# Αναζήτηση, αξιολόγηση πληροφοριών και email

> Στρατηγικές αναζήτησης, κριτήρια αξιοπιστίας μιας πηγής, και σωστή χρήση του email.

Πληροφορική, Α΄ Γυμνασίου. https://www.akademio.gr/el/gym-a/informatics/web-search-email

## Τι θα μάθεις

- Να γράφεις ερωτήματα σε μηχανή αναζήτησης με λέξεις-κλειδιά, εισαγωγικά, μείον και site:.
- Να ελέγχεις αν μια πηγή είναι αξιόπιστη: ποιος τη γράφει, πότε, γιατί, και αν επιβεβαιώνεται αλλού.
- Να εξηγείς τα μέρη μιας διεύθυνσης email και τη διαφορά των πεδίων Προς, Κοιν. και Κρυφή κοιν.
- Να γράφεις ένα σωστό email και να περιγράφεις τι είναι το Διαδίκτυο των Πραγμάτων.

## Εκατομμύρια αποτελέσματα, και κανένα δεν είναι αυτό που θες

Γράφεις σε μια μηχανή αναζήτησης «ποιο είναι το ψηλότερο βουνό της Ελλάδας
και πόσο ψηλό είναι» και παίρνεις χιλιάδες αποτελέσματα: σελίδες για
ορειβασία, ξενοδοχεία, ταξιδιωτικά γραφεία, βίντεο. Η απάντηση είναι κάπου εκεί,
αλλά πρέπει να την ψάξεις μέσα στο ψάξιμο.

Μια **μηχανή αναζήτησης** δεν «καταλαβαίνει» την ερώτησή σου όπως ένας
άνθρωπος. Έχει ήδη επισκεφτεί αυτόματα δισεκατομμύρια σελίδες και κρατά έναν
τεράστιο κατάλογο με το ποιες λέξεις υπάρχουν σε ποια σελίδα. Όταν ψάχνεις,
βρίσκει τις σελίδες με τις λέξεις σου και τις κατατάσσει με τους δικούς της
κανόνες. Όσο καλύτερα διαλέγεις τις λέξεις, τόσο καλύτερα αποτελέσματα παίρνεις.

## Πώς ψάχνω καλύτερα

**Λέξεις-κλειδιά, όχι ολόκληρες προτάσεις.** Κράτα τις λέξεις που ξεχωρίζουν
το θέμα σου και πέτα τις υπόλοιπες: `ψηλότερο βουνό Ελλάδα υψόμετρο`.

**Από το γενικό στο ειδικό.** Αν τα αποτελέσματα είναι πολλά και άσχετα,
πρόσθεσε μια λέξη. Αν είναι ελάχιστα, βγάλε μία.

Οι περισσότερες μεγάλες μηχανές αναζήτησης καταλαβαίνουν και μερικά σύμβολα:

| Γράφω   | Τι κάνει                                           | Παράδειγμα            |
| ------- | -------------------------------------------------- | --------------------- |
| `"…"`   | ψάχνει **ακριβώς** αυτή τη φράση, με αυτή τη σειρά | `"μάχη του Μαραθώνα"` |
| `-λέξη` | **αποκλείει** τις σελίδες που έχουν αυτή τη λέξη   | `Όλυμπος -ξενοδοχείο` |
| `site:` | ψάχνει **μόνο** μέσα σε έναν ιστότοπο ή τομέα      | `σεισμοί site:gov.gr` |

Το μείον κολλάει στη λέξη, χωρίς κενό. Το ίδιο και το `site:`: `site:gov.gr`,
όχι `site: gov.gr`.

> **Πρόσεχε**
>
> **Τα πρώτα αποτελέσματα δεν είναι πάντα τα καλύτερα.** Συχνά τα πρώτα είναι
> **διαφημίσεις**, με μια μικρή ένδειξη όπως «Χορηγούμενο» ή «Διαφήμιση». Κάποιος
> πλήρωσε για να βρίσκονται εκεί. Και τα υπόλοιπα κατατάσσονται με κανόνες της
> μηχανής, όχι επειδή κάποιος έλεγξε ότι λένε την αλήθεια.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Ποιο εργαλείο για ποια αναζήτηση;*

## Το βρήκα. Να το πιστέψω;

Στον ιστό ο καθένας μπορεί να γράψει ό,τι θέλει, χωρίς κανέναν να το ελέγξει.
Πριν χρησιμοποιήσεις μια πληροφορία σε μια εργασία, κάνε πέντε ερωτήσεις:

