# Φτιάχνω ιστότοπο με WordPress

> Διαχείριση, μενού, θέματα, άρθρα και κατηγορίες, widgets, σχόλια, μέλη, πρόσθετα.

Πληροφορική, Γ΄ ΕΠΑΛ. https://www.akademio.gr/el/epal-c/informatics/wordpress-site

## Τι θα μάθεις

- Να συνδέεσαι στον πίνακα ελέγχου του WordPress και να βρίσκεις τις βασικές ενότητες του μενού πλοήγησης.
- Να ξεχωρίζεις σελίδες από άρθρα και κατηγορίες από ετικέτες, και να στήνεις ένα μενού.
- Να επιλέγεις και να ρυθμίζεις θέμα, μικροεφαρμογές και ρυθμίσεις σχολίων.
- Να δίνεις στα μέλη τον κατάλληλο ρόλο και να εγκαθιστάς πρόσθετα με προσοχή στη συμβατότητα.

## Ο πίνακας ελέγχου

Στο παρασκήνιο του WordPress μπαίνεις από τη διεύθυνση του ιστότοπου με την κατάληξη **/wp-admin**, π.χ. `example.gr/wp-admin`, με το όνομα χρήστη και τον κωδικό που όρισες στην εγκατάσταση. Ανοίγει ο **Πίνακας ελέγχου**, με πλαίσια όπως «Με μια ματιά» για το περιεχόμενο και «Πρόσφατα σχόλια». Τα πλαίσια σύρονται με το ποντίκι ή μαζεύονται με το βελάκι δίπλα στον τίτλο τους.

Αριστερά βρίσκεται το **μενού πλοήγησης**. Κάθε ενότητα ανοίγει ένα υπομενού:

| Ενότητα        | Τι κάνεις εκεί                            |
| -------------- | ----------------------------------------- |
| Άρθρα          | νέα άρθρα, κατηγορίες, ετικέτες           |
| Πολυμέσα       | εικόνες, βίντεο και έγγραφα που ανέβασες  |
| Σελίδες        | σταθερές σελίδες, όπως «Επικοινωνία»      |
| Σχόλια         | έγκριση, απάντηση, διαγραφή               |
| Εμφάνιση       | θέματα, προσαρμογή, μενού, μικροεφαρμογές |
| Πρόσθετα       | εγκατάσταση και ενεργοποίηση προσθέτων    |
| Μέλη ή Χρήστες | λογαριασμοί και ρόλοι                     |
| Ρυθμίσεις      | τίτλος, γλώσσα, ώρα, ρυθμίσεις συζήτησης  |

Πάνω υπάρχει και το κουμπί **«+ Προσθήκη»**, για γρήγορο νέο άρθρο, πολυμέσο, σελίδα ή μέλος. Και πριν από όλα αυτά, σε ένα χαρτί: ο **χάρτης του ιστότοπου** (site map), δηλαδή οι ενότητες που θα έχει, χωρισμένες σε κατηγορίες και υποκατηγορίες.

> **Πρόσεχε**
>
> **Το βιβλίο γράφτηκε το 2015, και το WordPress έχει αλλάξει εμφάνιση από τότε.** Από το 2018 τα άρθρα γράφονται στον **επεξεργαστή μπλοκ**: κάθε παράγραφος, εικόνα ή βίντεο είναι ένα «μπλοκ» που προσθέτεις με το **+**. Στα νεότερα θέματα, τα **μπλοκ θέματα**, το μενού και οι μικροεφαρμογές ρυθμίζονται από το **Εμφάνιση → Επεξεργαστής** αντί για Εμφάνιση → Μενού και Μικροεφαρμογές.
>
> Οι έννοιες όμως είναι ίδιες: άρθρα, σελίδες, κατηγορίες, θέματα, πρόσθετα, ρόλοι. Αν μια επιλογή δεν είναι εκεί που τη λέει το βιβλίο, ψάξε την ίδια λέξη σε άλλο σημείο του μενού.

