# Διαχείριση αρχείων

> Φάκελοι, διαδρομές και επεκτάσεις: πού βρίσκεται κάθε αρχείο.

Πληροφορική, Α΄ Γυμνασίου. https://www.akademio.gr/el/gym-a/informatics/file-management

## Τι θα μάθεις

- Να περιγράφεις την ιεραρχική (δενδρική) οργάνωση αρχείων και φακέλων.
- Να διαβάζεις και να γράφεις τη διαδρομή ενός αρχείου.
- Να αναγνωρίζεις το είδος ενός αρχείου από την επέκτασή του.
- Να ξεχωρίζεις την αντιγραφή από τη μετακίνηση και να κρατάς αντίγραφα ασφαλείας.

## Πού το έβαλα;

Έχεις σώσει μια εργασία πριν από δύο εβδομάδες. Σήμερα πρέπει να την
παραδώσεις και δεν τη βρίσκεις. Είναι στις «Λήψεις»; Στην «Επιφάνεια
εργασίας»; Μήπως τη λέγανε «Έγγραφο1»;

Ο δίσκος ενός υπολογιστή μπορεί να έχει εκατοντάδες χιλιάδες αρχεία. Χωρίς
οργάνωση, η εύρεση ενός από αυτά μοιάζει με αναζήτηση βιβλίου σε βιβλιοθήκη
όπου όλα τα βιβλία είναι πεταμένα σε έναν σωρό. Γι' αυτό το λειτουργικό
σύστημα οργανώνει τα αρχεία σε **φακέλους**.

## Αρχεία και φάκελοι

Ένα **αρχείο** (file) είναι ένα σύνολο δεδομένων με **όνομα**, αποθηκευμένο σε
μια μονάδα αποθήκευσης: μια φωτογραφία, ένα τραγούδι, ένα έγγραφο, ένα
πρόγραμμα.

Ένας **φάκελος** (folder, ή **κατάλογος**, directory) είναι ένα «κουτί» που
περιέχει αρχεία, και μπορεί να περιέχει και **άλλους φακέλους**, τους
**υποφακέλους**.

Επειδή ένας φάκελος μπορεί να έχει μέσα φακέλους, που έχουν μέσα φακέλους, η
οργάνωση μοιάζει με **ανάποδο δέντρο**: στην κορυφή η ρίζα, από κάτω τα
κλαδιά, και στις άκρες τα αρχεία. Αυτή η οργάνωση λέγεται **ιεραρχική** ή
**δενδρική**.

```text
C:\
└── Users
    └── Maria
        ├── Documents
        │   └── Σχολείο
        │       ├── Ιστορία
        │       │   └── Πυραμίδες.docx
        │       └── Πληροφορική
        │           └── Υλικό.odt
        ├── Pictures
        │   └── Εκδρομή.jpg
        └── Music
```

Η κορυφή του δέντρου λέγεται **ριζικός φάκελος**. Στα Windows κάθε μονάδα έχει
το δικό της γράμμα: **C:** είναι συνήθως ο κύριος δίσκος, και ένα στικάκι
μπορεί να πάρει π.χ. το **E:**.

## Η διαδρομή

Για να περιγράψεις **ακριβώς** πού βρίσκεται ένα αρχείο, γράφεις τον δρόμο από
τη ρίζα ως αυτό: όλους τους φακέλους με τη σειρά, και στο τέλος το όνομα του
αρχείου. Αυτό λέγεται **διαδρομή** (path).

Στα Windows οι φάκελοι χωρίζονται με την ανάποδη κάθετο `\`:

```text
C:\Users\Maria\Documents\Σχολείο\Ιστορία\Πυραμίδες.docx
```

Στο Linux, στο macOS και στις διευθύνσεις του ιστού χρησιμοποιείται η κανονική
κάθετος `/`, και η ρίζα είναι απλώς `/`. Π.χ. στο Linux:

```text
/home/maria/Documents/Σχολείο/Ιστορία/Πυραμίδες.docx
```

> **Κλειδί**
>
> Τα αρχεία οργανώνονται σε **δέντρο** φακέλων. Η **διαδρομή** ενός αρχείου είναι
> ο δρόμος από τη ρίζα ως αυτό, φάκελο προς φάκελο.
>
> Δύο αρχεία μπορούν να έχουν **το ίδιο όνομα**, αρκεί να βρίσκονται σε
> **διαφορετικούς φακέλους**. Η πλήρης διαδρομή τους είναι πάντα διαφορετική.

