# Ενσωματωμένες συναρτήσεις και δομή προγράμματος

> input, print, int, float, abs, pow, divmod, και πώς γράφεται ένα καθαρό πρόγραμμα.

Προγραμματισμός Υπολογιστών, Γ΄ ΕΠΑΛ. https://www.akademio.gr/el/epal-c/programming/builtins-program-structure

## Τι θα μάθεις

- Να διαβάζεις κείμενο με τη raw_input και αριθμούς με την input, και να εμφανίζεις τιμές με την print.
- Να χρησιμοποιείς τις ενσωματωμένες συναρτήσεις int, float, str, abs, round, len, pow και divmod και να προβλέπεις τι επιστρέφουν.
- Να καλείς μια συνάρτηση βιβλιοθήκης με import και συμβολισμό με τελεία, όπως η math.sqrt.
- Να γράφεις ένα πρόγραμμα με τίτλο σε σχόλιο, σχόλια όπου βοηθούν και ονόματα μεταβλητών που λένε τι κρατούν.

Ο κώδικας γράφεται όπως στο βιβλίο και στις εξετάσεις, σε Python 2.7: `print x`, `print a, b`, `input` για αριθμό και `raw_input` για κείμενο.

> **Στον υπολογιστή σου, με Python 3**
>
> Η `print` θέλει παρενθέσεις: `print(x)`. Η `raw_input` δεν υπάρχει· η `input` επιστρέφει πάντα κείμενο, οπότε αριθμό διαβάζεις με `int(input(...))` ή `float(input(...))`. Η `round` επιστρέφει ακέραιο, και στη μέση πηγαίνει στον άρτιο: `round(2.5)` δίνει `2`.

## Έτοιμες συναρτήσεις

Μια **ενσωματωμένη συνάρτηση** είναι έτοιμη μέσα στη γλώσσα: δεν τη γράφεις, την **καλείς**. Γράφεις το όνομά της και, σε παρενθέσεις, τις τιμές που της δίνεις, τα **ορίσματα**. Η συνάρτηση κάνει τη δουλειά της και **επιστρέφει** μια τιμή, που μπορείς να την εκχωρήσεις σε μεταβλητή ή να τη βάλεις μέσα σε έκφραση.

```python
x = abs(-45)
y = abs(-45) + 5
print x, y
```

Εδώ η `abs` επιστρέφει $45$, η `x` παίρνει $45$, η `y` παίρνει $50$, και εμφανίζεται `45 50`.

## Είσοδος και έξοδος

Η εντολή `print` εμφανίζει ό,τι γράφεις δίπλα της και αλλάζει γραμμή. Με κόμμα εμφανίζει πολλές τιμές στην ίδια γραμμή, με ένα κενό ανάμεσα, και ανακατεύει άφοβα κείμενο και αριθμούς: `print 'Μαθητές:', 23` εμφανίζει `Μαθητές: 23`.

Για να διαβάσεις μια τιμή από το πληκτρολόγιο υπάρχουν δύο συναρτήσεις. Και οι δύο εμφανίζουν ένα μήνυμα, περιμένουν τον χρήστη να γράψει κάτι και να πατήσει Enter, και επιστρέφουν ό,τι έγραψε.

| Συνάρτηση             | Τι επιστρέφει                          | Για                  | Παράδειγμα                     |
| --------------------- | -------------------------------------- | -------------------- | ------------------------------ |
| `raw_input('μήνυμα')` | πάντα **συμβολοσειρά**                 | κείμενο: όνομα, πόλη | `onoma = raw_input('Όνομα: ')` |
| `input('μήνυμα')`     | την **τιμή** που γράφτηκε, π.χ. αριθμό | αριθμούς             | `vathmos = input('Βαθμός: ')`  |

> **Κλειδί**
>
> **Κείμενο με `raw_input`, αριθμό με `input`.** Αν ο χρήστης γράψει `34`, η `raw_input` δίνει τη συμβολοσειρά `'34'`, ενώ η `input` δίνει τον αριθμό $34$. Με τη συμβολοσειρά δεν γίνονται πράξεις· τη μετατρέπεις πρώτα, με `int(...)` ή `float(...)`.

```python
x = raw_input('Δώσε έναν αριθμό: ')
y = int(x)
print x * 2
print y * 2
```

Με είσοδο `34`, η πρώτη `print` βγάζει `3434`: το `*` σε συμβολοσειρά την επαναλαμβάνει. Η δεύτερη βγάζει $68$, γιατί η `y` είναι ακέραιος.