## Θέματα: η εμφάνιση

Ένα **θέμα** (theme) είναι ένα πακέτο που αλλάζει ριζικά την εμφάνιση του ιστότοπου χωρίς γνώσεις γραφιστικής: χρώματα, γραμματοσειρές, διάταξη. Αν το WordPress είναι η μηχανή του αυτοκινήτου, το θέμα είναι το αμάξωμα.

Διαλέγοντας θέμα κοιτάς τα **χρώματα**, το **πλάτος**, τα επιπλέον χαρακτηριστικά και το **πλήθος στηλών**: μία στήλη, δύο (κύρια στήλη και μια στενή **πλευρική στήλη**, sidebar), τρεις ή τέσσερις. Οι πιο συνηθισμένες είναι δύο ή τρεις στήλες· τέσσερις γεμίζουν τη σελίδα και κουράζουν την ανάγνωση. Τα **δωρεάν** θέματα είναι απλά με λίγες ρυθμίσεις· τα **επί πληρωμή** (premium) έχουν προσεγμένο σχεδιασμό και υποστήριξη από την ομάδα που τα έφτιαξε.

**Βήματα:** Εμφάνιση → Θέματα → **Προσθήκη νέου**. Φιλτράρεις κατά χαρακτηριστικά (π.χ. δύο στήλες, κατάλληλο για κινητά), πατάς **Εγκατάσταση** και μετά **Ενεργοποίηση**. Αν έχεις κατεβάσει ένα θέμα ως αρχείο **.zip**, το ανεβάζεις με **Μεταφόρτωση θέματος**. Με **Προσαρμογή** αλλάζεις τίτλο, υπότιτλο, χρώματα και εικόνα κεφαλίδας. Για να δεις τι βλέπει ο επισκέπτης, άνοιξε το όνομα του ιστότοπου σε νέα καρτέλα.

## Περιεχόμενο: σελίδες, άρθρα, κατηγορίες, ετικέτες

Οι **σελίδες** (pages) είναι για **σταθερό** περιεχόμενο: «Επικοινωνία», «Ποιοι είμαστε», συχνά η «Αρχική». Τα **άρθρα** (posts) είναι το περιεχόμενο που **ανανεώνεται**: νέα, προσφορές, ανακοινώσεις, με εικόνες, βίντεο και συνδέσμους.

Μόνο τα **άρθρα** παίρνουν κατηγορίες και ετικέτες:

|             | Κατηγορίες               | Ετικέτες (tags)                        |
| ----------- | ------------------------ | -------------------------------------- |
| Μοιάζουν με | τα κεφάλαια ενός βιβλίου | τους όρους στο ευρετήριο στο τέλος του |
| Ιεραρχία    | ναι, με υποκατηγορίες    | όχι                                    |
| Παράδειγμα  | «Υπηρεσίες» → «Φρένα»    | «χειμώνας», «ελαστικά»                 |

Ένα άρθρο μπορεί να ανήκει σε **πολλές** κατηγορίες και να έχει **πολλές** ετικέτες. Στη νέα κατηγορία (Άρθρα → Κατηγορίες) συμπληρώνεις **Όνομα**, **Σύντομο όνομα** (slug: πεζά λατινικά, αριθμοί και ενωτικά, για τη διεύθυνση URL), **Γονέα** αν είναι υποκατηγορία, και προαιρετικά **Περιγραφή**.

