# Python: συναρτήσεις και λίστες

> Συναρτήσεις με παραμέτρους, και λίστες ως πίνακες δεδομένων.

Πληροφορική, Γ΄ ΕΠΑΛ. https://www.akademio.gr/el/epal-c/informatics/python-functions-lists

## Τι θα μάθεις

- Να ορίζεις συναρτήσεις με def, με ή χωρίς παραμέτρους, και να τις καλείς από το πρόγραμμα ή από άλλη συνάρτηση.
- Να ξεχωρίζεις την παράμετρο από το όρισμα και τη return από την print.
- Να δημιουργείς λίστες, να προσπελαύνεις στοιχεία από τη θέση 0 και να τις διατρέχεις με for.
- Να χρησιμοποιείς μια λίστα ως μονοδιάστατο πίνακα: γέμισμα, εκτύπωση, μέσος όρος, θέση του ελαχίστου.

## Κομμάτια κώδικα με όνομα

Μια **συνάρτηση** είναι ένα σύνολο εντολών με όνομα. Τη γράφεις μία φορά και την **καλείς** με το όνομά της όσες φορές θέλεις, από όποιο σημείο του προγράμματος. Χωρίς αυτήν, θα αντέγραφες τις ίδιες γραμμές σε κάθε σημείο που τις χρειάζεσαι.

Η Python έχει δύο είδη:

- τις **ενσωματωμένες**, έτοιμες στη γλώσσα: `print()`, `input()`, `int()`, `float()`, `range()`, `len()`, `abs()`, `round()` και άλλες·
- αυτές που **ορίζεις εσύ**, με τη λέξη `def`.

## Ορισμός και κλήση

```python
def όνομα(παράμετροι):
    εντολές
    return αποτέλεσμα
```

Η γραμμή του `def` τελειώνει με `:`, οι εντολές της συνάρτησης έχουν εσοχή. Οι **παράμετροι** και η **return** είναι προαιρετικές. Μια συνάρτηση μπορεί να καλεί άλλες:

*Διαδραστικό στη σελίδα: Μια συνάρτηση που καλεί δύο άλλες*

Αν θέλεις οι δύο φράσεις να βγουν στην ίδια γραμμή, η πρώτη `print` γράφεται `print("Σταύρος", end=" ")`: το `end` λέει τι μπαίνει στο τέλος αντί για αλλαγή γραμμής. Στην Python 2 του βιβλίου το ίδιο γινόταν με ένα κόμμα στο τέλος της εντολής.

## Παράμετροι, ορίσματα και return

Οι **παράμετροι** είναι μεταβλητές μέσα στις παρενθέσεις του ορισμού. Οι τιμές που δίνεις όταν καλείς τη συνάρτηση λέγονται **ορίσματα**, και αντιστοιχίζονται **με τη σειρά**: στο `prosthesi(30, 20)` η πρώτη παράμετρος παίρνει $30$ και η δεύτερη $20$.

```python
def prosthesi(a, b):
    athroisma = a + b
    return athroisma

print("Άθροισμα:", prosthesi(5, 12))   # Άθροισμα: 17
```

Η `return` στέλνει την τιμή πίσω στο σημείο της κλήσης. Εκεί η κλήση `prosthesi(5, 12)` «γίνεται» $17$ και μπορεί να μπει σε μια `print`, σε μια εκχώρηση ή σε μια άλλη πράξη.

Οι μεταβλητές που δημιουργούνται μέσα σε μια συνάρτηση, όπως η `athroisma`, είναι **τοπικές**: υπάρχουν μόνο όσο τρέχει η συνάρτηση και δεν επηρεάζουν μεταβλητές με το ίδιο όνομα έξω από αυτήν.

> **Κλειδί**
>
> **Η `print` δείχνει μια τιμή στην οθόνη· η `return` τη δίνει πίσω στο πρόγραμμα.**
>
> Μια συνάρτηση που τυπώνει το αποτέλεσμα αντί να το επιστρέφει δουλεύει μόνο για να το διαβάσει ένας άνθρωπος. Αν τη βάλεις σε πράξη, όπως `prosthesi(5, 12) * 2`, δεν έχει τίποτα να δώσει: χωρίς `return`, η κλήση επιστρέφει την ειδική τιμή `None`.