Η `input` υπολογίζει ό,τι γράψει ο χρήστης. Γι' αυτό ένα όνομα δεν διαβάζεται με `input`: το `Kostas` το παίρνει για όνομα μεταβλητής και σταματά με σφάλμα.

> **Πρόσεχε**
>
> **Συμβολοσειρά και αριθμός δεν προστίθενται.** Το `raw_input('Αριθμός: ') + 3` σταματά με `TypeError`, γιατί η Python δεν ενώνει κείμενο με ακέραιο. Και η `int` δεν διαβάζει κείμενο με τελεία: το `int('2345.10')` σταματά με `ValueError`. Το `int(input(...))` όμως, με είσοδο `2345.10`, δίνει $2345$, γιατί η `input` έχει ήδη επιστρέψει τον αριθμό $2345{,}1$.

## Μετατροπή τύπων: int, float, str

| Συνάρτηση  | Τι κάνει                                     | Παράδειγμα   | Επιστρέφει |
| ---------- | -------------------------------------------- | ------------ | ---------- |
| `int(x)`   | ακέραιος· από δεκαδικό **κόβει** τα δεκαδικά | `int(5.678)` | `5`        |
| `float(x)` | αριθμός κινητής υποδιαστολής                 | `float(10)`  | `10.0`     |
| `str(x)`   | συμβολοσειρά                                 | `str(5.678)` | `'5.678'`  |

Η `int` δεν στρογγυλεύει, κόβει: το `int(5.9)` είναι $5$ και το `int(-5.9)` είναι $-5$. Η `str` χρειάζεται όταν θέλεις να **κολλήσεις** έναν αριθμό σε κείμενο με το `+`: το `'Τάξη ' + str(3)` δίνει `'Τάξη 3'`. Με κόμμα στην `print` δεν χρειάζεται.

## Αριθμητικές συναρτήσεις

| Συνάρτηση      | Τι επιστρέφει                            | Παράδειγμα          | Αποτέλεσμα |
| -------------- | ---------------------------------------- | ------------------- | ---------- |
| `abs(x)`       | την απόλυτη τιμή                         | `abs(-45)`          | `45`       |
| `round(x)`     | τον πλησιέστερο ακέραιο, **ως δεκαδικό** | `round(7.85)`       | `8.0`      |
| `round(x, n)`  | στρογγυλεμένο σε `n` δεκαδικά            | `round(3.14159, 2)` | `3.14`     |
| `pow(a, b)`    | το `a` υψωμένο στο `b`, όπως το `a ** b` | `pow(2, 3)`         | `8`        |
| `divmod(x, y)` | ακέραιο πηλίκο και υπόλοιπο μαζί         | `divmod(10, 3)`     | `(3, 1)`   |
| `len(s)`       | το μήκος μιας συμβολοσειράς              | `len('Python')`     | `6`        |

Η `round` επιστρέφει πάντα δεκαδικό: `print round(7.85)` εμφανίζει `8.0`, όχι `8`. Όταν ο αριθμός είναι ακριβώς στη μέση, πηγαίνει μακριά από το μηδέν: `round(2.5)` δίνει `3.0`. Η `divmod(x, y)` δίνει ό,τι και τα `x // y` και `x % y` μαζί, σε ένα ζευγάρι.

