# Η περιληπτική απόδοση

> Το πρώτο ζητούμενο των εξετάσεων, βήμα βήμα, στις λέξεις που ζητούν.

Νέα Ελληνικά, Γ΄ ΕΠΑΛ. https://www.akademio.gr/el/epal-c/language/exam-summary

## Τι θα μάθεις

- Να διαβάζεις την εκφώνηση της περιληπτικής απόδοσης και να ξεχωρίζεις τι ζητά: όλο το κείμενο ή ένα μέρος του, πόσες λέξεις, σε ποιο επικοινωνιακό πλαίσιο.
- Να εντοπίζεις στο κείμενο μόνο όσα απαντούν στο ζητούμενο και να τα οργανώνεις με πλαγιότιτλους.
- Να πυκνώνεις και να παραφράζεις: γενίκευση, ονοματοποίηση, συνώνυμα, ρήματα λεκτικών πράξεων.
- Να γράφεις ενιαίο κείμενο με συνοχή μέσα στο όριο των λέξεων, χωρίς σχόλια και χωρίς αντιγραφή.

## Το πρώτο θέμα των εξετάσεων

Η πρώτη δραστηριότητα του μη λογοτεχνικού κειμένου ζητά σχεδόν πάντα μια
**περιληπτική απόδοση**: να πεις με λίγες λέξεις τι λέει το κείμενο, **όλο
ή ένα μέρος του**. Η ύλη των εξετάσεων το λέει έτσι: αποδίδεις «περιληπτικά
το νόημα του κειμένου, εν μέρει ή στο σύνολό του, λαμβάνοντας υπόψη
συγκεκριμένο επικοινωνιακό πλαίσιο».

Στην πράξη η εκφώνηση έχει τρεις μορφές:

- **Όλο το κείμενο**: «Να αποδώσεις περιληπτικά το κείμενο σε 80-100 λέξεις.»
- **Ένα μέρος**: «Να παρουσιάσεις τις αιτίες που αναφέρει ο συγγραφέας…»,
  «Ποιες δύο αρχές θεωρεί ο ομιλητής πιο επίκαιρες;»
- **Με πλαίσιο**: «Σε μια συζήτηση στην τάξη, να παρουσιάσεις στους
  συμμαθητές σου…» ή «Γράφεις σε έναν φίλο σου τι διάβασες για…».

> **Κλειδί**
>
> Η περιληπτική απόδοση **απαντά στο ερώτημα της εκφώνησης**, και τίποτα
> άλλο. Αφού διαβάσεις το κείμενο για να το καταλάβεις, το ξαναδιαβάζεις με
> ένα φίλτρο: **τι από αυτά απαντά στο ζητούμενο;** Ό,τι δεν απαντά, δεν
> μπαίνει, όσο καλό κι αν είναι.

## Πώς βαθμολογείται

Οι οδηγίες δίνουν στους βαθμολογητές τρία κριτήρια, που μαζί κάνουν 15
μονάδες:

| Κριτήριο        | Μονάδες | Τι ελέγχεται                                                                         |
| --------------- | ------- | ------------------------------------------------------------------------------------ |
| **Περιεχόμενο** | 6       | όλες οι πτυχές του ζητούμενου, οι απόψεις του συγγραφέα, τήρηση του ορίου των λέξεων |
| **Οργάνωση**    | 5       | πύκνωση και παράφραση (όχι αντιγραφή), συνοχή και συνεκτικότητα                      |
| **Γλώσσα**      | 4       | σωστή σύνταξη, ακρίβεια, κατάλληλο λεξιλόγιο                                         |

Δες τη μέση γραμμή. Αν μεταφέρεις αυτούσια κομμάτια του κειμένου, χάνεις
μονάδες στην **οργάνωση**, ακόμα κι αν το περιεχόμενο είναι σωστό.

## Η μέθοδος σε πέντε βήματα

1. **Διάβασε την εκφώνηση.** Υπογράμμισε: τι ζητά (όλο ή μέρος;), πόσες
   λέξεις, ποιος είναι ο δέκτης.
2. **Διάβασε το κείμενο μία φορά ολόκληρο**, για να καταλάβεις το θέμα και
   τη θέση. Μετά ξαναδιάβασε με το φίλτρο της εκφώνησης.
3. **Πλαγιότιτλοι** για τα σημεία που κρατάς. Η σειρά τους είναι ο σκελετός.
4. **Πύκνωσε και παράφρασε**: αντί για τρία παραδείγματα, μια γενική λέξη·
   αντί για μια ολόκληρη πρόταση, ένα ουσιαστικό («επειδή οι μισθοί είναι
   χαμηλοί» → «οι χαμηλοί μισθοί»)· συνώνυμα στη θέση των λέξεων του
   κειμένου.
5. **Γράψε ένα ενιαίο κείμενο** σε γ΄ πρόσωπο, με ρήματα λεκτικών πράξεων
   και διαρθρωτικές λέξεις. Μέτρησε τις λέξεις.