1. **Ποιος το γράφει;** Ένας δημόσιος οργανισμός, ένα πανεπιστήμιο, ένα
   γνωστό ειδησεογραφικό μέσο, ένας ειδικός με όνομα; Ή κάποιος ανώνυμος;
2. **Πότε γράφτηκε;** Για ένα ιστορικό γεγονός η ημερομηνία ίσως δεν πειράζει.
   Για πληθυσμούς, τιμές ή ρεκόρ, μια σελίδα δέκα ετών είναι παλιά.
3. **Γιατί γράφτηκε;** Για να σε ενημερώσει, για να σου πουλήσει κάτι, ή για να
   σε πείσει; Μια σελίδα που πουλάει συμπληρώματα δεν είναι ουδέτερη πηγή για το
   αν τα χρειάζεσαι.
4. **Λέει από πού το ξέρει;** Μια καλή πηγή παραπέμπει σε άλλες: σε μελέτες, σε
   στατιστικά, σε επίσημα έγγραφα.
5. **Το λένε κι άλλοι;** Ψάξε την ίδια πληροφορία σε **δύο ακόμη ανεξάρτητες**
   πηγές. Αν δεν τη βρίσκεις πουθενά αλλού, πρόσεξε.

> **Κλειδί**
>
> **Καλή αναζήτηση** σημαίνει λίγες, σωστά διαλεγμένες λέξεις, και τα σύμβολα
> `"…"`, `-` και `site:` όταν τα αποτελέσματα είναι πολλά ή άσχετα.
>
> **Αξιόπιστη πηγή** είναι αυτή που ξέρεις **ποιος** τη γράφει, **πότε** και
> **γιατί**, που λέει **από πού** το ξέρει, και που **επιβεβαιώνεται** από άλλες
> ανεξάρτητες πηγές. Το ότι μια σελίδα βγήκε πρώτη δεν λέει τίποτα από αυτά.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Σημάδι εμπιστοσύνης ή σημάδι προσοχής;*

## Το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο

Το **email** είναι από τις παλαιότερες υπηρεσίες του διαδικτύου, πολύ πιο παλιό
από τον ιστό. Το 1971 ο μηχανικός **Ρέι Τόμλινσον** έστειλε το πρώτο μήνυμα από
έναν υπολογιστή σε έναν άλλο μέσα από δίκτυο, και διάλεξε το σύμβολο **@** για να
χωρίσει το όνομα του χρήστη από τον υπολογιστή όπου βρισκόταν το γραμματοκιβώτιό
του. Έτσι γράφονται οι διευθύνσεις ως σήμερα:

```text
maria.papa@example.com
└───┬────┘ └────┬────┘
 όνομα       τομέας του
 χρήστη      παρόχου
```

Το @ διαβάζεται «άτ» ή, στα ελληνικά, «παπάκι». Δύο διευθύνσεις δεν μπορεί να
είναι ίδιες: στον ίδιο τομέα, κάθε όνομα χρήστη υπάρχει μία φορά.

### Τα πεδία ενός μηνύματος

| Πεδίο                 | Τι γράφεις                                                                   |
| --------------------- | ---------------------------------------------------------------------------- |
| **Προς** (To)         | αυτόν ή αυτούς που αφορά το μήνυμα                                           |
| **Κοιν.** (Cc)        | όποιον θέλεις να το δει, για να ενημερωθεί. **Όλοι βλέπουν** ποιος είναι εδώ |
| **Κρυφή κοιν.** (Bcc) | όποιον θέλεις να το πάρει **χωρίς** να φαίνεται η διεύθυνσή του στους άλλους |
| **Θέμα**              | σε λίγες λέξεις, τι αφορά το μήνυμα                                          |
| **Συνημμένο**         | ένα αρχείο που στέλνεις μαζί, π.χ. μια εργασία                               |

Όταν απαντάς, η **Απάντηση** πηγαίνει μόνο σε όποιον σου έγραψε. Η **Απάντηση
σε όλους** πηγαίνει σε όλους όσοι ήταν στο Προς και στο Κοιν. Η **Προώθηση**
στέλνει το μήνυμα σε κάποιον καινούργιο.

### Ένα σωστό email

- **Θέμα που λέει κάτι:** «Εργασία Πληροφορικής, ομάδα 3», όχι «γεια» ή κενό.
- **Προσφώνηση και υπογραφή:** «Καλησπέρα σας, κύριε Παππά» … «Μαρία Παπαδάκη, Α2».
- **Σύντομο και καθαρό κείμενο.** Όχι ολόκληρες προτάσεις με ΚΕΦΑΛΑΙΑ: στο
  διαδίκτυο διαβάζονται σαν φωνές.
- **Έλεγξε το συνημμένο** πριν πατήσεις «Αποστολή». Οι πάροχοι έχουν όριο στο
  μέγεθος των συνημμένων, συνήθως μερικές δεκάδες MB. Για μεγαλύτερο αρχείο στέλνεις σύνδεσμο.
- **Σκέψου πριν από την «Απάντηση σε όλους».** Χρειάζεται να το διαβάσουν όλοι;

> **Θυμήσου**
>
> Ένα email που σου ζητά κωδικό, στοιχεία κάρτας ή να «επιβεβαιώσεις» τον
> λογαριασμό σου πατώντας έναν σύνδεσμο είναι σχεδόν σίγουρα **ψάρεμα**. Τα
> σημάδια του και το πώς διαβάζεις το όνομα τομέα τα είδαμε στην ενότητα για την
> ασφάλεια στο διαδίκτυο.