## Όνομα και επέκταση

Το όνομα ενός αρχείου έχει συνήθως δύο μέρη, χωρισμένα με τελεία:

```text
Πυραμίδες.docx
└───┬───┘ └┬─┘
  όνομα   επέκταση
```

Η **επέκταση** λέει στο λειτουργικό **τι είδους αρχείο** είναι, και άρα **με
ποια εφαρμογή** να το ανοίξει.

| Επέκταση    | Είδος                                    | Ανοίγει π.χ. με              |
| ----------- | ---------------------------------------- | ---------------------------- |
| .txt        | απλό κείμενο, χωρίς μορφοποίηση          | Σημειωματάριο                |
| .docx, .odt | έγγραφο κειμένου                         | Word, LibreOffice Writer     |
| .pdf        | έγγραφο έτοιμο για ανάγνωση και εκτύπωση | φυλλομετρητή ή πρόγραμμα PDF |
| .jpg, .png  | εικόνα                                   | πρόγραμμα προβολής εικόνων   |
| .mp3        | ήχος                                     | πρόγραμμα αναπαραγωγής       |
| .mp4        | βίντεο                                   | πρόγραμμα αναπαραγωγής       |
| .zip        | συμπιεσμένος φάκελος με πολλά αρχεία     | το ίδιο το λειτουργικό       |
| .exe        | εκτελέσιμο πρόγραμμα των Windows         | τρέχει μόνο του              |
| .sb3        | έργο του Scratch 3                       | Scratch                      |

Τα Windows συχνά **κρύβουν** τις επεκτάσεις. Μπορείς να τις εμφανίσεις από την
Εξερεύνηση αρχείων, στο μενού **Προβολή** (στα Windows 11: Προβολή → Εμφάνιση),
με την επιλογή «Επεκτάσεις ονομάτων αρχείων».

> **Πρόσεχε**
>
> Αν μετονομάσεις το `εργασία.docx` σε `εργασία.pdf`, **δεν** το μετέτρεψες σε
> PDF. Τα δεδομένα μέσα έμειναν ίδια· άλλαξε μόνο η ετικέτα. Το αρχείο απλώς δεν
> θα ανοίγει πια σωστά. Για μετατροπή χρησιμοποιείς την εφαρμογή: π.χ. στον
> επεξεργαστή κειμένου, **Εξαγωγή ως PDF**.

### Κανόνες για τα ονόματα

- Στα Windows **δεν** επιτρέπονται στα ονόματα οι χαρακτήρες `\ / : * ? " < > |`.
- Δύο αρχεία στον **ίδιο** φάκελο δεν μπορούν να έχουν το ίδιο όνομα.
- Δώσε ονόματα που λένε τι είναι το αρχείο: `Ιστορία_Πυραμίδες_2026-10.docx` βρίσκεται πολύ πιο εύκολα από το `Έγγραφο1.docx`.

## Οι βασικές εργασίες

| Εργασία                      | Τι γίνεται                                            | Συντόμευση          |
| ---------------------------- | ----------------------------------------------------- | ------------------- |
| **Αντιγραφή** και επικόλληση | φτιάχνεται **δεύτερο** αρχείο· το αρχικό μένει        | Ctrl+C, μετά Ctrl+V |
| **Αποκοπή** και επικόλληση   | το αρχείο **μετακινείται**· υπάρχει μόνο στη νέα θέση | Ctrl+X, μετά Ctrl+V |
| **Μετονομασία**              | αλλάζει το όνομα, όχι το περιεχόμενο                  | F2                  |
| **Διαγραφή**                 | το αρχείο πάει στον **Κάδο Ανακύκλωσης**              | Delete              |

Ο **Κάδος Ανακύκλωσης** είναι μια δεύτερη ευκαιρία: από εκεί μπορείς να
**επαναφέρεις** ένα αρχείο. Όταν αδειάσεις τον κάδο, τα αρχεία χάνονται. Και
προσοχή: τα αρχεία που σβήνεις από ένα **στικάκι** συνήθως **δεν** περνούν από
τον κάδο.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Τι είδους αρχείο είναι;*

## Αντίγραφα ασφαλείας

Ένας δίσκος μπορεί να χαλάσει, ένα κινητό να χαθεί, ένα αρχείο να σβηστεί κατά
λάθος. Το μόνο που σε σώζει τότε είναι ένα **αντίγραφο ασφαλείας** (backup):
ένα δεύτερο αντίγραφο των σημαντικών αρχείων, σε **άλλη** μονάδα αποθήκευσης.