**Ρήματα λεκτικών πράξεων**, για να δείχνεις τι κάνει ο συγγραφέας:
υποστηρίζει, διαπιστώνει, επισημαίνει, εξηγεί, αιτιολογεί, προσθέτει,
αντικρούει, παραδέχεται, προτείνει, καταλήγει.

## Ένα κείμενο για περιληπτική απόδοση

Άρθρο σε περιοδικό για την αγορά εργασίας (περίπου 170 λέξεις· στις εξετάσεις το κείμενο είναι συνήθως πολύ μεγαλύτερο).

> **Πού χάθηκαν οι τεχνίτες;**
>
> (1) Ρωτήστε όποιον έψαξε υδραυλικό τον Αύγουστο. Θα σας πει ότι περίμενε
> μέρες, ή ότι πλήρωσε όσο δεν περίμενε. Η χώρα έχει πτυχιούχους σε κάθε
> ειδικότητα γραφείου, αλλά λείπουν ηλεκτρολόγοι, ψυκτικοί, συγκολλητές,
> μάγειρες.
>
> (2) Η πρώτη αιτία είναι η εικόνα. Για δεκαετίες οι γονείς έλεγαν στα
> παιδιά τους «διάβασε, για να μη γίνεις μάστορας». Το χέρι που δουλεύει
> θεωρήθηκε κατώτερο από το χέρι που γράφει. Έτσι πολλοί νέοι διάλεξαν
> σχολή όχι επειδή τους άρεσε, αλλά επειδή «έτσι έπρεπε».
>
> (3) Η δεύτερη αιτία είναι οι συνθήκες. Σε αρκετές επιχειρήσεις ο νέος
> τεχνίτης δουλεύει χωρίς σταθερό ωράριο, με μισθό που δεν αντιστοιχεί στην
> κούραση και, συχνά, χωρίς ασφάλιση. Όποιος το ζήσει μία φορά, φεύγει.
>
> (4) Η κατάσταση όμως αλλάζει. Ένας καλός τεχνίτης σήμερα κερδίζει
> περισσότερα από πολλούς υπαλλήλους, και οι νέες τεχνολογίες (φωτοβολταϊκά,
> ηλεκτρικά αυτοκίνητα, έξυπνα σπίτια) θέλουν ανθρώπους που ξέρουν και να
> σκέφτονται και να βιδώνουν.
>
> (5) Για να γυρίσουν οι νέοι στα τεχνικά επαγγέλματα, δεν αρκούν οι
> διαφημίσεις. Χρειάζονται σωστά εξοπλισμένα εργαστήρια στα σχολεία,
> αξιοπρεπείς όροι εργασίας και, πάνω απ' όλα, σεβασμός για τη δουλειά των
> χεριών.

*Κείμενο γραμμένο για το μάθημα.*

| § | Πλαγιότιτλος                                          |
| - | ----------------------------------------------------- |
| 1 | Η έλλειψη τεχνιτών στην καθημερινότητα                |
| 2 | Η υποτίμηση της χειρωνακτικής εργασίας ως πρώτη αιτία |
| 3 | Οι κακές συνθήκες εργασίας ως δεύτερη αιτία           |
| 4 | Οι νέες προοπτικές των τεχνικών επαγγελμάτων          |
| 5 | Οι προϋποθέσεις για την επιστροφή των νέων            |

*Διαδραστικό στη σελίδα: Μπαίνει στην περίληψη;*

> **Θυμήσου**
>
> - Η περιληπτική απόδοση **απαντά στην εκφώνηση**: όλο ή μέρος, όριο λέξεων,
>   δέκτης.
> - **Κρατάς** θέσεις, αιτίες, συνέπειες, προτάσεις· **αφήνεις** παραδείγματα,
>   απαριθμήσεις, ευθύ λόγο, εικόνες.
> - **Πυκνώνεις**: γενίκευση, ονοματοποίηση, συνώνυμα.
> - **Γράφεις** ενιαίο κείμενο, γ΄ πρόσωπο, ρήματα λεκτικών πράξεων, χωρίς δικά
>   σου σχόλια.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Να αποδώσεις περιληπτικά το άρθρο «Πού χάθηκαν οι τεχνίτες;» σε 60-70 λέξεις. (μονάδες 15)