## Το Διαδίκτυο των Πραγμάτων

Στο διαδίκτυο δεν συνδέονται μόνο υπολογιστές και κινητά. Ένα έξυπνο ρολόι
που μετρά τα βήματά σου, ένας θερμοστάτης που τον ανάβεις από το κινητό, μια
κάμερα ασφαλείας, ένας μετρητής ρεύματος που στέλνει μόνος του τις ενδείξεις,
αισθητήρες στα χωράφια που μετρούν την υγρασία του χώματος: όλα αυτά είναι
**πράγματα** με αισθητήρες, που ανταλλάσσουν δεδομένα μέσα από το διαδίκτυο.

Αυτό λέγεται **Διαδίκτυο των Πραγμάτων** (Internet of Things, **IoT**). Τον όρο
τον χρησιμοποίησε πρώτος, το 1999, ο Βρετανός **Κέβιν Άστον**, σε μια παρουσίαση
για ετικέτες που θα έλεγαν αυτόματα σε ένα κατάστημα τι έχει στα ράφια του.

Οι συσκευές IoT κάνουν τη ζωή πιο εύκολη, αλλά κάθε μία είναι **ακόμη ένας
υπολογιστής στο δίκτυο**, και θέλει την ίδια προσοχή:

- Άλλαξε τον **εργοστασιακό κωδικό** μόλις τη συνδέσεις. Πολλές πουλιούνται με κωδικούς όπως «admin».
- Κάνε τις **ενημερώσεις** που βγάζει ο κατασκευαστής, γιατί κλείνουν κενά ασφαλείας.
- Σκέψου **τι δεδομένα μαζεύει**. Μια κάμερα ή ένα ηχείο που ακούει βρίσκεται μέσα στο σπίτι σου.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Για μια εργασία θέλεις επίσημες πληροφορίες για τις «ανανεώσιμες πηγές ενέργειας» μόνο από ιστότοπους του ελληνικού δημοσίου, χωρίς σελίδες με προσφορές για φωτοβολταϊκά. Τι γράφεις στη μηχανή αναζήτησης;

1. Η φράση πρέπει να μείνει ολόκληρη, οπότε μπαίνει σε **εισαγωγικά**:
   `"ανανεώσιμες πηγές ενέργειας"`.
2. Θέλεις μόνο τομείς του δημοσίου, που τελειώνουν σε gov.gr: `site:gov.gr`.
3. Δεν θέλεις σελίδες που μιλούν για προσφορές: `-προσφορά`.
4. Όλα μαζί:
   ```text
   "ανανεώσιμες πηγές ενέργειας" site:gov.gr -προσφορά
   ```
   Αν βγουν λίγα αποτελέσματα, βγάζεις πρώτα το μείον. Αν βγουν πάρα πολλά,
   προσθέτεις μια λέξη που στενεύει το θέμα, π.χ. `αιολικά`.

### Παράδειγμα 2: Είσαι υπεύθυνος της ομάδας και θέλεις να στείλεις την τελική εργασία στην καθηγήτρια, να την έχουν και οι τρεις συμμαθητές σου, και να πάρει ένα αντίγραφο ένας φίλος σου από άλλο τμήμα χωρίς να φαίνεται η διεύθυνσή του στους άλλους. Πώς συμπληρώνεις το μήνυμα;

1. Το μήνυμα **αφορά** την καθηγήτρια, άρα αυτή μπαίνει στο **Προς**:
   `kathigitria@example.org`.
2. Οι συμμαθητές πρέπει να ενημερωθούν, και δεν πειράζει να φαίνεται ότι το
   πήραν: **Κοιν.**, με τις τρεις διευθύνσεις τους.
3. Ο φίλος δεν πρέπει να φαίνεται στους άλλους: **Κρυφή κοιν.**
4. **Θέμα:** «Εργασία Πληροφορικής, ομάδα 3». **Συνημμένο:** το αρχείο της
   εργασίας, που το ελέγχεις πριν το στείλεις. Στο κείμενο, προσφώνηση, μία δυο
   προτάσεις για το τι στέλνεις, και υπογραφή με ονόματα και τμήμα.

