίση – ακλουθήση – νάναι).
    • Πρόταση ββ)Το δεύτερο τετράστιχο έχει εντελώς άλλους ήχους ρίμας από το πρώτο.
    • Πρόταση γγ)Ο ποιητής ζητά από όσους πενθούν να κλαίνε τους νεκρούς τους κάθε δειλινό.
    • Πρόταση δδ)Το ποίημα είναι γραμμένο σε ιαμβικό ενδεκασύλλαβο.
    • Πρόταση εε)Η «κρουσταλλένια βρύση» είναι η βρύση της λησμονιάς, από όπου πίνουν οι ψυχές.
  3. 3.

    «μα βούρκος το νεράκι θα μαυρίση, / αν στάξη γι' αυτές δάκρυ όθε αγαπάνε»: Τι εικόνα δημιουργούν οι στίχοι και τι σημαίνει αυτή για όσους πενθούν;(10 μονάδες)

  4. 4.

    Και η «Λήθη» και το τραγούδι «Του Κίτσου» (Θέμα Α) μιλούν για τον πόνο. Να συγκρίνεις τα δύο ποιήματα ως προς τη μορφή τους και τον τρόπο που εκφράζουν τον πόνο (60–90 λέξεις).(10 μονάδες)

Καλή επιτυχία!

13 κλειστές απαντήσεις είναι ακόμα κενές.

Όλες οι ενότητες