1. **Εκφώνηση**: όλο το κείμενο, 60-70 λέξεις, χωρίς ειδικό πλαίσιο. Σκελετός
   οι πέντε πλαγιότιτλοι: έλλειψη, δύο αιτίες, αλλαγή, προτάσεις.
2. **Κείμενο** (62 λέξεις):

   Ο αρθρογράφος **διαπιστώνει** ότι λείπουν τεχνίτες, παρά τους πολλούς
   πτυχιούχους γραφείου. Το **αποδίδει** στην υποτίμηση της χειρωνακτικής
   εργασίας, που έστρεψε τους νέους σε σπουδές χωρίς κλίση, και στις κακές
   συνθήκες εργασίας. **Επισημαίνει** ωστόσο ότι τα τεχνικά επαγγέλματα
   αμείβονται πλέον καλά και τα χρειάζονται οι νέες τεχνολογίες. **Καταλήγει**
   ότι απαιτούνται σύγχρονα σχολικά εργαστήρια, αξιοπρεπείς όροι εργασίας και
   σεβασμός για τη δουλειά των χεριών.
3. **Έλεγχος**: ο υδραυλικός, ο ευθύς λόγος και η απαρίθμηση έφυγαν· οι πέντε
   ενότητες είναι όλες εκεί, με τη σειρά τους· τα ρήματα λεκτικών πράξεων και το
   «ωστόσο» δείχνουν την πορεία της σκέψης.

### Παράδειγμα 2: Σε μια συζήτηση στην τάξη για την επιλογή επαγγέλματος, να παρουσιάσεις στους συμμαθητές σου τις δύο αιτίες στις οποίες ο αρθρογράφος αποδίδει την έλλειψη τεχνιτών (50-60 λέξεις). (μονάδες 10)

1. **Φίλτρο**: μόνο οι αιτίες, άρα μόνο §2 και §3. Η αλλαγή της §4 και οι
   προτάσεις της §5 δεν μπαίνουν. **Πλαίσιο**: μιλάω σε συμμαθητές, οπότε
   μπορώ να ξεκινήσω πιο άμεσα, αλλά το ύφος μένει σοβαρό και στο γ΄ πρόσωπο για
   τον συγγραφέα.
2. **Κείμενο** (52 λέξεις):

   Στο άρθρο που διάβασα, ο αρθρογράφος εξηγεί ότι οι τεχνίτες λιγοστεύουν για
   δύο λόγους. Πρώτα, επειδή η κοινωνία υποτίμησε για χρόνια τη χειρωνακτική
   εργασία, και πολλοί νέοι διάλεξαν σπουδές χωρίς να τους ενδιαφέρουν.
   Δεύτερον, επειδή οι συνθήκες στα τεχνικά επαγγέλματα συχνά είναι κακές:
   ασταθές ωράριο, χαμηλός μισθός, ακόμα και εργασία χωρίς ασφάλιση.

> **Πρόσεχε**
>
> - **Εκτός ορίου.** Ούτε πολύ κάτω ούτε πολύ πάνω από τις λέξεις που ζητούν·
>   το όριο είναι κριτήριο περιεχομένου.
> - **Αντιγραφή.** Φράσεις του κειμένου στη σειρά, κολλημένες μεταξύ τους,
>   κοστίζουν στην οργάνωση. Αλλάζεις λέξεις και σύνταξη.
> - **Δικό σου σχόλιο.** «Συμφωνώ με τον συγγραφέα» δεν έχει θέση εδώ· η γνώμη
>   σου πάει στο κείμενο της τρίτης δραστηριότητας.
> - **Λίστα αντί για κείμενο.** «Στην §1 λέει… στην §2 λέει…» δεν είναι
>   περίληψη.