*Διαδραστικό στη σελίδα: Σελίδα ή άρθρο;*

**Νέο άρθρο:** Άρθρα → Νέο άρθρο. Γράφεις **τίτλο**, **περιεχόμενο** και διαλέγεις **κατηγορία**, και πατάς **Δημοσίευση**. Για αλλαγές αργότερα, **Ενημέρωση**. Επίσης μπορείς:

- να **κόψεις** ένα μεγάλο άρθρο στην αρχική σελίδα με τη σήμανση **«Διαβάστε περισσότερα»**·
- να προσθέσεις **πολυμέσα** από τη βιβλιοθήκη ή από τον υπολογιστή σου, με **εναλλακτικό κείμενο** που περιγράφει την εικόνα σε μηχανές αναζήτησης και σε τυφλούς χρήστες. Το WordPress φτιάχνει μόνο του αντίγραφα σε μεγέθη μικρογραφία, μέσο, μεγάλο, πλήρες. Κάθε αρχείο πιάνει χώρο στον διακομιστή· για μεγάλα βίντεο είναι καλύτερα να **ενσωματώνεις** από το YouTube με τη διεύθυνσή τους·
- να βάλεις **σύνδεσμο** σε επιλεγμένο κείμενο, με επιλογή να ανοίγει σε νέα καρτέλα·
- να **προγραμματίσεις** τη δημοσίευση για αργότερα (Δημοσίευση: Άμεσα → αλλαγή ημερομηνίας → Προγραμματισμός)·
- να το κλειδώσεις με **συνθηματικό** από την **Ορατότητα**.

**Μενού:** Εμφάνιση → Μενού. Δίνεις όνομα (π.χ. «Κεντρικό μενού»), προσθέτεις κατηγορίες και σελίδες, και σέρνεις ένα στοιχείο **λίγο δεξιά** για να γίνει υπομενού του από πάνω του. Ορίζεις τη θέση του (π.χ. πρωτεύον μενού) και **Αποθήκευση μενού**.

## Μικροεφαρμογές και σχόλια

Οι **μικροεφαρμογές** (widgets) είναι ανεξάρτητα κομμάτια περιεχομένου που μπαίνουν στις περιοχές που ορίζει το θέμα: πλευρική στήλη, υποσέλιδο, κεφαλίδα. Τις σέρνεις από το Εμφάνιση → Μικροεφαρμογές. Οι πιο χρήσιμες: **Αναζήτηση**, **Πρόσφατα άρθρα**, **Πρόσφατα σχόλια**, **Κατηγορίες**, **Αρχείο** (άρθρα ανά μήνα), **Ημερολόγιο**, **Ετικετοσύννεφο**, **Προσαρμοσμένο μενού**, **Κείμενο** (όπου επικολλάς και κώδικα HTML, π.χ. ένα σήμα βραβείου), **RSS** (εμφανίζει τις τελευταίες ειδήσεις από τη ροή ενός άλλου ιστότοπου). Μια μικροεφαρμογή που τη σέρνεις στις **Ανενεργές** κρατά τις ρυθμίσεις της για αργότερα.

Τα **σχόλια** των αναγνωστών μπαίνουν κάτω από κάθε άρθρο και, εξ ορισμού, εμφανίζονται μόνο αφού τα **εγκρίνεις**. Στην ενότητα Σχόλια φιλτράρεις κατά κατάσταση (Σε αναμονή, Εγκεκριμένα, Ανεπιθύμητα, Διαγραμμένα) και για κάθε σχόλιο έχεις **Έγκριση**, **Απάντηση**, **Ταχυεπεξεργασία**, **Ανεπιθύμητο**, **Διαγραφή**. Στο **Ρυθμίσεις → Συζήτηση** αποφασίζεις αν ο σχολιαστής δίνει όνομα και email, αν σχολιάζουν μόνο εγγεγραμμένα μέλη, αν κλείνουν τα σχόλια μετά από κάποιες μέρες, πόσοι σύνδεσμοι στέλνουν ένα σχόλιο σε αναμονή, και ποιες λέξεις το στέλνουν κατευθείαν στα διαγραμμένα (**μαύρη λίστα**).