Ένας εύκολος κανόνας είναι ο **3-2-1**: **3** αντίγραφα των σημαντικών
δεδομένων (μαζί με το αρχικό), σε **2** διαφορετικά μέσα (π.χ. δίσκος και εξωτερικός δίσκος), από
τα οποία **1** μακριά από το σπίτι (π.χ. στο νέφος).

> **Θυμήσου**
>
> - **Αρχείο**: δεδομένα με όνομα. **Φάκελος**: περιέχει αρχεία και υποφακέλους. Η οργάνωση είναι **δενδρική**.
> - **Διαδρομή**: η θέση του αρχείου από τη ρίζα, π.χ. `C:\Users\Maria\Pictures\Εκδρομή.jpg`.
> - Η **επέκταση** (.docx, .jpg, .mp3…) λέει το είδος του αρχείου. Η μετονομασία της δεν μετατρέπει το αρχείο.
> - **Αντιγραφή**: δύο αρχεία. **Αποκοπή**: ένα αρχείο, σε νέα θέση.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Στο δέντρο της ενότητας, γράψε τη διαδρομή του αρχείου «Υλικό.odt». Μετά μετακινείς το αρχείο στον φάκελο «Pictures». Ποια είναι η νέα του διαδρομή;

1. Ξεκινάμε από τη ρίζα και κατεβαίνουμε, γράφοντας κάθε φάκελο με τη σειρά:
   C: → Users → Maria → Documents → Σχολείο → Πληροφορική.
2. Βάζουμε `\` ανάμεσα σε κάθε φάκελο και στο τέλος το όνομα του αρχείου:
   ```text
   C:\Users\Maria\Documents\Σχολείο\Πληροφορική\Υλικό.odt
   ```
3. Μετά τη μετακίνηση, το αρχείο βρίσκεται κατευθείαν μέσα στο «Pictures», που
   είναι υποφάκελος του «Maria»:
   ```text
   C:\Users\Maria\Pictures\Υλικό.odt
   ```
4. Το όνομα και το περιεχόμενο δεν άλλαξαν· άλλαξε μόνο η **διαδρομή**. Και αφού
   ήταν μετακίνηση και όχι αντιγραφή, στον φάκελο «Πληροφορική» δεν υπάρχει πια.

### Παράδειγμα 2: Ο φάκελος «Εργασίες» στον υπολογιστή σου έχει 12 αρχεία. Τα αντιγράφεις όλα σε ένα στικάκι, και μετά αποκόπτεις 5 από αυτά από το στικάκι και τα επικολλάς σε έναν φάκελο «Παλιά» στο ίδιο στικάκι. Πόσα αντίγραφα κάθε αρχείου υπάρχουν στο τέλος;

1. **Αντιγραφή** από τον υπολογιστή στο στικάκι: τα 12 αρχεία μένουν στον
   υπολογιστή και φτιάχνονται 12 νέα στο στικάκι. Κάθε αρχείο υπάρχει τώρα **δύο**
   φορές.
2. **Αποκοπή και επικόλληση** μέσα στο στικάκι: τα 5 αρχεία **μετακινούνται** στον
   φάκελο «Παλιά». Δεν φτιάχνεται νέο αντίγραφο.
3. Στο στικάκι: 7 αρχεία στη ρίζα του και 5 στο «Παλιά», σύνολο 12. Στον
   υπολογιστή: 12.
4. Κάθε αρχείο υπάρχει σε **δύο** αντίγραφα, ένα στον υπολογιστή και ένα στο
   στικάκι. Αυτό είναι ήδη ένα απλό αντίγραφο ασφαλείας: αν χαλάσει ο ένας δίσκος,
   τα αρχεία υπάρχουν στον άλλον.