## Λίστες

Μια **λίστα** είναι μια διατεταγμένη συλλογή τιμών μέσα σε αγκύλες. Κάθε στοιχείο έχει **θέση**, και η αρίθμηση αρχίζει από το **μηδέν**.

```python
zoa = ["λιοντάρι", "τίγρη", "σκύλος", "γάτα"]
#         θέση 0     θέση 1    θέση 2    θέση 3
```

| Θέλεις             | Γράφεις               | Αποτέλεσμα                                |
| ------------------ | --------------------- | ----------------------------------------- |
| ένα στοιχείο       | `zoa[1]`              | `'τίγρη'`                                 |
| το πλήθος          | `len(zoa)`            | `4`                                       |
| το τελευταίο       | `zoa[len(zoa) - 1]`   | `'γάτα'`                                  |
| όλη τη λίστα       | `print(zoa)`          | `['λιοντάρι', 'τίγρη', 'σκύλος', 'γάτα']` |
| στοιχείο στο τέλος | `zoa.append("άλογο")` | η λίστα έχει πια 5 στοιχεία               |
| μια κενή λίστα     | `kenh = []`           | `[]`                                      |

Μια λίστα με $n$ στοιχεία έχει θέσεις από $0$ ως $n - 1$. Η θέση $n$ δεν υπάρχει, και το `zoa[4]` σταματά με `IndexError`.

Για να περάσεις από όλα τα στοιχεία έχεις δύο τρόπους:

```python
tetragona = [1, 4, 9, 16, 25]
for x in tetragona:              # η x παίρνει κάθε τιμή
    print(x)
for i in range(len(tetragona)):  # η i παίρνει κάθε θέση, 0 ως 4
    print(i, tetragona[i])
```

Ο δεύτερος χρειάζεται όταν σε ενδιαφέρει η **θέση** ή θέλεις να **αλλάξεις** στοιχεία. Με `range(2, len(tetragona))` ξεκινάς από τη θέση $2$ και φτάνεις ως το τέλος. Για διαγραφή στοιχείων υπάρχει η εντολή `del`: το `del tetragona[2:4]` σβήνει τις θέσεις $2$ και $3$ και αφήνει `[1, 4, 25]`.

## Η λίστα ως πίνακας

Οι λίστες της Python παίζουν τον ρόλο των **μονοδιάστατων πινάκων** που ήξερες από τον ψευδοκώδικα. Η `append` είναι μια **μέθοδος**: μια συνάρτηση που ανήκει στη λίστα και γράφεται μετά από τελεία, `pinakas.append(0)`.

```python
def dimiourgia(megethos):        # πίνακας με μηδενικά
    pinakas = []
    for x in range(megethos):
        pinakas.append(0)
    return pinakas

def gemisma(pinakas):            # τιμές από το πληκτρολόγιο
    for x in range(len(pinakas)):
        pinakas[x] = int(input("Τιμή: "))
    return pinakas

a = gemisma(dimiourgia(5))
for timi in a:
    print(timi, end=" ")         # όλα σε μία γραμμή
```

## Παραδείγματα

### Παράδειγμα 1: Γράψε συνάρτηση που παίρνει έναν πίνακα αριθμών και επιστρέφει τον μέσο όρο τους. Δοκίμασέ τη με τους βαθμούς 12, 15, 18 και 11.

1. **Τι χρειάζεται:** ένας αθροιστής που περνά από κάθε θέση, και στο τέλος διαίρεση με το πλήθος, που το δίνει η `len`. Ο μέσος όρος **επιστρέφεται**, δεν τυπώνεται, ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί κι αλλού.
2. *Διαδραστικό στη σελίδα: Μέσος όρος πίνακα*
3. **Έλεγχος:** $12 + 15 + 18 + 11 = 56$, και $56 / 4 = 14$. Η Python γράφει `14.0`. Το βιβλίο ονομάζει τον αθροιστή `sum`, αλλά αυτό είναι όνομα ενσωματωμένης συνάρτησης· καλύτερα να μην το «κλέβεις».

### Παράδειγμα 2: Γράψε συνάρτηση που επιστρέφει τη θέση του μικρότερου στοιχείου ενός πίνακα. Για τον πίνακα \[34, 45, 1, 451, 67] πρέπει να δώσει 2.