## Βιβλιοθήκες: import

Πέρα από τις ενσωματωμένες, η Python έχει **βιβλιοθήκες** (αρθρώματα, modules): αρχεία με συλλογές σχετικών συναρτήσεων. Μια βιβλιοθήκη **εισάγεται** πρώτα με την εντολή `import`, συνήθως στην αρχή του προγράμματος. Μετά, κάθε συνάρτησή της καλείται με το όνομα της βιβλιοθήκης, μια τελεία και το όνομα της συνάρτησης. Αυτός είναι ο **συμβολισμός με τελεία** (dot notation).

```python
import math
riza = math.sqrt(16)
print riza
print math.pi
```

Εμφανίζει `4.0` και `3.14159265359`. Η `math.sqrt` επιστρέφει πάντα δεκαδικό, ακόμα κι όταν η ρίζα είναι ακέραια. Χωρίς το `import math`, το `math.sqrt(16)` σταματά με `NameError`.

## Δομή προγράμματος και καλές πρακτικές

Ο υπολογιστής εκτελεί και ένα πρόγραμμα γραμμένο άσχημα. Οι άνθρωποι όμως πρέπει να το διαβάσουν, να το διορθώσουν και να το αλλάξουν. Γι' αυτό τηρείς μερικές συμβάσεις:

- **Τίτλος σε σχόλιο** στην πρώτη γραμμή. Ένα **σχόλιο** ξεκινά με `#`, και ό,τι είναι δεξιά του το αγνοεί ο διερμηνευτής. Μπορεί να πιάνει όλη τη γραμμή ή να μπαίνει μετά από μια εντολή.
- **Επεξηγηματικά σχόλια** όπου βοηθούν: τι κάνει το πρόγραμμα, τι κρατά μια μεταβλητή, πώς δουλεύει ένα δύσκολο κομμάτι.
- **Ονόματα μεταβλητών** που λένε τι κρατούν: `teliki_timi` αντί για `x`.
- **Προσοχή στα κενά** στην αρχή της γραμμής. Η Python ορίζει με αυτά τις ομάδες εντολών, όπως θα δεις στο `if`. Μια εντολή με περιττή εσοχή σταματά με `IndentationError`.
- **Τα ίδια εισαγωγικά** στις δύο άκρες μιας συμβολοσειράς: `'...'` ή `"..."`, όχι ανακατεμένα.
- **Οι κατάλληλοι τελεστές**: `//` για ακέραιο πηλίκο, `%` για υπόλοιπο, `/` με έναν τουλάχιστον δεκαδικό όταν θέλεις δεκαδικό αποτέλεσμα.

Ένα απλό πρόγραμμα έχει συνήθως τρία μέρη, με αυτή τη σειρά: **είσοδος** των δεδομένων, **επεξεργασία** τους, **έξοδος** των αποτελεσμάτων.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Τι θα εμφανίσει το παρακάτω τμήμα προγράμματος; a = 7.85, b = int(a), c = round(a), d = abs(b - 10), και μετά print b, c, d, print str(b) + str(c), print len(str(a)).

1. **Οι τρεις μεταβλητές.** Η `int(7.85)` κόβει τα δεκαδικά: `b = 7`. Η `round(7.85)` πηγαίνει στον πλησιέστερο ακέραιο, αλλά τον επιστρέφει ως δεκαδικό: `c = 8.0`. Η `abs(7 - 10)` είναι η απόλυτη τιμή του $-3$: `d = 3`. Η πρώτη γραμμή είναι `7 8.0 3`.
2. **Η ένωση.** Οι `str(b)` και `str(c)` είναι οι συμβολοσειρές `'7'` και `'8.0'`. Το `+` τις **ενώνει**, δεν τις προσθέτει: `78.0`, όχι $15$.
3. **Το μήκος.** Η `str(7.85)` είναι η συμβολοσειρά `'7.85'`, με τέσσερις χαρακτήρες: τρία ψηφία και την τελεία. Η τρίτη γραμμή είναι `4`.
4. **Απάντηση:** `7 8.0 3`, μετά `78.0`, μετά `4`. Η παγίδα είναι η `round`: όποιος γράψει `8` αντί για `8.0` χάνει και τη δεύτερη γραμμή.