## Μέλη και ρόλοι

Κάθε μέλος του ιστότοπου έχει έναν **ρόλο**, που ορίζει τι μπορεί να κάνει. Μόνο ο Διαχειριστής προσθέτει και διαγράφει μέλη ή αλλάζει ρόλους.

| Ρόλος                        | Μπορεί                                                                                                            |
| ---------------------------- | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------- |
| Διαχειριστής (administrator) | τα πάντα, ακόμα και να διαγράψει τον ιστότοπο· καλό είναι να υπάρχει ένας                                         |
| Αρχισυντάκτης (editor)       | να δημοσιεύει, να αλλάζει και να διαγράφει **οποιοδήποτε** άρθρο ή σελίδα, να διαχειρίζεται σχόλια και κατηγορίες |
| Συντάκτης (author)           | να δημοσιεύει και να αλλάζει **μόνο τα δικά του** άρθρα και να ανεβάζει αρχεία· όχι σελίδες                       |
| Συνεργάτης (contributor)     | να γράφει άρθρα, αλλά τα δημοσιεύει **μόνο με έγκριση**· δεν ανεβάζει αρχεία                                      |
| Συνδρομητής (subscriber)     | μόνο να διαβάζει και να αλλάζει το προφίλ του                                                                     |

Νέο μέλος: **Προσθήκη**, με υποχρεωτικά **όνομα χρήστη**, **email** και **ρόλο**. Όταν διαγράφεις ένα μέλος, αποφασίζεις αν τα άρθρα του θα διαγραφούν ή θα περάσουν σε άλλον.

## Πρόσθετα: οι λειτουργίες

Ένα **πρόσθετο** (plugin) είναι κώδικας **PHP** που δεν τρέχει μόνος του, αλλά μέσα στο WordPress, και του δίνει νέες δυνατότητες. Εγκαθίσταται από το **Πρόσθετα → Προσθήκη νέου** με αναζήτηση στο αποθετήριο του WordPress.org, ή ως αρχείο **.zip** με **Μεταφόρτωση προσθέτου**, και μετά **Ενεργοποίηση**. Πολλά προσθέτουν δική τους ενότητα στο μενού.

Χρήσιμα σχεδόν σε κάθε ιστότοπο: μια **φόρμα επικοινωνίας** όπως το Contact Form 7 (δημιουργείς τη φόρμα, αντιγράφεις τον σύντομο κωδικό της και τον επικολλάς σε μια σελίδα «Επικοινωνία»), το **Akismet** κατά των ανεπιθύμητων σχολίων, που έρχεται μαζί με το WordPress, ένα πρόσθετο για τις **μηχανές αναζήτησης** (SEO), όπως το Yoast, και ένα πρόσθετο για **αντίγραφα ασφαλείας**. Τον χάρτη του ιστότοπου (sitemap) για τις μηχανές αναζήτησης, που το βιβλίο τον φτιάχνει με πρόσθετο, τα νεότερα WordPress τον παράγουν και μόνα τους.

> **Κλειδί**
>
> **Το θέμα αλλάζει την εμφάνιση, το πρόσθετο προσθέτει λειτουργίες, και το περιεχόμενο μένει όπως ήταν.**
>
> Γι' αυτό αλλάζεις θέμα χωρίς να χάσεις άρθρα, και απενεργοποιείς ένα πρόσθετο χωρίς να χαλάσει η εμφάνιση. Κάθε πρόσθετο όμως είναι **ξένος κώδικας** που τρέχει στον ιστότοπό σου: πριν το εγκαταστήσεις, δες αν είναι **συμβατό με την έκδοσή σου** και πότε ενημερώθηκε τελευταία. Ένα ασύμβατο πρόσθετο μπορεί να κλειδώσει ακόμα και τον πίνακα ελέγχου· τότε συνδέεσαι στον διακομιστή με **FTP** και σβήνεις τον φάκελό του από το `/wp-content/plugins`. Εγκαθιστάς όσα χρειάζεσαι, όχι όσα σου αρέσουν.