## Ερωτήσεις

1. Ποιο είναι το πρώτο που κάνεις στην περιληπτική απόδοση των εξετάσεων;
   - Γράφεις μια πρόχειρη περίληψη όλου του κειμένου, για σιγουριά
   - Διαβάζεις προσεκτικά την εκφώνηση: τι ζητά, πόσες λέξεις, για ποιον
   - Μετράς τις λέξεις του κειμένου για να υπολογίσεις την αναλογία
   - Υπογραμμίζεις τις φράσεις του κειμένου που θα αντιγράψεις
2. Η εκφώνηση ζητά «τις προτάσεις του συγγραφέα για την αντιμετώπιση του προβλήματος». Τι μπαίνει στην απάντηση;
   - Οι αιτίες και οι συνέπειες του προβλήματος, με τη σειρά του κειμένου
   - Όλο το κείμενο, γιατί οι προτάσεις βγαίνουν από τις αιτίες
   - Μόνο οι προτάσεις, απ' όπου κι αν βρίσκονται στο κείμενο
   - Οι προτάσεις, μαζί με τη γνώμη σου για το αν είναι ρεαλιστικές
3. Ποια είναι η καλύτερη πύκνωση της φράσης «επειδή οι νέοι δεν βρίσκουν σπίτι να νοικιάσουν σε τιμή που να μπορούν να πληρώσουν»;
   - «επειδή τα σπίτια είναι λίγα»
   - «λόγω του υψηλού κόστους στέγασης»
   - «επειδή οι νέοι δεν βρίσκουν σπίτι»
   - «λόγω των νέων»
4. Ένας μαθητής απέδωσε σωστά όλα τα σημεία, αλλά με φράσεις αντιγραμμένες από το κείμενο. Σε ποιο κριτήριο χάνει κυρίως μονάδες;
   - Στην οργάνωση
   - Στο περιεχόμενο
   - Στην ορθογραφία
   - Σε κανένα κριτήριο
5. Τι αφήνεις έξω από την περιληπτική απόδοση όλου ενός κειμένου;
   - Τη θέση του συγγραφέα
   - Τις προτάσεις λύσης στο τέλος
   - Τα παραδείγματα και τον ευθύ λόγο
   - Την αντίθεση που αλλάζει την πορεία
6. Ο συγγραφέας γράφει: «Είναι αλήθεια ότι οι επιδοτήσεις βοήθησαν· δεν έλυσαν όμως το πρόβλημα.» Ποιο ρήμα λεκτικής πράξης ταιριάζει για το πρώτο μέρος;
   - «αντικρούει»
   - «προτείνει»
   - «αποδεικνύει»
   - «παραδέχεται»
7. Η εκφώνηση λέει: «Γράφεις σε έναν φίλο σου τι διάβασες για…». Τι αλλάζει στην απόδοσή σου;
   - Μπορείς να προσθέσεις τη γνώμη σου, αφού γράφεις σε φίλο
   - Τίποτα, γιατί το πλαίσιο δεν βαθμολογείται καθόλου
   - Το ύφος γίνεται πιο άμεσο, αλλά τα σημεία μένουν ίδια
   - Γράφεις σε μορφή επιστολής με προσφώνηση και υπογραφή
8. Η εκφώνηση ζητά 60-70 λέξεις. Ένας μαθητής γράφει 110. Τι ισχύει;
   - Δεν πειράζει, αφού έδωσε περισσότερες πληροφορίες
   - Χάνει μονάδες, γιατί η τήρηση του ορίου ελέγχεται
   - Μηδενίζεται όλη η απάντηση αυτόματα
   - Παίρνει περισσότερες μονάδες στη γλώσσα

## Ασκήσεις

1. Ποια είναι τα τρία κριτήρια με τα οποία βαθμολογείται η περιληπτική απόδοση στις εξετάσεις;
2. Εξήγησε γιατί στην περιληπτική απόδοση δεν γράφεις τη δική σου γνώμη, ακόμα κι αν συμφωνείς με τον συγγραφέα.
3. Πύκνωσε κάθε φράση σε λίγες λέξεις, χωρίς να χάσεις το νόημα.
   α) «Οι άνθρωποι περνούν όλο και περισσότερες ώρες κοιτάζοντας την οθόνη του κινητού τους.»
   β) «Ο Γιάννης, η Μαρία και ο Πέτρος βρήκαν δουλειά μέσα από τη μαθητεία.»
   γ) «Επειδή τα ενοίκια ανέβηκαν πάρα πολύ, οι φοιτητές δεν βρίσκουν σπίτι.»
4. Διάβασε (κείμενο γραμμένο για το μάθημα): «Η τετραήμερη εργασία δοκιμάστηκε σε λίγες επιχειρήσεις. Οι εργαζόμενοι δήλωσαν λιγότερη κούραση και περισσότερο χρόνο για την οικογένεια. Οι εργοδότες είδαν λιγότερες απουσίες. Δεν ταιριάζει όμως παντού: ένα νοσοκομείο ή ένα σούπερ μάρκετ δεν κλείνει την Παρασκευή. Και αν η ίδια δουλειά στριμωχτεί σε τέσσερις μέρες, η κούραση απλώς μετακομίζει.» Παρουσίασε σε έναν συμμαθητή σου, σε 30-40 λέξεις, τα όρια που βλέπει ο συντάκτης στην τετραήμερη εργασία. Τι πρέπει να έχει η απάντησή σου;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/epal-c/language/exam-summary