## Ερωτήσεις

1. Ποιο ερώτημα είναι το καλύτερο για να βρεις πόσο ψηλός είναι ο Όλυμπος;
   - Όλυμπος υψόμετρο
   - θα ήθελα να μάθω πόσο ψηλός είναι ο Όλυμπος παρακαλώ
   - Όλυμπος
   - "Όλυμπος" -υψόμετρο
2. Τι κάνει το ερώτημα «Μύκονος -ξενοδοχεία» σε μια μηχανή αναζήτησης;
   - Βγάζει σελίδες για τη Μύκονο χωρίς τη λέξη ξενοδοχεία
   - Βγάζει σελίδες με τη Μύκονο και με τη λέξη ξενοδοχεία
   - Βγάζει σελίδες μόνο από τον ιστότοπο ξενοδοχεία.gr
   - Βγάζει σελίδες με την ακριβή φράση Μύκονος ξενοδοχεία
3. Γιατί δεν πρέπει να εμπιστεύεσαι μια σελίδα μόνο επειδή βγήκε πρώτη στην αναζήτηση;
   - Η σειρά βγαίνει από κανόνες της μηχανής ή από πληρωμή, όχι από έλεγχο
   - Η μηχανή βάζει πάντα πρώτες τις σελίδες που έχουν λάθη ή ψέματα
   - Η πρώτη σελίδα είναι πάντα παλαιότερη από όλες τις υπόλοιπες
   - Οι μηχανές αναζήτησης δείχνουν τα αποτελέσματα με τυχαία σειρά
4. Βρήκες μια εντυπωσιακή πληροφορία σε έναν ιστότοπο. Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος να την ελέγξεις;
   - Την ψάχνεις σε δύο ακόμη ανεξάρτητες, αξιόπιστες πηγές
   - Κοιτάς πόσες φορές την έχουν μοιραστεί στα κοινωνικά δίκτυα
   - Ελέγχεις αν η σελίδα έχει όμορφη και επαγγελματική εμφάνιση
   - Ξαναφορτώνεις την ίδια σελίδα για να δεις αν λέει το ίδιο
5. Στη διεύθυνση nikos.k@example.net, τι δείχνει το κομμάτι μετά το @;
   - Τον τομέα του παρόχου που κρατά το γραμματοκιβώτιο
   - Το όνομα χρήστη που διάλεξε ο κάτοχος του λογαριασμού
   - Τη χώρα στην οποία μένει ο κάτοχος του λογαριασμού
   - Τον κωδικό πρόσβασης του λογαριασμού, σε κρυφή μορφή
6. Ο προπονητής στέλνει email στους γονείς 20 παιδιών και δεν θέλει να δει κανείς τις διευθύνσεις των άλλων. Πού τις βάζει;
   - Στο πεδίο Κρυφή κοιν.
   - Στο πεδίο Κοιν.
   - Στο πεδίο Προς
   - Στο πεδίο Θέμα
7. Η καθηγήτρια έστειλε ανακοίνωση σε όλο το τμήμα. Θέλεις να τη ρωτήσεις κάτι για τον βαθμό σου. Τι πατάς;
   - Απάντηση
   - Απάντηση σε όλους
   - Προώθηση
   - Κρυφή κοιν.
8. Ποιο από τα παρακάτω είναι παράδειγμα του Διαδικτύου των Πραγμάτων;
   - Θερμοστάτης που τον ρυθμίζεις από το κινητό
   - Αριθμομηχανή τσέπης χωρίς καμία σύνδεση ή κεραία
   - Ένα email με συνημμένη μια φωτογραφία
   - Ένα βιβλίο που διαβάζεις στη βιβλιοθήκη

## Ασκήσεις

1. Στη διεύθυνση eleni.m@example.org, ποιο είναι το όνομα χρήστη και ποιος ο τομέας;
2. Θέλεις συνταγές για μουσακά, αλλά χωρίς κιμά. Γράψε το ερώτημα για τη μηχανή αναζήτησης.
3. Στέλνεις πρόσκληση σε 15 συμμαθητές σου, και κανείς δεν πρέπει να βλέπει τις διευθύνσεις των άλλων. Στο Προς βάζεις τη δική σου διεύθυνση.
   α) Σε ποιο πεδίο βάζεις τις 15 διευθύνσεις;
   β) Ένας τους πατά «Απάντηση σε όλους». Ποιος παίρνει την απάντηση;
4. Μια σελίδα χωρίς ημερομηνία και χωρίς όνομα συντάκτη γράφει ότι ένα ρόφημα «σε ψηλώνει πέντε εκατοστά τον μήνα», χωρίς καμία παραπομπή, και δίπλα έχει κουμπί «Αγόρασε τώρα».
   α) Σε ποιες από τις πέντε ερωτήσεις αξιοπιστίας αποτυγχάνει η σελίδα;
   β) Η ίδια εταιρεία πουλά και μια έξυπνη κάμερα με κωδικό «admin». Τι κάνεις πρώτα μόλις τη συνδέσεις;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/gym-a/informatics/web-search-email