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Στήνεις τον ιστότοπο του συνεργείου στο WordPress. Θέλει σελίδα επικοινωνίας με φόρμα, ενότητα «Υπηρεσίες» με υποενότητες «Φρένα» και «Ελαστικά», και προσφορές που θα μπαίνουν κάθε εβδομάδα. Με ποια σειρά τα φτιάχνεις;

1. **Χάρτης του ιστότοπου, σε χαρτί.** Αρχική, Υπηρεσίες (Φρένα, Ελαστικά), Προσφορές, Επικοινωνία.
2. **Θέμα.** Εμφάνιση → Θέματα: ένα θέμα δύο στηλών, κατάλληλο για κινητά, γιατί οι πελάτες θα ψάχνουν το τηλέφωνο από το κινητό τους. Στην Προσαρμογή, τίτλος και λογότυπο.
3. **Κατηγορίες.** «Υπηρεσίες» με υποκατηγορίες (Γονέας: Υπηρεσίες) «Φρένα» και «Ελαστικά», και «Προσφορές». Οι προσφορές είναι **άρθρα** σε αυτή την κατηγορία, γιατί ανανεώνονται κάθε εβδομάδα.
4. **Σελίδες και πρόσθετο.** Σελίδα «Αρχική» με καλωσόρισμα. Εγκατάσταση φόρμας επικοινωνίας, και σελίδα «Επικοινωνία» με τον σύντομο κωδικό της φόρμας, διεύθυνση και ωράριο.
5. **Μενού και μικροεφαρμογές.** Κεντρικό μενού με Αρχική πρώτη, Υπηρεσίες με τα Φρένα και τα Ελαστικά ως υπομενού, Προσφορές, Επικοινωνία. Στην πλευρική στήλη, Αναζήτηση και Πρόσφατα άρθρα, ώστε η νέα προσφορά να φαίνεται από κάθε σελίδα.

### Παράδειγμα 2: Στον ιστότοπο του συνεργείου θα δουλεύουν ο ιδιοκτήτης, η υπάλληλος της γραμματείας, που ανεβάζει τις προσφορές με φωτογραφίες, και ένας μαθητευόμενος του ΕΠΑΛ, που θα γράφει συμβουλές αλλά θέλεις να τις ελέγχεις πριν βγουν. Τι ρόλο δίνεις στον καθένα;

1. **Ο ιδιοκτήτης: Διαχειριστής.** Είναι ο μόνος που πρέπει να μπορεί να αλλάξει θέμα, πρόσθετα και μέλη.
2. **Η υπάλληλος: Συντάκτης.** Δημοσιεύει μόνη της τα δικά της άρθρα και ανεβάζει φωτογραφίες. Δεν μπορεί να σβήσει τις σελίδες ούτε τα άρθρα άλλων. Ο Αρχισυντάκτης θα της έδινε περισσότερα απ' όσα χρειάζεται.
3. **Ο μαθητευόμενος: Συνεργάτης.** Γράφει, αλλά τίποτα δεν δημοσιεύεται χωρίς έγκριση. Δεν ανεβάζει εικόνες· αν τις χρειαστεί, τις βάζει όποιος εγκρίνει το άρθρο.

   Ο κανόνας πίσω από όλο αυτό: **σε κάθε μέλος δίνεις τον μικρότερο ρόλο που του φτάνει για τη δουλειά του.** Λιγότερα δικαιώματα σημαίνουν λιγότερα λάθη και λιγότερο κακό αν κλαπεί ένας κωδικός.

> **Θυμήσου**
>
> - Είσοδος από το /wp-admin· αριστερά το μενού πλοήγησης.
> - Θέμα για την εμφάνιση, πρόσθετο για λειτουργίες· το περιεχόμενο δεν αλλάζει.
> - Σελίδες για σταθερό περιεχόμενο· άρθρα για ό,τι ανανεώνεται, με κατηγορίες (ιεραρχία) και ετικέτες (χωρίς).
> - Μικροεφαρμογές στις περιοχές του θέματος· σχόλια με έγκριση και ρυθμίσεις στο Ρυθμίσεις → Συζήτηση.
> - Πέντε ρόλοι, από Διαχειριστή ως Συνδρομητή· σε καθένα ο μικρότερος που του φτάνει.