### Παράδειγμα 2: Να γράψετε πρόγραμμα σε Python που να διαβάζει τη διάρκεια ενός αγώνα σε δευτερόλεπτα (ακέραιο) και να εμφανίζει πόσες ώρες, λεπτά και δευτερόλεπτα είναι.

1. **Είσοδος:** η διάρκεια είναι αριθμός, άρα `input`.
2. **Επεξεργασία:** μία ώρα έχει $3600$ δευτερόλεπτα. Οι ώρες είναι το ακέραιο πηλίκο `sec // 3600`. Ό,τι περισσεύει, `sec % 3600`, το χωρίζεις πάλι: λεπτά το πηλίκο με το $60$, δευτερόλεπτα το υπόλοιπο.
3. ```python
   # Μετατροπή δευτερολέπτων σε ώρες, λεπτά, δευτερόλεπτα
   sec = input('Διάρκεια σε δευτερόλεπτα: ')
   ores = sec // 3600
   ypoloipo = sec % 3600      # δευτερόλεπτα πέρα από τις ώρες
   lepta = ypoloipo // 60
   deyterolepta = ypoloipo % 60
   print ores, 'ώρες,', lepta, 'λεπτά,', deyterolepta, 'δευτερόλεπτα'
   ```
4. Ο runner εδώ τυπώνει κάθε τιμή χωριστά. Το `print(...)` με ένα όρισμα δουλεύει ίδια και στις δύο εκδόσεις.

   *Διαδραστικό στη σελίδα: Δευτερόλεπτα σε ώρες, λεπτά, δευτερόλεπτα*
5. **Έλεγχος:** $2 \cdot 3600 + 3 \cdot 60 + 4 = 7384$. Το πρόγραμμα εμφανίζει `2 ώρες, 3 λεπτά, 4 δευτερόλεπτα`. Με τη `divmod` το ίδιο γράφεται `ores, ypoloipo = divmod(sec, 3600)` και `lepta, deyterolepta = divmod(ypoloipo, 60)`.

### Παράδειγμα 3: Το πρόγραμμα x = input(), y = x \* 0.24, print x + y δουλεύει, αλλά δεν λέει τι κάνει. Ξαναγράψ' το με τις καλές πρακτικές.

1. **Τι κάνει:** διαβάζει μια καθαρή τιμή, βρίσκει τον ΦΠΑ $24\%$ και εμφανίζει την τελική τιμή. Αυτό γίνεται ο τίτλος, σε σχόλιο.
2. **Ονόματα και μηνύματα:** `kathari`, `fpa`, `teliki` αντί για `x` και `y`. Η `input` παίρνει μήνυμα, ώστε ο χρήστης να ξέρει τι να γράψει. Το ποσό στρογγυλεύεται σε δύο δεκαδικά, γιατί είναι ευρώ.
3. ```python
   # Τελική τιμή προϊόντος με ΦΠΑ 24%
   kathari = input('Καθαρή τιμή σε ευρώ: ')
   fpa = kathari * 0.24          # ο ΦΠΑ σε ευρώ
   teliki = kathari + fpa
   print 'Τελική τιμή:', round(teliki, 2), 'ευρώ'
   ```
   Με είσοδο `19.99` εμφανίζει `Τελική τιμή: 24.79 ευρώ`.
4. **Ίδιο αποτέλεσμα, άλλο πρόγραμμα:** ο υπολογιστής κάνει τις ίδιες πράξεις. Η διαφορά είναι ότι τώρα όποιος το ανοίξει σε έναν χρόνο ξέρει αμέσως τι κάνει και πού να το αλλάξει αν αλλάξει ο ΦΠΑ.

> **Θυμήσου**
>
> - `raw_input` για κείμενο, `input` για αριθμό· `print a, b` με κενό ανάμεσα.
> - Η `int` κόβει τα δεκαδικά, η `round` στρογγυλεύει και επιστρέφει δεκαδικό.
> - `abs`, `pow`, `divmod`, `len`, `str`: έτοιμες, καλούνται με ορίσματα σε παρενθέσεις.
> - Βιβλιοθήκη: πρώτα `import math`, μετά `math.sqrt(...)`.
> - Τίτλος σε σχόλιο `#`, ονόματα με νόημα, σωστές εσοχές.