1. **Η ιδέα:** ο αλγόριθμος του ελαχίστου από την προηγούμενη ενότητα, με μία αλλαγή. Δεν κρατάς την **τιμή** του ελαχίστου αλλά τη **θέση** του, `thesi`. Ξεκινάς από τη θέση $0$ και συγκρίνεις κάθε επόμενο στοιχείο με το `pinakas[thesi]`.
2. *Διαδραστικό στη σελίδα: Θέση του ελαχίστου*
3. **Έλεγχος:** το $45$ δεν είναι μικρότερο από το $34$· το $1$ είναι, και η `thesi` γίνεται $2$· το $451$ και το $67$ δεν είναι μικρότερα από το $1$. Αποτέλεσμα $2$: η **τρίτη** θέση, γιατί μετράμε από το μηδέν. Την τιμή του ελαχίστου τη βρίσκεις αμέσως από τη θέση: `b[2]`.

> **Θυμήσου**
>
> - `def όνομα(παράμετροι):` και από κάτω, με εσοχή, οι εντολές· η συνάρτηση εκτελείται μόνο όταν κληθεί.
> - Παράμετροι στον ορισμό, ορίσματα στην κλήση, αντιστοίχιση με τη σειρά.
> - Η `return` δίνει την τιμή πίσω· οι μεταβλητές της συνάρτησης είναι τοπικές.
> - Λίστα: θέσεις από $0$ ως `len(λίστα) - 1`· `append` για νέο στοιχείο στο τέλος.
> - `for x in λίστα` για τις τιμές, `for i in range(len(λίστα))` για τις θέσεις.

## Ερωτήσεις

1. Μια λίστα έχει 12 στοιχεία. Σε ποια θέση βρίσκεται το τελευταίο;
   - 11
   - 12
   - 1
   - 13
2. Στον ορισμό def emvadon(b, y): και στην κλήση emvadon(6, 4), τι είναι τα 6 και 4;
   - ορίσματα
   - παράμετροι
   - τοπικές σταθερές
   - επιστρεφόμενες τιμές
3. Η συνάρτηση def diplo(x): έχει μόνο την εντολή print(x * 2), χωρίς return. Τι εμφανίζει η print(diplo(3));
   - 6 και μετά None
   - μόνο 6
   - 6 και μετά 6
   - σφάλμα εκτέλεσης
4. Μετά τις εντολές lista = [3, 7] και lista.append(5), τι περιέχει η lista;
   - [3, 7, 5]
   - [5, 3, 7]
   - [3, 5, 7]
   - [3, 7]
5. Με tetragona = [1, 4, 9, 16, 25], ποιες τιμές εμφανίζει ο βρόχος for x in range(2, len(tetragona)): print(tetragona[x]);
   - 9, 16, 25
   - 4, 9, 16, 25
   - 9, 16
   - 2, 3, 4
6. Μέσα σε μια συνάρτηση γράφεις apotelesma = a + b. Μετά την κλήση της, το κύριο πρόγραμμα εκτελεί print(apotelesma). Τι γίνεται, αν η apotelesma δεν υπάρχει πουθενά αλλού;
   - σταματά με NameError
   - εμφανίζεται το άθροισμα a + b
   - εμφανίζεται 0
   - δεν εμφανίζεται τίποτα
7. Σε ένα πρόγραμμα ορίζονται πρώτα η def a(): print("Α") και μετά η def b(): print("Β"). Η τελευταία γραμμή είναι b() και μετά a(). Τι εμφανίζεται;
   - Β και μετά Α
   - Α και μετά Β
   - Α, Β, Β, Α
   - τίποτα
8. Με meres = ["Δευτέρα", "Τρίτη", "Τετάρτη"], τι κάνει η εντολή print(meres[3]);
   - σταματά με IndexError
   - εμφανίζει τη λέξη Τετάρτη
   - εμφανίζει Τρίτη
   - εμφανίζει None

## Ασκήσεις

1. Με arithmoi = [50, 60, 70, 80], ποια τιμή έχει το arithmoi[2];
2. Γράψε την πρώτη γραμμή του ορισμού μιας συνάρτησης με όνομα trigono και δύο παραμέτρους, τη vasi και το ypsos.
3. Δίνεται η συνάρτηση def f(a, b): return a * b + 1.
   α) Τι εμφανίζει η print(f(3, 4));
   β) Τι εμφανίζει η print(f(f(1, 1), 2));
4. Η λίστα mines έχει τους 12 μήνες με τη σειρά, από τον Ιανουάριο ως τον Δεκέμβριο. Γράψε μια έκφραση με τη len που δίνει τον Οκτώβριο.

---

Οι απαντήσεις, τα διαδραστικά και τα παιχνίδια είναι στη σελίδα της ενότητας: https://www.akademio.gr/el/epal-c/informatics/python-functions-lists