## Ερωτήσεις

1. Από ποια διεύθυνση μπαίνεις στον πίνακα ελέγχου ενός ιστότοπου WordPress με όνομα example.gr;
   - example.gr/wp-admin
   - example.gr/admin.html
   - wordpress.org/example
   - example.gr/wp-content
2. Ποιο από αυτά ταιριάζει καλύτερα σε **σελίδα** και όχι σε άρθρο;
   - τα στοιχεία επικοινωνίας
   - η προσφορά της εβδομάδας
   - μια ανακοίνωση για αργία
   - μια είδηση από το σχολείο
3. Ποια διαφορά υπάρχει ανάμεσα σε κατηγορίες και ετικέτες στο WordPress;
   - μόνο οι κατηγορίες έχουν ιεραρχία
   - μόνο οι ετικέτες μπαίνουν σε άρθρα
   - ένα άρθρο έχει μόνο μία ετικέτα
   - οι ετικέτες εμφανίζονται στο μενού
4. Στη δομή ενός μενού, πώς κάνεις τα «Φρένα» υπομενού των «Υπηρεσιών»;
   - τα σέρνεις λίγο δεξιά από κάτω
   - τα σβήνεις και τα ξαναγράφεις ως ετικέτα
   - τα βάζεις στις ανενεργές μικροεφαρμογές
   - αλλάζεις το θέμα του ιστότοπου
5. Με τις αρχικές ρυθμίσεις, τι γίνεται με ένα σχόλιο που αφήνει ένας επισκέπτης;
   - περιμένει την έγκριση του διαχειριστή
   - εμφανίζεται αμέσως σε όλους
   - στέλνεται μόνο με email στον συντάκτη
   - πηγαίνει κατευθείαν στα ανεπιθύμητα
6. Ποιο μέλος γράφει άρθρα, αλλά δεν μπορεί να τα δημοσιεύσει χωρίς έγκριση;
   - ο Συνεργάτης
   - ο Συντάκτης
   - ο Συνδρομητής
   - ο Αρχισυντάκτης
7. Μετά από την εγκατάσταση ενός προσθέτου, ο πίνακας ελέγχου δεν ανοίγει πια. Τι κάνεις;
   - σβήνεις τον φάκελό του με FTP
   - αλλάζεις θέμα από το Εμφάνιση → Θέματα
   - ξαναγράφεις όλα τα άρθρα από την αρχή
   - περιμένεις να ανοίξει από μόνος του
8. Σε τι χρησιμεύει το «Εναλλακτικό κείμενο» μιας εικόνας;
   - περιγράφει τι δείχνει η εικόνα
   - εμφανίζεται κάτω από την εικόνα ως λεζάντα
   - ορίζει το μέγεθος της εικόνας
   - είναι το όνομα του αρχείου

## Ασκήσεις

1. Πόσους προκαθορισμένους ρόλους μελών έχει το WordPress;
2. Θέλεις ένα άρθρο για τις χειμερινές προσφορές να βγει μόνο του την 1η Δεκεμβρίου στις 9:00. Ποια δυνατότητα του WordPress χρησιμοποιείς;
3. Σε ποια ενότητα του μενού πλοήγησης πηγαίνεις για καθεμία από τις παρακάτω δουλειές;
   α) Να ορίσεις ότι σχολιάζουν μόνο εγγεγραμμένα μέλη.
   β) Να βάλεις πλαίσιο αναζήτησης στην πλευρική στήλη.
4. Μια φοιτήτρια θα κάνει πρακτική σε ένα γραφείο και θα γράφει άρθρα για τον ιστότοπό του, που κάποιος θα τα ελέγχει πριν δημοσιευτούν. Ποιον ρόλο της δίνεις;

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/epal-c/informatics/wordpress-site