## Ερωτήσεις

1. Τι μπορεί να περιέχει ένας **φάκελος**;
   - Αρχεία και άλλους φακέλους
   - Μόνο αρχεία
   - Μόνο αρχεία του ίδιου είδους
   - Μόνο προγράμματα
2. Στη διαδρομή C:\Users\Nikos\Music\Rock\song.mp3, σε ποιον φάκελο βρίσκεται **απευθείας** το αρχείο;
   - Στον φάκελο Rock
   - Στον φάκελο Music
   - Στη ρίζα C:
   - Στον φάκελο Nikos
3. Τι μας λέει η **επέκταση** ενός αρχείου, π.χ. το .mp4;
   - Τι είδους αρχείο είναι και με ποια εφαρμογή ανοίγει
   - Πόσο μεγάλο είναι το αρχείο και πόσο χώρο πιάνει
   - Σε ποιον φάκελο του δίσκου βρίσκεται το αρχείο
   - Πότε δημιουργήθηκε και πότε άλλαξε τελευταία φορά
4. Μετονομάζεις το φωτο.png σε φωτο.mp3. Τι έγινε;
   - Η εικόνα έμεινε ίδια, αλλά το λειτουργικό θα προσπαθεί να την ανοίξει σαν ήχο
   - Η εικόνα μετατράπηκε σε ήχο και τώρα μπορείς να την ακούσεις σε πρόγραμμα αναπαραγωγής
   - Το αρχείο διαγράφηκε
   - Το αρχείο μεγάλωσε, γιατί ο ήχος πιάνει περισσότερο χώρο
5. Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε **αντιγραφή** και **αποκοπή** (και επικόλληση);
   - Με την αντιγραφή το αρχικό αρχείο μένει, με την αποκοπή μετακινείται
   - Με την αποκοπή το αρχείο διαγράφεται οριστικά, χωρίς να περάσει από τον Κάδο
   - Δεν υπάρχει διαφορά, και οι δύο φτιάχνουν δεύτερο αντίγραφο
   - Η αντιγραφή γίνεται μόνο σε στικάκι, η αποκοπή μόνο στον ίδιο δίσκο
6. Μπορούν δύο αρχεία να λέγονται και τα δύο εργασία.docx;
   - Ναι, αν βρίσκονται σε διαφορετικούς φακέλους
   - Όχι, σε κανέναν υπολογιστή
   - Ναι, και στον ίδιο φάκελο
   - Μόνο αν έχουν ακριβώς το ίδιο περιεχόμενο μέσα τους
7. Ποιο όνομα αρχείου **δεν** επιτρέπεται στα Windows;
   - Τι έμαθα?.txt
   - Εργασία_2026.docx
   - Εκδρομή Δελφοί.jpg
   - σημειώσεις-1.txt
8. Διαγράφεις κατά λάθος μια φωτογραφία από τον δίσκο του υπολογιστή. Πού μπορείς να την ψάξεις;
   - Στον Κάδο Ανακύκλωσης
   - Πουθενά, έχει χαθεί οριστικά
   - Στη μνήμη RAM
   - Στον φάκελο Λήψεις
9. Ποιο από τα παρακάτω είναι **πραγματικό** αντίγραφο ασφαλείας για τις φωτογραφίες σου;
   - Ένα αντίγραφο σε εξωτερικό δίσκο που φυλάς χωριστά
   - Ένα δεύτερο αντίγραφο σε άλλο φάκελο του ίδιου δίσκου
   - Η μετονομασία τους με ημερομηνία
   - Η συμπίεσή τους σε ένα αρχείο .zip δίπλα στις φωτογραφίες
10. Πώς χωρίζονται οι φάκελοι σε μια διαδρομή του **Linux** ή του **macOS**;
   - Με την κάθετο /
   - Με την ανάποδη κάθετο \
   - Με τελεία
   - Με άνω και κάτω τελεία

## Ασκήσεις

1. Ποια είναι η επέκταση του αρχείου Εκδρομή.στους.Δελφούς.jpg, και τι είδους αρχείο είναι;
2. Το αρχείο Ποίημα.odt βρίσκεται στον φάκελο Νεοελληνικά, που είναι μέσα στον Σχολείο, που βρίσκεται στη ρίζα της μονάδας D:. Γράψε τη διαδρομή του στα Windows.
3. Ο φάκελος Α έχει 8 αρχεία και οι φάκελοι Β και Γ είναι άδειοι. Αντιγράφεις και τα 8 αρχεία από τον Α στον Β. Μετά αποκόπτεις 3 από αυτά από τον Β και τα επικολλάς στον Γ. Πόσα αρχεία έχει κάθε φάκελος;
4. Στον φορητό σου υπάρχει το αρχείο C:\Users\Eleni\Documents\Ιστορία\Αίγυπτος.docx. Κάνεις με τη σειρά: (1) το αντιγράφεις σε ένα στικάκι E:, μέσα στον φάκελο Σχολείο· (2) αποκόπτεις το αρχικό από τον φορητό και το επικολλάς στον φάκελο Desktop, που είναι μέσα στον Eleni· (3) σβήνεις το αρχείο από το στικάκι.
   α) Ποια είναι η διαδρομή του αρχείου στον φορητό μετά το βήμα 2;
   β) Πόσα αντίτυπα του αρχείου υπάρχουν συνολικά μετά το βήμα 2;
   γ) Μετά το βήμα 3, μπορείς να επαναφέρεις το αρχείο του στικακιού από τον Κάδο Ανακύκλωσης;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/gym-a/informatics/file-management