## Ερωτήσεις

1. Τι τύπου τιμή επιστρέφει η raw_input(), όταν ο χρήστης πληκτρολογεί 25;
   - συμβολοσειρά (str)
   - ακέραιο (int)
   - δεκαδικό (float)
   - αριθμό ή κείμενο, ανάλογα με την είσοδο
2. Τι εμφανίζει η εντολή print int(-5.9);
   - -5
   - -6
   - -5.9
   - 5
3. Ο χρήστης δίνει 12 στο x = raw_input('Αριθμός: '). Τι εμφανίζει μετά η print x + x;
   - 1212
   - 24
   - 12 12
   - TypeError
4. Τι εμφανίζει η εντολή print round(7.6);
   - 8.0
   - 8
   - 7
   - 7.0
5. Τι επιστρέφει η divmod(17, 5);
   - (3, 2)
   - (2, 3)
   - 3.4
   - (3, 4)
6. Ποια εντολή διαβάζει σωστά το όνομα ενός μαθητή στη μεταβλητή onoma;
   - onoma = raw_input('Όνομα: ')
   - onoma = input('Όνομα: ')
   - onoma = int(raw_input('Όνομα: '))
   - raw_input('Όνομα: ') = onoma
7. Ένα πρόγραμμα καλεί τη math.sqrt(2). Τι πρέπει να υπάρχει πριν από αυτή την κλήση;
   - η εντολή import math
   - τίποτα, γιατί η sqrt είναι ενσωματωμένη
   - η εντολή math = sqrt
   - μια εντολή print math
8. Σωστό ή λάθος: ό,τι γράφεται δεξιά από το σύμβολο # σε μια γραμμή το αγνοεί ο διερμηνευτής.
   - Σωστό
   - Λάθος, γιατί το # μπαίνει μόνο στην αρχή
   - Λάθος, γιατί τα σχόλια εμφανίζονται στην οθόνη
   - Λάθος, γιατί εκτελείται σαν κανονική εντολή
9. Τι συμβαίνει όταν εκτελείται η int('3.5');
   - σταματά με ValueError
   - επιστρέφει 3
   - επιστρέφει 4
   - επιστρέφει τον δεκαδικό 3.5
10. Τι συμβαίνει με την εντολή print 'Τάξη ' + 3;
   - σταματά με TypeError
   - εμφανίζει Τάξη 3
   - εμφανίζει Τάξη Τάξη Τάξη
   - εμφανίζει Τάξη3

## Ασκήσεις

1. Τι επιστρέφει η `int(9.99)`;
2. Τι εμφανίζει το τμήμα `a = '4'; b = int(a) * 3; print a * 3, b`;
3. Γράψε τις δύο εντολές που διαβάζουν από το πληκτρολόγιο το επώνυμο ενός μαθητή στη μεταβλητή `eponymo` και την ηλικία του, ως αριθμό, στη μεταβλητή `ilikia`.
4. Ένα πρόγραμμα διαβάζει ένα ποσό σε λεπτά του ευρώ, ως ακέραιο, στη μεταβλητή `poso`, και πρέπει να το εμφανίσει ως ευρώ και λεπτά. Ο χρήστης δίνει `1375`.
   α) Ποια έκφραση δίνει τα ολόκληρα ευρώ;
   β) Τι εμφανίζει η `print divmod(poso, 100)`;
5. Τι εμφανίζει το τμήμα `a = '2.75'; b = float(a) * 2; c = int(b); print len(a) + c, str(c) + a`;
6. Η `x` είναι θετικός δεκαδικός αριθμός. Γράψε μια έκφραση **χωρίς** τη `round`, μόνο με την `int` και μία πρόσθεση, που δίνει τον πλησιέστερο ακέραιο στη `x`: για `7.85` να δίνει `8`, για `7.3` να δίνει `7`.

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/epal-c/programming/builtins-program-structure
